KİK Kararı: 2017/UH.II-601

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/009
Gündem No : 70
Karar Tarihi : 15.02.2017
Karar No : 2017/UH.II-601

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Eren Tabldot Ticaret A.Ş.,

Yeni Batı Mah. 2377. Sok. No:1 Yenimahalle/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Diyarbakır İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Diyarbakır Çocuk Hastalıkları Hastanesi,

Hastaneler Caddesi Dağkapı Yenişehir/DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/512316 İhale Kayıt Numaralı “2017- 2018-2019 Mali Yılları 33 Aylık Malzemeli Yemek Hizmeti Alım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Diyarbakır İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Diyarbakır Çocuk Hastalıkları Hastanesi tarafından 27.12.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2017- 2018-2019 Mali Yılları 33 Aylık Malzemeli Yemek Hizmeti Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Eren Tabldot Ticaret A.Ş.nin 18.01.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.01.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 23.01.2017 tarih ve 4648 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.01.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/269 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Elazığ Aşsan Yemek Ltd. Şti. ile Akdeniz Mutfağı Yem. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarında;

- Borsa bültenlerindeki ortalama fiyat yerine minimum fiyatlar kullanılarak açıklama yapıldığı, bültendeki birim fiyatlar ile Ek-H4 cetvelindeki fiyatların birbiriyle örtüşmediği, bültenlerin ilgili ticaret borsalarından teyitlerinin yapılması gerektiği, ana çiğ girdi maliyetlerinin tevsiki amacıyla mevzuata aykırı olarak üçüncü kişilerden fiyat teklifleri alındığı,

- Toptancı Hal Fiyatları ile tevsikte 12 aylık dönem öncesi veya sonrasında belirlenen fiyatların kullanıldığı, teyit yapılması gerektiği,

- Ek.H4’de olması gereken “0,80’den az veya 0,95’ten fazla” değerinin doğru olarak hesaplanmadığı,

- İşçilik maliyetleri bileşenleri tablosundaki işçi ücret birim fiyatlarının yanlış hesaplandığı, işçilik fiyatları KİK İşçilik Modülünde yer alan asgari işçilik birim fiyatlardan daha düşük yazılarak avantaj sağlandığı,

- Teknik Şartname’de gramajlar bölümünde yer alan “Beyaz Peynir ve Kaşar Peynir Gıda Maddelerinin Evsafı” kısmında tam yağlı olarak belirtilmesine rağmen peynirlerin tam yağlı olarak tevsik edilmediği, tam yağlı beyaz peynir ve kaşar peynir fiyatı ile yarım yağlı beyaz peynir ve kaşar peynir birim fiyatlarının farklılık gösterdiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 2017- 2018-2019 Mali Yılları 33 Aylık Malzemeli Yemek Hizmeti Alım İşi

b) Miktarı ve türü:

Yemek öğün 1.306.250
Kahvaltı öğün 467.500
Ara Öğün öğün 110.000
Diyet Yemeği öğün 123.750
Diyet Ara Öğün öğün 371.250

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Diyarbakır Çocuk Hastalıkları Hastanesi

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereği yapılacak ulaşım, her türlü sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tamamı, isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

İşin ifası için gerekli ayrıntısı Teknik şartnamelerde belirtilen personelin işverene maliyeti (maaş, fazla çalışma ücretleri, Sosyal güvenlik kurumu ödemeleri v.b. tüm giderler), ihale kapsamında çalıştırılacak olan personellere 05.07.2013 tarih ve 28698 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “HİJYEN EĞİTİMİ YÖNETMELİĞİ” kapsamında verilecek olan eğitim giderleri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, Teknik şartnamede belirtilen araç ve gereç, demirbaş malzemeler ile yemeklerin hazırlanmasında her türlü gıda, temizlik ve diğer malzemeler, işin ifası için gerekli olan her türlü sarf malzeme, elektrik, su, yemek pişirmede kullanılacak olan yakıt ve süzme saat giderleri, kullanılan alanların yetkili firmalar tarafından ilaçlanması, yemeklerin bağlı birimlere taşınması , gerekli görüldüğünde gıda maddesi ve pişen yemeklerin laboratuvar tahlil masrafları teklif fiyata dahildir.

İhale kapsamında çalışan işçilere sağlık tesisinde çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanması imkânı verilecektir. İstekliler de tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyeceklerdir.

Teknik şartnamede cinsi ve miktarı belirtilen giyim-kuşam malzemeleri yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacaktır.

İşçilere yol bedeli yüklenici tarafından nakti olarak karşılanacaktır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

%2” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 47’nci maddesinde “47.1. 1-Sözleşme süresince; idarece, yüklenicinin kullanımına verilecek yerler için bir bedel alınmayacak olup, idare tarafından yükleniciye bedelsiz olarak tahsis edilecektir

2-Her hangi sebeple işten ayrılan , rapor alan personelin yerine yüklenici derhal yeni personel istihdam edecek olup , yüklenici işçi ve gün sayısını sürekli muhafaza etmek zorundadır. Çalıştırılacak elemanların işe alınmaları, yerlerinin değiştirilmesi ve işten çıkarılmaları idare bilgilendirildikten ve idare onayladıktan sonra gerçekleştirilecektir.

…

6-Yüklenici firma Cumartesi, Pazar, Resmi ve Dini Bayram ve tatillerde de bu hizmetleri yürütmekle mükellef olduğunu kabul eder.

…

8-Yemeğin pişirilme işi hastane mutfağında yapılacaktır. Hastane mutfağında yangın, su basması, arıza veya başka olağan dışı (doğal afet v.b.) her hangi bir gelişmenin oluşması nedeniyle hastane mutfağında yemek üretimi yapılamaması durumunda; firma bu süreç içerisinde üretimi, Diyarbakır İl sınırları içerisindeki başka bir yerden / mutfaktan (ilgili mevzuat dahilinde faaliyetini yürüten yerden olmak şartı ile) şartnamemizde istediğimiz şartlara uygun şekilde hazırlayarak thermo box kutularda hastanelere getirecek ve hizmeti aksatmayacaktır.

9- Teknik şartnameler ile idari şartname arasında doğacak ihtilaflarda teknik şartnamedeki hususlar geçerli olacaktır.” düzenlemeleri yer almaktadır.

Mevcut ihaleye ilişkin birim fiyat teklif cetveli aşağıdadır.

A

B

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

1

Normal Yemek

öğün

1.306.250

2

Normal Kahvaltı

öğün

467.500

3

Ara Öğün

öğün

110.000

4

Diyet Yemeği

öğün

123.750

5

Diyet Ara Öğün

öğün

371.250

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.04.2017; işi bitirme tarihi 31.12.2019

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Çalışacak İşçilerin Ünvanları, Nitelikleri, Sayıları ve Giyim Kuşamları” başlıklı 7’nci maddesinde aşağıdaki tabloya yer verilmiştir.

Unvanı ve Nitelikleri

Diyarbakır Çocuk Hastalıkları Hastanesi

Kişi Sayısı

Gıda mühendisi (ilgili okul mezunu)

1

Aşçıbaşı (ilgili sertifika sahibi veya ilgili okul mezunu)

1

Aşçı (ilgili sertifika sahibi veya ilgili okul mezunu)

7

Aşçı Yardımcısı (ilgili sertifika sahibi veya ilgili okul mezunu)

4

Garson

17

Bulaşıkçı

3

Temizlik-Meydancı

3

TOPLAM

36 kişi

Aynı Şartname maddesinde “Resmi Tatil Günlerinde Her Bir Sağlık Tesisinde Çalıştırılacak İşçi Sayıları” başlığıyla aşağıdaki tabloya da yer verilmiştir.

Unvan

Diyarbakır Çocuk Hastalıkları Hastanesi

Kişi Sayısı

Aşçı

2

Aşçı Yardımcısı

2

Garson

5

Bulaşıkçı

2

Temizlik-Meydancı

1

TOPLAM

12 kişi

Aynı Şartname maddesinde “Yüklenici çalıştıracağı işçilerin kıyafetini ayni olarak karşılamak ve giydirmekle yükümlüdür. Kıyafetler her yıl Ocak ayı başlarında kışlık ve Mayıs ayı başlarında yazlık olarak yüklenici tarafından imza karşılığı işçilere teslim edilecektir. Buna ilişkin tutanak Kontrol Teşkilatına teslim edilecektir.” ifadelerine de yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Verilen hizmetin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü yer almaktadır.

İhale ilan tarihinde yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.1 Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı ve yaklaşık maliyetinin en az % 70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu hizmetlerdir…” açıklamaları,

Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

…

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

…

79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana çiğ girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Ana çiğ girdi ibaresinden ilgili yemeğin pişirilmesi için gerekli temel girdiler anlaşılır. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, ana çiğ girdi maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

…

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklamaları bulunmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde, ihale komisyonu tarafından tekliflerin değerlendirilmesinin ardından aşırı düşük tekliflerin ve bu tekliflerde önemli olan bileşenlerin belirlenmesinin gerektiği ve teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak açıklama istenmesi gerektiği hususu hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde idarenin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapması ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarını belirtmesi, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin öncelikle “ana çiğ girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunması, bu açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den fazla olmaması gerektiği, ana çiğ girdi ibaresinden ilgili yemeğin pişirilmesi için gerekli temel girdilerin anlaşılması gerektiği, buna göre yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurların “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirileceği ve bu unsurlar için açıklama sunulmasına gerek olmadığı anlaşılmaktadır.

İnceleme konusu ihalede 23 adet ihale dokümanı satın alındığı ve 27.12.2016 tarihinde yapılan ihaleye 11 isteklinin katıldığı, idarece yaklaşık maliyet tutarının 11.726.505,80 TL olarak belirlediği, sınır değerin bu değerin 1,3’e bölünerek ulaşılan 9.020.389,08 TL olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, 30.12.2016 tarihli komisyon değerlendirmesiyle Elazığ Aşsan Yemek Ltd. Şti. ile Akdeniz Mutfağı Yem. Ltd. Şti.nin sınır değer altında kaldığının belirlendiği ve 30.12.2016 tahinde EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı ile söz konusu isteklilerden en geç 7 iş günü içerisinde açıklamalarını teslim etmelerinin istendiği görülmüştür.

Yapılan incelemede, 16.01.2017 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilen ihale komisyonu kararında, aşırı düşük teklif açıklaması istenen 2 istekliden biri olan Akdeniz Mutfağı Yem. Ltd. Şti.nin açıklamasının “2 haftalık diyet ara öğün menüsünü içermediği, ana çiğ girdilerden ahududu, glütensiz ekmek, kuru üzün ve kek (paket kek 50 gr.) için açıklama ve fiyatlandırma yapılmadığı” gerekçesiyle uygun bulunmadığı, Elazığ Aşsan Yemek Ltd. Şti.nin açıklamasının ise uygun bulunduğu ve teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği, Eren Tabldot Ticaret A.Ş.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

İhale işlem dosyası ve iddialar kapsamında aşırı düşük teklif açıklamaların değerlendirilmesi aşağıda yapılmıştır.

1. Başvuru sahibinin Akdeniz Mutfağı Yem. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik iddialar ile ilgili inceleme aşağıdadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

…

c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler,

hakkında başvuruda bulunabilir…” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri hükmü yer almakta olup, Kanun’da idari başvuru hakkının ihale süreci içerisindeki idari işlem veya eylemler sebebiyle hak kaybına, zarara uğrayan veya uğrama ihtimali bulunan aday, istekli veya istekli olabileceklerle sınırlı biçimde tanıdığı anlaşılmaktadır. İdarece Akdeniz Mutfağı Yem. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının zaten “2 haftalık diyet ara öğün menüsünü içermediği, ana çiğ girdilerden ahududu, glütensiz ekmek, kuru üzüm ve kek (paket kek 50 gr.) için açıklama ve fiyatlandırma yapılmadığı” gerekçesiyle uygun bulunmadığı, bu haliyle başvuru sahibi isteklinin mevcut durumda herhangi bir hak kaybına veya zarara uğraması mümkün olmadığından başvuru sahibinin Akdeniz Mutfağı Yem. Ltd. Şti.nin açıklamasının da incelenmesi gerektiğine yönelik iddiasının reddedilmesi gerekmektedir.

2. Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan Elazığ Aşsan Yemek Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik iddiaları ile ilgili incelemede, isteklinin açıklama kapsamında aşağıdaki belgelere yer verdiği görülmüştür.

-Malzemeli Yemek Hesap Sunum Cetveli Ek-H.4,

-İşçilik Maliyet Bileşenleri Tablosu ve KİK İşçilik Hesaplama Modülü,

-Menüler, (Nor. Kahvaltı Menüsü, Nor. Öğle Yemeği Menüsü, Nor. Akşam Yemeği Menüsü, Ara Öğün Menüsü, Diyet Öğle Yemeği Menüsü, Diyet Akşam Yemeği Menüsü, Diyet Ara Öğün Menüsü,)

-Çiğ Malzeme Maliyeti,

-EK-O7 Maliyet Satış Tespit Tutanağı ve Mali Müşavir Faaliyet belgesi,

-6 farklı ile ait Borsa Bültenleri,

-Ankara Büyükşehir Belediyesi Halk Ekmek Ürün Satış Listesi,

-Ankara Büyükşehir Belediyesi Hal-Balık Günlük Bülteni, (20/09/2016)(26/12/2016)

-İzmir Büyükşehir Belediyesi Sebze ve Meyve Hal Bülteni, (16/05/2016)(05/08/2016)

Açıklama kapsamında sunulan belgeler dikkate alındığında ihale üzerinde kalan isteklinin açıklama kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile tevsikte bulunmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin fiyat teklifi sunulduğuna yönelik iddiası yerinde görülmemiştir. Toptancı Hal Fiyatlarına yönelik iddiasının ise Elazığ Aşsan Yemek Ltd. Şti. tarafından sunulan belgelerin mevzuat hükümlerine göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içerisinde olduğundan başvuru sahibinin buna ilişkin iddiası uygun görülmemiştir.

Standart Form birim fiyat teklif cetvelinde “Normal Yemek, Normal Kahvaltı, Ara Öğün, Diyet Yemek, Diyet Ara Öğün” kalemlerinin bulunduğu, idarece düzenlenen Teknik Şartname’de; “Normal Kahvaltı, Normal Akşam Yemeği, Normal Öğle Yemeği, Diyet Kahvaltı, Diyet Akşam Yemeği, Diyet Öğle Yemeği” menülerine yer verildiği, bu düzenlemede (Normal Yemek ifadesinin Normal Akşam Yemeği ve Normal Öğle Yemeği ifadelerine denk geldiği, Diyet Yemek ifadesinin ise Diyet Akşam Yemeği ve Diyet Öğle Yemeği ifadelerine denk geldiği düşünülmüştür) Ara Öğün ve Diyet Ara Öğün için herhangi bir menünün bulunmadığı ancak 03.01.2017 tarihinde Diyet Ara Öğün Menüsü, 05.01.2017 tarihinde ise Ara Öğün Menüsünün sınır değerin altında kalan 2 istekliye tebliğ edildiği, sonuç olarak idarece birim fiyat teklif cetvelindeki her kaleme ilişkin menülerin anılan 2 istekliye gönderildiği anlaşılmıştır. Ayrıca aşırı düşük teklif açıklama yazısında isteklilere verilen menü içerisinde “Diyet Kahvaltı” menüsüne de yer verildiği, ancak bu menünün birim fiyat teklif cetvelinde bulunmaması nedeniyle yapılacak aşırı düşük teklif açıklama incelemesi kapsamına “Diyet Kahvaltı” dahil edilmemiştir.

İhale üzerinde bırakılan Elazığ Aşsan Yemek Ltd. Şti. tarafından Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinin (Ek-H.4) sunulduğu, sunulan cetvelde Ana Çiğ Girdileri miktarlarına, birim fiyatlarına, tutarlarına, açıklama yöntemine ve İşçilik Giderlerine yer verildiği, ayrıca oranlarının da belirtildiği, toplam ana çiğ girdi maliyeti, işçilik maliyeti ve yardımcı giderler oranının hesaplaması yapıldığı, toplam ana çiğ girdi maliyeti ile işçilik gideri toplamının, toplam tutarlar içerisinde 0,87 olduğu ve bu bakımdan Tebliğdeki oranları sağladığı görülmüş olup söz konusu kalem tutarlarının toplanmasında herhangi bir hataya rastlanmamıştır.

Elazığ Aşsan Yemek Ltd. Şti.nin “İşçilik Giderleri” hesaplamasını aşağıdaki tablo ile yaptığı görülmüştür.

İşçilik Giderleri

TUTAR

İşçi Maaşları

2.610.520,08

İşçi Yemek Gideri

89.079,26

İşçi Resmi Tatil Gideri

39,032,10

TOPLAM

2.739.931,44

İdari Şartname’nin 25’inci maddesi ve Teknik Şartname’nin 7’nci maddesi bir arada değerlendirildiğinde 36 işçinin çalıştırılacağı ve 12 kişinin resmi tatil günlerinde de çalıştırılacağı belirtilmiş, işçilerin alacakları ücrete ilişkin bir belirleme yapılmadığı görülmüştür. Ayrıca işçilerin yol giderine ilişkin olarak İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde “İşçilere yol bedeli yüklenici tarafından nakti olarak karşılanacaktır.” düzenlemesine yer verilmesine rağmen söz konusu düzenlemede herhangi bir gün sayısı ve/veya bedel öngörülmediği görülmüştür. İşçilerin yemek giderine ilişkin olarak ise İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde “İhale kapsamında çalışan işçilere sağlık tesisinde çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanması imkânı verilecektir. İstekliler de tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyeceklerdir.” düzenlemesine yer verilmiş olup yemek giderinin idarece ayni olarak bedelsiz karşılanacağı anlaşılmıştır.

İhale dokümanı düzenlemeleri, mevzuat hükümleri birlikte düşünüldüğünde, Elazığ Aşsan Yemek Ltd. Şti.nin 36 kişi için öngördüğü 2.610.520,08 TL’yi KİK işçilik hesaplama modülü çıktısıyla desteklediği, bu bedelin içerisinde kişi başı günlük 3 TL yol giderinin de bulunduğu, Resmi Tatil gideri için ise 39.032,10 TL (69,95 TL x 12 kişi x 46,5 gün) teklif ettiği, işçilik giderleri değerinin ilgili düzenlemelere göre KİK İşçilik Modülü ile hesaplanması gereken asgari işçilik maliyetinden yüksek olduğu görülmüştür.

Başvuru sahibinin “Teknik Şartname’de gramajlar bölümünde yer alan “Beyaz Peynir ve Kaşar Peynir Gıda Maddelerinin Evsafı” kısmında tam yağlı olarak belirtilmesine rağmen firmalar tarafından yapılan açıklamada peynirlerin tam yağlı olarak tevsik edilmediği, tam yağlı beyaz peynir ve kaşar peynir fiyatı ile yarım yağlı beyaz peynir ve kaşar peynir birim fiyatları farklılık gösterdiği” şeklindeki iddiasına ilişkin yapılan incelemede:

Teknik Şartname’nin “Gıda Maddelerinin Evsafı” başlıklı 10’uncu maddesinde “…10.98. Beyaz Peynir Şartnamesi: … Parlak beyaz renkte hoş tat ve kokuda olacaktır, tuz miktarı en çok yüzde sekiz olacaktır, tam yağlı olacaktır kuruma alınacak peynirler GMT ye göre en az üç ay dinlendirilmiş olarak gelecektir…

…

10.100. Kaşar Peynir (Tam Yağlı) : …” düzenlemeleri yer almaktadır.

Elazığ Aşsan Yemek Ltd. Şti. tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesaplama Cetveline ve ilgili borsa bülteni incelendiğinde beyaz peynir ve kaşar peynirin tam yağlı özellikte sunulduğu, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı görülmüştür.

Başvuru sahibinin “Borsa bültenlerindeki ortalama fiyat yerine minimum fiyatlar kullanılarak açıklama yapıldığı, bültendeki birim fiyatlar ile Ek-H4 cetvelindeki fiyatların birbiriyle örtüşmediği, bültenlerin ilgili ticaret borsalarından teyitlerinin yapılması gerektiği, zira birçok ticaret borsası bültenlerinde farklılıkların ortaya çıktığı” şeklindeki iddiasına yönelik yapılan incelemede; Dana eti (Kemiksiz), Ayçiçek yağı, Kaşar Peyniri (Tam yağlı), Kuru Üzüm, Kuzu eti (Kemiksiz), Limon, Makarna, şeker, milföy, süt, tavuk göğüs, tavuk but, nohut vd. ana çiğ girdilerinde Borsa bültenlerindeki ortalama fiyat yerine en az fiyatı kullandığı, ayrıca ilgili bültende Dana eti (kıyma) ve kuru fasulyenin bulunmadığı, Dana eti(kıyma) için sunulan fiyatın ilgili bültende Dana eti (kemiksiz) e ait en az fiyat olduğu kuru fasulye için sunulan fiyatın ilgili bültende dremason fasulyeye ait en az fiyat olduğu, bu durumun Kamu İhale Tebliği’nin 79.2.2.4.’üncü maddesindeki “Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir...” açıklamasına aykırı olduğu görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Elazığ Aşsan Yemek Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

4734 sayılı Kanunun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi