KİK Kararı: 2016/UY.III-80

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/003
Gündem No : 3
Karar Tarihi : 12.01.2016
Karar No : 2016/UY.III-80 Mahkeme Kararını Göster
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Dr. Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Prosan Mühendislik Proje ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.,

Yıldız Posta Cad. Emel Apt. A Blok No:14 Kat:9 D:902 Gayrettepe-Şişli/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı,

Barbaros Bulvarı 34349 Beşiktaş/İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/140053İhale Kayıt Numaralı “YTÜ Davutpaşa Kampüsü Merkez Laboratuvar Binası İnce İnşaatı ve Çevre Düzenleme” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 13.11.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “YTÜ Davutpaşa Kampüsü Merkez Laboratuvar Binası İnce İnşaatı ve Çevre Düzenleme” ihalesine ilişkin olarak Prosan Mühendislik Proje ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.nin 10.12.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.12.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.12.2015 tarih ve 98845 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.12.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2015/3420 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin %38 indirim oranı ile ihale konusu işi yapmasının mümkün olmadığı, sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında pursantaj oranlarının dikkate alınmadığı,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin Y.21.00/03 no'lu "Plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması" pozunda maliyet tablosunda teklif edilen birim fiyatı 23,70 TL olarak belirtmiş olmasına rağmen maliyet cetvelinde teklif edilen birim fiyatı 23,00 TL olarak gösterdiği, bu aritmetik hatanın istekli firmanın anahtar teslimi götürü bedel teklif fiyatını artı yönde 1.820 TL değiştirdiği, bu nedenle isteklinin teklifinin Genel Tebliğ’in 45.1.8 maddesine uygun olmaması gerekçesiyle reddedilmesi gerektiği, idarenin aritmetik hatayı fark ettiğini belirtmesine rağmen anılan tutarın isteklinin beyan ettiği kar tutarını aşmadığı gerekçesiyle savunmayı kabul etmesinin Genel Tebliğ’e aykırı olduğu, ayrıca bahse konu iş kalemi için 2015 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı genel gider hariç birim fiyatının 23,65 TL olduğu, başkaca bir belge ile açıklama yapılmadıysa rayiç birim fiyatın altında teklif fiyatı oluşturulamayacağı,

3. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklaması yapılan Y.27.583/A no'lu "İstenilen (minimum 5 cm ) kalınlığında 400 kg çimento dozlu şap yapılması pozu içerisinde yer alan rayiçler incelendiğinde ,"01.012 Sıvacı Ustası Rayici " birim fiyatı 2015 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 7,90 TL/saat olarak yayımlanmış olmasına rağmen, istekli firma tarafından verilen birim fiyatın aynı rayiç için herhangi bir belge sunulmadan 6,00 TL/saat olarak gösterildiği, rayiç birim fiyatın 7,90 TL olarak alınması gerekli olup, analiz fiyatının düzeltilmesi gerektiği, düzeltme yapıldığında ise düzeltilmiş analiz fiyatının istekli firmanın teklif ettiği bedel üzerine çıkacağının çok açık olduğu, istekli bu kaleme ilişkin fiyat teklifi sunmamışsa vereceği analiz formatının Bakanlık analiz formatına uygun olması gerektiği, idarenin bu hususa ilişkin cevabında öngörülen saatlik ücretin mevcut saatlik asgari ücretin üzerinde olduğunun belirtildiği, ancak yapılacak imalatın düz işçi ile yapılacak bir imalat olmadığı ve ehil bir usta tarafından yapılması gerektiği, aksi takdirde fen ve sanat kurallarına aykırı imalat gerçekleştirileceği,

4. Açıklama istenilen Y.26.020/101B, Y.27.583/A, Y.23.015 ve Y.18.110/01C10 iş kalemlerinde nakliye girdilerinin bulunmadığı, bu pozlarda nakliye girdilerinin de gösterilmesi gerektiği,

5. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından savunma dosyasında sunulan ve komisyon kararına konu olan makina/ekipman masrafları başlığı altında verilen saat ücretleri ile yapılması düşünülüyor ise (damperli kamyon saat ücreti: 45 Kuruş), bu açıklamaların piyasanın ve ticaretin olağan akışına çok net biçimde aykırı olduğu, bu tutarların kabul edilmesinin imkansız olduğu, ayrıca sorgulamaya konu edilmeyen ve açıklama istenmeyen ve yaklaşık miktarı 7200 m³ olan Y.15.006/2B makine ile her derinlikte kazı yapılması iş kaleminin de istekli tarafından sunulan ve saat ücreti 134 Kuruş olan ekskavatör ile yapılmasının mümkün olup olmadığının incelenmesi gerektiği,

6. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sorgulamaya konu edilen iş kalemleri için öngörülen 2.984.539 TL tutarın, toplam teklif bedeli olan 2.987.000,00 TL'nin % 99,99176’ına tekabül ettiği, açıklama istenilmeyen iş kalemleri için öngörülen 2.461,00-TL’nin ise toplam teklif bedelinin % 0,000824’üne (onbinde sekiz) tekabül ettiği, söz konusu 2.461,00 TL’lik tutar ile açıklama istenmeyen 116 adet iş kaleminin yapılmasının mümkün olmadığı, istekli tarafından sunulan teklifin de manipüle edildiği, açıklama istenilmeyen benzer iş kalemleri ile birlikte değerlendirildiğinde, işçilik oranlarının asgari ücretin çok altında olduğu, işin fen ve sanat kaidelerine ve işin teknik şartnamesine uygun olarak yapılmasının mümkün olmadığı, piyasanın ve ticaret kurallarının olağan akışına aykırı olduğu ve teklifi manipüle ederek bahse konu iş kalemlerinin fen ve sanat kaidelerine ve işin teknik şartnamesine aykırı olacak şekilde düşürdüğü, bahse konu açıklama istenilmeyen iş kalemleri/iş gruplarının sadece işçilik oranlarının bile asgari ücretin altında olduğu, bu nedenle Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki "45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz." maddesi doğrultusunda istekli firmanın savunmasının reddedilip, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, açıklama istenilmeyen 140 adet iş kalemleri içerisinde ayrıntıları ve projeye göre yaklaşık miktarları verilmiş bulunan 43 adet iş kaleminden sadece 26 adet iş kalemine ait 2015 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç birim fiyatları ile analizleri oluşturulursa, sadece asgari işçilik bedelleri gösterilen 26 adet iş kalemine ait analizler incelendiğinde, malzeme ve nakliye bedelleri hariç sadece asgari işçilik tutarlarının 2015 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İşçilik rayiç fiyatları ile değerlendirildiğinde asgari 160.431,55 TL olduğu, asgari işçilik saat ücreti 5,66 TL/saat olarak değerlendirildiğinde bile 131.158,49 TL olduğu, buna göre istekli tarafından sunulan teklifin manipüle edildiği, malzeme bedelleri hariç tutulsa bile sadece işçilik oranlarının bile asgari ücretin altında olduğu,

7. İhale komisyon kararından isteklinin aşırı düşük savunmasını hazırlar iken maliyet birim fiyatları ile istekli miktarları çarpılarak bir toplam maliyet tablosu oluşturmuş olduğu, genel gider ve kar miktarını ayrıca bu toplam maliyet tutarına paçal olarak ekleyerek anahtar teslimi götürü bedel teklifini oluşturduğunun anlaşıldığı, bu durumda teklif edilen her bir birim fiyat üzerinde genel gider+kar yüzdesi bulunmadığı, ayrıca toplam maliyetin üzerine eklendiği anlaşıldığı, bu hususun Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu ve teklifin reddedilmesi gerektiği, açıklama kısımlarında sözleşmede istenilen Teknik personel ve Makine-Araçlar ile ilgili personel ve şantiye giderlerinin, all risk sigorta, SGK giderleri, mobilizasyon ve benzeri direkt giderlerin ve sözleşme damga vergisi, noter harcı, noter onayı, KİK payı ve karar pulu giderlerinin gerçekçi düşünülmediği, hesap cetvelinde hiç ya da gerçekçi gösterilmediği, teklif edilen bedelin minimum %3 'üne karşılık gelen tüm bu giderlerin teklife gerçekçi bir biçimde dahil edilmediği, bu giderlerin idare komisyon kararında belirtildiği şekilde sorgulamaya konu edilemeyecek olmasının, sağlıklı ve gerçekçi rekabet koşullarını ortadan kaldırdığı, sadece Sözleşme Damga Vergisi, Kik Karar Pulu ve Kik Katılım payı bedelleri gerçekte 43.251,760 TL bedel oluşturmakta olup, istekli firmanın bu maliyetler ile ilgili öngördüğü bedelin sadece 210 TL olduğu, istekli firmanın ayrıca all risk sigorta bedeli, şantiye elektrik ve su bedeli ve iş güvenliği masrafları için ise sadece 6 ay için 670 TL'lik bir bütçe oluşturduğu, istekli firmanın bu beyanlarının gerçek dışı olup, ayrıca teklif ettiği bedelin üzerine çıkmamak için bu tür majör giderleri gerçeğe aykırı olarak hesapladığı,

8. Komisyon kararında belirtilmiş olan, "açıklama yapılan birçok imalat kalemindeki kar ve genel giderler için öngörülen bedellerin (0,01 TL ile 0,10 TL arasında) çok düşük belirlendiği tespit edilmiş olmakla birlikte mevzuatta kar ve genel giderler için herhangi bir minimum oran veya bedel öngörülmediğinden bahisle dikkate alınmadığının" ifade edildiği, bu hususun istekli firmanın bahse konu işi fen ve sanat kaidelerine uygun ve sağlıklı bir şekilde yapamayacağının en açık göstergesi olduğu, isteklinin yaklaşık maliyeti 4.793.769,00 TL bedelli işi %38 gibi çok yüksek bir kırım ile 2.987.000 TL teklif ettiği ve savunmasında da fiyatı sağlayabilmek için teklif edilen birim fiyatlara gerçek dışı genel gider ve kar (0,01 TL ile 0,10 TL) ekleyerek savunmasını hazırladığının anlaşıldığı, bu durumun sağlıklı ve gerçekçi rekabet koşullarını ortadan kaldırdığı, piyasanın ve ticaret kurallarının olağan akışına aykırı olduğu ve teklifin manipüle edilerek bahse konu iş kalemlerinin fen ve sanat kaidelerine ve işin teknik şartnamesine aykırı olacak şekilde yapılacağının açık bir göstergesi olduğu,

9. Açıklama istenen bir kısım özel poz imalatları (Özel - İ001, Özel - İ002, Özel - İ014, Özel - İ015 Özel - İ020, Özel - İ021, Özel - İ023 pozu) analizlerinin ve varsa eki proforma faturaları/teklif mektuplarının da incelenmesi gerektiği, zira bu özel pozların da analizlerinde her ne kadar kamu kuruluşlarınca belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılması mecburi olmasa da malzeme, işçilik ve nakliye bedellerinin ayrı ayrı olarak belirtilmesinin zorunlu olduğu, malzeme ve montaj ve nakliye birim fiyatlarının ayrı ayrı belirtilip belirtilmediği hususunun dikkate alınması gerektiği ve ayrı bir şekilde belirtilmediyse yapılan açıklamaların ilgili Tebliğ ve Yönetmeliklere aykırı olduğu, ayrıca iş kalemleri için oluşturulan analiz içeriklerinin mevzuata uygun olmadığı,

10. Genel Tebliğ’in 45.1.13.1. "...Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir." düzenlemesinin yer aldığı, 10. maddede yer alan tüm Özel poz imalatları için alınan teklif/proforma faturalar üçüncü kişilerden alındıysa teklife konu alanında iştigal etmeleri zorunlu olup (Özel Kimyasal laboratuvar Tezgah ve Dolap imalatları, Alüminyum doğrama ve cam imalatı, özel hafif beton ve şap imalatları vb.) özel imalat gerektiren bu imalat kalemlerinin dışında faaliyet gösteren firmalardan alınacak olan teklif mektupları olması durumunda isteklinin teklifinin reddedilmesi gerektiği, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı istenmesi durumunda ilgili firmaların bu konu ile ilgili imalatlarının olup olmadığı, teklif edilen imalatlar ile ilgili olarak en az %50 oranında imalat gerçekleştirmiş olmaları gerektiği, aksi durumda istekli firmanın teklifinin reddi gerektiği, proforma fatura/teklif mektubu düzenleyen firmaların malzeme ve işçilik olarak teklif mektubu/proforma düzenleyebilmesi için iş kalemini oluşturan tüm girdilerini satış faturası, teklif mektubu veya alış faturası ile belgelendirmesinin yeterli olmadığı, yapıya sonradan monte edilecek imalatların birim miktarı için gerekli tüm girdileri bir analiz içerisinde toplayıp maliyet / satış tutarını tespit etmesi gerektiği, teklif edilen fiyatın, malzeme, işçilik ve gerekiyorsa da nakliye kalemlerinin ayrı ayrı proforma fatura/teklif mektubu ile belgelendirilmesi gerektiği, ilgili pozlar için proforma faturaların/Teklif mektuplarının dayanakları olan maliyet/ satış tespit tutanaklarının (EK.O-5, EK.O-6, EK.O-7 vb.) istenmesi durumunda bu alt analizlerinin olup olmadığı hususunun tespit edilmesi, teklif edilen fiyatın, malzeme, işçilik ve gerekiyorsa da nakliye kalemlerinin ayrı ayrı proforma fatura/Teklif mektubu ile belgelendirilmesi gerektiği, ilgili pozlar için maliyet/satış tespit tutanaklarının (EK.O-5, EK.O-6, EK.O-7 vb.) istenmesi durumunda; Maliyet Tespit Tutanağı/Satış Tutarı Tespit tutanaklarının ilgili tebliğe uygun olarak düzenlenmesi gerektiği, ağırlıklı ortalama birim maliyet/birim satış tutarı açıklamalarında fiyat teklifi kapsamındaki her bir mamul mal veya hizmete ilişkin ayrı tablo kullanması gerektiği, bu hususa uymayan fiyat teklifinin reddedilmesi gerektiği, Özel - İ001, Özel - İ002, Özel - İ014,Özel - İ015,Özel - İ021,Özel - İ023 pozlu imalat kalemleri için alınan proforma fatura/teklif mektuplarında, tedarik edilen malzemenin ya da imalatın ihale dosyasında tanımlanmış ve idarece tarifi açık bir biçimde bulunan birim fiyat tariflerine ve teknik şartnamelere uygun olması ve bu hususun açık olarak yazması gerektiği, tedarik edilecek olan ürünün boyutları, teknik şartnamesi, yapım şartları ve benzeri hususların, alınan proforma fatura/teklif mektuplarında olup olmadığının yeniden incelenmesi, bu hususların ve teknik şartname ve birim fiyat tarifinin proforma fatura veya teklif mektubunda açıkça bulunmaması durumunda teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Pursantaj, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapım işinde ödemeye esas ilerleme yüzdelerini ifade etmektedir. Pursantaj oranları, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında hakediş ödemelerinin nasıl ve ne şekilde yapılacağını gösterir. Başvuruya konu işe ait ihale dokümanı kapsamında verilen pursantaj cetvelinde bina inşaatı %78,23, çevre düzenleme inşaatı % 11,86, su deposu inşaatı ise % 9,89 oranına tekabül etmektedir.

Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin pursantaj oranlarını dikkate almadan aşırı düşük teklif açıklaması yaptığını iddia etmekte ise de, pursantaj oranları teklif fiyatının oluşturulmasında doğrudan esas alınabilecek nitelik taşımamaktadır. Bu nedenle, isteklilerin idarenin vermiş olduğu pursantaj oranlarına birebir uyma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdare aşırı düşük teklif sorgulama yazısında sıralı iş kalemleri listesinin %80’i kapsamında yer alan 24 adet iş kalemine ilişkin açıklama yapılmasını istemiştir. Y.21.001/03 poz numaralı “plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması” iş kalemi de açıklama istenilen iş kalemlerinden bir tanesidir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu hesap cetvelinden anılan iş kalemi için birim fiyat olarak 23,00 TL teklif fiyatı verdiği anlaşılmıştır. Anılan iş kaleminin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2015 yılı kar ve genel gider hariç birim fiyatı 23,65 TL olup, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu maliyet cetvelinden (TABLO-C) kar ve genel gider hariç Bakanlık birim fiyatına 0,05 TL eklemek suretiyle birim fiyatını 23,70 TL olarak oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu haliyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin 23,70 TL olarak hesapladığı birim fiyatını, hesap cetveline 23,00 TL olarak aktardığı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesinin ikinci fıkrasında “…Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.1’inci maddesinde “Birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda hata olması durumunda aritmetik hata olduğu kabul edilecek ve teklif doğrudan değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalelerde, isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak, teklif verdiği diğer kısımlar üzerinden ihale sonuçlandırılacaktır.” açıklaması yapılmıştır.

Aritmetik hata, birim fiyat teklif üzerinden ihale edilen işlerde birim fiyat teklif cetvellerindeki çarpım ve toplam sonuçlarındaki yanlışlığı ifade etmekte olup, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif alınmış başvuru konusu ihalede iş kalemi fiyatının hesap cetveline yanlış aktarılmış olması durumu aritmetik hata kavramı kapsamına girmemektedir.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli anılan iş kalemine ilişkin fiyatını analize dayalı olarak hazırlamamıştır. Bir başka anlatımla, ihale üzerinde bırakılan istekli anılan iş kalemine ilişkin fiyatını Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2015 yılı kar ve genel gider hariç birim fiyatının üzerine kendi belirlediği kar ve genel gider tutarını eklemek suretiyle oluşturmuştur. Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin anılan iş kalemine ilişkin Genel Tebliğ’in 45.1.8’inci maddesindeki açıklamasında belirtilen manada bir analiz fiyat tutarı bulunmadığından, analiz fiyat tutarının teklif fiyatının üzerinde olması durumu da söz konusu değildir. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin Y.27.583/A poz numaralı “istenilen (min. 5 cm) kalınlığında 400 kg çimento dozlu şap yapılması” iş kalemine ilişkin analiz sunduğu, bu analizde “sıvacı ustası” için birim fiyatı 6,00 TL öngördüğü tespit edilmiştir. Başvuru sahibi 2015 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından “sıvacı ustası” saatlik rayicinin 7,90 TL/saat olduğunu belirterek isteklinin bu rayice bağlı kalması gerektiğini iddia etmekte ise de, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9.’uncu maddesinde yer alan “İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklaması gereğince, isteklilerin işçilik ücretlerine ilişkin açıklamalarında ihale tarihi itibari ile yürürlükte olan saatlik asgari ücreti teklif etmeleri yeterli olup, öngörülen işçilik fiyatları bakımından kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış fiyatların kullanılması zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Genel Tebliğ’in 45.1.5’inci maddesinde “İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin Y.26.020/101B poz numaralı traverten levha ile kaplama yapılması, Y.27.583/A poz numaralı 400 kg çimento ile şap yapılması, Y.23.015 poz numaralı nervürlü beton çelik çubuğu-kesilmesi-bükülmesi-yerine konulması, Y.18.110/01C10 poz numaralı gazbeton duvar blokları ile duvar yapılması iş kalemlerine ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2015 yılı kar ve genel gider hariç birim fiyatının üzerine kendi belirlediği kar oranı eklenmek suretiyle fiyat oluşturduğu ve buna ilişkin Genel Tebliğ uyarınca sunulması gerekli listeyi aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 451.2.’nci maddesinde, idarenin sıralı iş kalemlerine göre yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını belirleyeceği ve yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerini belirleyerek bu kalemlere ilişkin açıklama isteyeceği, bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacağı, ihale komisyonunca açıklama istenilen iş kalemleri dikkate alınarak değerlendirme yapılacağı, 45.1.3’üncü maddesinin son fıkrasında ise anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesinin zorunlu olmadığı, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesinin yeterli olduğu açıklanmıştır. Bu çerçevede, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin açıklama istenilmeyen iş kalemleri için analiz, belge ve genel olarak açıklama sunmasına gerek bulunmamaktadır.

Öte yandan, Genel Tebliğ’in 45.1.5’inci maddesinde “İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibinin bu iddia bağlamında fiyatının çok düşük olduğunu iddia ettiği hususların başvuru konusu ihalede sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerine ve isteklinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2015 yılı kar ve genel gider hariç birim fiyatlarını esas olarak oluşturduğu iş kalemlerine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

6. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına konu olmayan 140 adet iş kalemi için toplam 2.461,00 TL öngördüğü tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 451.2.’nci maddesinde, idarenin sıralı iş kalemlerine göre yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını belirleyeceği ve yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerini belirleyerek bu kalemlere ilişkin açıklama isteyeceği, bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacağı, ihale komisyonunca açıklama istenilen iş kalemleri dikkate alınarak değerlendirme yapılacağı, 45.1.3’üncü maddesinin son fıkrasında ise anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesinin zorunlu olmadığı, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesinin yeterli olduğu açıklanmıştır. Bu çerçevede, aşırı düşük teklif açıklamasının sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemleri için teklif edilen bedelin çok düşük olduğu gerekçesiyle kabul edilmemesi söz konusu olmayacaktır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

7. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan hesap cetvelinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sorgulamaya tabi tutulan 24 iş kalemi ve sorgulamaya tabi tutulmayan diğer iş kalemleri için toplam 2.914.000,00 TL öngördüğü, bunun üzerine 43.460,00 TL genel giderler ile 29.540,00 TL kar eklemek suretiyle 2.987.000,00 TL’lik teklif fiyatına ulaştığı tespit edilmiştir.

Aşırı düşük teklif açıklamasındaki hesap cetveli özetinin incelenmesinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin genel giderler kapsamında yer verdiği ihale masrafları, sözleşme masrafları, personel masrafları, makine ekipman masrafları, şantiye binası masrafları, SGK masrafları, iş güvenliği masrafları, proje birim masrafları için toplam 43.460,00 TL öngördüğü anlaşılmaktadır. İhale üzerinde bırakılan isteklinin ayrıca sorgulamaya tabi tutulan 24 iş kalemi için kalem bazında genel gider olarak da tutar öngördüğü tespit edilmiştir.

Genel Tebliğ’in 38.1’inci maddesinde “İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,

45.1.2.1’inci maddesinde ise “İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılmak üzere sıralı iş kalemi listesinin oluşturulmasına dayanan bir sistemde, genel giderlerin her bir iş kalemi bazında öngörülmesi uygun bir yaklaşımdır. Ancak bu durum genel giderleri her bir iş kalemi bazında öngörmeyip toplam genel gider olarak teklif fiyatına ekleyen isteklilerin mevzuata aykırı davrandığı anlamına gelmemektedir. Başka bir anlatımla, istekliler genel giderleri her bir iş kalemi bazında öngörebileceği gibi, teklif maliyetine toplam bir tutar olarak da ekleyebilir. Nitekim, başvuru konusu ihalede istekli hem sorgulamaya tabi tutulan kalemler bazında genel gider hem de teklif maliyetine ayrıca bir toplam genel gider tutarı öngörmüştür.

Öte yandan, sorgulama kapsamında yer almayan iş kalemlerine ilişkin hususlar aşırı düşük teklif değerlendirmesine esas alınmamaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

8. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif kapsamında sunduğu belgelerden toplamda 29.540,00 TL kar öngördüğü, buna ilaveten sorgulamaya konu edilen iş kalemleri bazında 0,01 TL ile 10 TL arasında değişen kar ve genel gider tutarı öngördüğü tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sorgulama kapsamındaki bazı iş kalemleri için 0,01 TL gibi çok düşük kar tutarı öngördüğü anlaşılmakla birlikte, ihale mevzuatında isteklilerce öngörülecek asgari bir kar oranına veya tutarına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

9. Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Özel İ001 pozu numaralı Tezgah Kenar Alt-Üst Dolap Yapılması, Özel İ002 poz numaralı Tezgah Orta Raflı ve Rafsız Alt-Üst Dolap Yapılması, Özel İ014 poz numaralı Akrilik Tezgahların Akrilik Eviyeli Olarak (Corian) İmalatı ya da Metal Eviyeli ve Montajı, Özel İ015 poz numaralı Çelik Merdiven Yapılması ve Özel İ023 poz numaralı Lamine Cam 5+5 mm 0.76 mm PVB'li (TS EN İSO12543-Renksiz veya Opak) iş kalemlerinin yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemleri niteliğinde olduğu tespit edilmiştir.

Genel Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinin son fıkrasında “Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir.” açıklaması yapılmıştır.

Anılan nitelikteki iş kalemleri için malzeme, montaj ve nakliye bedellerinin ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifi alınması zorunlu olmamakla birlikte, isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu fiyat tekliflerinde malzeme, işçilik ve nakliye fiyatının ayrı ayrı gösterildiği, isteklinin de zorunlu olmamakla birlikte bu fiyat teklifine dayalı olarak hazırladığı analizleri sunduğu anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin Özel İ020 poz numaralı 15 cm Kalınlığında Hafif Şap Yapılması İle Özel İ021 Poz Numaralı 10 cm Kalınlığında Hafif Şap Yapılması iş kalemleri için malzeme, işçilik ve nakliye fiyatının ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifine dayanarak hazırladığı analiz formatına uygun analizleri sunduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

10. Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yer alan 6 adet özel iş kalemi (Özel İ001 poz numaralı Tezgah Kenar Alt-Üst Dolap Yapılması, Özel İ002 poz numaralı Tezgah Orta Raflı ve Rafsız Alt-Üst Dolap Yapılması, Özel İ014 poz numaralı Akrilik Tezgahların Akrilik Eviyeli Olarak (Corian) İmalatı ya da Metal Eviyeli ve Montajı, Özel İ023 poz numaralı Lamine Cam 5+5 mm 0.76 mm PVB 'li, Özel İ020 poz numaralı 15 cm Kalınlığında Hafif Şap, Özel İ021 poz numaralı 10 cm Kalınlığında Hafif Şap) için Demir İnşaat-Ufuk Demir tarafından düzenlenmiş fiyat teklifi, sorgulama kapsamında yer alan diğer özel iş kalemi (Özel İ015 Çelik Merdiven Yapılması) Yamaner Grup Teknik Yapı İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş fiyat teklifinin sunulduğu tespit edilmiştir.

İdarenin de yaklaşık maliyetin hesaplanması aşamasında anılan özel iş kalemlerine yönelik Toros Soğutma Cihazları San. Tic. Ltd. Şti.’den piyasa araştırması kapsamında fiyat teklifi aldığı ve bu fiyatları kullandığı tespit edilmiştir.

Genel Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesinde “Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.” açıklaması yer almaktadır.

Fiyat teklifini düzenleyen kişilerin ticaret unvanında genel ve kapsayıcı bir anlamı bulunan “inşaat”, “teknik yapı” ifadelerinin yer aldığı, söz konusu özel iş kalemlerinin imalatının ticaret unvanındaki ifadeler kapsamında değerlendirilebileceği, fiyat teklifi ekinde verilmiş ve serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenmiş satış tutarı tespit tutanaklarından anılan iş kalemlerinin imalatının firma tarafından daha önce gerçekleştirildiğinin anlaşıldığı, bu meslek mensuplarının 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirildikleri ve söz konusu meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı, idarenin yaklaşık maliyet aşamasında fiyat teklifi aldığı firmanın ticaret unvanın da doğrudan anılan özel iş kalemlerini kapsamadığı hususları bir arada değerlendirildiğinde başvuru sahibinin iddiası bu yönüyle yerinde bulunmamıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sorgulama kapsamındaki 7 adet özel iş kalemine iki ayrı fiyat teklifi sunduğu tespit edilmiş olup, bu fiyat tekliflerinin ekinde EK-0.6 numaralı satış tutarı tespit tutanağının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulduğu tespit edilmiştir. Anılan fiyat teklifleri ve satış tutarı tespit tutanaklarında Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsü Labaratuvar Binası İnce inşaatı ve Çevre Düzenlemesi işine ilişkin olarak verildiğinin ifade edildiği görülmüştür.

Genel Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesinde “Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.” açıklaması yer almaktadır.

Anılan fiyat teklifleri ve satış tutarı tespit tutanaklarının güvenini haiz meslek mensuplarınca düzenlendiği ve onaylandığı, bu meslek mensuplarının 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirildikleri ve söz konusu meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı hususları ile bu kişilerin yapmış oldukları mesleki iş ve işlemlerin incelenmesi işleminin ilgili mevzuatı uyarınca özel olarak bu hususa yönelik olarak inceleme yapmakla yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlar tarafından yapılabileceği anlaşılmıştır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası bu yönüyle de yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Dr. Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesindeki ikinci ve altıncı iddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca “İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin ikinci ve altıncı iddialarının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesinde belirtilen eşit muamele çerçevesinde inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;

İkinci iddia yönünden yapılan incelemeye göre;

Açıklama istenilen sıralı iş kalemleri listesinin % 80’i kapsamında yer alan 24 adet iş kalemi içinde yer alan Y.21.001/03 poz numaralı “plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması” iş kalemine ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan Öztes İnş. Ends. Tes. Sa. Tic. Ltd. Şti. tarafından açıklaması kapsamında sunduğu hesap cetvelinde anılan iş kalemi için birim fiyat olarak 23,00 TL teklif fiyatı verdiği, bu iş kaleminin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2015 yılı kâr ve genel gider hariç birim fiyatı 23,65 TL olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklaması kapsamında sunduğu maliyet cetvelinden (Tablo-3) kâr ve genel gider hariç Bakanlık birim fiyatına 0,005 TL eklenmek suretiyle birim fiyatını 23,70 TL olarak oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu durumda ihale üzerinde bırakılan isteklinin 23,70 TL olarak oluşturduğu birim fiyatını hesap cetveline 23,00 TL olarak aktardığı tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.8’inci maddesinde “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması yar almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin “plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması” iş kalemine ilişkin maliyet fiyatının (23,65 TL) olduğu, bu fiyatın da hesap cetvelindeki birim fiyatın da (23,00 TL) üzerinde olduğu, gerek ihale komisyon kararı gerekse idarenin şikayet üzerine aldığı kararda, aradaki 0,70 TL’lik fark eklenerek maliyet hesabı yapıldığında ortaya çıkan ilave 1.820,00 TL’lik tutarın isteklinin beyan ettiği kar tutarını aşmadığı, bu nedenle de açıklamanın kabul edildiği ifade edildiği, ancak, hesap cetvelindeki birim fiyatın analiz fiyat tutarından düşük olması nedeniyle oluşan çelişkili durumun telafi edilmesine yönelik hesaplanan ilave tutarın isteklinin beyan ettiği kar tutarını aşmamasının bu uyumsuzluğu ortadan kaldırmadığı değerlendirildiğinden anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının bu açıdan uygun olmadığı ve bu nedenle de teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Altıncı iddia yönünden yapılan incelemeye göre;

Anahtar teslim götürü bedel teklif alınan ihaleye 6 isteklinin teklif verdiği, tekliflerin tamamı geçerli kabul edilerek sınır değerin 3.350.166,00 TL olarak belirlendiği, bu tutarın altında teklif veren Öztes İnş. Ends. Tes. Sa. Tic. Ltd. Şti.’den 24 adet iş kalemi için aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 140 adet iş kalemi için de açıklama istenilmediği, Öztes İnş. Ends. Tes. Sa. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamaların uygun kabul edilerek ihalenin üzerinde bırakıldığı anlaşılmış olup, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları Kurul çoğunluğunca da uygun bulunmuştur.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yapılan düzenlemeler, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin olarak isteklilere açıklama yapma ve belgelendirme zorunluluğu getirmekte, geriye kalan % 20’lik kısmın ise sorgulamaya konu edilmesini ve bu kapsamda yer alan kalemlere ilişkin analiz ve belgelendirme yapılmasını engellemektedir.

Ancak, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinde sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemlerine yer verilmesi gerektiği açıktır.

Dolayısıyla, açıklamalar kapsamında hesap cetvelinin sunulmasının istenilmesinden teklifin, açıklama istenilen iş kalemleri ile açıklama istenilmeyen kalemler ile birlikte bir bütün olarak değerlendirileceği ve isteklilerce açıklama istenilecek kalemler ile açıklama istenilmeyecek benzer nitelikli kalemlere verilen tekliflerin birbiriyle uyumlu olması gerektiği, aksi halde tekliflerin sağlıklı ve gerçekçi hazırlandığından ve sağlıklı bir rekabet ortamından bahsedilemeyecektir.

Başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan Öztes İnş. Ends. Tes. Sa. Tic. Ltd. Şti. tarafından yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan ve idarece kendisine bildirilen iş kalemleri için 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat dikkate alınarak açıklama yapılmıştır.

Ancak, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sorgulamaya konu edilmeyen 140 iş kalemine ilişkin olarak teklifinin % 0,000824’üne tekabül eden 2.461,00 TL toplam fiyat teklif edilmiştir.

140 adet iş kalemi her ne kadar açıklama yapılması istenilmeyen kalemler olsa da, söz konusu bu kalemlerin birim fiyat tarifi olarak belirlenen poz numarasına, yapım şartlarına, fen ve sanat kurallarına aykırı yapılamayacağı hususu, teklifin bir bütün olarak ve birbiriyle uyumlu olması gerektiği hususu ile bir arada ele alındığında, isteklilerce, açıklama istenilecek iş kalemlerine makul ve kabul edilebilir teklifler verilirken; açıklama istenilmeyecek iş kalemleri için, teklifi manipüle ederek, kendi beyanlarına, işin Teknik Şartnamesine, fen ve sanat kurallarına uygun olmayacak bir imalatın yapılmasını gündeme getirebilecek fiyat tekliflerinin kabulü mümkün görünmemektedir.

Kaldı ki, 4734 sayılı Kanun ve bu Kanuna göre Kurumca hazırlanan ikincil mevzuatta, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin yaklaşık maliyetin % 20’sini oluşturan iş kalemleri için isteklilerce belgeye dayalı açıklama yapılmayacağı düzenlenmiştir.

Bu düzenleme, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin, belgelendirme yapmayacakları iş kalemleri için gayri ciddi fiyatlar teklif edebilecekleri anlamı taşımamaktadır.

Yaklaşık maliyetin % 20’sine tekabül eden imalatlar için isteklilerce açıklama sunulması gerekmediğinden, bu kısım için teklif edilen fiyatların incelenmemesi gerektiği şeklinde Kamu İhale Kurulu kararları mevcut olmakla birlikte; somut olayda isteklinin hesap cetvelindeki uyumsuzlukların göz ardı edilemeyeceği, 4734 sayılı Kanun, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği'nin, aşırı düşük tekliflere ilişkin hüküm ve açıklamalarının, gerçekçi olmayan bir teklifin kabulünü sağlamayı amaçlamadığı, aksine bir yaklaşımın 4734 sayılı Kanun'un temel ilkelerine aykırılık oluşturacağı açıktır.

Yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde, Öztes İnş. Ends. Tes. Sa. Tic. Ltd. Şti.’nin sunmuş olduğu açıklamaların uygun olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifin bu gerekçe üzerinden değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, incelemeye konu ihalede, aşırı düşük teklif açıklamasını mevzuata uygun sunmadığı tespit edilen Öztes İnş. Ends. Tes. Sa. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin reddedilmesi yönünde“düzeltici işlem belirlenmesine”karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle, Kurul çoğunluğunca verilen “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Dr. Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi