KİK Kararı: 2017/UH.I-2819 (18 Ekim 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/052
Gündem No : 27
Karar Tarihi : 18.10.2017
Karar No : 2017/UH.I-2819
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Emre DEDE-Mercan Gıda Tem. ve Yemek Hiz. İnş. Turz. Nak. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Suluova İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/404246 İhale Kayıt Numaralı “2017-2018 Eğitim–Öğretim Yılında Taşımalı Ortaöğretim (Lise) ve İmam Hatip Ortaokulu Kapsamında Bulunan Öğrencilere, Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi İhalesi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Suluova İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 05.09.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2017-2018 Eğitim–Öğretim Yılında Taşımalı Ortaöğretim (Lise) ve İmam Hatip Ortaokulu Kapsamında Bulunan Öğrencilere, Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi İhalesi” ihalesine ilişkin olarak Emre Dede-Mercan Gıda Tem. ve Yemek Hiz. İnş. Turz. Nak. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 15.09.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.09.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.09.2017 tarih ve 52124 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.09.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/2352 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki;

1. Sunulan malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinin (Ek- H.4) hatalı olduğu, anılan cetvelin ihale süresi boyunca kullanılacak malzemelerin tamamını kapsamadığı, her bir sayfanın kaşelenip imzalanmadığı, yemek üretiminde kullanılan gıda ürünlerinin birim fiyatlarının cetvele hatalı olarak yansıtıldığı, kullanılacak malzemelerin toplamına yer verilmediği, bu cetvelde çiğ girdilerin miktarı ve birimine, birim fiyatına ve tutarına ve bu fiyatın hangi yöntemle açıklandığını belirten ifadelere yer verilmediği, menülerin gramajlarında ve ana çiğ girdi miktarlarının toplamlarında aritmetik hatanın yapıldığı, yemek reçetelerine yer verilmediği, ana çiğ girdi ile işçilik maliyeti toplamının toplam teklif tutarına oranının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde belirtilen oranlar arasında yer almadığı,

2. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6'ncı maddesine göre malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılması gerektiği, isteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamalarının gerekmekte olduğu, toplam miktar ve tutar açıklamasının yapılmaması gerektiği, buna rağmen toplam tutar üzerinden açıklama yapıldığı ve bu durumun yanlış olduğu,

3. Toplam işçilik maliyet hesaplamasının Kamu İhale Kurumunun İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak doğru bir şekilde yapılmadığı, taşıma merkezli 8 okulda çalışacak part- time işçilerin ücretlendirilmediği, taşıma yapılacak arabalarda çalışacak şoförlerin tam zamanlı ücretlendirilmediği, teknik şartnamede de belirtildiği üzere sorumlu yöneticinin bulunmadığı ve maaşının mühendisler odasının 2017-2018 tarihleri için belirlenen bedelden yapılmadığı, okullardaki çalışanların SSK ve maaşlarının yanlış hesaplandığı,

4. Teknik Şartname’de yemek gramajlarında bulunan dana eti veya sığır etinin kemiksiz olarak kullanılacağı, kemiksiz dana etine veya sığır etine ilişkin ticaret borsalarında yer alan “kemikli dana eti” “kemikli sığır eti” veya “dana eti” “sığır eti” ortalama birim fiyatının kullanıldığı, “dana eti” veya ‘sığır eti’ ürününün “kemikli dana eti” veya ‘kemikli sığır eti’ ürününe tekabül ettiği, açıklamanın uygun olmadığı, ticaret borsası bültenlerinde kemiksiz olarak hem dana etinin hem de sığır etinin fiyatlarının bulunulduğu, bu fiyatta kemiksiz diye belirtilmediği taktirde %20 kemik firesinin düşülmesi gerektiği, etlerin gramajının eksik olduğu

5. Yemek menüsünde dana eti sığır eti kemiksiz ve kemikli olarak kullanıldığı için ve her birinin borsa fiyatları farklı olduğu için ayrı ayrı kullanılmadığı,

6. Yemeklerde kullanılacak ana çiğ girdilerden tavuk etinin yemek gramajlarında belirtildiği üzere hem tavuk eti hem de kuşbaşılı tavuk eti olarak tevsik edilmesi gerekirken sadece tavuk eti olarak tevsik edildiği, aynı şekilde orman kebabı, etli nohut yemeklerinde de etin kuşbaşı dana eti olarak tevsik edilmediği,

7. Kıymalı ıspanak yemeğinin ana çiğ girdilerinden kemiksiz sığır eti kıyma olarak tevsik edilmediği,

8. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesine göre ana çiğ girdi maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alman fiyat teklifinin kullanılamayacağı, istekli tarafından herhangi bir gerekçe sunulmadan üçüncü kişilerden alman fiyat teklifleri ile açıklama yapıldığı, fiyat teklifleri üzerinde meslek mensubuna ait TÜRMOB kaşesi yerine kaşe numarası kullanıldığı, ayrıca meslek mensuplarına ait imza sirküleri ile oda faaliyet belgelerinin sunulmadığı,

9. Sunulan EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında, ana çiğ girdilerin fiyatlarının ağırlıklı ortalama birim maliyetlerin altında olduğu ve toplam tutarlarının da yanlış hesaplandığı, son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde isteklinin ihale konusu işte kullanılması öngörülen mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerektiği, bu kapsamda anılan isteklinin sözleşme süresi boyunca kullanılacak olan çiğ girdi maliyetlerinin hesaplanması ve EK-O.7 belgelerinde bu miktarların en az yarısı kadar alım yapıldığının belirtilmesi gerektiği, ancak anılan isteklilerin örnek menüler üzerinden hesaplama yaptığı, ayrıca EK-O.7 belgelerinin hatalı düzenlendiği, söz konusu belgenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 8.4’üncü maddesine uygun hazırlanmadığı ve ilgili meslek mensubu tarafından da her sayfasının kaşelenip imzalanmadığı, verilen belgelerin muhasebe de bir nüshasının olması gerekirken muhasebecinin bu işlem belgesinin olmadığı.

10. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olduğu, fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olduğu, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılmadığı, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan tarih ve (...) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanmadığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmediği/mühürlenmediği.

11. Ana çiğ girdilerin fiyatlarının tevsiki amacıyla, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51’inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçeklesen ortalama fiyatını gösteren belgeleri sunması gerekirken, mevzuatta belirlenen sürelerin dışında (ihale tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde olması gerekirken, daha eski veya ihale tarihinden sonraki bültenlerin kullanılması suretiyle) ve ortalama birim fiyatlar değil asgari birim fiyatlar kullanılarak açıklama yapıldığı,

12. Ekmeğin ambalajlı kullanılmasının gerektiği, bu durumda ekmeğin ambalajlı değil ise evsafına uygun olmadığı, yapılan açıklamada açık ekmek kullanıldığı, ekmeğin poşetli ve tek ekmek olmadığı,

13. Borsa bülteninde ithal olmayan baldo pirinç fiyatının kullanılmadığı,

14. Yemeklerde kullanılacak ana çiğ girdilerden margarinin kahvaltılık margarin olarak tevsik edildiği, yemeklik margarin olarak tevsik edilmediği, yemeklik margarinin Ankara Ticaret Borsası Nisan 2017 aylık bülteninde fiyatının bulunduğu, ama yanlış margarin kullanıldığı,

15. Yemeklerde kullanılacak ana çiğ girdilerden lor peynirin (örnek peynirli makarna yemeği) tevsik edilmediği, peynir olarak tevsikinin yapıldığı, lor peynirin fiyatının Afyon T.B. Ocak 2017 aylık bülteninde bulunduğu, ancak kullanılmadığı,

16. Kuru üzüm kompostosunda kullanılacak ana çiğ girdilerden kuru üzümün Teknik Şartname’de yemek yapımında kullanılacak malzemelerin niteliklerinde çekirdeksiz olarak kullanılacağı belirtilmesine rağmen kuru üzüm olarak tevsik edildiği, kuru üzüm çekirdeksiz fiyatının Akhisar Ticaret Borsası Ocak 2017 bülteninde bulunduğu, ancak kullanılmadığı,

17. Teknik Şartname’de yemek gramajlarında bulunulan ana çiğ girdilerden limonun ve yumurtanın hem kg olarak hem de adet olarak kullanılması gerekirken, sadece biri ile tevsik edildiği, maydanozun kg olarak tevsik edilmesi gerekirken adet veya bağ cinsinden tevsik edildiği,

18. Ana çiğ girdilerinden zeytinyağın tevsik edilmediği, çarliston biberin, sivri biberin, yeşil biberin ayrı olarak tevsik edilmediği,

19. Ayranın poşet 200 gr olarak tevsik edilmesi gerekirken kg olarak tevsik edildiği, meyve sularının poşet 200 gr olarak tevsik edilmediği, turşunun karışık turşu olarak tevsik edilmesi gerekirken turşu olarak tevsik edildiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1, 2 ve 3'üncü iddialarına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde “…79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

…

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, (Ek ibare: 12/06/2015-29384 R.G./3. md.) SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4’üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle (Değişik ibare: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabuledilebilmesi için (Değişik ibare: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

(Değişik cümle: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde (Değişik ibare: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, (Değişik ibare: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

(Ek fıkra: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye 3 isteklinin teklif verdiği, 2 isteklinin teklifinin geçerli olduğu, teklifi sınır değerin altında olan Pastel Taahhüt Plastik ve Metal Ekipmanları İnşaat Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketinden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği,

Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun görülerek ihalenin Pastel Taahhüt Plastik ve Metal Ekipmanları İnşaat Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hüküm ve açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılacağı ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının belirtileceği, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek-H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunması, bu açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’ten çok olmaması gerektiği, ana girdi ibaresinden ilgili yemeğin pişirilmesi için gerekli temel girdilerin anlaşılması gerektiği, buna göre yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurların “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirileceği ve bu unsurlar için açıklama sunulmasının gerekmediği anlaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde,

Malzemeli hesap sunum cetvelinin (EK-H.4) sunulduğu, söz konusu cetvelde ana girdiler toplamının 168.934,84 TL, ana girdi maliyetinin toplam teklif tutarına oranının 0,7095 olduğu, işçilik giderleri toplamının 34.549,62 TL, işçilik maliyetinin toplam teklif tutarına oranının 0,1451 olduğu, ana girdi ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının ise 0,858358 (168.934,84 + 34.549,62 = 203.484,46/ 238.100,40) olduğu ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen oranlar (0,80 - 0,95) arasında yer aldığı, anılan cetvel kapsamında “Ana Çiğ Girdiler” başlığı altında düzenlenen tabloda yemeklerde kullanılacak olan malzemelerin isimleri, birim fiyatları, birimi, tutarları ve açıklama yöntemlerine dair bilgilerin yer aldığı, açıklama ekinde örnek yemek menüsü kapsamında kullanılacak olan yemeklerin malzeme içeriklerine ilişkin bilgilerin yer aldığı, açıklama kapsamında sunulan tüm belgelerin anılan istekli tarafından kaşelenip imzalandığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesinin son fıkrasında malzemeli yemek alımı ihalelerinde isteklilerin sadece iki haftalık örnek menü üzerinden açıklama yapmaları gerektiği, bu menüde yer alan girdiler ve işçilik girdileri kullanılarak teklif edilen birim fiyatları açıklamaları gerektiği ve toplam miktar ve tutar açıklamasında bulunulmayacağı açıklanmıştır. Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idare tarafından belirlenen örnek menüye uygun olarak birim öğün maliyetinin belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında yemek üretiminde kullanılan gıda ürünlerinin birim fiyatlarının cetvele hatalı olarak yansıtıldığı, menülerin gramajlarında ve ana çiğ girdi miktarlarının toplamlarında aritmetik hatanın yapıldığı iddia edilmiştir.

Ancak, malzemeli yemek sunumu hesap cetvelindeki (Ek-H.4) çiğ girdi çeşitlerinden hangilerine ilişkin birim fiyatların hatalı olarak yansıtıldığına, menülerin gramajlarında ve çiğ girdi miktarlarının toplamlarında aritmetik hata bulunduğuna ilişkin somut bir belirleme yapılmadığı, söz konusu iddiaların, genel nitelikli hukuka aykırılık ifadelerini içerdiği ve dolaylı olarak EK-H.4 belgesinin baştan sona tamamen yeniden incelenmesi ve değerlendirilmesi talebini içerdiği anlaşılmış olup, Kurumun ihale komisyonlarının yerine geçip, resen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetkisi bulunmadığından söz konusu iddiaların uygun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan İdari Şartname’de işçilik giderlerine ayrıca yer verilmediği, Teknik Şartname’nin “İşin Yürütülmesi” başlıklı 7’nci maddesinde “…Hizmetin istenilen kalitede verilebilmesi için yüklenici bir sorumlu gıda mühendisi/diyetisyen veya buna uygun Kanun ve Yönetmelikle belirlenen yetki verilen bir kişi, yeteri kadar yemek dağıtıcısı, temizlikçi, araç ve ekipmanı bünyesinde bulunduracaktır…” düzenlemesine yer verildiği görülmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından işçilik maliyetlerinin tevsiki amacıyla 1 gıda mühendisi (sorumlu yönetici- tam zamanlı), 1 aşçı, 1 şoför ve 1 servis ve temizlik elemanı ( yarı zamanlı) olmak üzere toplam 4 personelin çalıştırılmasının öngörüldüğü, ayrıca söz konusu personel maliyetlerinin belirlenmesinde KİK İşçilik Hesaplama Modülü çıktısının sunulduğu görülmüştür. İncelemeye konu ihale dokümanı kapsamında hizmet alımı kapsamında çalıştırılması öngörülen personel sayısına, ücretine ve tam zamanlı olup olmadığına ilişkin ihale dokümanı kapsamında herhangi bir düzenleme bulunmadığı dikkate alındığında ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından işçilik maliyetlerine ilişkin yapılan belirlemelerin ihale dokümanına aykırı olmadığı görülmüş olup, başvuru sahibinin söz konusun iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 4, 5, 6 ve 7'nci iddialarına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Yemek Yapımında Kullanılacak Malzemelerin Nitelikleri” başlıklı bölümünde Sığır (Dana) Eti girdisi için “Gövde etlerde baş, deri harap ve düz eklemlerinin altındaki ayak kısımları, solunum ve sindirim organları, kalp ve dalak iç ve çözyağları ile sidik kesesi ve döllenme organları ve bağlanım noktasından itibaren kuyruk bulunmayacaktır. Böbrek çevresindeki yağlar kabul edilmeyecektir.

Gıda maddeleri mevzuatının 138.maddesine göre uygun kesilmiş olacaktır. 2678 sayılı Kanun kapsamına giren firmalar mezbaha mühründen muaftır.

Etler kesilip yüzüldükten sonra ve normal şartlarda en az 6 saat bekletildikten sonra veya soğuk hava deposunda en az 24 saat dinlendirildikten sonra tazeliğini ve kokusunu muhafaza ederek kuruma ulaştıracaktır.

Etlilik ile ilgili özellikler:

Gövde dolgun, tıkız ve derindir.

Sokum geniş ve dolgundur.

Butlar dolgun ve yuvarlaktır.

But görünümü dış bükeydir.

Antrikot kabarık yoğun ve dolgundur.

Omuz kabarık ve dolgundur.

Kalite ile ilgili özellikler:

Et lifleri ince ve kesik yüzeyleri taneleri çok sık olacaktır.

Kesik yüzeyi kabarık görünüşlüdür.

Etin kıvamı sıkı ve elastiki, etin rengi ortama göre açık pembe ve kırmızıya kadar, omuz sivrileri, göğüs kemiği ve kuyruk ile hayâ kemiği, kalem yeri iyice kemikleşmemiş, kemik başları, ışıltılı beyaz ve gri renkte olmalıdır. Kemik iliği koyu renktedir.

Etlerde hiçbir hastalık belirtisi görülmeyecektir.

Etler tekniğine göre taze olarak verilecektir.

Donmuş ve ithal malı etler kabul edilmeyecektir.

Etler yumuşamış, nemli, küflü ve ekşimsi kokulu, yapışkan, parlak kırmızı, kalay renkte olmayacaktır.

Gövde eti 36 aylık ve daha küçük yaştaki sığır hayvanlarının tam veya yarım gövdesidir.

Yemek listesinin durumuna göre but ağırlıklı et istenebilir. Kemik oranı % 20’yi geçmeyecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Teknik Şartname’nin “Gramajlar” başlığı altında düzenlenen yemek girdi gramajlarının belirtildiği tabloda tavuk eti girdisinin idare tarafından verilen örnek menüler içerisinde sadece tavuk döner yemeğinde “tavuk eti” girdisi olarak belirlendiği dikkate alındığına ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 01.06.2017 tarihli Ankara Ticaret Borsası bülteninde yer alan “piliç göğüs” ile yapılan açıklamanın idare tarafından uygun kabul edilmesinin yerinde olduğu,

Öte yandan ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan açıklamalarda, örnek menüler içinde yer alan birçok yemeğin girdisi olan dana eti (izmir köfte), dana eti kuşbaşı (orman kebabı, tas kebabı) ve sığır eti kuşbaşının (etli kış türlüsü, etli kuru fasülye, etli nohut, etli patates) 05.12.2016 tarihli Ankara Ticaret Borsası bülteninde yer alan “ithal sığır eti” fiyatı ile açıklandığı ve kuşbaşı-kemikli-kemiksiz ayrımına gidilmediği, anılan Ankara Ticaret Borsası bülteninde ithal sığır eti dışında dana etinin de yer aldığı ve dana etinin fiyatının sığır eti fiyatından fazla olduğu, kaldı ki yukarıda aktarılan Teknik Şartname’de ithal etin kabul edilmeyeceğinin düzenlendiği, diğer taraftan yemek girdi gramajlarının belirtildiği tabloda örnek menüler içinde yer alan kıymalı ıspanak yemeği için kemiksiz sığır eti (kıyma) girdisine yer verilmiş olduğu, ancak kemiksiz sığır eti (kıyma) girdisinin 08.09.2016 tarihli Tekirdağ Ticaret Borsası bülteninde yer alan “kıyma” fiyatı ile açıklandığı ve sığır-dana, kemikli–kemiksiz olduğuna ilişkin bir fiyat farklılaştırılması da yapılmadığı anlaşıldığından söz konusu durumun anılan istekli lehine fiyat avantajı oluşturacak nitelikte bir sonuç doğurabileceği, istekliler arasında eşitlikçi rekabet koşullarını bozabileceği, bu itibarla ihale dokümanı düzenlemeleri gereği ayrı ayrı fiyatlandırılarak tevsik edilmesi gereken girdiler için fiyat farklılaştırılması yapılmadan dokümana uygun açıklama sunmayan ihale üzerinde bırakılan istekliye ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 8, 9, 10 ve 11'inci iddialarına ilişkin olarak:

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında (Ek- H.4) öngördüğü birim fiyatların tevsikine yönelik olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ve EK.O-7 maliyet satış tutarı tespit tutanağı sunulmak suretiyle açıklama yapılmadığı, açıklama kapsamında sunulan ticaret borsalarına ait fiyat bültenlerinin tarih aralığının ise ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen girdilerin ortalama fiyatlarından olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19'uncu iddialarına ilişkin olarak:

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde,

-Ekmeğin 75 gr. poşetli olarak tevsik edildiği,

-Margarinin yemeklik margarin olarak tevsik edildiği,

-Peynirin lor peynir olarak tevsik edildiği,

-Limonun hem adet hem de kg olarak olarak tevsik edildiği,

-Ayranın 200 gr. olarak tevsik edildiği,

-Maydanozun kg olarak olarak tevsik edildiği,

-Çarliston biber, sivri biber, meyve suyu ve turşunun aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen örnek menülerde yer alan çiğ girdiler içerisinde yer almadığı,

-Yeşilbiberin ayrı bir girdi olarak tevsik edildiği görüldüğünden anılan girdiler için yapılan açıklamanın idare tarafından uygun kabul edilmesinin yerinde olduğu,

Ayrıca yemeklerin girdilerinin belirtildiği gramaj listesinde örnek menüler içerisinde yer alan yemeklerin girdileri içinde zeytinyağı girdisinin bulunmadığı, her ne kadar örnek menü içinde zeytinyağlı pırasa bulunsa da söz konusu yemeğin girdileri içinde ayçiçek yağının bulunduğu, ayrıca Teknik Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlığı altında yer alan 2’nci maddesinde “Tablo-3'te verilen gramaj listesinde sıvı yağ olarak ayçiçeği yağı verilmiş olmasına rağmen Yüklenici duruma göre yemeklerde ayçiçeği yağı yerine fındık yağı ve zeytinyağı da kullanabilir.” düzenlemesinin bulunduğu dikkate alındığında anılan isteklinin gramaj listesinde yer alan ayçiçek yağı ile yaptığı açıklamanın idare tarafından uygun kabul edilmesinin yerinde olduğu,

Teknik Şartname’nin “Yemek Yapımında Kullanılacak Malzemelerin Nitelikleri” başlıklı bölümünde kuru üzümün çekirdeksiz 10 numara olarak nitelendirildiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından örnek yemek menülerinde yer alan “kuru üzüm” girdisi için Ankara Ticaret Borsası Bülteninde kuru üzüm başlığı altında yer alan “kuş üzümü” fiyatı ile açıklama yapıldığı, ancak sunulan fiyatın (7,00 TL/kg) başvuru sahibinin iddiasına konu ettiği Akhisar T.B. Ocak 2017 bülteninde yer alan kuru üzüm çekirdeksiz fiyatından (3,07/kg-3,87/kg) çok daha yüksek olduğu ve söz konusu girdi için ihale üzerinde bırakılan isteklinin kendisine fiyat avantajı sağlamadığı dikkate alındığında yapılan açıklamanın idare tarafından uygun kabul edilmesinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan Teknik Şartname’nin “Pilavlık Pirinç” başlıklı bölümünde “..pirinçler 1 kg pişirildikten sonra çeşni ve artım bakımından uygun bulunduğu takdirde kabul edilir. Baldo türü pirinç gelecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından örnek yemek menülerinde yer alan “pirinç” girdisi için Ankara Ticaret Borsası Bülteninde yer alan “Osmancık Pirinç” fiyatı ile açıklama yaptığı, aynı Bültende “Baldo pirinç” fiyatının da bulunduğu ve bu fiyatın “Osmancık pirinç” fiyatından yüksek olduğu, bu haliyle isteklinin açıklamasının Teknik Şartname düzenlemesine uygun olmadığı anlaşıldığından teklifinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifin reddedilmesi, bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.