KİK Kararı: 2016/UY.II-3171

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/069
Gündem No : 38
Karar Tarihi : 21.12.2016
Karar No : 2016/UY.II-3171

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan V. II. Başkan: Şinasi CANDAN

Üyeler: Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Sintaş Taahhüt Ticaret A.Ş.,

Kızılırmak Mahallesi 1143. Cadde No: 33/18 Çukurambar/ Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 15. Bölge Müdürlüğü,

Kuzeykent Mahallesi Alparslan Türkeş Bulvarı No: 53 37100 KASTAMONU

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/355409 İhale Kayıt Numaralı “Ulus-Pınarbaşı-Azdavay-Ağlı Yolu km: 6+100-16+910,017 Arasının Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 15. Bölge Müdürlüğü tarafından 28.09.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ulus-Pınarbaşı-Azdavay-Ağlı Yolu km: 6+100-16+910,017 Arasının Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Sintaş Taahhüt Ticaret A.Ş.nin 09.11.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.11.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.11.2016 tarih ve 65664 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.11.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/2751 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmama gerekçelerinin yerinde olmadığı, şöyle ki;

1. Söz konusu ihalede aşırı düşük teklif açıklaması istenilen iş kalemleri arasında bulunan ve C30/37 hazır beton harcının kullanılmasının öngörüldüğü iş kalemlerinde bu alanda faaliyet gösteren üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin kullanıldığı, bahsi geçen fiyat teklifinde belirtildiği üzere, hazır betonun şantiye sahasına kurulacak beton santrali ile karşılanarak transmikser ile uygulama alanına taşınacağı ve gerekli imalatlarda kullanılacağı, beton santralinin yol güzergâhında yer alacak şantiye sahasında kurulacak olması sebebiyle idarenin, beton imalatına ilişkin uygulamanın karayolları teknik şartnamesine uygun olmayacağı yönündeki karara yapılan şikâyet başvurularının idarenin cevap yazısından uygun görüldüğünün anlaşıldığı,

2. Açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamının paçal iş kalemi olması sebebiyle, bu iş kalemleri dışında resmi poz numarası ile tanımlanmış açıklama istenebilecek farklı bir iş kaleminin bulunmadığı, dolayısıyla açıklama istenilen iş kalemleri arasında poz numarası ve birim fiyatı belirtilmek suretiyle liste halinde sunulabilecek herhangi bir iş kaleminin mevcut olmadığı, poz numarası belirtilerek yapılacak açıklamanın iş kalemi üzerinden değil, ilgili iş kaleminin istenilen analiz girdileri üzerinden yapılmasının mümkün olduğu, ancak bunun da liste sunulmak suretiyle değil, paçal iş kalemi içerisinde bulunan her bir maliyet girdisinin açıklama yöntemine poz numarası belirtilerek yapılabileceği, nitekim açıklamalarında iş kalemlerinin fiyatlarının analize dayalı olarak hesaplandığı, dolayısıyla idarenin bu yöndeki kararının hukuki dayanaktan yoksun olduğu,

3. S/06 paçal iş kaleminin analiz girdileri arasında yer alan nakliyeye ilişkin hangi nakliye formülünün kullanılacağı, mesafenin nasıl hesaplanacağı ve ariyet sahasının neresi olacağı konusunda itineri krokisinde veya bu iş kaleminin birim fiyat tarifinde herhangi bir bilginin mevcut olmadığı, dolayısıyla bu iş kalemi için hesaplanan nakliye giderinin, proje ölçekleri ve motorlu taşıtlarla yapılan taşıma eşitlikleri göz önünde bulundurulmak suretiyle proje sahasında olabilecek en uzun mesafenin ve idarece de kabul edilen beton taşıma mesafesinin aynısı alınarak en yüksek maliyet üzerinden hesaplandığı, nakliyenin m3 birimi üzerinden yapılacak olması ve kazıdan çıkan malzemenin niteliğinin idarece belirlenmemiş olması sebebiyle malzemenin en yüksek yoğunluğu dikkate alınarak F= K * (0,0007 * M + 0,01) * d formülü ile hesaplamanın yapıldığı, nakliyede azami mesafe olarak trasnmikser ile taşınacak beton taşıma mesafesi olan 20 km’nin göz önünde bulundurulduğu ve netice itibariyle paçal iş kalemi maliyeti olarak 136,33 TL’lik tutara ulaşıldığı, bu itibarla aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru konusu ihalenin 28.09.2016 tarihinde gerçekleştirildiği, söz konusu ihaleye 20 isteklinin katıldığı, 28.10.2016 tarihli ihale komisyonu kararından idarece yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı gerekçesiyle anılan isteklinin teklifinin reddedildiği, 13.692.670,00 TL teklif bedeli ile Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, 13.695.890,00 TL teklif bedeli ile AS-Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ise ekonomik açından en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3.İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4.İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5.İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6.Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.13.Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1.Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. (Mülga madde: 07/06/2014-29023 R.G./ 31. md.)

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)…” açıklamaları yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve bu teklif sahiplerinden, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi gerektiği,

Diğer yandan, idarece açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edileceği, söz konusu analiz girdilerine ilişkin olarak isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmeyeceği (işçilik girdileri hariç), bu hususa ilişkin olarak da açıklama isteme yazılarında, açıklanması istenilmeyecek olan analiz girdilerine yer verileceği,

İsteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde ise, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterileceği, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerektiği anlaşılmıştır.

İnceleme konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Ulus-Pınarbaşı-Azdavay-Ağlı Yolu Km:6+100-16+910,017 Arasının Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:1964E042100; (2016E040160)

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

10,89 km reglaj, 83000 ton alttemel, 78000 ton temel, 11 km trafik işaretleme yapılması ve birim fiyat cetvelindeki miktarlar kadar diğer işler…” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan 7 isteklinin yer aldığı, söz konusu isteklilerden 13.10.2016 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunulduğu, bahse geçen yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri listesi ve ayrıntılı analiz formlarına yer verildiği, S/06 (hendeklerin betonla kaplanması), S/07 (her türlü açıklıkta altgeçit, üstgeçit ve kutu menfezlerde kuruda veya suda her dozda demirli beton), S/11 (ocak taşı ile moloz taş inşaat), TT/01 (her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli), TT/02 (her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması, kullanılması ve nakli), Ü/01 (plent-miks alttemel yapılması ve serim yerine nakli) ve Ü/02 (plent-miks temel yapılması ve serim yerine nakli) olmak üzere 7 adet iş kaleminin açıklama istenilen iş kalemleri olarak belirlendiği görülmüştür.

Diğer yandan, aşırı düşük teklif sorgulaması sonuç tutanağından, teklif fiyatı aşırı düşük olarak belirlenen isteklilerden ikisi tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu, idarece yapılan değerlendirme neticesinde hazır beton harcı için sunulan fiyat teklifindeki nakliye dâhil olan fiyatın piyasa şartları açısından çok düşük olması ve söz konusu mesafeden nakledilen beton harcı ile karayolu teknik şartnamesine uygun imalat yapılmasının mümkün olmaması, S/06 pozuna ilişkin nakliye formülünün yanlış kullanıldığı ve kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatların kullanılması durumunda açıklama kapsamında sunulması gereken listenin sunulmadığı gerekçeleriyle başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin reddedildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, hazır beton harcı için alınan fiyat teklifinin nakliye dâhil olan fiyatının şantiye sahasına olan mesafe göz önünde bulundurulduğunda piyasa şartları açısından çok düşük olması ve bu mesafeden nakledilen beton harcı ile Karayolu Teknik Şartnamesi’ne uygun olarak imalat yapılmasının mümkün olmaması gerekçesine ilişkin olarak;

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, C 30/37 beton harcı hazır beton harçları (TS en 206-1) analiz girdisinin tevsiki için Kaya Hazır Beton San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan istekli adına düzenlenen 17.10.2016 tarihli ve 2016/001 teklif numaralı fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde malzeme (70,10 TL), makine (8,50 TL), işçilik (6,25 TL) ve nakliye (5,15 TL) olmak üzere 1 m3 için toplam 90,00 TL’lik birim fiyatın öngörüldüğü, bahsi geçen fiyat teklifindeki birim fiyatın şantiye sahasında beton santrali kurulmak suretiyle beton tedarik, nakli ve pompalama işlemlerini kapsadığının belirtildiği, bununla birlikte ilgili meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 17/1072016 tarih ve 1 sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak kaşelenip imzalandığı tespit edilmiştir.

Buna göre, istekliler tarafından açıklamaları kapsamında hangi belgelerin sunulabileceğine ilişkin Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde tek tek sayılmak suretiyle bir belirleme yapılmış olup, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin de söz konusu yöntemlerden biri olduğu görülmüştür.

Bu çerçevede, başvuru sahibi tarafından C 30/37 beton harcına ilişkin tevsikin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile gerçekleştirildiği, söz konusu fiyat teklifinde her bir maliyet bileşeninin ayrı ayrı gösterildiği ve toplamda 1 m3 C 30/37 beton harcı için toplam 90 TL’lik tutarın öngörüldüğü, bununla birlikte bahsi geçen fiyat teklifinde beton tedariki, nakli ve pompalanması işlemlerinin şantiye sahasında kurulacak beton santralinde yapılacağının belirtildiği, diğer yandan fiyat teklifi üzerinde mevzuat gereği ilgili meslek mensubu beyanı ve onayının da mevcut olduğu göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu açıklamanın mevzuata uygun olduğunun kabul edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, aktarılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, istekliler tarafından açıklamaları kapsamında sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin neler olduğu ve şeklen nasıl sunulması gerektiği konusu açıkça belirtilmiştir. Dolayısıyla, söz konusu tevsik yöntemlerinden biri olması koşulu ile hangi bilgi ve belgelerin açıklama kapsamında kullanılabileceği isteklilerin takdirine bırakılmıştır. Bu itibarla, isteklilerce açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin analizler için öngörülen birim fiyatların tevsikinin mevzuatta yer verilen bilgi ve belgeler ile yapılması durumunda, bahsi geçen açıklamanın uygun kabul edilmesi gerektiği, hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi hususların tekliflerin reddedilmesine gerekçe olamayacağı neticesine varılmıştır.

Bu çerçevede, aktarılan Tebliğ maddesinde mevcut olmayan bir gerekçe ile idarece başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmaması ve söz konusu isteklinin teklifinin anılan gerekçe ile reddedilmesi işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

S/06 iş kalemine ilişkin yapılan tevsikte yanlış nakliye formülünün kullanıldığı gerekçesine ilişkin olarak;

Başvuru sahibine ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, anılan istekli tarafından nakliye hesabının,

F= K x (0,0007 x M + 0,01) formülü (07.006/K pozu) kullanılmak suretiyle gerçekleştirildiği, buna göre F=225 x (0,0007 x 20 + 0,01) x d >>> (M= 20 km, K= 225, d=2,4) olmak üzere 12,96 TL/m3 birim fiyatına ulaşıldığı tespit edilmiştir.

Diğer yandan, idarece isteklilere gönderilen analiz formatında S/06 iş kaleminin analiz girdisi olan nakliyeye ilişkin olarak miktar/mesafe belirlemesi yapılmadığı, anılan iş kalemine ilişkin doküman kapsamında yer alan birim fiyat tarifinde de söz konusu hususun belirtilmediği görülmüştür. Bununla birlikte, idarenin yaklaşık maliyet hesabına bakıldığında, şikâyete konu iş kalemi içerisinde yer alan nakliye analizinde 07.005/K-1 (sanat yapıları kazının depoya taşınması M= 500m) pozunun kullanılması sonucunda 1,13 TL tutara ulaşıldığı dikkate alındığında, idarece S/06 iş kalemine ilişkin yaklaşık maliyet hesabında 1,13 TL’lik nakliye giderinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, başvuru sahibi tarafından şikâyete konu iş kalemine yönelik yapılan açıklamada, nakliye mesafesinin idarece belirtilmemesi sebebiyle, anılan istekli tarafından 20 km’lik mesafenin öngörülerek 07.006/K pozuna ilişkin F= K x (0,0007 x M + 0,01) x d formülünün kullanılması sonucunda 12.96 TL’lik tutara ulaşıldığı, idarenin yaklaşık maliyet hesabına bakıldığında ise 07.005/K-1 pozu ve 500 m mesafe göz önünde bulundurularak söz konusu gider kalemi için 1,13 TL’lik bedelin öngörüldüğü,

Bu itibarla, her ne kadar anılan istekli tarafından kullanılan formül ve mesafe, idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan formül ve mesafeden farklı olmakla birlikte, başvuru sahibi tarafından öngörülen tutarın, söz konusu gider kalemi için yaklaşık maliyet hesabında öngörülen tutardan çok fazla olduğu, dolayısıyla bu şekilde gerçekleştirilen hesaplama ile anılan istekli tarafından herhangi bir avantaj kazanımının mevcut olmadığı görülmüş olup, idarece aşırı düşük teklif sahibi isteklilere gönderilen analiz formatında söz konusu iş kalemi içerisinde yer alan nakliye mesafesine ve esas alınacak nakliye pozu ile buna ilişkin formüle yönelik bir belirleme yapılmadığı hususu da göz önünde bulundurulduğunda, idarece bahsi geçen isteklinin teklifinin, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında S/06 iş kalemi için yanlış nakliye formülünün kullanıldığı gerekçesiyle reddedilmesi işleminin yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatların kullanılması durumunda sunulması zorunlu olan listenin sunulmadığı gerekçesine ilişkin olarak;

Aktarılan Tebliğ’in 45.1.5’inci maddesi uyarınca, istekliler tarafından iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatların teklif edilmesi ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatının kullanıldığının, birim fiyat poz numarası da yazılmak suretiyle liste halinde belirtilmesi durumunda analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı, bu kapsamda, istekliler tarafından kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kâr ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendilerinin belirlediği “kâr ve genel giderin” ilave edilmesi ile birim fiyatlarını oluşturmaları halinde de hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kâr ve genel gider hariç birim fiyatının” kullanıldığı ve kendileri tarafından belirlenen kâr ve genel gider” tutarının da yazılması koşulu ile liste halinde belirtilerek açıklamalarının sunulması durumunda da söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu tutulmamıştır.

Öte yandan, anılan Tebliğ’in 45.1.6’ncı maddesinde ise isteklilerce, analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçlerin kullanılması ve söz konusu rayiçlerin poz numaralarının da belirtilmesi suretiyle liste halinde sunulması durumunda, bahsi geçen rayiçlere ilişkin olarak aktarılan Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde sayılan belgelerin sunulmasına gerek olmadığı açıklamasına yer verilmiştir.

Bu kapsamda, aşırı düşük teklif sorgulama yazı ekindeki analiz formatı incelendiğinde, açıklama istenilen iş kalemlerinin paçal iş kalemi niteliğinde olduğu, paçal iş kalemleri için zaten yayımlanmış iş kalemi birim fiyatlarının kullanımının mümkün olmadığı, kaldı ki idarece, söz konusu paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, mazot vs.) kadar ayrıştırılarak oluşturulduğu anlaşılmıştır.

Buna göre, işçilikle alakalı analizler dışında 02.017 (her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K), 04.109 (mazot-motorin), 04.152 (çam kerestesi 2’nci sınıf), 04.042/06 (C 30/37 beton harcı hazır beton harçları –ts en 206-1), 03.004 (ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP – 21/2Yd3), 04.103 (amonyum nitrat, fuel-oil karışımı), 03.141 (paletli delgi makinsi – 112 KW, 152 HP, 2500 rpm, ankraj, zemin çivisi bulon barbakan deliği delinmesi için) pozları ve nakliye olmak üzere 8 adet açıklanması istenilen analiz girdisi olduğu tespit edilmiştir.

Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, söz konusu sekiz analiz girdisinden üçü için (04.109 – mazot, 04.042/06 – C 30/37 beton harcı ve 04.103 – amonyum nitrat, fuel-oil karışımı) açıklama kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu, nakliyeye ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan taşıma formüllerin kullanıldığı, kalan dört analiz girdisi için ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2016 yılı rayiç bedellerinin esas alındığı, ancak söz konusu rayiçlere ilişkin poz numarası belirtilmekle birlikte, açıklama kapsamında bu rayiçlerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait olduğunu gösterir listenin sunulmadığı anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, söz konusu Tebliğ’in 45.1.6’ncı maddesinde isteklilerce, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiç bedellerin kullanılması ve bu rayiçlerin poz numaralarının belirtilmesi suretiyle liste halinde sunulması durumunda, anılan Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde sayılan bilgi veya belgelerin sunulmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.

Bununla birlikte, bahsi geçen rayiçlerin liste halinde gösterilmesine ilişkin düzenleme yapılmasındaki amacın, istekliler açısından, belli bir düzen çerçevesinde aşırı düşük teklif açıklamalarının oluşturulması, idareler açısından ise söz konusu açıklamaların kontrolünün kolaylaştırılması olduğu, kaldı ki, açıklanması istenilen analiz girdilerinden üçü için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu, bu hususun girdi numarası kısmında belirtildiği, işçilik girdilerine ilişkin girdi numarası kısmında “saatlik asgari ücret” bilgisinin verildiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiç bedellerin kullanıldığı analizlerde ise poz numarasının yazılı olduğu, bu kapsamda buna yönelik yapılan kontrolde bahsi geçen analiz girdileri için öngörülen rayiçlerin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçler olduğunun poz numaralarından kolayca anlaşılabildiği değerlendirildiğinden, söz konusu eksikliğin esasa etkili olmadığı ve başvuru sahibi tarafından bu analiz girdilerine ilişkin bir açıklama yapılmadığı anlamına gelmeyeceği, bu itibarla, başvuru sahibinin teklifinin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatların kullanılması durumunda sunulması zorunlu olan listenin sunulmadığı gerekçesiyle idarece reddedilmesi işleminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Sintaş Taahhüt Ticaret A.Ş.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Şinasi CANDAN

Başkan V.

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi