KİK Kararı: 2017/UH.III-118

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/003
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 11.01.2017
Karar No : 2017/UH.III-118

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Pınarkaya Gıda Turizm İnş. Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

O.S.B. 27. Cadde No:11 ESKİŞEHİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Eskişehir Yetişkin Zihinsel Engelliler Bakım ve Rehab. Merkezi Müdürlüğü,

Ertuğrulgazi Mahallesi Adıyaman Sokak 14 26140 Tepebaşı/ESKİŞEHİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/446477 İhale Kayıt Numaralı “Malzeme Dahil Mamul Yemek” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Eskişehir Yetişkin Zihinsel Engelliler Bakım ve Rehab. Merkezi Müdürlüğü tarafından 25.11.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Malzeme Dahil Mamul Yemek” ihalesine ilişkin olarak Pınarkaya Gıda Turizm İnş. Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 13.12.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.12.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.12.2016 tarih ve 70560 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.12.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/3071 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Şahlan Taş. Tabl. Tem. Turz. Sey. Gıda İnş. Med. Öz. Güv. Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasında,

(a) Menülerin gramajlarında ve ana çiğ girdi miktarlarının toplamlarında aritmetik hata yapıldığı,

(b) Sunulan ana çiğ girdi malzemeleri hesap sunum cetvelinde yer alan birim fiyatların, tevsik edici belgelerde bulunan birim fiyatlarla örtüşmediği,

(c) Fiyat teklifi sunulan ürünlerin ticaret borsaları bülteninde fiyatı olması sebebiyle açıklamanın Tebliğ'in 79.2.6'ncı maddesine uygun olmadığı,

(d) İhale konusu işte çalıştırılacak personele ödenecek ücretin yanlış hesaplandığı, bu personellin yemek ücretinin, içme suyu giderlerinin, ulaşım paralarının, giyecek gider kalemlerinin açıklamada yer almadığı,

(e) Firmanın Afyonkarahisar iline bağlı bir şirket olduğu, Eskişehir il sınırındaki bu hizmet ihalesi için bazı ürünleri Eskişehir'den temin etmesi gerektiği, ekmek ve unlu mamüller için Eskişehir dışından fiyat teklifi kullanılmaması gerektiği,

(f) Öğle ve akşam yemeklerinde kullanılacak tepsi, porselen vb. maliyetlerine açıklamada yer verilmediği,

(g) Teknik Şartname'nin 5'inci maddesindeki giderlere ilişkin açıklamaya yer veilmediği,

(h) İlaçlama yapacak firmaya ait bilgiler ile sözleşme ve giderlere yer verilmediği,

(ı) Su analiz giderine yer verilmediği,

(i) Mikrobiyolojik analiz maliyetine açıklamada yer verilmediği,

(j) Yaka kartı giderine açıklamada yer verilmediği,

(k) Eğitim giderlerine açıklamada yer verilmediği,

(l) İş güvenliği için hizmet alınan doktor ve iş güvenliği uzmanı ile yapılan sözleşme ve gidere yer verilmediği,

(m) Bakım-onarım giderlerinin belirtilmediği,

(n) Numune kaplarının giderine yer verilmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.

…

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

…

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

…

79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana çiğ girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Ana çiğ girdi ibaresinden ilgili yemeğin pişirilmesi için gerekli temel girdiler anlaşılır. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, ana çiğ girdi maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

…

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

25.11.2016 tarihinde yapılan ihaleye 8 isteklinin katıldığı, 7 isteklinin teklif fiyatının sınır değerin altında kaldığı ve söz konusu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 02.12.2016 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısında “Müdürlüğümüzün Ocak / Aralık 2017 ayları arası Mamul Yemek Alımı ihalesi 25/11/2016 tarihinde saat 10:00'da gerçekleştirilmiş olup, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38. maddesi Kamu İhale Genel Tebliğinin 78 ve 79 uncu maddeleri, ihale dokümanında yer alan düzenlemeler çerçevesinde ve ihaleye katılan isteklilerin teklif bedellerinin bir arada değerlendirildiğinde, 07.06.2014 tarihli resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda yapılan değişiklikle, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları ihalelerinde, idarece hazırlanan yaklaşık maliyetin (1,3) sayısına bölünmesinden elde edilen tutarın altında kalan tekliflerden aşırı düşük fiyat sorgulaması istenildiğinden, idari şartnamede belirtilen personelin işçilik maliyeti, yapılacak işe yönelik kullanılacak temizlik malzemeleri, ön görülen miktarlar ve buna ilişkin birim fiyatlar teknik şartnamede belirtilen gıda malzemelerinin gıda rasyonu ve gramajlara uygun olarak nasıl karşılanacağı ve bu giderlere ilişkin birim fiyatlar ile mutfak giderleri (Elektrik, Su, Doğalgaz vs.) hakkında bilgi ve belgelerle birlikte 30/11/2016 Çarşamba günü mesai bitimine kadar müdürlüğümüze yazılı açıklamada bulunmanız talep edilmişti.

Ancak ihalemize teklif veren istekli/aday Atisal Kurumsal Hizmetler Gıda Tem. İnş. Oto. San.Tic. Ltd. Şti nin, Teknik Şartnamede yer alan 15 günlük örnek yemek menülerinde karışık kızartma, sebze çorbası ve kabak yemeği gibi yemek çeşitlerine yer verildiği ancak Gıda Rasyonunda bu yemek çeşitlerinin bir çok türünün bulunduğu, Karışık kızartma (karışık kızartma kış ve karışık kızartma yaz), sebze çorbası (sebze çorbası yaz-sebze çorbası kış), kabak yemeği (kabak bayıldı, kabak dolması vb.) bu durumda ömek menülerde karışık kızartma, sebze çorbası ve kabak yemeği gibi çeşitlerin neler olduğu konusunda belirsizlik bulunduğu, ihale dokümanında yer verilen örnek menüde bazı yemekler için gıda rasyonunda gramaj listesi bulunmadığı hususlarına ilişkin idaremize yazılı başvurusu yerinde görülmüş olup söz konusu birkaç yemek çeşidi yerine gıda rasyonunda gramaj listesi bulunan 13. Gün verilecek kabak yemeği yerine kabak musakka, 6. Gün karışık kızartma (yaz), 14. Gün sebze çorbası (yaz) ile özel gün menülerine ilişkin açıklamalı liste hazırlanarak 13 yaş üstü engellilere yönelik yeni bir örnek menü oluşturulup aşırı düşük fiyat sorgulamasının yenilenmesine karar verilmiştir.” denildiği, söz konusu isteklilerden sadece Şahlan Taşımacılık Tabildot Temizlik Turizm Seyahat Gıda İnşaat Medikal Özel Güvenlik Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin açıklamada bulunduğu ve 06.12.2016 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında malzemeli yemek sunumu hesap cetveli (Ek – H.4), KİK işçilik hesaplama modülü çıktıları, yemeklerde kullanılacak çiğ girdi gramajları liseleri, çeşitli ticaret borsası bültenleri, toptancı hal bültenleri, balık hal bülteni ve iki adet proforma fatura sunduğu tespit edilmiştir.

Yapılan incelemede

1. Menülerin gramajlarında ve ana çiğ girdi miktarlarının toplamlarında aritmetik hataya rastlanılmamıştır.
2. Sunulan ana çiğ girdi malzemeleri hesap sunum cetvelinde yer alan birim fiyatlar ile tevsik edici belgelerde bulunan birim fiyatlar arasında uyuşmazlığa rastlanılmamıştır.
3. İki adet proforma fatura sunulduğu, hesap cetveli incelendiğinde baklava, çay, ekmek, kuru pasta, kakao, kaşar peyniri, ketçap, konserve bezelye, konserve fasulye, 25 gr paket krem peynir, mantı, maya, meyve suyu 200 ml, 200 gr paket yoğurt, 200 ml paket ayran, 25 gr. paket bal, 25 gr paket çokokrem, 25 gr. paket reçel, 200 ml. paket süt, şeker, şekerpare, 25 gr tahin pekmez, tarhana, tel kadayıf, tulumba tatlısı, yoğurt maliyetinin söz konusu proforma faturalar ile tevsik edildiği tespit edilmiştir.
4. İşçilik maliyetinin KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak açıklandığı görülmüştür.
5. Anılan Tebliğ’de fiyatların tevsikinde il ya da bölge ayrımına gidilmediğinden başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.
6. Anılan Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesinin 3’üncü fıkrası uyarınca yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirip, bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmediği, ayrıca eğitim ve iş güvenliğine ilişkin maliyetler sorgulama konusu olmadığı tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde, başvuru sahibinin iddiasının (a), (b), (d), (e), (f), (g), (h), (ı), (i), (j), (k), (l), (m) ve (n) bentlerinde belirtilen iddiaları yerinde bulunmamıştır.

Ancak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bazı çiğ girdiler için proforma fatura sunduğu, ancak anılan Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesinin beşinci fıkrasında düzenlenen fiyat teklifi ile açıklama yapılması hususunun aynı Tebliğin 79.2.2’nci maddesinde yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşılması koşuluna bağlandığı, buna karşılık ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklama belgeleri arasında, açıklama yazısında “Açıklamamızı tevsik etmek için, ticaret borsalarının yayınladığı periyodik bültenler, toptancı hal fiyatları ile Kamu İhale Kurumu işçilik hesaplama modülü çıktısı kullanılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde yer alan yöntemlerle açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığı girdiler için, proforma faturalar tedarik edilmiş ve bütün bu belgeler açıklamamızın ekleri olarak tarafınıza sunulmuştur” denildiği, ancak fiyat teklifinin sunulmasına gerekçe olabilecek ve diğer yöntemlerden(kamu kurum ve kuruluşlarının fiyatları, Ticaret Borsası Hal fiyatları vb.) herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığını ortaya koyacak herhangi bir açıklama veya tevsik edici bir belgeye yer verilmediği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, proforma faturada yer alan bazı malzemelerin (çay, kaşar peyniri vs.) ticaret borsası ve hal bültenlerinde yer aldığı tespit edilmiştir.

Dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesindeki açıklama uyarınca malzemeli yemek alımı ihalelerinde, ana çiğ girdi maliyetlerinin tevsiki amacıyla geçerli bir gerekçe olmaksızın üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılamayacağı anlaşılmış olup, ihale üzerinde bırakılan isteklinin hal ve borsada bulunan malzeme için fiyat teklifi ile yaptığı açıklamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerine bırakılan Şahlan Taşımacılık Tabildot Temizlik Turizm Seyahat Gıda İnşaat Medikal Özel Güvenlik Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi