KİK Kararı: 2017/UH.II-432
Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin
Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.
Karar Bilgileri
Kamu İhale Kurumu Kararı
2017/UH.II-432
1 Şubat 2017
2016/478986 İhale Kayıt Numaralı "2017 Yılı Man ... nde Oluşan Sızıntı Sularının Taşınması" İhalesi
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/007
Gündem No : 116
Karar Tarihi : 01.02.2017
Karar No : 2017/UH.II-432
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan V. II. Başkan: Şinasi CANDAN
Üyeler: Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ
BAŞVURU SAHİBİ:
Beyha Gıda İnş. Yapı Malz. Oto. Taah. Tic. Ltd. Şti.,
Orta Mah. Yalnız Selvi Cad. Uptwins Sit. A Blok No: 163 Kartal/İSTANBUL
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı,
Antalya Büyükşehir Belediyesi Yeni Hizmet Binası Yüksekalan Mah. A. Menderes Bulvarı No: 20 Kat: 4 07310 Muratpaşa/ANTALYA
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2016/478986 İhale Kayıt Numaralı “2017 Yılı Manavgat Katı Atık Düzenli Depolama Tesisinde Oluşan Sızıntı Sularının Taşınması” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından 15.12.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2017 Yılı Manavgat Katı Atık Düzenli Depolama Tesisinde Oluşan Sızıntı Sularının Taşınması” ihalesine ilişkin olarak Beyha Gıda İnş. Yapı Malz. Oto. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin 03.01.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.01.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.01.2017 tarih ve 3239 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.01.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2017/195 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklamalarının “Çevre ve Şehircilik Bakanlığının nakliye formüllerinden yararlanılarak açıklama yapıldığı, ancak ihale konusu işin hizmet alımı olduğu, ayrıca nakliye hesabındaki “motorlu tulumba ile su hazırlanması” kaleminin ihale konusu işin kapsamında yer almadığı, sunulan analizde hesaplama hatalarının bulunduğu, işçilik, akü, lastik, motorlu taşıtlar vergisi, egzoz emisyon ölçüm gideri, yağ, bakım giderleri, sigorta giderlerinin açıklanmadığı” gerekçeleriyle idarece uygun bulunmadığı, ihale konusu işin vidanjör veya tanker ile çöp sızıntı sularının nakliyesi olduğu dikkate alındığında sızıntı suyunun taşınması iş kaleminin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 08.533 numaralı “Motorlu tulumba ile su hazırlanması (5 ps)” pozundan türetilen 08.533/A numaralı “Motorlu tulumba ile su hazırlanması (15 ps)” pozuna ilişkin analiz ile açıklandığı, idarenin şikâyet başvurularına verdiği cevapta 08.533 pozunda 1 ton çöp suyunun vidanjöre çekilmesi için gerekli olan süre olarak öngörülen 0,067 saatin 08.533/A pozunda neden değiştirilmediği yönünde değerlendirmede bulunulduğu, ancak 08.533/A pozunda kullanılan motopompun gücünün 08.533 pozunda kullanılan motopomptan 3 kat daha fazla olduğundan maliyetin 1/3 oranında azalması gerektiği, ayrıca motopompun yakıt miktarının da 1,2654 kg olması gerekirken sunulan analizde yapılan hesaplama hatası sonucunda 1,518 kg olarak esas alındığı, dolayısıyla açıklamaları kapsamında sunulan analizde öngörülen miktarların azaltılmamasının aleyhlerine bir durum yarattığı ve ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilebileceği, idare tarafından işçilik, akü, lastik, motorlu taşıtlar vergisi, egzoz emisyon ölçüm gideri, yağ, bakım giderleri, sigorta giderlerinin açıklanmadığı belirtilmiş ise de Çevre ve Şehircilik Bakanlığının nakliye formülünün söz konusu maliyet bileşenlerini içerdiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının nakliye formülü yıl boyunca kullanıldığından idarenin şikâyet başvurularına verdiği cevapta yer alan “K katsayısının anlık hesaplamalarda geçerli olduğu” şeklindeki değerlendirmesinin yerinde olmadığı iddia edilmektedir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “2017 Yılı Manavgat Katı Atık Düzenli Depolama Tesisinde Oluşan Sızıntı Sularının Taşınması” şeklinde belirtildiği,
Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. Araç sürücüleri firma tarafından sağlanacaktır. Tüm masraf ve sorumluluklar firmaya aittir.
Sürücü personelin yemek, giyim, yol, SGK ve tüm masrafları firmaya aittir. Araçların yakıt, her türlü tamir bakım, onarım, trafikte meydana getireceği her türlü trafik kazası sonucu doğacak zararların, tazminatların ve ferilerinin tamamı, ter türlü trafik cezaları iş sona ermiş dahi olsa ,yedek parça, şoför, sigorta ve teknik şartnamede tariflenen diğer giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesinin,
Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.
33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;
a) Verilen hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.
Söz konusu ihaleye ilişkin Teknik Şartname’nin “İşin Tanımı” başlıklı 3’üncü maddesinde “Antalya İli, Manavgat İlçesi, Kızıldağ Köyü, Göğü Mevkiinde bulunan Katı Atık Ayrıştırma ve Düzenli Depolama Tesisinden kaynaklanan ve çöp sızıntı suyu havuzunda biriken sızıntı sularının yaklaşık 35 km mesafede yer alan kanalizasyon bacalarına taşınması hizmet alımı işidir.” düzenlemesinin,
“Çöp Suyu Taşıma Aracı Özellikleri” başlıklı 9’uncu maddesinde “Yüklenici tarafından temin edilecek çöp suyu taşıma araçlarının özellikleri aşağıdaki gibidir.
- Araçlar günlük maksimum 350 ton çöp suyu taşıyabilirler. İdarenin talebi üzerine bu miktar arttırılabilir.
- Araçların Zorunlu Trafik Sigortası bulunması zorunludur.
- Aracın yakıt, her türlü tamir bakım, yedek parça, şoför, sigorta ve diğer bütün masrafları firma tarafından karşılanacaktır.
- İş kapsamında çalışacak araçların kullanımında sorumluluk firmaya aittir Araçların kara yolları trafik kurallarına uygun ve çevre düzenini bozmayacak, çevre kirliliği yaratmayacak şekilde çalışması Firma sorumluluğundadır. Plakasız araç ve ehliyetsiz sürücü bulundurmayacaktır. Firma, araçlarının trafikte meydana getireceği her türlü trafik kazası sonucu doğacak zararların, tazminatların ve ferilerinin tamamını karşılamakla yükümlüdür. Ayrıca ihale dönemine ait her türlü trafik cezası iş sona ermiş dahi olsa Firmaya aittir. Maddi ve manevi zarar ziyan trafik cezaları kaza neticesinde üçüncü şahıslara karşı doğabilecek her türlü tazminat ve ödemeler firmaya aittir.
- Aracın tüm fenni muayene giderleri firmaya aittir.
- Çöp suyu taşıma araçları ruhsatlarında işin tekniğine uygun olarak vidanjör yada tanker hükmü bulunmalıdır. Araçlarda km sınırı olmayacak ve tüm bakım onarım masrafları Firmaya ait olacaktır.
- Yüklenici İş kapsamında kullanacağı tüm araçların (vidanjör veya tanker ) ruhsat fotokopilerini ve sürücü belge fotokopilerini 15 (onbeş) iş günü içerisinde idareye sunmakla yükümlüdür.
- Araç sızdırmaz özellikte olacaktır.
- İş kapsamında kullanılacak tüm çöp sızıntı suyu taşıma araçlarının model yılı 2011 ve üzeri olacaktır.
- Yüklenici ihale kapsamında çalıştıracağı araçlara ait GPS konum bilgisi ve diğer detayların takip edildiği Araç Takip Sistemini kuracaktır.
- Seçilen aracın gün içerisindeki tüm bilgileri detaylı olarak görülebilecek, ne kadar süre hareket ettiği, ne kadar süre durduğu ve rölantide çalıştırıldığı, ne kadar yol kat ettiği bilgileri görüntülenecektir.” düzenlemesine,
“Personel İstihdamı” başlıklı 10’uncu maddesinde “Araç sürücüleri firma tarafından sağlanacaktır. Tüm masraf ve sorumluluklar firmaya aittir.
-Araç sürücülerinin; ehliyet, sertifika ve benzeri belgeleri kullandıkları araçlar ile uyumlu olacaktır. Bu konuda Yüklenici tüm belgeleri İdareye 15 (onbeş) iş günü içerisinde sunacaktır.
- Sürücü personelin; yemek, giyim, yol, SGK ve tüm masrafları firmaya aittir.
- Yüklenici işe başlamadan önce (kendisinin sürekli işbaşında durmaması halinde) işi yürütecek, takip edecek kendi adına sorumlu ve yetkili olan eleman veya elemanlarını, (noter onaylı vekâletnameli) Atık Yönetimi ve İşletme Şube Müdürlüğü’ne bildirecektir.
- Yüklenici iş kapsamındaki her çalışanı için maaş ödemeden önce maaş bordrosu düzenleyecektir. Yüklenici yetkilisi, her ay çalışanlarının tamamına ait maaş bordrolarının onaylı bir suretini yazılı olarak, ayrıca CD içerisinde Excel tablosu şeklinde düzenlenmiş olarak İdareye teslim edecektir. Yüklenici ayrıca kaşeli imzalı banka maaş ödendi listelerini İdareye teslim edecektir.
- Yüklenicinin her ne sebeple olursa olsun, çalışanlarının maaş vb. tüm hak ve alacakları ile SGK vb. alacaklarını ödememesi, ödeyememesi, geciktirmesi halinde; İdare yüklenici hak edişlerinden kesinti yaparak öncelikle çalışan ödemelerini yapma hakkına sahiptir. Bu durumlarda yüklenici ödemeye ilişkin her türlü bilgi ve belgeleri idareye sunmak zorundadır.
- Yüklenici çalıştıracağı personellerin sigortalarını yapmakla yükümlüdür. İşçilerin sigorta primlerinin çalıştıkları gün kadar yatırılması zorunludur. Kesintisiz çalışan işçilerin bordroları 30 gün üzerinden düzenlenecektir.
- Yüklenici çalışanların maaş bordroları ve bilgilerini düzenli olarak yukarıdaki içerikle İdareye vermemesi, geciktirmesi, yanlış eksik bilgi vermesi halinde şartnamesine aykırı davrandığı kabul edilerek işlem yapılır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, inceleme konusu ihaleye 7 teklif verildiği, Çınar Çevre İnşaat Gıda Tarım Eğitim Sağlık Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti., Atık Çevre Teknolojileri İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş., Şahinoğulları Nakliyat Hafriyat İnşaat Otomotiv Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti., Beyha Gıda İnş. Yapı Malz. Oto. Taah. Tic. Ltd. Şti. ve Çalık İnşaat Malzemeleri Ticaret Ltd. Şti.nin tekliflerinin sınır değerin altında kaldığı,
Anılan isteklilere gönderilen 15.12.2016 tarihli yazılarda “...Söz konusu işin Teknik Şartnamesi’nin 9’uncu maddesinde yüklenicinin iş kapsamında kullanacağı araçların vidanjör veya tanker olacağı belirtilmiş olup, bu kapsamda iş süresince kullanılacak araçların,
-Yakıt
-Tamir, bakım, onarım, yedek parça
- Araç kasko ve trafik sigorta giderleri
- Motorlu taşıtlar vergisi
-Madeni yağ
- Akü
- Lastik
- Rutin bakım giderleri
- Araç muayene giderleri
- Egzoz emisyon ölçüm giderlerine ait maliyet bileşenleri,
Yine Teknik Şartname’nin 10’uncu maddesinde “Personel istihdamı” başlığı altında sürücü personelin tüm masraflarının yükleniciye ait olduğu belirtilmiş olup, bu kapsamda iş süresince çalışacak sürücü personelin tüm giderlerinin maliyet bileşenleri,
Yukarıda belirtilen maliyet bileşenlerinin her birinin ayrı ayrı fiyatlandırılarak bu fiyatları tevsik eden belgelerle birlikte açıklanarak …20.12.2016 tarihi mesai saati bitimine kadar bildirmeniz hususunda gereğini rica ederim.” ifadelerine yer verildiği,
26.12.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile Şahinoğulları Nakliyat Hafriyat İnşaat Otomotiv Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti.nin ve Atık Çevre Teknolojileri İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş.nin tekliflerinin “idarece belirlenen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı” gerekçesiyle, başvuru sahibi Beyha Gıda İnş. Yapı Malz. Oto. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin “Çevre ve Şehircilik Bakanlığının nakliye formüllerinden yararlanılarak açıklama yapıldığı, ancak ihale konusu işin hizmet alımı olduğu, nakliye hesabındaki “motorlu tulumba ile su hazırlanması” kaleminin ihale konusu işin kapsamında yer almadığı, önemli maliyet bileşenlerinden akü, lastik, motorlu taşıtlar vergisi, egzoz emisyon ölçüm giderinin açıklanmadığı, Teknik Şartname’nin 10’uncu maddesinde yer alan sürücü personel giderinin açıklanmadığı, Teknik Şartname’nin 13’üncü maddesi gereğince iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi bulunması zorunlu olmasına rağmen söz konusu giderlere ilişkin açıklama sunulmadığı” gerekçesiyle, Çalık İnşaat Malzemeleri Ticaret Ltd. Şti.nin teklifinin “trafik ve kasko sigortası giderini tevsik etmek için sunulan fiyat teklifindeki kaşede telefon numarası, vergi numarası gibi önemli bilgilerin bulunmadığı, fiyat teklifinin meslek mensubu tarafından imzalanmadığı ve kaşelenmediği, genel müdürlük veya bölge müdürlüğü teyidinin sunulmadığı, yakıt tüketimi ve bakım onarım giderini tevsik etmek için sunulan belgelerde telefon numarası, vergi numarası gibi önemli bilgilerin bulunmadığı, belgelerin ilgili meslek mensubu tarafından imzalanmadığı ve kaşelenmediği” gerekçesiyle, Çınar Çevre İnşaat Gıda Tarım Eğitim Sağlık Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin “iş güvenliği gideri, işçilik, giyim, araç GPS, haberleşme giderlerini tevsik eden belge sunulmadığı, sigorta giderini tevsik eden fiyat tekliflerine ilişkin olarak ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden ya da bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının sunulmadığı, bakım giderini tevsik etmek için sunulan fiyat teklifine araç adedinin 2 yerine 1 adet olarak yazıldığı, araç ruhsatları ve teknik belgeler incelendiğinde işin tekniğine uygun olmayan araçların (kar küreme aracı ve kombine kanal açma aracı) teklif edildiğinin görüldüğü” gerekçeleriyle reddedildiği anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin şikâyet başvurusuna idarece verilen cevapta “Başvuru sahibinin açıklamasını yapım işleri ihalelerine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine göre yaptığı, oysa ihale konusu işin hizmet alımı olduğu, 08.533 numaralı “Motorlu tulumba ile su hazırlanması (5 ps)” pozundan yararlanılarak 08.533/A numaralı “Motorlu tulumba ile su hazırlanması (15 ps)” pozunun türetildiği, ancak bu formülün nasıl türetildiğinin ve türetilen formüldeki sabit değerlerin nereden alındığının açıkça belirtilmediği, “Motorlu tulumba ile su hazırlanması (15 ps)” pozunun miktar sütunundaki değerin 0,067 olarak belirtildiği, dolayısıyla “Motorlu tulumba ile su hazırlanması (5 ps)” pozundaki değerin aynen alındığı, miktar sütunun neden değişmediğinin açıklanmadığı, mazot miktarının “14,80 Hp x 0,0855 = 1,518 kg” şeklinde hesaplama yapılarak açıklandığı, oysa söz konusu hesaplamanın sonucunun 1,2654 kg olması gerektiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının nakliye formülde yer alan K katsayısının anlık hesaplarda geçerli olduğu, yıl boyunca geçerli olan işçilik, yol, yemek, giyim, iş sağlığı ve güvenliği, akü, lastik, motorlu taşıtlar vergisi, egzoz emisyon ölçüm giderlerini kapsamadığı, anılan gider kalemlerinin ayrıca tevsik edilmesi gerektiği, ayrıca nakliye formülünde yer alan G katsayısının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan yapım işlerinde kullanılan taşınan malzemenin yoğunluğu olduğu, aşırı düşük teklif açıklamasında yapılan hesaplamada taşınan malzemenin yoğunluğunun saf su yoğunluğu 1 ton/m3 alındığı, ancak çöp sızıntı suyu yoğunluğunun içerisinde bulunan partiküller nedeniyle her zaman 1 ton/m3’ün üzerinde olduğu, Teknik Şartname’nin 13’üncü maddesi gereğince ihale konusu işte iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi görevlendirilmesi gerektiği, fakat Çevre ve Şehircilik Bakanlığının nakliye formülünde yer verilen K katsayısının iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi maliyetini kapsamadığı” değerlendirmesinde bulunulmuştur.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.
79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.
79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.2.2.2. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.
79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.
9.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir.
79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.
Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.
Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.
İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, (Ek ibare: 12/06/2015-29384 R.G./3. md.) SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.2.2.8.İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.” açıklamaları bulunmaktadır.
Anılan mevzuat açıklamaları çerçevesinde başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi sonucunda aşağıda yer verilen hususlar tespit edilmiştir:
Söz konusu isteklinin açıklamasında Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi doğrultusunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarının kullanıldığının belirtildiği ve açıklamada “…Aşırı düşük yazınızda açıklanmasını istediğiniz yakıt, akü, yağ, bakım vb. giderlerin tamamı nakliye formüllerindeki K katsayısının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan rayiç cetvelinde 02.017 poz nolu “Her cins ve tonajda motorlu araç için taşıma katsayısı” içerisinde karşılanmıştır.” ifadelerine yer verildiği,
“Maliyet Çalışması” başlıklı teklif tutarının bileşenlerini gösteren belgede sözleşme karar pulu için 7.611,20 TL, sözleşme damga vergisi için 12.703,20 TL, KİK payı için 670,00 TL ve “2017 yılı Manavgat Katı Atık Düzenli Depolama Tesisinde Oluşan Sızıntı Sularının Taşınması” iş kalemi için birim fiyatı 8,79 TL olmak üzere toplam 100.000 ton için 879.000,00 TL öngörüldüğünün belirtildiği,
Açıklamanın ekinde “2017 yılı Manavgat Katı Atık Düzenli Depolama Tesisinde Oluşan Sızıntı Sularının Taşınması” iş kalemine ait analiz ile “Motorlu tulumba ile su hazırlanması” iş kalemine ilişkin alt analizin sunulduğu, bahse konu analizlerin aşağıda belirtilen şekilde düzenlendiği görülmüştür:
İş Kalemi/İş Grubu No:01
2017 yılı Manavgat Katı Atık Düzenli Depolama Tesisinde Oluşan Sızıntı Sularının Taşınması
ÖLÇÜ BİRİMİ
Ton
Poz No
Girdiler
Ölçü
Miktarı
Birim Fiyatı
Tutarı
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nakliye formülünden yararlanılmıştır.
F= A x K x (0,0007 x M+ 0,01) x G
A: Zorluk katsayısı =1
G: Taşınan malzemenin yoğunluğu= 1 ton/m3
K: Taşıt katsayısı = 225
M: Taşıma mesafesi = 35 km
7,76
08.533/A
Sızıntı suyunun vidanjöre çekilmesi
Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 08.533 pozundan yararlanılmıştır. 0,067 saat/m3
Motorlu tulumba ile su hazırlanması
m3
0,067
15,41
1,03
Kârsız Toplam
8,79
Analiz Format No:1
İnşaat İş Kalemleri Birim Fiyat Analizleri
İş kalemi/İş grubu No:
08.533/A
Analizin Adı:
Motolu tulumba ile su hazırlanması (15 hp)
Ölçü Birimi:
m3
Poz No:
GİRDİLER
Ölçü Birimi
Miktarı
Birim Fiyatı
Tutarı
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 03.533 (Y) pozundan yararlanılmıştır.
Amortisman: 0,000063
Yedek parça: 0,000033
Tamir bakım:0,000008
Sermaye faizi, sigorta: 0,000023
Nakil, montaj, demontaj: 0,000010
Toplam: 0,000137
03.033/1
04.109
01.405
Motopomp (15 PS gücünde, takriben 100 mm çapında)
“1 ps kaç beygir eder? 0,9863 hp yapar.”
15 ps x 0,9863 = 14,80 hp
Mazot (motorin)
Hp x 0,18 x 0,57
14,80 HP x 0,0855 = 1,518 kg
İşletme:
Makinist yardımcısı
AD
KG
SA
0,000137
1,518
1,2
1.950,00
3,45
8,25
0,27
5,24
9,90
Kârsız toplam
15,41
Anılan istekli tarafından sunulan analizler incelendiğinde, “2017 yılı Manavgat Katı Atık Düzenli Depolama Tesisinde Oluşan Sızıntı Sularının Taşınması” iş kalemine ilişkin sunulan analizde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının “F= A x K x (0,0007 x M + 0,01) x G” şeklindeki nakliye formülünün kullanıldığı, formüldeki zorluk katsayısının (A) “1”, taşınan malzeme yoğunluğunun (G) “1 ton/m3” olarak esas alındığı, K taşıma katsayısının 2016 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 02.017 numaralı “Her cins ve tonajda motorlu araç katsayısı” rayici olan 225,00 TL olarak öngörüldüğü, taşıma mesafesinin (M) ise Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinde çöp sızıntı suyu havuzunda biriken sızıntı sularının kanalizasyon bacalarına uzaklığı olarak belirtilen “35 km” olarak dikkate alındığı, söz konusu analizin diğer girdisi olan 08.533/A poz numaralı “motorlu tulumba ile su hazırlanması (15 HP)” girdisi için 15,41 TL fiyat öngörüldüğü ve miktarının 0,067 m3 olarak belirlendiği, bu girdiye ilişkin bir alt analizin de açıklama kapsamında sunulduğu tespit edilmiştir.
08.533/A poz numaralı “motorlu tulumba ile su hazırlanması (15 HP)” iş kalemine ilişkin analizde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 03.533(Y) pozundan yararlanıldığının ifade edildiği, 03.533(Y) pozunda öngörülen “amortisman: 0,000063; yedek parça: 0,000033; tamir bakım: 0,000008; sermaye faizi, sigorta:0,000023; nakil, montaj, demontaj: 0,000010” açıklamasının analize aynen aktarıldığı, analiz girdilerinden olan 04.109 poz nolu “mazot”, 01.405 poz nolu “makinist yardımcısı”, 03.033/1 poz no’lu “motopomp (15 PS gücünde, takriben 100 mm çapında)” girdileri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2016 yılı rayiçlerinin kullanıldığı,
03.033/1 poz no’lu “motopomp (15 PS gücünde, takriben 100 mm çapında)” girdisinin miktarı hesaplanırken “1 PS kaç beygir eder? 0,9863 hp yapar.” 15 PS x 0,9863= 14,80 HP” ifadesine yer verildiği ve “mazot” girdisinin miktarının da başvuru sahibi tarafından alt analizde yararlanıldığı belirtilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 03.533(Y) pozundaki açıklama esas alınarak “14,80 hp x 0,0855= 1,518 kg” şeklinde hesaplandığı anlaşılmıştır. Ancak söz konusu hesaplamada istekli tarafından hata yapıldığı, 14,80 hp ile 0,0855’in çarpımının 1,2654’e tekabül etmesine rağmen 1,518 kg olarak yazıldığı belirlenmiştir.
Öncelikle, idare tarafından ihale konusu işin bir hizmet alımı olması nedeniyle söz konusu işte Çevre ve Şehircilik Bakanlığının birim fiyatları kullanılarak açıklama yapılmasının mevzuata uygun olmadığı iddia edilmekte ise de, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında olması şartıyla kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen fiyatların açıklama yöntemi olarak kullanılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Dolayısıyla başvuru sahibinin ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında geçerli olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2016 yılına ilişkin birim fiyatlarını ve rayiçleri kullanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer taraftan 08.533/A pozuna ilişkin sunulan alt analizde mazot girdisinin miktarı hesaplanırken yapılan çarpım hatası sonucunda ulaşılan tutarın (1,518 kg) olması gerekenden (1,2654 kg) daha fazla olduğu, hesaplama hatası nedeniyle istekli tarafından daha yüksek fiyat teklif edildiği görüldüğünden, söz konusu hatanın teklifin reddedilmesini gerektirmediği anlaşılmıştır.
Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.1’inci maddesi uyarınca idarenin aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısında isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerini belirtmesi zorunlu olup, idarenin 15.12.2016 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısında önemli teklif bileşenleri arasında “iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi gideri”ne yer vermediği görülmüştür. Bu nedenle isteklilerin söz konusu maliyet kalemine ilişkin açıklama sunmasına gerek bulunmadığından, başvuru sahibinin açıklamasının “iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi giderinin açıklanmadığı” gerekçesiyle reddedilmesi mevzuata uygun bulunmamıştır.
İhale konusu işe ilişkin Teknik Şartname’nin incelenmesi sonucunda, işin Manavgat Katı Atık Düzenli Depolama Sahasından kaynaklanan ve çöp sızıntı suyu havuzunda biriken sızıntı sularının sızıntı suyu taşıma aracına doldurularak idare tarafından belirlenen kanalizasyon bacasına boşaltılması şeklinde tarif edildiği, söz konusu işte 100.000 ton çöp suyunun vidanjör ve/veya tanker ile çekilip tesiste yer alan kantar ünitesinde tartımı ve kaydı yapılarak taşınacağı anlaşılmıştır.
Başvuru sahibi tarafından yapılan açıklamada ise 08.533/A pozu hazırlanırken Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 08.533 no’lu pozundan yararlanıldığının beyan edildiği, söz konusu 08.533 no’lu pozun birim fiyat tarifinin “KTŞ'nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde, motopomp ile su hazırlanması” şeklinde olduğu ve birim fiyata dahil olan masrafların “Suyun; dere, memba, kuyu vb. kaynaklardan çıkarılması, yüklenmesi, boşaltılması, yatay ve düşey taşıma ile aşağıda "Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar" başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için gerekli olan her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri” olarak tanımlandığı, “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar”ın “Birim fiyata dahil olmayan masraf yoktur.” şeklinde belirtildiği görülmüştür.
08.533 pozunun analizinde 5 PS gücündeki motopomp ile su hazırlanması miktarının 0,067 saat olarak öngörüldüğü, başvuru sahibi tarafından sunulan 08.533/A numaralı pozda da 15 PS gücünde motopomp ile su hazırlanması miktarının 0,067 saat olarak belirtildiği tespit edilmiştir. Her ne kadar başvuru sahibinin açıklaması idarece “08.533 numaralı “Motorlu tulumba ile su hazırlanması (5 ps)” pozundan yararlanılarak 08.533/A numaralı “Motorlu tulumba ile su hazırlanması (15 ps)” pozunun türetildiği, ancak bu formülün nasıl türetildiğinin ve türetilen formüldeki sabit değerlerin nereden alındığının açıkça belirtilmediği, “Motorlu tulumba ile su hazırlanması (15 ps)” pozunun miktar sütunundaki değerin 0,067 olarak belirtildiği, dolayısıyla “Motorlu tulumba ile su hazırlanması (5 ps)” pozundaki değerin aynen alındığı, miktar sütunun neden değişmediğinin açıklanmadığı” gerekçesiyle uygun görülmemiş ise de, 08.533/A pozunda 08.533 pozunda kullanılan motopomptan daha güçlü bir motopomp kullanılacağından işin aynı sürede bitirileceğine yönelik açıklamanın makul kabul edilebileceği değerlendirilmiş olup, anılan isteklinin açıklamasının bu gerekçe ile uygun görülmemesi yerinde bulunmamıştır.
Öte yandan, başvuru sahibinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının nakliye formülünü esas alarak hesapladığı birim fiyata “malzemenin taşınması için lüzumlu işçilik, malzeme, makine, alât ve edevat masrafları”nın dahil olduğu göz önünde bulundurulduğunda, işçilik, madeni yağ, akü, lastik giderlerinin birim fiyata dahil olan masraflar kapsamında değerlendirilebileceği anlaşılmakla birlikte, idarenin aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısında “tamir, bakım, onarım, yedek parça, araç kasko ve trafik sigortası, motorlu taşıtlar vergisi, madeni yağ, akü, lastik, rutin bakım giderleri, araç muayene giderleri, egzoz emisyon ölçüm giderleri, sürücü gideri (Teknik Şartname’nin 10’uncu maddesi gereğince yemek, giyim, yol, sigorta ve tüm masraflar dahil)” maliyetlerinin önemli teklif bileşenleri olarak belirlendiği ve bahse konu yazıda “yukarıda belirtilen maliyet bileşenlerinin her birinin ayrı ayrı fiyatlandırılarak bu fiyatları tevsik eden belgelerle birlikte açıklanmasını …rica ederim.” ifadesine yer verildiğinden söz konusu gider kalemlerinin her birinin ayrıntılı olarak açıklanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. Bu çerçevede, başvuru sahibinin “2017 yılı Manavgat Katı Atık Düzenli Depolama Tesisinde Oluşan Sızıntı Sularının Taşınması” iş kaleminin tamamına ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığının nakliye formülünden yararlanıldığını belirtmesinin ve motorlu taşıtlar vergisi, araç muayene gideri, egzoz emisyon ölçüm gideri gibi önemli teklif bileşenlerini detaylı olarak açıklamayarak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer verilen şekil şartlarına uygun olarak tevsik etmemesinin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2016 yılı Birim Fiyatları Kitabının “Taşıma Formülleri”ne ilişkin bölümünde “NOT: m3 olarak taşınan kazı, yol, üstyapı ve sınai imalat malzemesinin:
- Değişik cins ve irilikte karışık,
- Kuru, rutubetli ve ıslak nitelikte bulunması sebebiyle yoğunlukları belirtilmemiş olması,
- Aynı ihale konusu yol ve sınai imalatta çeşitli zemin kazıları ve inşaat malzemesinin karışık olması,
Hallerinde taşımalarda m3 taşıma bedeli:
İhaleden önce, tespit ile sözleşme ve eklerinde, yatırımcı dairenin yetkili makamlarınca onaylanmak şartıyla Poz.07.004, Poz 07.005, Poz 07.006 formüllerindeki katsayılar 2 değerini aşmamak üzere takdir edilecek bir katsayı ile çarpılarak bulunan taşıma bedeli, o işte m3 cinsinden ölçülerek taşınacak bütün malzemeye (su hariç) uygulanır.” açıklamasına yer verilmiştir.
Teknik Şartname’nin “İşin Kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinde taşınacak malzemenin cinsinin “çöp sızıntı suyu havuzunda biriken sızıntı suyu” şeklinde belirtildiği, ancak ihale dokümanında malzeme yoğunluğu ile ilgili bir belirleme yapılmadığı görülmüştür. Başvuru sahibinin ise nakliye hesabında malzeme yoğunluğu (G) için “1 ton/m3” değerini esas aldığı, fakat malzeme yoğunluğunun nasıl tespit edildiğine dair bir açıklama yapmadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede ihale konusu işin yapım şartlarının idarece belirleneceği ve idarenin şikâyet başvurusuna verdiği cevapta “çöp sızıntı suyu yoğunluğunun içerisinde bulunan partiküller nedeniyle her zaman 1 ton/m3’ün üzerinde olduğu” yönündeki değerlendirmesi de dikkate alındığında, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının “yapılan hesaplamada taşınan malzemenin yoğunluğunun saf su yoğunluğu olan 1 ton/m3 alındığı” gerekçesiyle yerinde görülmemesinde mevzuata aykırılık bulunmamıştır.
Yukarıda yer verilen tespitler bir arada değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılması işlemi yerinde görülmüştür.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi.
Şinasi CANDAN
Başkan V.
II. Başkan
Osman DURU
Kurul Üyesi
Erol ÖZ
Kurul Üyesi
Köksal SARINCA
Kurul Üyesi
Dr. Ahmet İhsan ŞATIR
Kurul Üyesi
Hasan KOCAGÖZ
Kurul Üyesi
Mehmet ATASEVER
Kurul Üyesi
Oğuzhan YILDIZ
Kurul Üyesi
10 Milyon+ Karar Arasında Arayın
Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.