KİK Kararı: 2017/UH.I-2631 (27 Eylül 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/048
Gündem No : 70
Karar Tarihi : 27.09.2017
Karar No : 2017/UH.I-2631

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Tepsan Üretim Destek Hizmetleri Limited Şirketi,

A.Öveçler Mahallesi 1325.Sokak No: 10/1 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Esenler Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü,

Birlik Mah. M.Akif İnan Cad. No: 6-8 Esenler/İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/360838 İhale Kayıt Numaralı “Esenler İlçesi Sınırları İçerisinde Çöp Toplama, Yükleme, Nakli, Yolların Süpürülmesi ile Pazar Yerleri İle Ana Caddelerin Yıkanması Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Esenler Belediyesi Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından 22.08.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Esenler İlçesi Sınırları İçerisinde Çöp Toplama, Yükleme, Nakli, Yolların Süpürülmesi ile Pazar Yerleri ile Ana Caddelerin Yıkanması Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Tepsan Üretim Destek Hizmetleri Limited Şirketi’nin 16.08.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.08.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.08.2017 tarih ve 48465 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.08.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/2155 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Sözleşme Tasarısı “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “Hakedişlerin Mali Hizmetler Müdürlüğüne kaydının yapılmasından sonra 30 gün içinde ödeme yapılacaktır.” düzenlemesine yer verildiği, ancak ihale dokümanında hakediş ödemelerine ilişkin herhangi bir gün tespitinin yapılmadığı, bu itibarla işçi ücretlerinin 4857 sayı İş Kanunu’nun “Ücretin gününde ödenmemesi” başlıklı 34’üncü maddesine aykırı olarak hakediş ödemesi almadan yüklenici tarafından 3 gün içinde ödeneceğine ilişkin hüküm konulmasının kabul edilmesinin mümkün olmadığı, yapılan düzenleme ile sözleşmenin bir tarafı olan idarenin kamu gücünü kullandığı, söz konusu düzenleme ile firmalarının maddi sıkıntıya sokulduğu, bu durumun 4857 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesi ile korunan hukuki değerlere müdahale anlamını taşıdığı,

2. İhale konusu işin süresi ve ulusal bayram ve tatil günleri incelendiğinde haftanın her gününde işin ifa edileceğinin anlaşıldığı, bu durumda resmi tatil günlerinin işçilerin hafta tatili gününe denk geldiği, ancak ihale dokümanında hafta tatil günlerinin hangi günler olduğu ve bu günlerde kaç işçinin çalışacağı hususunda herhangi bir bilgiye yer verilmediği, oysaki 4857 sayılı İş Kanun’un 41, 46 ve 47’nci maddelerinde işçilere ulusal bayram ve genel tatil günlerinde ödenecek ücretlerin, ulusal bayram ve genel tatil gününün işçinin hafta tatiline denk gelmesi durumunda ödenecek ücretin ve tatil gününde işçinin çalışması halinde ödenecek ücrete ilişkin farklı hükümlerin yer aldığı, bu itibarla isteklilerce teklif fiyatının sağlıklı oluşturulması imkânının bulunmadığı, öte yandan Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinde “Yüklenici idarece istenen çalışma saatlerini gerekçe göstererek ek ödeme talebinde bulunamaz.” düzenlemesine yer verildiği, ancak işçilerin hafta tatili günlerinde çalışmaları durumunda ödenecek ücretin teklif fiyata dâhil edilmeyip yüklenici tarafından karşılanacağı yönünde yapılan düzenlemenin ihale mevzuatına aykırı olduğu,

3. İhale konusu işin çevre temizliği işi yanında 600 adet çöp konteyneri temin edilmesi işlerini de kapsadığı, ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesi uyarınca aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemeyeceği, dolayısıyla şikâyete konu hizmet ihalesi kapsamında mal alımı niteliğinde olan çöp konteynırı alımının yapılmasının Kanun’un 5’inci maddesine aykırı olduğu,

4. İhale konusu iş kapsamında toplam 565 personel çalışacak iken birim fiyat teklif cetvelinde toplam 378 personele ilişkin satır açıldığı, ancak İdari Şartname’nin 25.3.1’nci maddesinde belirtilen işçilerin tamamının birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir iş kalemi olarak gösterilmesi gerektiği,

5. Teknik Şartname’nin 8 ve 30’uncu maddelerinde yüklenici tarafından ilçe sınırları içinde bulunan mahalle cadde, sokak, meydan (alan), okul, işyerlerine ilaveten semt pazarlarının çöplerinin toplanacağı ve Esenler Dörtyol Meydanından 20 km uzaklıkta bulunan Halkalı Çöp Transfer İstasyonuna taşınacağı, imha sahasının idarece mesafesinin uzatılması halinde mesafeden doğan fiyat farklarının yükleniciye ödeneceği, kısalması halinde ise fiyat farkı müteahhit’in istihkakından kesileceğinin düzenlendiği, ancak pazar yerlerinin çöp transfer istasyonuna olan uzaklığının kaç km olduğunun belirtilmediği, bu durumun ihale konusu işin ifasının değişikliğe uğraması halinde belirsizlik oluşturacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş Ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir. Gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporu bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci (20.) günü düzenlenir.

…

… Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesinde; hakediş raporlarının sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenleneceği, hakediş raporunun yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda tahakkuka bağlanacağı, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılacağı düzenlenmiştir.

Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) Mali Hizmetler Müdürlüğü ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:

Hakedişlerin Mali Hizmetler Müdürlüğüne kaydının yapılmasından sonra 30 gün içinde ödeme yapılacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde yer alan hükümlere uygun olarak düzenlenen ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 12’inci maddesinde sadece yükleniciye hakedişlerin Mali Hizmetler Müdürlüğüne kaydının yapılmasından sonra 30 gün içerisinde ödeme yapılacağının belirtildiği, işçi ücretlerinin yüklenici tarafından kaç gün içinde ödenmesi gerektiğine ilişkin bir düzenlemede bulunulmadığı, kaldı ki ihale konusu işte çalıştırılacak personelin mağdur olmaması amacıyla yüklenicilerin işçi ücretlerinin 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücretin gününde ödenmemesi” başlıklı 34’üncü maddesinde yer alan “Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz” hükmü çerçevesinde ödemesinin zorunlu olduğu, bu durumun ihale sürecini sakatlayıcı veya sözleşmenin uygulanması aşamasında taraflar arasındaki eşitliği bozucu nitelik taşımadığı, yalnızca işçi ücretlerinin ödenmesini güvence altına almak suretiyle işçiyi korumayı amaçlar nitelikte olduğu, bu itibarla idarece hakedişlerin Mali Hizmetler Müdürlüğüne kaydının yapılmasından sonra yükleniciye ödeyeceği 30 gün içerisinde ihale konusu işte çalıştırılacak personelin mağdur olmamasını teminen yapılan söz konusu düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı, açıklanan nedenlerle iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde “Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.

İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.

63 üncü maddenin son fıkrasında yazılı sağlık nedenlerine dayanan kısa veya sınırlı süreli işlerde ve 69 uncu maddede belirtilen gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.

Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir.

Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.

Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaların ne şekilde uygulanacağı çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma” başlıklı 44’üncü maddesinde “Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir.

Bu günlere ait ücretler 47 nci maddeye göre ödenir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Hafta tatili ücreti” 46’ncı maddesinde “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.

Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.

Şu kadar ki;

a) Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar ile günlük ücret ödenen veya ödenmeyen kanundan veya sözleşmeden doğan tatil günleri,

b) Evlenmelerde üç güne kadar, ana veya babanın, eşin, kardeş veya çocukların ölümünde üç güne kadar verilmesi gereken izin süreleri,

c) Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinlerle hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinleri,

Çalışılmış günler gibi hesaba katılır.

Zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan işyerindeki çalışmanın haftanın bir veya birkaç gününde işveren tarafından tatil edilmesi halinde haftanın çalışılmayan günleri ücretli hafta tatiline hak kazanmak için çalışılmış sayılır.

Bir işyerinde işin bir haftadan fazla bir süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıktığı zaman, 24 ve 25 inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebeplerden ötürü çalışılmayan günler için işçilere ödenen yarım ücret hafta tatili günü için de ödenir.

Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde hafta tatili ücreti işverence işçiye ödenir.” hükmü,

Aynı Kanun’un Genel tatil ücreti” başlıklı 47’nci maddesinde “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.

Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde işçilerin ulusal bayram ve genel tatil ücretleri işverence işçiye ödenir” hükmü,

Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinde “Mahallelerden çöp toplama ve taşıma işleri akşam saat 20.00 ile sabah 04.00 arasında, cadde ve sokakların yıkanması ile süpürülmesi işlemleri gündüz mesai saatleri içerisinde, pazar yerlerinin yıkanması pazarlar kalktıktan hemen sonra olacaktır. 5 adet çöp aracı gündüz ana arterlerde 06.00 – 14.00 arasında çalışacak olup, 5 adet çöp aracıda 14.00 – 22.00 saatleri arasında akşam vardiyasında çalışacaktır. Yüklenici Dini ve Milli bayramlar, kutlama programları, resmi tatil günleri vb. özel günlerde yeterli sayıda araç, ekipman bulundurulacak ve çalışmalar idare tarafından verilecek talimatlar doğrultusunda yapılacaktır. İhale konusu işlerin ifasının resmi mesai saatleri olması gerekmez. Günün 24 saati yüklenici için mesai saatidir. Yüklenici idarece istenen saatlere göre hizmetini yürütecek tertibatı almak zorundadır.

…

Yüklenici idarece istenen çalışma saatlerini gerekçe göstererek ek ödeme talebinde bulunamaz.” düzenlemesi yer almaktadır.

Uyuşmazlığa konu ihalenin süresinin 01.10.2017-30.09.2019 tarih aralığını kapsadığı, ihale konusu işte toplam 565 işçinin çalıştırılacağı, söz konusu ihalede fazla çalışma yapılmayacağı, sadece ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak çalışmaya öngörüldüğü, bu çerçevede birim fiyat teklif cetvelinin ilgili kısmının aşağıdaki şekilde düzenlendiği görülmüştür.

25

Temizlik Personeli Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

8.680

26

Vardiya Amiri Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

217

27

Bölge Kontrol Elemanı Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

217

28

Çevre Mühendisi Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

62

29

Engelli İşçi Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

310

30

Telsiz Operatörü Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

155

31

Kazıcı Yükleyici Operatörü Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

31

32

Esenler İlçe Sınırları İçerisinde Oluşan Çöplerin Toplanması Araçlara Yüklenmesi Transfer İstasyonuna Nakli Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

2.666

33

İlçe Sınırları Dahilindeki Caddelerin Süpürge Araçları İle Süpürülmesi Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

186

34

Arazöz İşçisi Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

496

35

Çaça Şoförü Resmi Tatil Çalışması

gün

124

36

Şoför Çalıştırılması - Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri

gün

2.635

37

Çaça İşçisi Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

93

38

Mini Damper İşçisi Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

248

39

Konteyner Tamir Bakım Ekibi Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

124

40

Konteyner Yıkama Aracı İşçisi Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Çalışması

gün

62

İhale dokümanı düzenlemeleri incelendiği ihale konusu işin süreklilik arz ettiği, bir başla deyişle yedi gün yirmi dört saat ifa edileceği ancak bu çerçevede idarece ihale dokümanında işçilerin çalışma programına ilişkin herhangi bir belirlemenin yapılmadığı görülmüştür. Bu bağlamda idarece çalıştırılacak işçilerin izin günlerinin 4857 sayılı İş Kanunu’nun amir hükümleri dikkate alınarak hazırlanacak iş programı ile belirleneceği, idarece işçilerin çalışma saatlerine ilişkin yapılan düzenlemenin İş Kanunu’nun ilgili maddelerine aykırı olması halinde yükleniciye İş Kanunu’nun yukarıda aktarılan hükümleri dikkate alınarak ödeme yapılacağının açık olduğu, bu itibarla işçilerin tatil günlerinin sözleşmenin yürütülmesi aşamasında idarece 4857 sayılı İş Kanunu dikkate alınarak belirleneceği dikkate alındığında başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanunun uygulanmasında;

Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları,

Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri,

...

ifade eder.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez…” hükmü yer almakta olup bu çerçevede aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemeyecektir. Ancak, aralarında doğal bağlantı bulunmasının yanında, söz konusu alımların bir arada ihale edilmesinde, 4734 sayılı Kanun’un diğer ilkeleri yönünden de değerlendirme yapması gerekmekte ve bu husus kuşkuya mahal vermeyecek bir biçimde ortaya konduktan sonra alımların bir arada ihale edilmesi gerekmektedir.

İhale konusu işin Esenler ilçesi sınırları içerisinde çöp toplama, yükleme, nakli, yolların süpürülmesi ile pazar yerleri ile ana caddelerin yıkanması hizmet alımı işi olduğu ve birim fiyat teklif cetvelinde 600 adet çöp konteyneri için ayrı satır açıldığı, ihale konusu işin özel deneyim ve donanım gerektiren bir kentsel temizlik hizmet işi olduğu, dolayısıyla söz konusu hizmet alımına alanında uzman isteklilerin katılabileceği, çöp konteynerlerinin üretiminin ise ayrı bir uzmanlık ve altyapı gerektirdiği, dolayısıyla mevcut ihale doküman düzenlemelerinde olduğu gibi farklı uzmanlık, altyapı ve donanım gerektiren söz konusu işlerin bir arada ihale edilmesinin katılımı kısıtlayacağı, kentsel temizlik alanında faaliyet gösteren firmaların anılan ürünleri alım yoluyla daha fazla tutar öngörmek suretiyle temin yolunu seçebileceği, konteyner üretiminde faaliyet gösteren firmaların ise ihaleye katılmalarının kısıtlanacağı, ihalede üretimden kaynaklı fiyat avantajının sağlanamayacağı değerlendirilmektedir.

Öte yandan, yaklaşık maliyet bileşenleri arasında yer alan çöp konteynerlerinin maliyetinin 984.000,00 TL olarak hesaplandığı, dolayısıyla bu iş kaleminin büyüklüğü ve niteliği düşünüldüğünde, rakamsal tutar olarak bir ihalenin konusunu oluşturacak boyutta olduğu görülmüştür. Böylelikle, konteyner alımının diğer işlerden ayrı olarak ihale edilmesinin yalnızca konteyner tedarikçilerinin de ihaleye iştirakleri açısından faydalı olabileceği, ayrıca ihale konusu işe ilişkin benzer iş tanımı dikkate alındığında mevcut düzenleme ile hiçbir tecrübesi bulunmayanların da ihaleye katılımına yol açılacağı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi uyarınca idareler bu madde kapsamında sayılan temel ilkeleri sağlamakla yükümlüdür. Söz konusu ihalede alıma konu mal ve hizmet arasında doğal bir bağlantının bulunmadığı, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını ve ihtiyaçların uygun şartlarda ve zamanında karşılanmasını teminen söz konusu konteyner alımının ayrı bir ihaleye konu edilmesi mümkünken itirazen şikâyete konu hizmet alımı ihalesi kapsamında temin edilmesinin rekabeti engelleyici nitelikte olduğu, söz konusu alımın rakamsal tutar olarak dikkate alındığında başka bir ihaleye konu edilmesinin 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelere daha uygun olacağı, nitekim anılan ihalede 34 adet ihale dokümanı satın alınmış olmasına karşın ihaleye sadece 2 isteklinin katıldığı ve tek geçerli teklifin bulunduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Esenler İlçesi Sınırları İçerisinde Çöp Toplama, Yükleme, Nakli, Yolların Süpürülmesi İle Pazar Yerleri İle Ana Caddelerin Yıkanması Hizmet Alımı İşi

b) Miktarı ve türü:

565 Kişi İle 730 Gün Boyunca Esenler İlçesi Sınırları İçerisinde Çöp Toplama, Yükleme, Nakli, Yolların Süpürülmesi İle Pazar Yerleri İle Ana Caddelerin Yıkanması Hizmet Alımı İşi.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: ESENLER İLÇESİ

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

Personelin Görev Tanımı Brüt Asgari Ücretin (%) Fazlası

Temizlik Personeli 24

Engelli İşçi 24

Vardiya Amiri 90

Bölge Kontrol Elemanı 65

Çevre Mühendisi 100

Telsiz Operatörü 60

Kazıcı Yükleyici Operatörü 120

Şoför Personel 40

Konteyner Tamir Bakım Ekibi 28

Koordinatör 155

Çöp İşinde Araç Arkasında Çalışacak İşçi Personel İçin 28

Arazöz Arkasında Çalışacak İşçi Personel İçin 28

Süpürge Aracında Çalışacak İşçi Personel İçin 28

Mini Damper Aracında Çalışacak İşçi 28

Çok Amaçlı Çöp Aracı Operatörü 50

Konteynır Yıkama Araç Arkası Personel 28

3000 Litre Konteyner Yıkama Operatörü 50

Çok Amaçlı Çöp Araç Yardımcı Personeli 28

25.3.2. Yemek ve yol giderleri:

Çalıştırılacak personel için günlük brüt yemek bedeli:6,50 TL , yol bedeli 7,00 TL olacak ve 26 gün üzerinden nakdi olarak verilecek ve maaş bordrosunda gösterilecektir.

…

25.3.4. Diğer giderler:

…

*Söz konusu iş; Personel çalıştırılmasına dayalı bir iş olmamakla birlikte, çalıştırılacak personelin nitelik ve sayısı bu Teknik Şartnamede belirtilmiştir. Yüklenicinin yapacağı İş sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri ile ilgili bütün giderler, teklif aşamasında hesaplanarak birim fiyatlara yansıtılmak suretiyle teklif fiyatına dahil edilecektir. Dolayısıyla İSG Hizmetleri için Birim Fiyat Teklif Cetvelinde ayrı satır açılmamıştır

…

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Bu işte toplam çalıştırılacak personel sayısı 565 olup, yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan kısa vadeli sigorta kolları prim oranı % 2 olarak tespit edilmiştir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale konusu işe ait birim fiyat teklif cetvelinin ilgili kısmının aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

A1

B2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması3

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

Birimi

İşçi sayısı

Ay/gün/saat

1

TEMİZLİK PERSONELİ (Brüt asgari ücretin %24 fazlası)

Ay

304

24

2

ENGELLİ İŞÇİ(Brüt asgari ücretin %24 fazlası)

Ay

17

24

3

VARDİYA AMİRİ(Brüt asgari ücretin %90 fazlası)

Ay

7

24

4

BÖLGE KONTROL ELEMANI(Brüt asgari ücretin %65 fazlası)

Ay

7

24

5

ÇEVRE MÜHENDİSİ(Brüt asgari ücretin %100 fazlası)

Ay

2

24

6

TELSİZ OPERATÖRÜ(Brüt asgari ücretin %60 fazlası)

Ay

5

24

7

KAZICI YÜKLEYİCİ OPERATÖRÜ(Brüt asgari ücretin %120 fazlası)

Ay

1

24

8

ŞOFÖR (İDARİ İŞLERDE KULLANILMAK ÜZERE)(Brüt asgari ücretin %40 fazlası)

Ay

30

24

9

KONTEYNER TAMİR BAKIM EKİBİ(Brüt asgari ücretin %28 fazlası)

Ay

4

24

10

KOORDİNATÖR(Brüt asgari ücretin %155 fazlası)

Ay

1

24

I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç)5

Teknik Şartname’nin 35’inci maddesinde ise yüklenicinin çalıştıracağı personelin sayısı ve unvanları tablo halinde belirlenmiştir. Anılan tabloda birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmayan işçilerden 16 tanesinin (8 şoför, 8 işçi) minidamper ile süpürge aracında, 24 tanesinin (8 şoför, 16 işçi) arazöz aracında, 6 tanesinin (3 operatör, 3 işçi) çok amaçlı çöp aracında, 124 tanesinin (31 şoför, 93 işçi) hidrolik sıkıştırmalı çöp aracında, 4 tanesinin (2 şoför, 2 tane), 1 tanesinin operatör olarak 3000 litre konteyner yıkama aracında çalıştırılacağı anlaşılmıştır.

Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan başvuru konusu ihalede idare ihale konusu iş kapsamında toplam 565 işçi çalıştırılacağının belirtildiği, ancak birim fiyat teklif cetvelinde toplam 378 işçiye ilişkin satır açıldığı görülmüştür. Ancak ayrı satır açılmayan işçilerinin maliyetlerinin birim fiyat teklif cetvelinde yer alan diğer iş kalemler içerisinde yer aldığı, örneğin çöplerin toplanması ve araçlara yüklenmesi iş kaleminin birim fiyatının araç, şoför ve araçta çalışacak işçinin maliyeti toplamından oluştuğu, bu çerçevede işçi sayısı üzerinden teklif alınmayan iş kalemlerinde, söz konusu iş kalemi kapsamında çalıştırılacak olan asgari personel sayısının Teknik Şartname’nin 35’inci maddesinde yer alan tabloda belirtildiği, bu durumda da idarece ihale konusu işte çalıştırılacak toplam 565 personelin maliyetlerinin tamamının isteklilerce teklif fiyatına yansıtılabileceği sonucuna varıldığından başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası yerinde görülmemiştir.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde “Yüklenici firma İlçemiz sınırları içinde bulunan mahalle cadde, sokak, meydan (alan), okul, işyerlerine ilaveten semt pazarlarının çöplerini toplayacak ve belediyece tespit edilen çöp imha sahasına taşıyacaktır. İmha sahasının belediyece mesafesinin uzatılması halinde yükleniciye resmen bildirilecek ve mesafeden doğan fiyat farkları tespit edilerek yükleniciye ödenecek, kısalması halinde ise doğan fiyat farkı müteahhit’in istihkakından kesilecektir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 30’uncu maddesinde “Müdürlüğümüzce Esenler Dörtyol Meydanından Halkalı Çöp Transfer İstasyonuna olan uzaklık 20 km, olarak tespit edilmiştir. İ.B.B.nin Esenler için öngördüğü transfer istasyonu Halkalı Transfer istasyonudur.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemeleri uyarınca ihale konusu iş kapsamında Esenler Belediyesi ilçe sınırları içerisinde yer alan çeşitli mekânların (cami bahçelerinin, pazar yerlerinin, park ve çocuk oyun bahçelerinin, açık alan ve meydanların, boş arsaların ve çöp konteynırlarının) çöplerinin toplanacağı ve toplanan çöplerin idarece çöp imha sahası olarak belirlenen Halkalı Transfer istasyonuna taşınacağı, çöplerin taşınacağı yer ile Esenler Dörtyol Meydan arasındaki mesafenin 20 km olduğu, imha sahasının mesafesinin idarece uzatılması halinde yükleniciye mesafeden doğan fiyat farklarının ödeneceği, kısalması halinde ise doğan fiyat farkının müteahhit’in istihkakından kesileceği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede Başvuru konusu ihalede ihale konusu iş kapsamında yüklenici tarafından ifa edilecek işlerden biri olan çöp toplama hizmetinin gerçekleştirileceği yerlerin çeşitlilik gösterdiği (cami bahçeleri, pazar yerleri, park ve çocuk oyun bahçeleri, açık alan ve meydanlar, boş arsa ve çöp konteynırları), bir başka deyişle yüklenici tarafından Esenler Belediyesi sınırları içerisinde yer alan ve birbirlerine farklı mesafelerde bulunan yerlerdeki çöplerin toplanılacağı, bu doğrultuda idarece toplanan çöplerin nakline ilişkin merkez olarak belirlenen bir noktadan çöp imha sahası olarak belirlenen Halkalı Transfer İstasyonuna olan uzaklığının belirtildiği, zira idarece çöpü toplanacak her bir yerin çöp transfer istasyonuna uzaklığının belirlenmesinin mümkün olmadığı, bu kapsamda idarece mesafeden kaynaklı fiyat farklarının ödeneceğine ilişkin düzenlemenin yapıldığı, bu itibarla isteklilerin ihale konusu işin ifası sırasında ortaya çıkma ihtimal dâhilinde olan değişikliklerin basiretli bir tacir gibi hareket ederek dikkate almasının ve tekliflerini sağlıklı bir şekilde hazırlamasının mümkün olduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi