KİK Kararı: 2017/UH.II-496

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/008
Gündem No : 39
Karar Tarihi : 08.02.2017
Karar No : 2017/UH.II-496

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Temay Temizlik Hizmetleri Sanayi ve Dış Tic. Ltd.,

Prof. Muammer Aksoy Cad. No: 5 Zeytinburnu/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı,

Ertuğrul Mah. Hasanşekerözü Sok. No: 5 Süleymanpaşa/TEKİRDAĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/587200 İhale Kayıt Numaralı “Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Sorumluluğundaki Yol, Cadde, Bulvar, Meydan ve Refüjlerin Temizlenmesi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 26.12.2016 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen “Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Sorumluluğundaki Yol, Cadde, Bulvar, Meydan ve Refüjlerin Temizlenmesi” ihalesine ilişkin olarak Temay Temizlik Hizmetleri Sanayi ve Dış Tic. Ltd.nin 05.01.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.01.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.01.2017 tarih ve 3242 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.01.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/196 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının işçilik ile ilgili maliyetlerin karşılanmadığı gerekçesiyle uygun bulunmadığı, aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında idare tarafından belirlenen önemli maliyet bileşenlerine ilişkin açıklama yapıldığı, isteklilerden talep edilmeyen bileşenlere ilişkin açıklama yapma zorunluluğu bulunmadığı, idarece tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılma işleminin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelere ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

…

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir.

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Sınır değer” 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

34.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 41.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdare tarafından teklifi sınır değer altında olduğu tespit edilen isteklilere gönderilen “aşırı düşük teklif açıklama talebi” yazısında “İdare Tarafından Önem Arz Eden Bileşenler Listesi

1. Araçların genel bakım giderleri, kasko giderleri, sahiplik veya kiralama bedelleri, araçların saatlik yakıt tüketim miktarı ve bedelleri

2. Teknik şartnamenin 8. Maddesinde belirtilen sarf malzemelerin giderleri, teknik şartnamenin 9.3 maddesinde belirtilen baskı giderleri, 11. Maddesinde belirtilen araç takip sistemi ve 12. Maddesinde belirtilen iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri bedelleri” ifadelerine yer verilmiştir.

İhale dokümanı kapsamında verilen birim fiyat teklif cetveli standart formu aşağıdaki gibidir;

A

B

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması3

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

Birimi

İşçi sayısı

Ay/gün/saat

1

Çavuş (Brüt asgari ücretin %70 fazlası)

Ay

2

3

2

Şoför(Brüt asgari ücretin %30 fazlası)

Ay

10

3

3

İşçi(Brüt asgari ücretin %10 fazlası)

Ay

70

3

4

Engelli İşçi(Brüt asgari ücretin %10 fazlası)

Ay

4

3

I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç)

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

1

4-5 m3 Vakumlu Yol Süpürme Aracı (Kamyon Üstü Monteli)

saat

2.670

2

Yol Yıkama Aracı (15 Ton Arazöz)

saat

534

3

Çift Kabin Kamyonet (Açık Kasa)

saat

1.068

4

Damperli Kamyon (Açık Kasa Damperli)

saat

534

5

Binek Araç

saat

1.068

6

Minibüs Tipi Araç

saat

534

7

Malzeme, Baskı Giderleri, Araç Takip Sistemi ve İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri ( Teknik Şartnamenin 8. maddesinde belirtilen sarf malzeme, 9.3 maddesinde belirtilen baskı, 11. maddesinde belirtilen araç takip sistemi ve 12. maddesinde belirtilen İSG Hizmetleri)

ay

3

8

Çavuş ( kişi x ay x saat ) ( 2 x 3 x 15)

saat

90

9

Şoför ( kişi x ay x saat ) ( 10 x 3 x 15)

saat

450

10

İşçi (kişi x ay x saat ) ( 70 x 3 x 15)

saat

3.150

11

Engelli İşçi ( kişi x ay x saat ) ( 4 x 3 x 15 )

saat

180

II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç)

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

Başvuru sahibi tarafından teklifi kapsamında sunulan birim fiyat teklif cetvelinde işçilik maliyetlerine ilişkin tutarların toplamının 675.612,00 TL olduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, araçlara ilişkin maliyetler, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin maliyetler, araç takip sistemine ilişkin maliyetler, dijital baskıya ilişkin maliyetler ve sarf malzemelerine ilişkin maliyetler dikkate alınarak tevsik edici belgelerle birlikte ayrıntılı hesaplama yapıldığı, söz konusu maliyetlerin toplamına sözleşme ve genel gideler eklenerek 596.110,87 TL tutarı bulunduğu, aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında önemli teklif bileşeni olarak belirlenmeyen maliyet unsurları için ise 529.417,13 TL tutar öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Söz konusu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalesi olduğu, dolayısıyla asgari işçilik maliyeti tutarının belirlenmesi, %4 sözleşme ve genel giderler tutarının belirlenmesi gibi uygulamaların söz konusu olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasının iş kalemi bazında yapılması zorunluluğunun bulunmadığı, idarece belirlenen önemli teklif bileşenlerinin tevsik edici belgelerle açıklanması gerektiği anlaşılmıştır.

İdare tarafında sınır değer altında kalan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında işçilik ücretlerinin önemli maliyet bileşeni olarak belirlenmediği, dolayısıyla isteklilerin söz konusu işçilik ücretlerine ilişkin maliyet için herhangi bir açıklama yapma zorunluluğu bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Yapılan inceleme sonucunda başvuru sahibinin idarenin açıklamalarını uygun görmeme gerekçesine yönelik iddiası yerinde görülmekle birlikte 08.02.2017 tarihli ve 2017/UH.II-497 sayılı Kurul kararında eşit muamele ilkesi gereği başvuru sahibinin aşırı düşük açıklaması incelenmiş olup başka gerekçeler ile de mevzuata uygun olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin teklifinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Kurulunun 08.02.2017 tarihli ve 2017/UH.II-497 sayılı kararında açıklanan gerekçeler ile reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi