KİK Kararı: 2016/UY.III-2068

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/047
Gündem No : 7
Karar Tarihi : 17.08.2016
Karar No : 2016/UY.III-2068

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Protar Yapı Mühendislik İnşaat Harita Toprak Dan. Müş .Taah. Tic. A.Ş.,

İlkbahar Mah. 590. Sok. No: 13/10 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri 22.Bölge Müdürlüğü,

Yalıncak Mevkii 61220 TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/164488 İhale Kayıt Numaralı “Gümüşhane Çamur Göleti” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri 22.Bölge Müdürlüğü tarafından 28.12.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Gümüşhane Çamur Göleti” ihalesine ilişkin olarak Protar Yapı Mühendislik İnşaat Harita Toprak Dan. Müş. Taah. Tic. A.Ş.nin 24.06.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.06.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 01.07.2016 tarih ve 39089 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.07.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/1582 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İş hacmini gösteren belgeler kapsamında teklif ekinde sunulan faturaların 2016/UY.II-1392 sayılı Kurul kararı ile danışmanlık hizmetlerine ait olduğu gerekçesiyle değerlendirmeye alınamayacağına karar verildiği, buna karşın söz konusu faturaların ciro olarak değerlendirilmek suretiyle gelir tablosundaki net satışlar bölümüne eklenmesi gerektiği, bu durumda iş hacmine ilişkin yeterlik kriterinin sağlanacağı ve değerlendirmenin tekrar yapılması gerektiği,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu analizler ile ilgili olarak,

-Malzemelere ilişkin analiz girdilerindeki miktarlarda değişiklik yapıldığı, ayrıca kamu kurum ve kuruluşlarınca yayınlanmış olan 2015 yılı birim fiyatlarından daha düşük fiyat teklif edildiğinin tevsik edilmediği,

-Makine ve ekipmana ilişkin alt analizlerde amortisman katsayılarının düşürüldüğü ve söz konusu işlemi açıklayıcı hiçbir belge sunulmadığı,

-İşçiliğe ilişkin girdilerin miktarlarında değişiklik yapıldığı ve teklif tutarlarının saatlik asgari ücretin altında olduğu,

-“ÇG-09-Açıkta ve Yer Altında Her Sınıfta Betonarme Betonu” için yapılan açıklama kapsamında sunulan proforma faturanın gerçeği yansıtmadığı, proforma faturada meslek mensubu kaşe ve mührünün bulunmadığı, proforma faturadaki firma yetkilisi imzasının imza sirküleriyle uyuşmadığı, Satış Tutarı Tespit Tutanağı düzenlenmediği,

-“ÇG-26-Kazı ve Dolgu Nakli” için yapılan açıklama kapsamında sunulan proforma faturanın gerçeği yansıtmadığı, proforma faturada meslek mensubu kaşe ve mührünün bulunmadığı, proforma faturadaki firma yetkilisi imzasının imza sirküleriyle uyuşmadığı, satış tutarı tespit tutanağı düzenlenmediği, nakliye mesafesinin hatalı olarak belirlendiği,

-İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında istenilen işin %80 ini kapsayan iş kalemlerine vermiş olduğu analizlere göre kâr miktarının işin tamamını yapabilecek seviyede olmadığı, şeklen uygun olsa bile fiilen gerçekçi olmadığı, bu sebeple bahse konu yapım işini tamamlayamayacağı ve işin yarım kalacağından dolayı kamu zararının oluşacağı,

- İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu analizlerde aritmetik hatalar olduğu, bu hataların idarece resen düzeltilmesi durumunda teklif birim fiyatlarının analizlerle oluşturulan birim fiyatların altında kalacağı,

- İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45’nci maddesinde yer alan “İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, teklif edilen yapım işinin özgünlüğü” hususları ile ilgili hiçbir açıklamada bulunulmadığı,

- İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında analiz ve alt analizlerde kullanılan kamu kurum ve kuruluşlarının 2015 yılı yayımlanmış rayiçlerine ilişkin listeyi sunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “(1) İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını gösteren faturalardır.

(2)İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin ise üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir.

(3)Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden, taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarının ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması,

…

gerekir. Yeterlik kriteri olarak bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan aday veya istekli yeterli kabul edilir.

(4) Üçüncü fıkradaki kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

…

(7) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

…

(11) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

…

(13) Aday veya isteklinin, ortak girişimin ortağı olarak taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirdiği yapım işlerinin parasal tutarı, iş ortaklığındaki hissesi oranında, konsorsiyumda ise taahhüt edilen iş kısmı üzerinden hesaplanır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği'nin “Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “36.1 Uygulama Yönetmeliğinin “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasındaki kriterleri, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda sağlayamayan aday veya istekliler, ihalenin yapıldığı yıldan önceki son altı yıla kadarki belgelerin ortalaması üzerinden söz konusu kriterleri sağlayabilirler. İş hacmini gösteren belge olarak gelir tablosu sunulması durumunda, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan itibaren geriye doğru olan yıllara ait gelir tablolarının sırasıyla sunulması zorunludur. Örneğin; 2011 yılı Eylül ayında yapılacak olan bir ihalede, 2010 yılına ait gelir tablosu ile yeterlik kriterini sağlayamayan bir isteklinin, 2009-2010, 2008-2009-2010, 2007-2008-2009-2010, 2006-2007-2008-2009-2010 veya 2005-2006-2007-2008-2009-2010 yıllarına ait gelir tablolarını sunmak suretiyle yeterlik kriterini sağlaması mümkündür. Ancak 2006 yılına ait gelir tablosu sunulmadan, 2005-2007-2008-2009-2010 yıllarına ait gelir tabloları sunulmak suretiyle yeterlik kriterinin sağlanması mümkün değildir.

İş hacmini gösteren belge olarak, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan itibaren geriye doğru olan yıllara ait faturaların sırasıyla sunulmaması halinde ise, fatura sunulmayan yıllara ait iş hacmi değeri sıfır olarak kabul edilerek, belgeleri sunulan ve sunulmayan yılların ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacaktır. Örneğin; 2011 yılı Eylül ayında yapılacak olan bir ihalede, 2010 yılına ait faturalar ile yeterlik kriterlerini sağlayamayan bir isteklinin, 2008 yılına ait fatura sunmadan 2006-2007-2009-2010 yıllarına ait faturaları sunması durumunda, 2008 yılı iş hacmi tutarı sıfır kabul edilerek, beş yılın ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanamadığı kontrol edilecektir.

…

36.3. Birden fazla yıla ait iş hacmine ilişkin belgelerdeki tutarlar, Uygulama Yönetmeliğinin 37 nci maddesi uyarınca güncellenerek değerlendirilecektir.” açıklamaları,

İdari Şartname'nin “Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.4’üncü maddesinde “7.4.3. İş hacmini gösteren belgeler

İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını gösteren faturalar.

İsteklinin cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarının ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını tevsik etmek üzere; fatura örnekleri ya da bu örneklerin noter, serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı suretleri sunulur.

Gelir tablosunun, serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.” düzenlemesi yer almaktadır.

İnceleme konusu ihaleye ilişkin olarak başvuru sahibi istekli tarafından iş hacmini tevsik için sunulan faturalar ilgili olarak, aynı idare tarafından 23.11.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Gümüşhane Tersun Göleti” ihalesine de aynı faturaların sunulduğu ve şikâyet başvurusuna konu edildiği, başvuru sahibi Protar Yapı Mühendislik İnşaat Harita Toprak Dan. Müş. Taah. Tic. A.Ş. tarafından teklif ekinde sunulan “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” kapsamında teklif ekinde sunulan “Taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını gösteren faturalar”a ilişkin olarak 25.05.2016 tarihli ve 2016/UY.II-1392 sayılı Kurul kararı ile adı geçen isteklinin sunmuş olduğu faturaların iş hacmine yönelik olarak değerlendirmeye alınamayacağına dair karar verildiği, söz konusu istekli tarafından inceleme konusu ihalede de iş hacmine tevsik için aynı faturaların sunulduğu anlaşılmaktadır.

İhale dokümanındaki düzenlemelere göre, isteklilerin, iş hacmini tevsik edici belge olarak gelir tablosu sunmaları durumunda, teklif tutarlarının %25’inden, fatura sunmaları durumunda ise teklif tutarlarının %15’inden az olmamak üzere gelir tablosu/gelir tabloları veya yapım işlerine ait fatura/faturalar sunmaları gerektiği, Protar Yapı Mühendislik İnşaat Harita Toprak Danışmanlık Müşavirlik Taahhüt Ticaret Anonim Şirketinin 26.013.013,13 TL teklif sunduğu, buna göre söz konusu isteklinin iş hacmini tevsik üzere en az 6.503.253,28 TL tutarında cirosunun olduğunu gösterir gelir tablosu ya da 3.901.951,97 TL tutarında yapım işlerine ait fatura/faturalar sunması gerektiği anlaşılmıştır.

Anılan isteklinin iş hacmini tevsik etmek amacıyla, 2012, 2013 ve 2014 yıllarına ait kurumlar vergisi beyannamesi ile 2013 ve 2014 yıllarına ait faturalar sunduğu, sunmuş oldukları gelir tablolarında cari dönemle birlikte önceki döneme ilişkin bilgilerin de yer aldığı görülmüş olup mezkûr isteklinin 2011, 2012, 2013 ve 2014 yıllarına ait gelir tablolarını sunduğu anlaşılmıştır.

Zikredilen isteklinin gelir tabloları ile birlikte;

-04.09.2013 tarihli, 811.500,00 TL tutarlı “Şereflikoçhisar AT ve TİGH projesinin toprak etüdü yapımı” işine,

-04.09.2013 tarihli, 276.000,00 TL tutarlı “Kahramanmaraş Narlı AT ve TİGH projesinin toprak etüdü yapımı” işine,

-20.09.2013 tarihli, 5.400.000,00 TL tutarlı “Bitlis Güroymak-Ahlat AT ve TİGH projesinin toprak etüdü yapım işi ve kadastro sayısallaştırması, hali hazır harita kontrolü, blok planı, dağıtımı ve parselizasyon” işine,

-03.12.2013 tarihli, 3.490.500,00 TL tutarlı “Adana-Seyhan AT ve TİGH projesi toprak etüdü, analiz ve harita işlerinin yapılması” işine,

-16.12.2014 tarihi, 90.000,00 TL tutarlı “Muş 3’üncü kısım AT ve TİGH projesi için mühendislik hizmetleri” işine,

-22.12.2014 tarihli, 150.000,00 TL tutarlı “Van-Edremit AT ve TİGH proje konsorsiyumu toprak etüdü ve analizi” işine,

-22.12.2014 tarihli, 181.558,00 TL tutarlı “Malatya Darende ve Doğanyol AT ve TİGH projesi” işine,

-25.12.2014 tarihli, 1.997.250,00 TL tutarlı “Adana-Seyhan AT ve TİGH projesi” işine ait faturaları sunduğu görülmüştür.

Anılan isteklinin sunmuş olduğu gelir tabloları incelendiğinde, 2014 yılına ait cirosunun tek başına İdari Şartname’de istenilen oranı sağlamadığı, bunun üzerine 2014 ve 2013 yıllarının ortalamasına bakıldığı ve bu yılların da İdari Şartname’de istenilen oranı sağlamadığı, 2014-2013-2012 yıllarının ortalamasına bakıldığında bu yılların ortalamasının da İdari Şartname’de istenilen oranı sağlamadığı, yine 2014-2013-2012-2011 yıllarının ortalamalarına bakıldığı ve bu yılların ortalamasının da İdari Şartnamede istenilen oranı sağlamadığı anlaşılmıştır.

İddiaya konu edilen isteklinin aynı zamanda yukarıda bahsedilen faturaları da sunduğu, faturaların toprak etüdü yapımı, harita işleri, mühendislik hizmetleri, toprak analizi, harita kontrolü, blok planı ve proje yapımı gibi işlere ait olduğu, 4734 sayılı Kanun’a göre, sayılan işlerin danışmanlık hizmetlerine ait olduğu, oysaki isteklilerin iş hacmine yönelik olarak sunmuş oldukları faturaların yapım işlerine ait olması gerektiği, dolayısıyla adı geçen isteklinin sunmuş olduğu faturaların iş hacmine yönelik olarak değerlendirmeye alınamayacağı anlaşıldığından, Protar Yapı Mühendislik İnşaat Harita Toprak Danışmanlık Müşavirlik Taahhüt Ticaret Anonim Şirketi’nin, iş hacmine ilişkin İdari Şartname’de istenilen yeterlik kriterini sağlamadığı, ayrıca söz konusu fatura tutarlarının gelir tablosuna eklenebileceğine ilişkin mevzuatta herhangi bir hüküm bulunmadığı dikkate alındığında, başvuru sahibi isteklinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir...” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 8’inci maddesinde “ …

8.4. İhale dokümanında istenen ve serbest muhasebeci veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenerek ya da onaylanarak başvuru veya teklif kapsamında idareye sunulan belgelerde, 15/11/2002 tarihli ve 24937 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde temin edilen özel kaşenin kullanılması gerekmektedir.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “ …

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.

45.1.17. İhale süreci devam ederken çeşitli nedenlerle teklif geçerlik süresinin bitmesi ve 4734 sayılı Kanunun 32 nci maddesi uyarınca teklif geçerlik sürelerinin uzatılması yönündeki idare talebini kabul etmeyen isteklilerin bulunması durumunda; yeniden bir sınır değer tespit edilmeyecek ve idarece aşırı düşük teklif sorgulaması, tespit edilen ilk sınır değer dikkate alınarak gerçekleştirilecektir. Ancak; gerek idarece gerek Kurum veya mahkemeler tarafından alınan kararlar çerçevesinde, ihale tarihi itibari ile geçerli olan teklif sayısında değişiklik olması halinde aşırı düşük teklif sınır değerinin geçerli teklifler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerekmektedir…” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1,00

16 Temmuz 2015 Tarihli ve 29418 Sayılı Resmî Gazete ile; Orman ve Su İşleri Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nce ihale edilecek olan Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği''ne göre (A) Alt yapı işleri grubundaki yapım ihalelerinde, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.1.2. maddesi gereğince, aşırı düşük sınır değer hesabında kullanılan "N" katsayısı "1,00" olarak belirlenmiştir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan inceleme neticesinde, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 22. Bölge Müdürlüğü tarafından 28.12.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Gümüşhane Çamur Göleti” ihalesine ilişkin olarak Eser İnşaat ve Ticaret A.Ş. - Erk İnşaat Taah. Hazır Beton Turz. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının 24.02.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.03.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 07.03.2016 tarih ve 14466 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.03.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, söz konusu şikâyet başvurusuna ilişkin olarak 29.04.2016 tarihli ve 2016/UY.III-1160 sayılı Kurul kararı ile “ …, İdare tarafından hazırlanan açıklama istenilen iş kalemleri listesine ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerine her poz için ayrı ayrı yer verilmekle birlikte, birden fazla iş kaleminin analiz girdisi olan “04.106/A kapsül (elektrikli 1.50 m)”, “03.511 Traktör Buldozer”, “03.512 Traktör Buldozer”, “03.538 Arazöz” ve “03.508 Motor Greyder” girdilerinin aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer verilen bazı pozlarda açıklama istenecek girdi bazı pozlarda açıklanmayacak girdi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

İdare tarafından yapılan bu belirlemenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesinde yer alan “Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.” açıklamalarına aykırı olduğu, bu nedenle birden fazla pozda bulunan girdinin, herhangi bir pozda analiz toplamının yüzde üçünün üstünde yer alarak açıklama istenilecek girdi olması durumunda diğer pozda analiz toplamının yüzde üçüne eşit veya altında kaldığına bakılmaksızın açıklama istenilecek analiz girdisi olarak belirlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Ayrıca, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan 28 istekliden 25 isteklinin açıklamada bulunmadığı görüldüğünden, İdare tarafından yapılan sorgulamanın aşırı düşük teklif açıklamasında bulunacak isteklilerin açıklamalarının oluşturulmasında ve idarece değerlendirilmesinde belirsizliğe ve tereddüde yol açtığı sonucuna ulaşılmış ve söz konusu aykırılığın esasa etkili olduğu, bu itibarla yukarıda yer alan mevzuat açıklamaları doğrultusunda aşırı düşük teklif sorgulamasının tekrar yapılması gerektiği’ne karar verildiği görülmüştür.

İhale işlem dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden, başvuruya konu ihalenin 28.12.2015 tarihinde açık ihale usulüyle ve birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği, ihaleye 57 isteklinin teklif verdiği, isteklilerce sunulan belgelerin değerlendirilmesi sonucunda 3 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, İdari Şartname’nin 33’üncü maddesine göre idare tarafından hesaplanan 27.797.306,36 TL sınır değerin altında geçerli teklif sahibi 28 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan isteklilerden 25’inin aşırı düşük teklif açıklamalarını zamanında yapmadıkları gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, 3 isteklinin açıklamalarını zamanında sunduğu ve bu isteklilerin yapmış oldukları açıklamaların idare tarafından mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle kabul edildiği ve 14.06.2016 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararıyla da, ihalenin en avantajlı teklifi sunan Yöntaş İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş., Alsancak Yapı İnşaat Taahhüt Madencilik Hafriyat Nakliyat Mimarlık Mühendislik Müşavirlik Hizmetleri Enerji Metal Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhale komisyonu tarafından hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirlendiği, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan ÇG- 01, ÇG-03, ÇG-04, ÇG-05, ÇG-06, ÇG-07, ÇG-09, ÇG-26 iş kalemi/grubunun sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlendiği,

14.06.2016 tarihli ihale komisyonu kararında sınır değerin 27.797.306,36 TL olarak hesaplandığı, geçerli tekliflerin www.kik.gov.tr adresindeki “yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” programına girilmesi sonucunda da aynı sonuca ulaşıldığı, dolayısıyla sınır değerin idare tarafından doğru hesaplandığı anlaşılmıştır.

İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında ve teklifi sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenilecek iş kalemine yer verildiği ve iş kalemlerinin alt analizlerinde açıklama istenilecek ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirtildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan istekli Yöntaş İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş., Alsancak Yapı İnşaat Taahhüt Madencilik Hafriyat Nakliyat Mimarlık Mühendislik Müşavirlik Hizmetleri Enerji Metal Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında,

Açıklama istenen “ÇG-01 Açıkta kazı yapılması”, “ÇG-03 Yollarda Kazı yapılması dolgu ve veya depoya konulması”, “ÇG-04 Ocaktan temin edilen malzeme ile geçirimsiz dolgu yapılması”, “ÇG-05 Ocaktan/Ariyet sahasından getirilen 2-3 nolu malzeme ile dolgu yapılması”, “ÇG-06 Ocaktan getirilen filtre malzemesi ile dolgu yapılması” ve “ÇG-07 Ocaktan getirilen kaya malzeme ile riprap ve koruyucu örtü yapılması” iş kalemlerinin analiz girdisi olan dinamit (GomII), kapsül (elektrikli 1,5 m), traktör buldozer (285 hp), traktör ripper (td25 veya emsali 185hp + ripper), motor greyder (80 hp’den yukarı güçte takriben 9 ton), arazöz (asgari 5 tonluk su sandıklı), ekskavatör (1 adet en az 140 hp) ve kompresör (1adet 2010 cfm lik) için fiyat teklifi alınarak açıklama yapıldığı, anılan analiz girdilerinden traktör buldozer, traktör ripper, motor greyder ve arazöz için her türlü şoför, operatör, yağcı gibi ve sair işçilik ve sarf malzemeleri kiralayana ait olmak üzere Onur Taahhüt Taşımacılık İnşaat Tic. ve San. A.Ş.den 30.05.2016 tarihli fiyat teklifi alındığı, anılan teklifler üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine göre yazılması gereken ibarenin yer aldığı ve SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı, buna karşın fiyat teklifinin “işin adı” bölümünde “Proje kapsamında kullanılacak Traktör Buldozer, Traktör Ripper, Motor Greyder ve Arazöz’ün her türlü operatör, yağcı gibi vesair işçilik ve sarf malzemelerinin kiralayana ait olmak üzere kiralama yolu ile temini” ibaresinin yer aldığı, bu haliyle söz konusu fiyat teklifinin teklife konu makinanın analiz girdilerinden mazot, formen, operatör makinist ve yağcı girdilerini içermediği,

Analiz girdilerinden Ekskavatör ve Kompresör için Kani Aliyazıcıoğlu – İnşaat Müteahhiti firmasından 30.05.2016 tarihli saatlik ücret üzerinden fiyat tekliflerinin alındığı, anılan teklif üzerinde anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesine göre yazılması gereken ibarenin yer aldığı ve SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı, buna karşın “işin adı” bölümünde “Proje kapsamında kullanılacak olan Ekskavatör ve Kompresör’ün operatör, yağcı gibi vesair işçilik, sarf malzemelerinin ve her türlü giderinin kiralayana ait olmak üzere kiralama yolu ile temini” ibaresinin yer aldığı, bu haliyle söz konusu fiyat teklifinin, teklife konu makinanın analiz girdilerinden mazot, formen, operatör makinist ve yağcı girdilerini içermediği,

Anılan analiz girdilerinden dinamit (Gom II), ve kapsül (elektrikli 1,5 m) için şantiye sahasında teslim edilmek üzere Akbağ Av. Malzemeleri Hırdavat Tic. ve San. Ltd. Şti.’nden 30.05.2016 tarihli fiyat teklifi alındığı, anılan teklif üzerinde bahsi geçen Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesine göre yazılması gereken ibarenin yer aldığı ve SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı,

Açıklama istenen “ÇG-09 Açıkta ve yer altında her sınıfta betonarme betonu” iş kaleminin analiz girdisi olan hazır beton harcı için fiyat teklifi alınarak açıklama yapıldığı, anılan fiyat teklifinin 30.05.2016 tarihinde Murathanoğlu Hazır Beton San. Tic. Ltd. Şti.den alındığı, fiyat teklifin araç, ekipman temini, nakliye iş yerine taşınmasının fiyatlara dahil olduğunun belirtildiği, anılan teklif üzerinde anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesine göre yazılması gereken ibarenin yer aldığı ve SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı,

Açıklama istenen “ÇG-26 Kazı ve dolgu nakli” iş kalemine ilişkin açıklamanın Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü 2015 yılı birim fiyat analizlerindeki 07.005 poz numaralı taşıma mesafesi 10.000 metreye kadar olan karayolu taşımaları formülü olan NF=0,00017 x K x A x √M kullanıldığı, ihale dokümanında malzeme yoğunluğuna ilişkin herhangi bir belirleme yapılmadığı, malzeme yoğunluğu her cins toprak için 1,6 ton/m3 olarak belirlenerek m3 maliyetinin (kâr dahil) 2,50 TL olarak hesaplandığı dikkate alındığında, malzeme nakli için yapılan açıklamanın mevzuata uygun olduğu,

Başvuru konusu ihalenin 28.12.2015 tarihinde gerçekleştirildiği, 19.04.2014 tarihli ve 28977 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararında “İşçinin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretinin; 1/1/2015-30/6/2015 tarihleri arasında 40,05 (kırklira beşkuruş) Türk Lirası olarak, 1/7/2015-31/12/2015 tarihleri arasında ise 42,45 (kırkikilira kırkbeşkuruş) Türk Lirası olarak…” tespit edildiği belirtilmektedir. Bu tespite göre hesaplama yapıldığında 2015 yılı ikinci altı ay için işçilerin saatlik ücretinin 5,66 TL, aylık ücretinin ise 1.273,50 TL olduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen maddesi uyarınca teklif edilen işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmamasının yeterli olacağı, açıklama istenilen analiz girdileri arasında yer alan işçilere ödenecek ücret ile ilgili olarak meslek ayrımı yapılmadığı anlaşıldığından, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında formen, operatör makinist, yağcı, düz işçi farkı gözetmeden saatlik/aylık asgari ücret tutarında işçilik bedeli öngörmelerinin mevzuata aykırı olmadığı, söz konusu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında saatlik işçilik ücretinin 5,66 TL olarak belirlendiği, diğer tüm girdiler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan 2015 yılına ait rayiç ve birim fiyatların kullanıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler belirlendiği, açıklama istenen iş kalemlerinin alt analizlerinde tüm giderlere dair girdilerin gösterildiği, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri de bu kapsamda belirtildiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında traktör buldozer, traktör ripper, motor greyder, arazöz, ekskavatör ve kompresör için alınan fiyat tekliflerinin analiz formatlarına uygun olmadığı, mazot, formen, operatör makinist ve yağcı girdilerine ilişkin bir açıklama yapılmadığı göz önüne alındığında, başvuru sahibi isteklinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığına yönelik iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Teklifi sınır değerin altında olup aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Cihan İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında,

Açıklama istenen “ÇG-01 Açıkta kazı yapılması”, “ÇG-03 Yollarda Kazı yapılması dolgu ve veya depoya konulması”, “ÇG-07 Ocaktan getirilen kaya malzeme ile riprap ve koruyucu örtü yapılması” iş kalemlerinin analiz girdisi olan dinamit (GomII) için fiyat teklifi alınarak açıklama yapıldığı, anılan fiyat teklifinin 27.05.2016 tarihinde Maxam Anadolu Patlayıcı Maddeler Tic. ve Nak. A.Ş.den alındığı, anılan teklif üzerinde bahsi geçen Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesine göre yazılması gereken ibarenin yer aldığı ve SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı,

Açıklama istenen “ÇG-04 Ocaktan Temin Edilen Malzeme İle Geçirimsiz Dolgu Yapılması” “ÇG-05 Ocaktan/Ariyet Sahasından Getirilen 2-3 No’lu Malzeme İle Dolgusu Yapılması” iş kalemlerinin analiz girdisi olan mazot için fiyat teklifi alınarak açıklama yapıldığı, anılan fiyat teklifinin 27.05.2016 tarihinde Açılım İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.den alındığı, anılan teklif üzerinde anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesine göre yazılması gereken ibarenin yer aldığı ve SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen maddesi uyarınca teklif edilen işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmamasının yeterli olacağı, açıklama istenilen analiz girdileri arasında yer alan işçilere ödenecek ücret ile ilgili olarak meslek ayrımı yapılmadığı anlaşıldığından, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında formen, operatör makinist, yağcı, düz işçi farkı gözetmeden saatlik/aylık asgari ücret tutarında işçilik bedeli öngörmelerinin mevzuata aykırı olmadığı, söz konusu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında saatlik işçilik ücretinin 5,66 TL olarak belirlendiği, nakliye gideri için Karayolları Genel Müdürlüğü nakliye formüllerinin kullanıldığı, diğer tüm girdiler için DSİ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan 2015 yılına ait rayiç ve birim fiyatların kullanıldığı anlaşılmıştır.

İş kalemlerinin alt analizlerinde tüm giderlere dair girdilerin belirtildiği görülmüştür. Açıklama sunan isteklilerin açıklama istenen iş kalemlerinin tüm analiz girdileri için bedel öngördükleri ve açıklama istenen girdiler için açıklama sundukları belirlenmiştir.

İdare tarafından hazırlanan ihale dokümanı kapsamında yer alan analiz formatlarının Teknik Şartname’lerde yer alan düzenlemeler ile işin yapım yöntemleri, imalat teknikleri gibi unsurların dikkate alınarak hazırlandığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, başvuru sahibi isteklinin Cihan İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik iddiasının yerinde görülmemesine karşın, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik iddiaları kapsamında yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Yöntaş İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş., Alsancak Yapı İnşaat Taahhüt Madencilik Hafriyat Nakliyat Mimarlık Mühendislik Müşavirlik Hizmetleri Enerji Metal Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi