KİK Kararı: 2017/UH.I-849

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/013
Gündem No : 70
Karar Tarihi : 15.03.2017
Karar No : 2017/UH.I-849

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

M.D.E. Taşımacılık Tur. Oto. Petrol Ür. Tic. Ltd. Şti.,

Mersinli Mah. 2823 Sok. No: 29 K: 2 Konak/İZMİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İzmir 1 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu,

Kırıklar Köyü Karakeçili Sok. No: 10 35550 Buca/İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/428504 İhale Kayıt Numaralı “İzmir 1 ve 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı CİK Müdürlüğü Personel Servis Taşımacılığı Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İzmir 1 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu tarafından 16.11.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İzmir 1 ve 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı CİK Müdürlüğü Personel Servis Taşımacılığı Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak M.D.E. Taşımacılık Tur. Oto. Petrol Ür. Tic. Ltd. Şti.nin 09.02.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.02.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.02.2017 tarih ve 10809 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.02.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/497 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1)Tahsis edilen ödeneğin üzerinde teklif vermeleri nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak tekliflerinin yaklaşık maliyetin altında olduğu, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesinin mevzuata dayandırılmadığı,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olup olmadığının incelenmesi gerektiği, aşırı düşük açıklaması için gerekli olan gider kalemlerinin araçların ortalama yakıt gideri, işçilik (personel) gideri, amortisman veya kira bedeli, araçların zorunlu trafik ve koltuk ferdi kaza sigorta poliçeleri, araç başı bir takım lastik bedeli, araçların periyodik bakımları, güzergâh belgesi bedeli, araç takip cihazı gideri, otoyol geçiş ücretleri, araç önü tanıtım levha giderleri, her ay geçici kabul ile yapılan hakediş ödemesinden kesilecek Damga Vergisi bedeli, sözleşme karar, damga vergisi ve KİK payı, genel yönetim gideri ve araçların arızaları olduğu, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamasında belirtilen gider kalemlerinin tamamına ait bilgi ve belge sunulmadığı, her marka ve model araç için ayrı düzenlenmesi gereken belge sunulmadığı, sunulsa dahi gerçek bedelinden aşağıda tutularak yazıldığından üzerinde yazılı olması gerekli ibarelerin olmadığı yada meslek mensubu tarafından onaylanmamış belge sunulduğu, akaryakıt giderinin hangi belgeler ile kanıtlandığının bilinmediği, hiçbir ağır vasıta aracın katalog ve teknik belgelerinde bu araçların yakıt tüketimleri ilgili net ve kesin bir ifade olmadığı, sigorta giderlerine ilişkin olarak zorunlu trafik ve ferdi kaza giderlerinin muhtemelen acente kanalıyla teklif alınarak yapıldığı, alınan tekliflerde bölge müdürlüğü veya genel müdürlükten alınan çift imzalı teyit mektubunun eklenmemiş olduğu ve teklifin hizmetin tarihlerini kapsamadığı, güzergah izin belgesi giderlerinin ve damga vergisinin açıklamaya eklendiğinin bilinmediği, kısmi süreli işçilik maliyeti hesaplamanın mümkün olmadığı, kiralanacak araçlar için alınan tekliflerde araç plakalarının belirtilip belirtilmediğinin bilinmediği, şoför ve sigorta giderlerinin tutarlarına ayrıntılı bir şekilde yer verilmesi gerekirken söz konusu giderlerin toplam tutarının teklif fiyata dahil olduğunun belirtilmesinin mevzuata aykırı olduğu, kaldı ki ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yakıt ve sigorta giderine ilişkin ayrıca tevsik edici herhangi bir belge de sunulmadığı bu nedenle anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu iş “İzmir 1 ve 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı CİK Müdürlüğü Personel Servis Taşımacılığı” şeklinde tanımlanmıştır.

16.11.2016 tarihinde yapılan ihaleye 4 istekli tarafından teklif verildiği, verilen tekliflerin tamamının ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmeye göre geçerli kabul edildiği, ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı istekli olan Sadık Kanat’ın üzerinde bırakıldığı, Bucalı Tur. Nak. Oto. İnş. Hay. Gıda Dayanıklı Tüketim Malları ve Petrol Ür. San. Tic. Ltd. Şti.nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği, 04.01.2017 tarihli ve 2017/UH.I-30 sayılı Kurul kararı gereği Sadık Kanat’ın teklifi kapsamında banka referans mektubu sunmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, sınır değerin altında teklif sunan Bucalı Tur. Nak. Oto. İnş. Hay. Gıda Dayanıklı Tüketim Malları ve Petrol Ür. San. Tic. Ltd. Şti. ve Üçel Birlik Turizm Taş. Mobilya San. ve Tic. Ltd. Şti.den aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Bucalı Tur. Nak. Oto. İnş. Hay. Gıda Dayanıklı Tüketim Malları ve Petrol Ür. San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması sunmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin aşırı düşük açıklamaları uygun bulunan Üçel Birlik Turizm Taş. Mobilya San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi M.D.E. Taşımacılık Tur. Oto. Petrol Ür. Tic. Ltd. Şti.nin ise tahsis edilen ödeneğin üzerinde teklif sunması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez.

Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.

Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.

Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz.

…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü yer almaktadır.

22.11.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibi M.D.E. Taşımacılık Tur. Oto. Petrol Ür. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin geçerli kabul edildiği, ancak 07.02.2017 tarihli ihale komisyonu kararı ile anılan isteklinin tahsis edilen ödeneğin üzerinde teklif sunması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, ihale konusu işe tahsis edilen ödeneğin 1.020.000,00 TL olarak belirlendiği, bu ödenekten %18 KDV oranı çıkarıldığında 864.406,78 TL’ye ulaşıldığı, yaklaşık maliyetin ise 855.030,00 TL olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin teklif bedelinin 732.485,00 TL olduğu ve 22.11.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile teklifinin geçerli kabul edildiği hususu göz önüne alındığında, anılan teklif bedelinin yaklaşık maliyetin ve ihale konusu işe tahsis edilen ödeneğin altında olduğu, yaklaşık maliyetin %85,67’sine tekabül ettiği ve bu yönüyle kaynakların verimli kullanılması ve ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ilkesine aykırılık teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır. Bu nedenle idarece başvuru sahibi M.D.E. Taşımacılık Tur. Oto. Petrol Ür. Tic. Ltd. Şti.nin idarece ihale konusu iş için tahsis edilen ödeneğin üzerinde teklif sunması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.1’inci maddesinde “Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Yüklenici her türlü vergi resim ve harçları ödemekle yükümlüdür.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Yüklenici servis araçlarında çalıştıracağı personelin her türlü sigorta ve işçilik giderlerini karşılamak zorundadır. Ayrıca her türlü vergi resim ve harçlar yüklenici taarfından ödenecektir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede, idare tarafından yapılan değerlendirmede Bucalı Tur. Nak. Oto. İnş. Hay. Gıda Dayanıklı Tüketim Malları ve Petrol Ür. San. Tic. Ltd. Şti. ve Üçel Birlik Turizm Taş. Mobilya San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği, söz konusu isteklilerden 30.01.2017 tarihli yazılar ile “Teklifinizin değerlendirmeye alınabilmesi için; yapılacak işe ait aşırı düşük sorgulaması cevabınızı kamu ihale mevzuatlarına göre hazırlayacak olduğunuz belgelerle beraber 02.02.2017 tarih saat: 14:00 kadar iş günü içerisinde Kurumumuza ulaştırmanızı aksi durumda ihale kararının teklifinizin değerlendirmeye alınmadan verileceği hususunu bilgilerinize önemle rica ederim.” şeklinde ifadeye yer verilmek suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, söz konusu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması sunan Üçel Birlik Turizm Taş. Mobilya San. ve Tic. Ltd. Şti.nin açıklamasının idarece uygun görülerek anılan isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.1’inci maddesinde yer alan açıklama uyarınca aşırı düşük tekliflerin açıklanmasına yönelik olarak isteklilere gönderilen yazılarda önemli teklif bileşenlerinin belirtilmesi ve isteklilerden bu bileşenlere ilişkin açıklama yapılmasının istenmesi gerekmektedir.

Aşırı düşük teklif açıklamalarının nesnel ölçütlere dayalı olarak değerlendirilebilmesi için idare tarafından önemli teklif bileşenleri belirtilerek aşırı düşük teklif açıklamasının talep edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Anılan ihalede, idarece sorgulama yapılacak isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazılarında önemli teklif bileşenleri belirtilmeksizin yazılı açıklama istenildiği tespit edilmiş olup, idarece gerçekleştirilen söz konusu işlemin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, anılan Kanun hükmü ve Tebliğ açıklaması doğrultusunda, idarece aşırı düşük teklif verdikleri belirlenen isteklilerin ihale konusu işe ait önemli teklif bileşenlerinin belirtilerek tekrar aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi M.D.E. Taşımacılık Tur. Oto. Petrol Ür. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması, sorgulamaya cevap vermeyen istekli de dâhil olmak üzere aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin ihale konusu işe ait önemli teklif bileşenleri belirtilerek tekrar aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi