KİK Kararı: 2017/UH.III-1718

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/030
Gündem No : 36
Karar Tarihi : 20.06.2017
Karar No : 2017/UH.III-1718

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Şehbender Oğulları İnşaat Taahhüt Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,

İnönü Mah. Doğan Araslı Bulvarı No : 88 D . 31 Esenyurt / İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Silivri Devlet Hastanesi Başhekimliği,

Yeni Mahalle Efrahım Öztürk Sokak No:1 34570 Silivri/ İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/57145 İhale Kayıt Numaralı “2017 Yılı Malzemeli Yemek Hazırlama, Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetler Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Silivri Devlet Hastanesi Başhekimliği tarafından 03.04.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2017 Yılı Malzemeli Yemek Hazırlama, Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetler Alımı” ihalesine ilişkin olarak Şehbender Oğulları İnşaat Taahhüt Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.nin 15.05.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.05.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.06.2017 tarih ve 32088 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.06.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1411 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Tekliflerinin ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif olarak tespit edildiğinin taraflarına bildirildiği, bu kapsamda idareye üst yazı ekinde aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulduğu, idareye sunulan üst yazıda açıklamalarının Ek-H.4 standart formu doldurularak, KİK işçilik hesap modülü kullanılarak ve teklifi oluşturan fiyatların hangi tür yöntemlerle alınarak yapılacağının belirtildiği ve imzalarının bulunduğu, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sundukları belgelerin kendilerine ait olduğunun açık olduğu, idarece Ek-H.4 standart formunda isimlerinin ve imzalarının olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmaması gerektiği,

2. İdarece aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen Osmanlı Sosyal Hizmetleri Medikal Sağlık Yemek Organizasyon A.Ş.nin 1.278.531,86 TL tutarındaki teklif bedelinin %5’lik kısmının yardımcı giderler kısmında değerlendirileceği ve bu bedelin 63.926,593 TL olması gerektiği, toplam teklif bedelinden bu bedel ile asgari işçilik bedeli olan 361.540,36 TL çıkarıldığında geriye kalan 853.064,907 TL üzerinden 8 aylık toplam yemeğin aşırı düşük teklif açıklamasının verilmesi gerektiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde yer alan açıklamaya göre hesaplama yapıldığında (Ana girdi maliyeti + İşçilik maliyeti) / Toplam teklif oranının 0.80’den az 0,95’den den çok olmaması gerektiği, bu durumda Ek-H.4 tablosundaki maksimum oranların Teklif Tutarı: 1.278.531,86, Ana Girdi Oranı: 0,667222252 (853.064,907 TL), İşçilik Maliyeti: 0,282777747 (361.540,360 TL), Yard. Giderler: 0,05 (63.926,593 TL) şeklinde olması gerektiği,

Osmanlı Sosyal Hizmetleri Medikal Sağlık Yemek Organizasyon A.Ş.nin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının tüm yemeklerin toplamını hesaplamak kaydıyla ana girdi oranının tutturulması başarılarak açıklama verildiği kanaatinde oldukları, oysa ki Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde malzemeli yemek alımı ihalelerinde her bir kalem için ayrı ayrı birim fiyatın açıklanması gerektiği ve EK-H.4 tek bir hesap oluşumunu gösteren bir çizelge olmaktan çıkarıldığı EK-H.4’te her bir kalem için (normal kahvaltı, normal yemek, diyet yemek, diyet kahvaltı, ara öğün, rejim 1 rejim 2 ) ayrı ayrı verilen teklif bedeli üzerinden açıklama yapılacağı, her verilen teklif bedelinin açıklamalı sunum cetveline detaylıca açılımı yapılması gerektiği, örneğin normal kahvaltı için 1,00 TL teklif cetveli olan isteklinin kahvaltıda verilecek ürünleri (süt + yumurta + siyah zeytin +tahin pekmez ) Teknik Şartname’de belirtilen nitelikleri ve gramajları ile hesaplayarak ve her gün kahvaltıda 2 adet 50 gr roll ekmek ile 1 adet 300 ml bardak su ilave ettiğinde mutlaka hesaplamalarında hatalar oluşacağının değerlendirildiği, Teknik Şartname incelendiğinde 14 günlük verilen örnek menüde normal kahvaltıda 6 adet süt ve diyet kahvaltıda 5 adet süt olduğu ve sütlerin 1/5 oranda olduğu, menüde belirtilen tereyağının 0,15 gram olduğu, reçel, bal ve tahin pekmezin 0,30 gram olduğu ve bu gramajdaki ürünlerin piyasada sık satılan ve tüketilen ürünler olmadığı ve fiyatlarının değişken yükseklikte olduğunun bilindiği,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde belirtilen yöntemlerle aşırı düşük teklif açıklaması yapılabileceği, 1. yöntemde EK-O.5 ve EK-O.6 düzenlenmesi zorunlu olup malzemeli yemek alımlarında ana girdi içeren malzemeler için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamayacağı, kullanılması durumunda teklifi veren üçüncü kişinin vermiş olduğu proforma faturanın içerdiği ürünü son vergi döneminde almış satmış olduğunun tespitinin kurum tarafından yapılması gerektiği, ayrıca teklifi veren üçüncü kişi tarafından çalışılan SMM veya YMM tarafından belgelerin aslının saklı tutulacağı, birçok firmada aşırı düşük hesabının tutması için ihtiyaç olunan minimum rakamlar kullanılarak proforma fatura alınmakta olup gerçeği yansıtmadığı, bu sebeplerle üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin geçerli ve yasal olduğunun araştırılması için SMMM/ YMM ile resmi koordine sağlanarak, alınan fiyat teklifi ürünün yasal olup olmadığı ve satışını beyan eden firmanın son vergi beyannamesinde bu ürün ile ilgili herhangi bir işlem gerçekleşip gerçekleşmediğinin soruşturulması gerektiği, 2’nci yöntemle ve 3’üncü yöntemle yapılan açıklamada ise merkezi kamu kurum kuruluşlardan alınabilecek ve ilan edilen fiyatlar mutlaka ilan tarihi ve ihale tarihi arasında olmak zorunda olduğu, ihalenin ilan tarihinin 01.03.2017, ihale tarihinin ise 03.04.2017 olduğu, alınan tekliflerin 01.03.2017 ile 02.04.2017 tarihleri arasında olmak zorunda olduğu, 4’üncü yöntemle ve 5’inci yöntemle yapılan açıklamada ise ticaret borsası ve toptancı hal fiyatları ise ihale tarihi ile geriye dönük son 1 yıl içinde işlem görmüş ortalama fiyat ile açıklama yapılması gerektiği, 6’ncı yöntemle alınan fiyatların ise ilan tarihi ile ihale tarihi arasındaki sürede alınmış olması gerektiği, 7’nci yöntemde EK-0.7 düzenlenmesi gerekmekte olup bahse konu olarak düzenlenen ürünün son vergi beyanında alınıp alınmadığının kesin tespitinin yapılması gerektiği, 8’inci yöntemle yapılan işlemde ise ortağı olduğu işletmeden çekilerek yapılan alımın gerçekleştiğini gösteren bir açıklama şeklinde olduğu ve bu şekilde yapılan açıklamada ise belirtilen bedelin kesinlikle sözleşmesi olmalı ve vergi beyanında mutlaka belirtilmiş olması gerektiği,

İsteklinin yukarıda belirtilen hususlarla açıklama yapılması gerekmekte olup idarenin aşırı düşük açıklamalarda herhangi bir yöntemle yapılan açıklamanın detaylıca değerlendirmesinin yapılmadığının düşünüldüğü, yemeklerin, kahvaltıların içerikleri düşünüldüğünde örneğin 1/5 ml süt ürününün piyasa fiyatının 0,55 ile 0,65 arasında olduğu, 50 gram roll ekmeğin İHE (İstanbul Halk Ekmek) 0, 16 TL (KDV Dâhil), her öğünde mutlaka 300 ml su (0,8-0,10 TL), yumurtanın fiyat aralığının 0,15-0,20 TL aralığında, 15 gram tereyağının fiyatının 0,25-0,40 TL aralığında ve 30 gram bal, reçel, tahin pekmezin kamu kurum kuruluşlarında ve ticaret borsasında olmadığı düşünüldüğünde normal kahvaltı ile diyet kahvaltının 1,00 TL üzerinden açıklamasının imkânsız olduğunun düşünüldüğü, bu sebeplerden dolayı fiyatların resmi kurumlardan alınmadığı düşünülmekte olup fiyat tutması amaçlı olarak diğer yöntemlerin kullanıldığı ve bu yöntemlerde ise idarenin detayının araştırılmadığının düşünüldüğü, idarenin en düşük teklif veren istekliye verme düşüncesiyle hareket ederek detaylıca inceleme yapmadığının değerlendirildiği, serbest muhasebeci mali müşavirden ya da YMM’den son vergi dönemini kapsayan herhangi bir belge istemeksizin veyahut vergi dairesinden kontrol ettirmeksizin ve bunu resmi yazı ile istemeksizin kararı verildiği kanısında olunduğu, buradan aşırı düşük teklif değerlendirmesi istenilen her isteklinin tanıdığı veyahut yakını gördüğü kişiden veya firmalardan hayali proforma fatura sağlayarak veya aylık kazancını sağlayabileceği ve mali müşavir imzalı bir evrak ile açıklama verebilecek pozisyona geldiği, bunun sorgusunun resmen yapıldığında olmadığı gerçeğinin görüleceği, normal yemeklerde ve diyet yemeklerde hesaplamanın yapılırken yanlış yapıldığının aşikâr olduğu, her normal yemekte 3 adet roll ekmeğin kullanıldığı her yemekte 300 ml suyun verilip verilmediği, et gramajlarının düzgün şekilde hesaplanıp hesaplanmadığı, normal yemek menüsünde kullanılan ürünlerin detaylıca gramajlarının hesaplanmadığının değerlendirildiği, idarenin bu denli detaylı inceleme yaparak değerlendirmeye almadığı kanaatinde olunduğu, kamu kurum kuruluşlar ile Ticaret Borsası’ndaki bültenlerden alınan fiyatların Teknik Şartname’de yazıldığı gibi alınmasının gerektiğinin değerlendirildiği, kemiksiz dana et veya dana et kemiksiz yerine dana eti yani karkas et alınarak fiyatın tutmasının sağlandığının düşünüldüğü, oysa ki şartnamede belirtilen isim ne ise açıklama kaleminin o isimli ürün ile yapılması gerektiği, önceliğin kamu kurum kuruluşları fiyatları olduğu, çünkü gerçeği yansıtacağının şüphesiz olduğu, tavuk et grubunda derili tavuk but kemiksiz ve tavuk eti kemikli pirzola, tavuk eti bonfile vb. ürünlerde detaylıca yazıldığı gibi bir açıklama yapılmadığı sadece tavuk eti olarak açıklama yapılarak fiyatlandırma yapıldığının düşünüldüğü, poşet yarım yağlı yoğurt 150 gr, yoğurtta klasik yoğurt alındığı ve yarım yağlı veyahut tam yağlı içeriğine, sütte 1/1 lt içeriğine, limonun adetsel olarak alınmadığına dikkat edilmediğinin düşünüldüğü, bu ve bu tarz ürünlerin ise resmi kurum kuruluşlar, ticaret borsası ve resmi hal fiyatlarından değil diğer yöntemler ile uygulanarak fiyat tutturmaya yönelik olduğunun kanısında olunduğu, birçok ihalede aşırı düşük açıklama kapsamına girerek idarelere vermiş oldukları açıklamaların sürekli hatalı olan ve değerlendirme dışı bırakılan (araştırmalarda görülecektir, diğer tüm ihalelerde hatalı olup bu ihalede de yapacağı kanısı düşülmeksizin) istekli firmanın aşırı düşük açıklamasının gramajlarında hatalı olabileceği ve hesaplamalarında mutlak suretle yanlışlık yapabileceği değerlendirilmeli ve incelenmesi gerektiği, yardımcı girdiler ile ilgili herhangi bir açıklama gerekmemekte olduğu bilinmekte olup EK-H.4 de yardımcı girdilerin açıklaması yapılmaksızın dökümünün yapılmadığının düşünüldüğü, KİK bedeli’nin, damga vergisinin, sözleşme karar pulu bedelinin, elektrik, su, doğalgaz, ilaçlama giderinin, tali girdiler bedellerinin herhangi bir şekilde yazılı olarak bir tabloda gösterilmediği kanaatinde olunduğu, bu kapsamda idarenin en düşük fiyatı veren istekliye işi vermek adına işlem gerçekleştirdiğinin düşünüldüğü, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarda ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmünün yer aldığı, idarenin gerçeği yansıtmayacağı düşünülen bir şekilde detaylıca ve profesyonel bir şekilde inceleme yapmadan karar vermekte olduğunu ve Kamu İhale Kanunu’nun birçok ilkesinin çiğnediğinin düşünüldüğü, Osmanlı Sosyal Hizmetleri Medikal Sağlık Yemek Organizasyon A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamasının detaylıca incelendiğinde söz konusu belirtilen hususlarda eksiklikler olduğunun ortaya çıkacağının tartışmasız olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 2017 Yılı Malzemeli Yemek Hazırlama, Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetler Alımı

b) Miktarı ve türü: Normal yemek 157.000 öğün, Normal kahvaltı 45.000 öğün, Diyet yemek 35.000 öğün, Diyet kahvaltı 21.000 öğün, Ara öğün 30.000 öğün, R1 Diyet 4.500 öğün, R2 Diyet 950 öğün.

c) Yapılacağı yer: Silivri Devlet Hastanesi, hastaneye bağlı bulunan Selimpaşa Ek Hizmet Binası ve Silivri Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesi” düzenlemesi,

“Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

“Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede işin tamamı için teklif verilecektir.” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi (KDV hariç), resim, harç giderleri teklif fiyata dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Hizmetin ifasında kullanılacak teknik şartnamede belirtilen yüklenici tarafından temin edilmesi gereken demirbaş malzeme maliyetleri,

Hizmetin ifa edileceği süre içerisinde sağlık tesislerinde kullanılan yükleniciye ve idareye ait her türlü malzemelerin bakımı onarımı, kullandığı alanların fiziki yapısının düzenlenmesi ve masrafları yükleniciye aittir. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak ve bütün risklere karşı hizmet verdiği alan için gerekli sigortalama işlemlerini yapmakla sorumludur. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önlemlerinin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. İş ve işyerlerinin hastanede meydana gelebilecek yangın olaylarına karşı yangın sigortası ile zehirlenme ve kaza olaylarına karşı üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası ile sigortalanmasına ilişkin sorumluluk Yükleniciye aittir.

Kullanılan malzemelerin denetlenmesi amacıyla sağlık tesislerince yaptırılacak her türlü analizlerle ilgili masraf yükleniciye aittir.

Hizmetin ifa edileceği yerlerin ilaçlama giderleri yükleniciye aittir.

Hizmetin ifasında kullanılacak olan yemek malzemesi (14 günlük örnek menü üzerinden hesaplanacak), elektrik, su, doğalgaz, ulaşım ve taşıma, temizlik malzemesi, demirbaş malzeme giderleri yükleniciye aittir.

Silivri Devlet Hastanesi, hastaneye bağlı bulunan Selimpaşa ek hizmet binası ve Silivri Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesine yemeklerin sıcak ve soğuk zincir kurallarına uygun olarak taşınması yükleniciye aittir.

Hizmetin sunumuna ilişkin alınması gereken veya kanun, yönetmelik ve tebliğlere göre bulundurulması gereken izin, ruhsat vs. belgelere ait giderler yükleniciye aittir.

Çalışan personellere aylık brüt asgari ücret % fazlası ve resmi tatil gün çalışma süreleri aşağıda belirtilmiş olup, teklif fiyata dâhil edilecektir.

Aşçıbaşı(Brüt asgari ücretin %100 fazlası) 1 Kişi, Aşçı(Brüt asgari ücretin %50 fazlası) 2 Kişi, Aşçı Yardımcı(Brüt asgari ücretin %35 fazlası) 2 Kişi, Garson(Brüt asgari ücretin %10 fazlası) 7 Kişi, Bulaşıkçı(Brüt asgari ücretin %10 fazlası) 2 Kişi, Temizlik Görevlisi(Brüt asgari ücretin %10 fazlası) 1 Kişi, Aşçıbaşı (Brüt asgari ücretin %100 fazlası ) 13,5 Gün, Aşçı ( Brüt asgari ücretin %50 fazlası ) 13,5 Gün, Aşçı Yardımcısı ( Brüt asgari ücretin %35 fazlası ) 13,5 Gün, Garson ( Brüt asgari ücretin %10 fazlası ) 54 Gün, Bulaşıkçı ( Brüt asgari ücretin %10 fazlası ) 13,5 Gün, Temizlikçi ( Brüt asgari ücretin %10 fazlası ) 13,5 Gün

Yemek Bedeli: İşçilerin yemek ihtiyaçları yüklenici tarafından karşılanacaktır. Ancak, yükleniciye yemek ihtiyacının karşılanması noktasında bir bedel ödenmeyecek olup, bu bedelin karşılığı olarak, hizmet alımı kapsamında çalıştırdığı işçilerin yemek ihtiyaçlarını karşılaması için hastanede çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanması imkânı verilecektir. İstekliler de tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyeceklerdir. (Sağ. Bak. Strateji Geliştirme Başkanlığı Döner Sermaye Kaynaklarından Yapılacak Olan İhalelerde Uyulması Gereken Usul ve Esaslar-2008/42).

Yol Bedeli: İstihdam edilecek Personeller için Bir ( 1 ) Günlük (gidiş-dönüş) 6,43-TL Brüt yol bedeli öngörülmüş olup, yol bedeli 26 gün üzerinden nakdi olarak ödenecek ve maaş bordrosunda gösterilecektir.

Ayrıca; teknik şartnamede belirtilen personel giyim giderleri, temizlik sarf malzeme gideri, yemek taşıma araç yakıt gideri, personel ile ilgili diğer giderler teklif fiyata dâhil edilecektir. İşin ifasında aksaklık yaşanmaması için gerekli tüm tedbirleri almak yüklenicinin sorumluluğundadır.

Yüklenici firma çalıştırdığı personelleri 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine uygun olarak çalıştırmak zorundadır. Yüklenici tarafından personelin fazla çalıştırılması halinde 4857 sayılı İş Kanunu 41. maddesi uyarınca doğacak fazla çalışma ve fazla süreli çalışma ücretlerinin ödenmesi yüklenici sorumluluğundadır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

İş Kazaları ve meslek hastalıkları sigortası (Kısa vadeli sigorta) prim oranı %2 olarak belirlenmiştir” düzenlemesi,

“Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti + İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğ’in ekinde “Ek –H.4

MALZEMELİ YEMEK SUNUMU HESAP CETVELİ

Ana Girdi Oranı (AG)=

İşçilik Oranı (i)=

Yardımcı Giderler Oranı (YG)=

Toplam1

1. Ana Girdileri:

Ana Girdi Adı2

(…)3

Birim Fiyat

Tutar

Açıklama Yöntemi4

(…)

(…)

(…)

2. İşçilik Girdileri:5

[İstekli Adı/İmza]”

şeklindeki Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli (Ek- H.4) standart formuna yer verilmiştir.

Birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede, ihale komisyonu tarafından 1.522.826,62 TL tutarında sınır değer belirlendiği, bu tutarın altında teklif veren ve geçerli teklif olduğu değerlendirilen başvuru sahibi dâhil 9 istekliden İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 33’üncü maddesinde yer alan düzenleme çerçevesinde “…..Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde belirtilen hususlar çerçevesinde, ekte sunulan örnek menüler baz alınarak ana girdi maliyetleri ve işçilik maliyetlerinize ait ayrıntılı açıklama ve belgelerinizi tebliğ tarihi itibariyle en geç 5 (beş) iş günü içerisinde idaremize bildirmeniz hususunda ” şeklindeki ifadeleri içeren 14.04.2017 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, yazı ekinde iki haftalık (14 gün) örnek menü listesi ve işçilik maliyet tablosuna yer verildiği, açıklama istenilen 5 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklama sunan 4 istekliden 1.306.340,36 TL tutarında teklif veren başvuru sahibi Şehbender Oğulları İnşaat Taahhüt Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile 1.420.619,00 TL tutarında teklif veren Erdoğan Yemek Üretim Gıda İnş. İletişim Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2’nci maddesinde yer alan “Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek-H4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az veya 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklama çerçevesinde sunulması gereken Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinin (Ek-H.4) isteklinin adı/imza bölümünün doldurulmadığı gerekçesiyle uygun görülmediği, diğer iki isteklinin açıklamasının uygun görülerek ihalenin 1.278.531,86 TL tutarında teklif veren Osmanlı Sosyal Hizmetler Medikal Sağlık Yemek Organizasyon A.Ş. üzerinde bırakıldığı ihale komisyonu kararı ve eklerinden anlaşılmıştır.

İdarece aşırı düşük teklif açıklaması talep edilen başvuru sahibi tarafından idareye 20.04.2017 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, açıklaması kapsamında sunulan belgeler arasında yukarıda aktarılan şekildeki Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveline (Ek-H.4) yer verildiği, ancak sunulan belgede başvuru sahibinin adının ve imzasının yer almadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen açıklaması çerçevesinde açıklama kapsamında sunulması gereken Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde (Ek- H.4) başvuru sahibinin isim ve imzasının belgede yer alması gereken asli unsur olduğu, bu nedenle başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının söz konusu cetvelde isim ve imza bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesinin uygun olduğu anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda yer vermiş olduğu “İdarece aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen Osmanlı Sosyal Hizmetleri Medikal Sağlık Yemek Organizasyon A.Ş’nin 1.278.531,86 TL tutarındaki teklif bedelinin %5’lik kısmının Yardımcı Giderler kısmında değerlendirileceği ve bu bedelin 63.926,593 TL olması gerektiği, toplam teklif bedelinden bu bedel ile asgari işçilik bedeli olan 361.540,36 TL çıkarıldığında geriye kalan 853.064,907 TL üzerinden 8 aylık toplam yemeğin aşırı düşük teklif açıklamasının verilmesi gerektiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde yer alan açıklamaya göre hesaplama yapıldığında (Ana girdi maliyeti + İşçilik maliyeti) / Toplam teklif oranının 0.80’den az 0,95’den den çok olmaması gerektiği, bu durumda Ek-H.4 tablosundaki maksimum oranların teklif Tutarı:1.278.531,86, Ana Girdi Oranı: 0,667222252 (853.064,907 TL), İşçilik Maliyeti: 0,282777747 (361.540,360 TL), Yard. Giderler: 0,05 (63.926,593 TL) şeklinde olması gerektiği” ifadelerine ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde tespit edilen hususlara aşağıda yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.2.6’ncı maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunacağı, açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için de “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerektiği, oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedileceği açıklaması yer almaktadır.

Bu çerçevede aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” maliyetlerinin isteklilerce belirleneceği, teklif edilen bedel içerisinde yer alan “yardımcı gider” için öngörülen tutarının teklif bedelinin %5 olması gerektiğine dair mevzuat gereği bir zorunluluk bulunmadığı, şayet ihale dokümanında “işçilik” gideri için asgari işçilik maliyeti belirlenmesine yönelik olarak bir düzenlemeye yer verilmesi halinde ancak asgari işçilik giderinin hesaplanabileceği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihale dokümanında işçilik maliyetine ilişkin düzenlemeler doğrultusunda işçilik maliyetinin hesaplandığı, “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının anılan Tebliğin 79.2.6’ncı maddesinde öngörülen oranlar dahilinde olduğu (728.167,50 TL(ana çiğ girdi) + 362.041,97 TL (işçilik)/1.278.531,86 TL (teklif bedeli)= 0,8527, yardımcı giderler tutarı: 188.322,39 TL)” anlaşılmış olup söz konusu iddiası yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda yer vermiş olduğu “yemeklerin, kahvaltıların içerikleri düşünüldüğünde örneğin 1/5 ml süt ürününün piyasa fiyatının 0,55 ile 0,65 arasında olduğu, 50 gram roll ekmeğin İHE (İstanbul Halk Ekmek) 0, 16 TL (KDV Dâhil), her öğünde mutlaka 300 ml su (0,8-0,10 TL), yumurtanın fiyat aralığının 0,15-0,20 TL aralığında, 15 gram tereyağının fiyatının 0,25-0,40 TL aralığında ve 30 gram bal, reçel, tahin pekmezin kamu kurum kuruluşlarında ve ticaret borsasında olmadığı düşünüldüğünde normal kahvaltı ile diyet kahvaltının 1,00 TL üzerinden açıklamasının imkânsız olduğunun düşünüldüğü” ifadelerine ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde;

Kamu İhale Genel Tebliğin 79.3.1’inci maddesinde “Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından birim fiyat teklif cetvelinde normal kahvaltı için, 1,00 TL, diyet kahvaltı için 1,00 TL bedel öngörüldüğü, öngörülen bedellerin asgari tutarının ne olması gerektiğine dair mevzuatta bir belirleme olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.1’inci maddesinde yer alan açıklama çerçevesinde usulüne uygun açıklama yapılan tekliflerin hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle tekliflerin reddedilemeyeceği, başvuru sahibi tarafından söz konusu giderlerin bileşenlerine dair belgelendirmenin anılan Tebliğ’in yukarıda aktarılan ilgili maddelerinden hangisine ve hangi yönüyle aykırı olduğuna dair somut bir iddiasının da bulunmadığı anlaşılmış olup iddiası uygun görülmemiştir.

4734 sayılı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri” hüküm altına alınmış, dördüncü fıkrasında ise başvuru dilekçelerinde bulunması zorunlu hususlar beş bent halinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller, başvuru dilekçelerinde belirtilmesi zorunlu hususlar arasında sayılmış ve anılan maddenin on birinci fıkrasının (c) bendinde süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmayan başvuruların reddedileceği hükme bağlanmıştır.

Anılan Kanun’un itirazen şikâyet başvurularını düzenleyen 56’ncı maddesinde Kurum tarafından yapılacak inceleme, başvuru sahibinin iddiaları, eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlarla sınırlandırılmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde bulunması gerektiği belirtilmiş, anılan Yönetmelik’in 15’inci maddesinde, Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16'ncı madde çerçevesinde inceleneceği, 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediğinin inceleneceği, 17’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

Öte yandan, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikayet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin son fıkrasında “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyul ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8’inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Başvurunun itirazen şikâyet başvurusu niteliğinde olabilmesi için öncelikle bir hukuka aykırılık iddiası içermesi gerektiği gibi anılan Kanun'un 54’üncü maddesinde öngörüldüğü şekilde iddianın gerekçe ve delilleri ile de ortaya konulması gerekmektedir.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin hangi yöntemlerle açıklanabileceğine dair Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde sayılan yöntemlerin ifade edildiği, ancak spesifik olarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının ilgili Tebliğ maddelerinden hangisine ve hangi yönüyle aykırı olduğunun belirtilmediği, başvuruda yer alan diğer hususların düşünüldüğü, değerlendirildiği ve kanaatinde olunduğu yönünde genel ifadeler içerdiği ve söz konusu ifadelerin ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının hangi yönüyle mevzuata aykırı olduğuna ilişkin somut hukuka aykırılık iddiasını içermediği, idarece aşırı düşük açıklamalarda herhangi bir yöntemle yapılan açıklamanın detaylıca değerlendirmesinin yapılmadığının, fiyatların resmi kurumlardan alınmadığının, fiyatın tutturulması amaçlı olarak diğer yöntemlerin kullanıldığı ve idare tarafından da açıklama yönteminin detayının araştırılmadığının düşünüldüğü, idarece en düşük teklifi veren istekliye ihalenin verilme düşüncesinde olduğunun ifade edildiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının hangi yönüyle mevzuata aykırı olduğu yönünde somut bir ifadesinin yer almadığı ve Kamu İhale Kurumu tarafından inceleme ve değerlendirmenin yapılmasının talep edildiği, ancak Kurumun ihale komisyonu yerine geçerek re’sen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetkisinin bulunmadığından söz konusu iddialar uygun bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi