KİK Kararı: 2016/UY.II-2979

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/066
Gündem No : 20
Karar Tarihi : 07.12.2016
Karar No : 2016/UY.II-2979 Mahkeme Kararını Göster

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan V. II. Başkan :Şinasi CANDAN,

Üyeler: Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Feza Taahhüt Anonim Şirketi,

Mevlana Bulvarı Ege Plaza No: 182/61 Balgat Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğü,

G.M.K Bulvarı 33220 Toroslar/MERSİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/168539 İhale Kayıt Numaralı “Kırıkhan-Reyhanlı Devlet Yolu Bsk Kaplama Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğü tarafından 30.06.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kırıkhan-Reyhanlı Devlet Yolu Bsk Kaplama Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Feza Taahhüt Anonim Şirketi’nin 01.09.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.09.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.10.2016 tarih ve 55595 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.10.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/2272 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdare tarafından sundukları aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmama gerekçelerinin mevzuata aykırı olduğuna ilişkin iddiaları şunlardır.

a) Gelir vergisi, SGK gideri, KİK payı, damga vergisi, karar pulu, şantiye giderleri vb. genel giderler için öngördükleri bedelin, ihaleye vermiş oldukları teklif dikkate alınarak idarece hesaplanan genel giderler toplamından az olduğu gerekçesi ile açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu,

b) EPDK tarafından yayınlanan Petrol ve Lpg Piyasası Fiyatlandırma Raporunda yer alan akaryakıt bayi karı hariç mazot fiyatından düşük olduğu gerekçe gösterilip mazota ilişkin fiyat tekliflerinin piyasa koşullarında gerçeği yansıtmadığı belirtilerek mazot fiyatına ilişkin yaptıkları açıklamanın uygun bulunmadığı, mazot ilişkin fiyatın üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklanabileceği, ayrıca fiyat teklifinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığına ilişkin idare tarafından gerekli görüldüğünde bu fiyat teklifinin dayanağı olan tutanağın meslek mensubundan istenebileceği de dikkate alındığında idare tarafından mevzuatta yeri olmayan bir yöntemle mazot fiyatına ilişkin yapmış oldukları açıklamanın uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu,

2. Aşırı düşük teklif açıklaması sunan Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin sunmuş oldukları açıklamaların aşağıda yer alan hususlar bakımından uygun olmadığı iddia edilmektedir.

a) OTO-1 poz no lu iş kaleminin birim fiyat tarifinden, prefabrik beton oto korkulukların işin yapılacağı şantiye dışında başka bir tesiste üretileceğinin anlaşıldığı, prefabrik beton oto korkuluk imalatının bileşenleri olan çimento, kum çakıl, agrega demir vb. malzemelerin söz konusu tesise nakledilerek prefabrik beton oto korkuluk üretiminin yapılacağının anlaşıldığı, Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin sunmuş oldukları açıklamalarda kum-çakılın naklinin yapılacağı belirtilen ocağın, prefabrik beton oto korkuluk üretimi için kullanılacak ocaktan farklı olduğu, söz konusu kum-çakılın nakil mesafesinin ispattan yoksun olduğu, her iki isteklinin öngördüğü bu mesafelerin gerçeği yansıtmadığı ve idarenin yaklaşık maliyette dikkate aldığı mesafelerden düşük olduğu, prefabrik beton oto korkuluk üretimi için kullanacakları kum-çakılın temin edileceği ocağa ilişkin tevsik edici bir belge sunmadıkları,

b) Analizi istenilen 3 iş kaleminde yer alan nakliye girdileri için kullandıkları formüllerin yanlış olduğu, bu nakliye girdilerinin ağırlıklı ortalama taşıma mesafelerinin geçerli sebeplerle açıklanmadığı, taşıma mesafelerinin bilgi ve belgelere dayandırılmadan açıklanmaya çalışıldığı, işin yapılacağı yol güzergâhının başına en yakın taşocağı işletmesinin Bozkayalar Taşocağı olduğu, anılan ocağın işin yapılacağı yol güzergâhı başına olan 7 km’lik uzaklığın taşıma mesafelerinin hesaplanmasında dikkate alınması gerektiği,

c) Sözleşme tasarısında belirtilen, kullanılacak malzemelerin bitümlü sıcak karışım, plentmiks alt temel ve plentmiks temele uygun olup olmadığı hususunu belgelere dayandırarak açıklamadıkları,

d) Mazot yoğunluğunun hava koşullarına göre değiştiği, anılan isteklilerin mazotu farklı zamanda ve farklı hava koşullarında alacakları düşünüldüğünde, mazota ilişkin sunmuş oldukları fiyat teklifinin TL/lt biriminden, TL/kg birimine dönüşümünün tek bir sabit sayı dikkate alınarak yapılmasının fizik kuralları açısından gerçeği yansıtmayacağı,

e) Portland çimento girdisinin 2016 rayicinin 163TL/ton olduğu, şikayete konu iki isteklinin açıklama kapsamında sunmuş oldukları fiyat tekliflerinin piyasa fiyatlarını yansıtmadığı, dolayısı ile fiyat tekliflerinin dayanağı olan EK-O.5 ve Ek-O.6 tutanaklarının ilgililerden istenilerek söz konusu fiyatların teyit edilmesi gerektiği,

f) Sunulan analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Şikâyete konu ihalenin Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü’nün Kırıkhan-Reyhanlı Devlet Yolu Bsk Kaplama Yapım İşi olduğu anlaşılmıştır.

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan Şartname’nin 35’inci maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin teklif fiyatları ile birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği, tekliflerin nasıl puanlanacağı, puanlamada geçerli tekliflerin dikkate alınacağı ve yapılan puanlama sonucunda isteklilere ait tekliflerin nasıl belirleneceği hususlarına yer verilmiştir.

Yukarıya aktarılan İdari Şartname düzenlemelerinden sınır değerin altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenileceği, sınır değerin altında teklif veren isteklilerden mevzuata uygun aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilere ait tekliflerle diğer geçerli teklifler arasında fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucu ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirleneceği anlaşılmıştır.

Şikâyete konu ihaleye 57 isteklinin teklif verdiği, 26.08.2016 tarihli ihale komisyon kararında 4 isteklinin teklifinin teklif kapsamında sunulması gereken belgelerin gerekli şartları sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, teklifleri sınır değerin altında olan 12 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, açıklama istenilen 9 isteklinin açıklama sunmadığı, 3 isteklinin açıklama sunduğu, bu 3 isteklinin açıklamasının uygun bulunmadığı ve teklif fiyatı ile birlikte fiyat dışı unsurların dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin Mapek İnş. ve Tic. A.Ş üzerinde bırakıldığı, Nil Yapı Malz. ve İnş. Tic. A.Ş.ye ait teklifin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, komisyonun; yapım yönteminin ekonomik olması, teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük tekliflerin geçerli teklif olarak dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.

Ayrıca bu hususa Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde de yer verilmiş ve aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Yapım işleri ihalelerinde teklif bedelinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerin, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesi uyarınca yapacakları açıklamada uyacakları usul ve esaslar Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde düzenlenmiştir.

10.10.2016 tarihinde Kurum kayıtlarına alan ihale işlem dosyasında yer alan belgeler kapsamında yapılan incelemede, idare tarafından sınır değerin altında teklif veren isteklilerden 09.08.2016 tarihli ve E.188724 sayılı yazıyla aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, ancak 07.006/ BİTÜM poz nolu analiz girdisinin açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinden çıkarılarak düzeltme yapıldığı belirtilen 10.08.2016 tarihli ve E.190669 sayılı yazıyla yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği görülmüştür. Açıklama isteme yazısı ekinde KGM/BSK/1P, KGM/6100/P, OTO-1 poz nolu iş kalemlerine ait analiz formatlarının ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin yer aldığı listenin verildiği görülmüştür.

a) Başvuru sahibinin, gelir vergisi, SGK gideri, KİK payı, damga vergisi, karar pulu, şantiye giderleri vb. genel giderler için öngördükleri bedelin, ihaleye vermiş oldukları teklif dikkate alınarak idarece hesaplanan genel giderler toplamından az olduğu gerekçesi ile açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğuna yönelik iddiasına dair inceleme sonucunda yapılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

İdare tarafından başvuru sahibinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucu, idarenin ihale komisyonu kararı Ek-1’de özet olarak;

Başvuru sahibinin 43.496.778,42 TL lik teklifine karşılık gelecek olan ve idare tarafından genel masraflar olarak nitelendirildiği anlaşılan gelir vergisi, SGK gideri, KİK payı, damga vergisi, karar pulu, şantiye ve ihale aşaması giderleri toplamının 5.726.677,10 TL olması gerektiği, ancak başvuru sahibinin ihaleye vermiş olduğu teklife karşılık gelecek olan genel gider için olması gerekenden daha az bir bedel öngördüğü,

Genel giderlerin analizi oluşturan diğer kalemler içerisine dâhil edildiği ve bu nedenle sunulan analizlerde ayrıca gösterilmemiş olduğunun düşünülmesi durumunda ise ihale dokümanında verilen analiz formatında genel gider ve kar kısmının ayrıca gösterildiğinden dolayı başvuru sahibinin sunmuş olduğu analizlerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 30’uncu maddesi gereği idarece verilen analiz formatına uygun olmadığı anlamına geleceği belirtilmiştir.

Kamu ihale Genel Tebliği’nin aşırı düşük tekliflerin tespitinin, sorgulanması ve değerlendirilmesinin nasıl yapılacağının düzenlenmiş olduğu 45’inci maddesinde açıklama istenilen iş kalemlerinin analizlerinde, istekliler tarafından o iş kalemi için teklif edilen tutarın belirli bir oranında kar ve genel gider öngörülmesi gerektiğine ilişkin bir açıklamanın yer almadığı görülmüştür.

Öte yandan başvuru sahibinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasında, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin sunmuş olduğu analizler incelendiğinde, her bir iş kalemi için ayrı ayrı kar ve genel gider öngördüğü anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının, teklif fiyatına karşılık öngörmesi gereken kar ve genel giderden daha az kar ve genel gider öngördüğü gerekçesiyle uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu yönündeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

b) Başvuru sahibinin EPDK tarafından yayınlanan Petrol ve Lpg Piyasası Fiyatlandırma Raporunda yer alan akaryakıt bayi karı hariç mazot fiyatından düşük olduğu gerekçe gösterilip mazota ilişkin fiyat tekliflerinin piyasa koşullarında gerçeği yansıtmadığı belirtilerek mazot fiyatına ilişkin yaptıkları açıklamanın uygun bulunmadığı, mazota ilişkin fiyatın üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklanabileceği, ayrıca fiyat teklifinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığına ilişkin idare tarafından gerekli görüldüğünde bu fiyat teklifinin dayanağı olan tutanağın meslek mensubundan istenebileceği de dikkate alındığında idare tarafından mevzuatta yeri olmayan bir yöntemle mazot fiyatına ilişkin yapmış oldukları açıklamanın uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğuna yönelik iddiasının incelenmesi sonucunda yapılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

İhale komisyonu kararında, başvuru sahibinin analizlerde yer alan mazot (motorin) girdisi için öngördüğü bedeli tevsik etmek üzere sunduğu fiyat teklifinin uygun bulunmamasına ilişkin olarak “İsteklinin KGM/BSK/1P, KGM/6100/P ve OTO-1 pozlarındaki mazot (motorin) kalemini tevsik etmek üzere 13.08.2016 tarihinde 3,25 TL/kg’lik fiyat teklifi aldığı görülmüştür.

EPDK Petrol ve LPG Piyasası Fiyatlandırma raporu incelendiğinde motorin nihai litre fiyatının % 60,28’lik kısmının vergi, %25,33 lük kısmının ürün maliyeti ve % 14,39’luk kısmının ise piyasada faaliyet gösteren şirketlerin brüt kar marjı ile gelir payından oluştuğu görülmüştür.

Ayrıca EPDK’nın işin ilan tarihi olan 27.05.2016 ve ihale tarihi olan 30.06.2016 tarihleri arasında Akaryakıt bayi raporu incelendiğinde Hatay ilinde geçerli olan en düşük mazot pompa fiyatının 3,68 TL/lt olduğu görülmüştür.

EPDK’nın raporu bu yönde değerlendirildiğinde % 60,28’lik kısmına denk gelen 2,22 TL nin vergi, % 25,33 lük kısmına denk gelen 0,93 TL nin ürün maliyeti ve % 14,39’luk kısmına denk gelen 0,53 TL nin de brüt kar marjı olduğu görülmüştür.

Bu sebeple bayinin hiçbir masrafının olmaması durumunda dahi motorinin minimum fiyatının 3,15 TL/lt ( 3,70 TL/kg) den satılabileceği görüldüğünden, 3,25 TL/kg’lik fiyat teklifinin piyasa koşullarında gerçekçi bir teklif olmadığı görüldüğünden,

Aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” ifadeleri yer almaktadır.

Başvuru sahibince aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde mazot girdisi için 3,25 TL/kg birim fiyat öngörüldüğü ve buna ilişkin fiyat teklifinin sunulduğu, bahse konu fiyat teklifinin SMMM tarafından fiyat teklifine konu malın birim fiyatının, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığına dair ibarenin yazılarak ve kaşelenerek imzalanmış olduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’in Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde isteklilerin analizlerine dayanak teşkil edecek bilgi ve belgeler arasında yer verilen “kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen asgari fiyatlar”, kullanılması ihtiyari olan bir açıklama yöntemi olduğu bilinmektedir. Bu kapsamda, akaryakıt fiyatlarına ilişkin olarak öngörülen birim fiyatın, ihale konusu işte kullanılacak akaryakıtın miktarı, ödeme yöntemi, piyasa koşulları gibi unsurlar dikkate alınmak suretiyle piyasada faaliyet gösteren kişiler tarafından kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen asgari fiyatların altında satılması mümkün olabilmektedir.

Bununla beraber Tebliğ’in ilgili maddesi doğrultusunda mevzuata uygun şekilde üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile de açıklama yapılmasına olanak sağlandığı anlaşılmıştır.

Ayrıca EPDK’nın resmi internet sitesinde yer alan aylık Petrol ve LPG Piyasası Fiyatlandırma raporundaki ve akaryakıt bayi fiyat raporunda yer alan mazot fiyatlarının EPDK tarafından ilan edilen fiyatlar olmadığı, EPDK tarafından akaryakıt bayilerinin mazot satış fiyatlarından elde edilen ortalama fiyatlar olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, mazot (motorin) fiyatının tevsiki için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklamada bulunmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin söz konusu iddiası kapsamında buraya kadar yapılan tespitler neticesinde, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında açıklama istenilen iş kalemlerinin analizlerinde öngördüğü kar ve genel giderin olması gerekenden az olduğu ve öngördüğü mazot birim fiyatının EPDK tarafından yayınlanan Petrol ve Lpg Piyasası Fiyatlandırma Raporunda yer alan akaryakıt bayi karı hariç mazot fiyatından düşük olduğu gerekçe gösterilip mazota ilişkin fiyat teklifinin piyasa koşullarında gerçeği yansıtmadığı belirtilerek başvuru sahibinin açıklamalarının uygun bulunmamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ancak başvuru sahibinin mazota ilişkin fiyat teklifinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığına ilişkin idare tarafından gerekli görüldüğünde bu fiyat teklifinin dayanağı olan tutanağın meslek mensubundan istenebileceği de dikkate alındığında idare tarafından mevzuatta yeri olmayan bir yöntemle mazot fiyatına ilişkin yapmış oldukları açıklamanın uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu yönündeki iddiası kapsamında yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin mazota ilişkin sunduğu fiyat teklifinin dayanağı olan tutanağın, 26.08.2016 tarihli ihale komisyonu kararından önce idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklanmasının incelenmesi aşamasında ve başvuru sahibince idareye yapılan şikâyet başvurusunun değerlendirilmesi aşamasında istenmediği görüldüğünden bahse konu tutanağı, ihale komisyonu kararından önce ve yapılan şikayet başvurusunun değerlendirilmesi sırasında resen inceleme takdirinde olan idarenin söz konusu tutanağı isteme gereği duymadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle bu tutanağın, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan “Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.” açıklaması gereği ilgili meslek mensubundan istenilmesine gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ancak idare tarafından Kuruma gönderilen ihale işlem dosyasında yapılan incelemede başvuru sahibinin yapmış olduğu şikayet başvurusuna idarenin vermiş olduğu cevap yazısının EKAP’tan tebliğ edildiği 28.09.2016 tarihinde, idare tarafından isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında mazota ilişkin sundukları fiyat tekliflerinin dayanağı olan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarının E.225443, E.225444, ve E.225448 sayılı yazılar ile ilgili meslek mensuplarından istendiği görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi aşamasında ya da yapılan şikâyet üzerine yapacağı değerlendirme aşamasında gerekli görürse söz konusu tutanağı ilgili meslek mensubundan isteyip resen inceleme yetkisi bulunan idarece, bahsedilen süreçlerden sonra bu tutanağın ilgili meslek mensubundan istendiği görüldüğünden, mazota ait fiyat tekliflerine ilişkin idarenin tereddütlerinin olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle ihale işlem dosyasında bulunmadığı anlaşılan bahse konu tutanaklar, bilgi ve belge talebi kapsamında 07.11.2016 tarihli ve 2023 sayılı yazı ile idareden istenmiştir.

İdarenin söz konusu yazımıza ilişkin 15.11.2016 tarihli ve E.268513 sayılı cevabi yazısı ekinde yer alan, başvuru sahibinin mazota ilişkin sunmuş olduğu fiyat teklifinin dayanağı olan ilgili meslek mensubu tarafından idareye gönderilen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) incelendiğinde, geçici vergi beyanname dönemi satırında 2016 yılı (04/06) dönemi ifadesinin yer aldığı, söz konusu tutanağın tarihinin 03.10.2016, sayısının 01 olduğu, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının 2.8152 TL/lt olduğu ve tutanağın fiyat teklifi alınan firma ve fiyat teklifinde imzası bulunan meslek mensubu tarafından imzalanıp kaşelendiği görülmüştür. Söz konusu tutanağın, dayanağı olduğu fiyat teklifinde mazota ilişkin birim fiyatın 2,73 TL/lt olduğu, meslek mensubu tarafından yazılan ibarenin “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (12/08/2016) tarih ve (1) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklinde olduğu görülmüştür.

Mazota ilişkin 2,73 TL/lt’lik fiyat teklifinin satış tutarı tespit tutanağında belirtilen 2,8152 TL/lt’lik ağırlıklı ortalama birim fiyatın % 80’inden (2,8152 x 0,8=2,252) daha az olmadığı anlaşılmıştır. Ancak fiyat teklifinde yer alan ibarede fiyat teklifinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağının 12.08.2016 tarihinde düzenlenen 1 sayılı satış tutarı tespit tutanağı olduğu belirtilmesine karşın meslek mensubu tarafından idareye gönderilen satış tutarı tespit tutanağının 03.10.2016 tarihli ve 01 sayılı olduğu görülmüştür.

Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.11’inci maddesinde yer alan “Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014 tür.” açıklaması gereği 30.06.2016 tarihinde yapılan bahse konu ihalede aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanakların, son geçici vergi dönemi olan 2016 yılı Ocak, Şubat, Mart dönemi ya da bir önceki vergi dönemi olan 2015 yılı Ekim, Kasım, Aralık dönemine ilişkin olarak düzenlenmiş olması gerektiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin mazota ilişkin sunduğu fiyat teklifinde yer alan ibaredeki tarih ile bu fiyat teklifinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağındaki tarihin birbirinden farklı olduğu ve anılan tutanağın ihale tarihi itibariyle son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin mazota ilişkin yapmış olduğu açıklamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden; …

c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabilir.” hükmü yer almaktadır.

İhale komisyonu kararından, idarenin verilen tekliflere ilişkin yapmış olduğu değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif açıklaması sunan ve başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyete konu edilen diğer 2 istekliden Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı’nın teklifinin başvuru sahibinin teklifinden daha düşük olduğu anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin söz konusu iddiası çerçevesinde yapılacak olan inceleme neticesinde Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı’nın yapmış olduğu açıklamanın uygun olmadığının tespit edilmesi ve anılan Yönetmeliğin 18’inci maddesinde bahsedilen eşit muamele ilkesi yönünden başvuru sahibinin bu iddiası kapsamında incelenmesi neticesinde başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olduğunun tespit edilmesi durumunda (başvuru sahibi) Feza Taahhüt A.Ş.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olacağı dikkate alındığında, yukarıya aktarılan yönetmelik hükmü çerçevesinde, Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamasını şikâyete konu etmesi açısından başvuru sahibinin başvuru ehliyetini haiz olduğu,

Ancak başvuru sahibinin şikâyete konu ettiği Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin başvuru sahibinin teklifinden daha yüksek olduğu dikkate alındığında Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamasının başvuru sahibinin iddiaları çerçevesinde incelemesi neticesinde ulaşılacak sonucun başvuru sahibinin herhangi bir hak veya menfaat kaybına neden olmayacağı anlaşıldığından yukarıya aktarılan Yönetmelik hükmü çerçevesinde, Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamasını şikâyete konu etmesi açısından başvuru sahibinin başvuru ehliyetini haiz olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerden olduğu dikkate alındığında Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin açıklamasının eşit muamele ilkesi yönünden başvuru sahibinin iddiası kapsamında incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı’nın ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin sunmuş oldukları açıklamalarının başvuru sahibinin, itirazen şikâyete konu ettiği iddialar çerçevesinde incelenmesi sonucu yapılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

Sınır değerin altında teklif verdiği değerlendirilen isteklilerden istenilen aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında başvuru sahibi dışında Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından açıklama sunulduğu görülmüştür.

İdare tarafından sınır değer altında teklif verdiği tespit edilen isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı eklerinden 07.006/K-BİTÜM bitümün nakli, 07.006/KK-Y2 sıcak karışımın iş başına nakli, 07.006/KK-Y2- malzemesinin iş yerine nakli, 07.006/K BET prefabrik beton otokorkuluk nakli, 07.006/K kum–çakıl nakli girdilerinin açıklama istenilen nakliye girdileri olduğu anlaşılmıştır.

a) Başvuru sahibi tarafından “OTO-1 poz nolu iş kaleminin birim fiyat tarifinden, prefabrik beton oto korkulukların işin yapılacağı şantiye dışında başka bir tesiste üretileceğinin anlaşıldığı, prefabrik beton oto korkuluk imalatının bileşenleri olan çimento, kum çakıl, agrega demir vb. malzemelerin söz konusu tesise nakledilerek prefabrik beton oto korkuluk üretiminin yapılacağının anlaşıldığı, Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin sunmuş oldukları açıklamalarda kum-çakılın naklinin yapılacağı belirtilen ocağın, prefabrik beton oto korkuluk üretimi için kullanılacak ocaktan farklı olduğu, söz konusu kum-çakılın nakil mesafesinin ispattan yoksun olduğu, her iki isteklinin ön gördüğü bu mesafelerin gerçeği yansıtmadığı ve idarenin yaklaşık maliyette dikkate aldığı mesafelerden düşük olduğu, prefabrik beton oto korkuluk üretimi için kullanacakları kum-çakılın temin edileceği ocağa ilişkin tevsik edici bir belge sunmadıkları” iddia edilmektedir.

19.10.2016 tarihli ve 1917 sayılı yazımıza idarenin 26.10.2016 tarihli ve E.251546 sayılı cevabi yazısı ekinde göndermiş olduğu açıklama istenilen iş kalemlerine ait analiz ve alt analizlerden OTO- 1 poz nolu paçal iş kaleminin KGM/50.128 poz no’lu beton yol korkuluğu yapılması (A Tipi), KGM/50.132 poz nolu A tipi beton yol korkuluğu ve son elemanının yerine konulması ve 07.006/K-BETON poz nolu prefabrik beton otokorkuluk (10000 m den fazla) iş kaleminden oluştuğu görülmüştür.

Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından yayımlanmış olan yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar bakım ve trafik işaretlerine ait birim fiyat analizleri kitabında yer alan OTO- 1 poz nolu iş kalemini oluşturan KGM/50.128 ve KGM/50.132 poz nolu iş kalemlerine ait analizlere bakıldığında kum çakıl nakli girdisine ilişkin dikkate alınan formülün F= Kx(0,0007xM+0,01)xAxY olduğu, formülde yer alan M (mesafe) için 40 km, A için 1, Y için 1,6 değerlerinin dikkate alındığı görülmüştür. Söz konusu mesafe için öngörülen 40 km lik uzaklığa ilişkin herhangi bir açıklama bulunmadığı görüldüğünden KGM’nin söz konusu 40 km lik mesafeyi KGM/50.128 poz no’lu beton yol korkuluğu yapılması iş kaleminin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınabilecek ortalama bir değer kabul ettiği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla prefabrik beton otokorkuluk yapılması için gerekli olan kum- çakılın taşınacağı mesafenin KGM tarafından 40 km olarak öngörüldüğü anlaşılmıştır. Yaklaşık maliyet hesabında OTO-1 poz nolu iş kalemi analizinde yer alan kum-çakıl naklinin birim fiyatı için idarece öngörülen mesafenin 40 km olduğu, söz konusu girdi için öngörülen birim fiyatın 13,68 TL/m3, analiz bedelinin ise 4,52 TL olduğu anlaşılmıştır.

İsteklilerin teklif fiyatlarını oluştururken KGM tarafından yayımlanmış olan yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar bakım ve trafik işaretlerine ait birim fiyat analizleri kitabında yer alan analiz formatlarından yararlanabileceği dikkate alındığında söz konusu kum-çakıl nakli hesabında isteklilerce öngörülen mesafenin anılan kitapta yer alan bahse konu mesafeden daha az olmadığı sürece bu mesafenin herhangi bir belge ile açıklanmamasının aykırılığa neden olmayacağı anlaşılmıştır.

Ayrıca isteklilerce sunulan analizlerde, açıklama istenilen herhangi bir girdinin ölçü biriminin, idarenin belirlediği ölçü birimiyle aynı olması ve analizlerde isteklilerce belirtilen bu girdi miktarının, idarenin belirlediği girdi miktarından az olmaması kaydıyla, isteklilerin söz konusu girdi için öngördükleri birim fiyat ve analiz bedelinin, idarenin yaklaşık maliyet hesaplarken bu girdi için belirlediği birim fiyat ve analiz bedelinden az olmaması halinde, bu durumun teklif tutarının düşürülmesi noktasında isteklilere bir katkı sağlamayacağı dikkate alındığında anılan girdi için mevzuata uygun açıklamada bulunulmamasının teklifin reddedilmesine gerekçe oluşturmayacağı anlaşılmıştır.

Şikâyete konu isteklilerin OTO-1 pozuna ilişkin sunmuş olduğu analizler incelendiğinde, Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı’nın kum-çakıl nakli için öngördüğü ağırlıklı ortalama taşıma mesafenin 40 km olduğu görülmüştür. Anılan isteklinin kum çakıl nakli için öngördüğü birim fiyat ve analiz bedelinin ise sırasıyla, 13,68 TL/m3 ve 4,52 TL olduğu görülmüştür.

Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin ise kum çakıl nakli için öngördüğü ağırlıklı ortalama taşıma mesafenin 50 km olduğu görülmüştür. Anılan isteklinin kum-çakıl nakli için öngördüğü birim fiyat ve analiz bedelinin sırasıyla 16,20 TL/m3 ve 5,358 TL olduğu görülmüştür.

Söz konusu isteklilerce sunulan analizlerde yer alan kum-çakıl nakli girdisinin ölçü birimi ve miktarının idarece verilen analiz formatındaki ölçü birimi ve miktarı ile aynı olduğu görülmüştür. Anılan isteklilerin kum-çakıl nakli için öngördüğü taşıma mesafesinin, birim fiyatın ve analiz bedelinin de idarenin yaklaşık maliyette öngördüğü taşıma mesafesi, birim fiyat ve analiz bedelinden daha düşük olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin, her iki isteklinin kum çakıl nakli birim fiyatlarına esas olan mesafelerinin ispattan yoksun olduğu, bahse konu mesafelerin gerçeği yansıtmadığı ve idarenin yaklaşık maliyette dikkate aldığı mesafelerden düşük olduğu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

19.10.2016 tarihli ve 1917 sayılı yazımıza idarenin 26.10.2016 tarihli ve E.251546 sayılı cevap yazısı ekinde göndermiş olduğu açıklama istenilen iş kalemlerine ait analiz ve alt analizlerden OTO- 1 poz nolu iş kaleminin analizinde yer alan prefabrik beton otokorkuluk nakli girdisinin alt analizinde otokorkuluğun taşıma mesafesi için öngörülen uzaklığın 160 km olduğu görülmüştür. Aynı girdi için yaklaşık maliyet hesabında öngörülen birim fiyatın ve analiz bedelinin ise sırasıyla 27,45 TL/ton, 17,57 TL olduğu görülmüştür.

Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı’nın açıklama kapsamında sunduğu itinererde prefabrik beton otokorkuluk üretiminin yapılacağı tesisin işin yapılacağı güzergâh başlangıcına 161 km uzaklıkta olduğunun belirtildiği, otokorkuluk üretiminin yapılacağı tesis sahibi firmadan söz konusu mesafenin ne kadar olduğuna dair alınan yazıda bahse konu mesafenin 178 km olarak ifade edildiği, anılan isteklinin söz konusu girdinin birim fiyatı hesabında ağırlık ortalama taşıma mesafesini 180 km olarak dikkate aldığı görülmüştür. Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı’nın prefabrik beton otokorkuluk nakli girdisi için öngördüğü birim fiyatın ve analiz bedelinin sırasıyla 30,60 TL/ton ve 19,58 TL olduğu görülmüştür.

Bahse konu isteklinin sunduğu analizde yer alan prefabrik beton otokorkuluk nakli girdisinin ölçü birimi ve miktarının idarece verilen analiz formatındaki ölçü birimi ve miktarı ile aynı olduğu görülmüştür. Anılan isteklinin prefabrik beton otokorkuluk nakli girdisi için öngördüğü taşıma mesafesinin, birim fiyatın ve analiz bedelinin de idarenin yaklaşık maliyet hesabında aynı girdi için öngördüğü taşıma mesafesi, birim fiyat ve analiz bedelinden daha düşük olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddiasının Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı açısından yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından açıklama kapsamında sunulduğu görülen itinererde işin yapılacağı Kırıkhan-Reyhanlı yol güzergâhının 12,7’nci km sine 500 m uzaklıkta, Başpınar (Kızılkaya köyü) mevkiinde olduğu gösterilen özel taş ocağının bulunduğu ve söz konusu taş ocağında her türlü agrega üretimi ile birlikte asfalt, PMT, PMAT, prefabrik beton otokorkuluk üretim tesisi kurulup işletileceğinin belirtildiği görülmüştür. Orak Altyapı A.Ş’nin sunduğu itinerer ve ön sözleşmeden açıklama istenilen nakliye girdileri için öngördüğü birim fiyatlara esas olan ağırlıklı ortalama taşıma mesafeleri için Kırıkhan-Reyhanlı yol güzergâhının 12,7’nci km sine 500 m uzaklıkta bulunan 37283 sicil nolu ve 6104 ruhsat nolu taş ocağının dikkate alınacağı anlaşılmıştır.

Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.’nin açıklama kapsamında ayrıca Karayolları 5’inci Bölge Müdürlüğü tarafından verildiği anlaşılan ocak adı kısmında Kızılkaya-Başpınar Taş Ocağı, km kısmında 13 km yazan ve yola göre durumunun solda olarak ifade edildiği agrega deney raporu, söz konusu ocağa ilişkin işletme ruhsatı, işletme izni, deneme izin belgesi, birinci sınıf gayri sıhhi müesseselere ait denetim raporu sunduğu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü’nün E.802090 sayılı, S: 37283 Temdit konulu ve 16.02.2016 tarihli olur yazısı sunduğu görülmüştür.

b) Başvuru sahibi tarafından “Analizi istenilen 3 iş kaleminde yer alan nakliye girdileri için kullandıkları formüllerin yanlış olduğu, bu nakliye girdilerinin ağırlıklı ortalama taşıma mesafelerinin geçerli sebeplerle açıklanmadığı, taşıma mesafelerinin bilgi ve belgelere dayandırılmadan açıklanmaya çalışıldığı, işin yapılacağı yol güzergâhının başına en yakın taşocağı işletmesinin Bozkayalar Taşocağı olduğu, anılan ocağın işin yapılacağı yol güzergâhı başına olan 7 km’lik uzaklığın taşıma mesafelerinin hesaplanmasında dikkate alınması gerektiği” iddia edilmektedir.

İdare tarafından sınır değer altında teklif verdiği tespit edilen isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı eklerinden açıklama istenilen 3 iş kaleminde bulunan 5 adet nakliye girdisi için açıklama istenildiği ve açıklama istenilen nakliye girdilerinin ise 07.006/K BET poz nolu prefabrik beton otokorkuluk nakli, 07.006/K poz nolu kum-çaklı nakli, 07.006/K-BİTÜM poz nolu bitümün nakli, 07.006/KK-Y2 poz nolu sıcak karışımın iş başına nakli, 07.006/KK-Y2- poz nolu malzemesinin iş yerine nakli girdileri olduğu anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin bu iddiasında, açıklama istenilen 3 iş kaleminde yer alan nakliye girdilerinin tamamını konu ettiği görülse de incelemenin açıklama istenilen nakliye girdileri açısından yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Ayrıca Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin prefabrik beton otokorkuluk nakli ve kum–çakıl nakli girdileri için yapmış oldukları açıklamalara dair inceleme sonucunda yapılan tespitlere başvuru sahibinin 2’inci iddiasının (a) kısmı kapsamında yapılan incelemede yer verildiğinden Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin 07.006/K-BİTÜM poz nolu bitümün nakli, 07.006/KK-Y2 poz nolu sıcak karışımın iş başına nakli, 07.006/KK-Y2- poz nolu malzemesinin iş yerine nakli girdileri için yaptıkları açıklamalara dair inceleme sonucunda yapılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

İdarece açıklama isteme yazısı ekinde verilmiş olan KGM/BSK/1P iş kalemine ait analiz formatında yer alan ve açıklama istenilen analiz girdisi olarak belirlenen 07.00/K-BİTÜM poz nolu bitümün nakli hesabında kullanılması için verilen formülün KGM 2016 yılı yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar bakım ve trafik işaretlerine ait birim fiyat listesi kitabında yer alan 10.000 m ye kadar taşınacak olan kazıdan başka inşaat malzemesinin birim nakliye bedeli hesap formülünün (F=0,00017xKx√MxY,K=225) olduğu görülmüştür. Ancak yaklaşık maliyet hesabında idarece bitümün nakli için 645 km’lik mesafe öngörüldüğü ve nakliye bedelinin hesaplanmasında anılan birim fiyat listesi kitabında yer alan 10.000 m den fazla mesafeye taşınacak olan kazıdan başka inşaat malzemesinin nakliye bedeli hesap formülünün ( F=Kx(0,0007xM+0,01)xY) kullanıldığı görülmüştür. Şikâyete konu edilen isteklilerin ise 07.006/K-BİTÜM poz nolu Bitümün nakli girdisinin birim fiyat hesabında, idarenin yaklaşık maliyette dikkate almış olduğu formülü kullandıkları görülmüştür. Dolayısıyla anılan isteklilerin açıklamaları kapsamında bahse konu girdinin birim fiyatının hesaplanmasında analiz formatında yer alan formülden farklı bir formül kullanmalarının aykırılık oluşturmayacağı düşünülmüştür. Söz konusu girdi için yaklaşık maliyet hesabında idarece öngörülen birim fiyatın ve analiz bedelinin sırasıyla ise 103,84 TL/ton ve 2,42 TL olduğu görülmüştür.

İdarenin 07.006/KK-Y2 poz nolu sıcak karışımın iş başına nakli ve aynı poz nolu plent malzemesinin iş yerine nakli girdilerinin birim fiyatı hesabında öngördüğü taşıma mesafesinin 10 km olduğu görülmüştür. İdarenin yaklaşık maliyet hesabında sıcak karışımın iş başına nakli için öngördüğü birim fiyatın ve analiz bedelinin sırasıyla 3,83 TL/ton ve 2,13 TL olduğu, plent malzemesinin iş yerine nakli girdisi için öngördüğü birim fiyatın ve analiz bedelinin 3,83 TL/ton ve 3,83 TL olduğu görülmüştür.

Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığının açıklama kapsamında sunduğu itinererden ihale konusu işte kullanılacak bitümün TÜPRAŞ A.Ş. Batman rafinerisinden Bozkayalar Taş Ocağına taşınacağı, anılan ocakta imal edilecek olan sıcak karışımın ise iş başına nakledileceği, plent malzemesinin de aynı ocaktan iş yerine nakledileceği anlaşılmıştır. Söz konusu itinererde Bozkayalar Taş Ocağının, işin başlangıcına 6,4 km uzaklıkta, TÜPRAŞ A.Ş. Batman rafinerisinin ise işin başlangıcına 599,4 km uzaklıkta olduğunun belirtildiği görülmüştür. Anılan isteklinin bitümün nakli girdisinin birim fiyat hesabında ağırlıklı ortalama taşıma mesafesini 600 km olarak dikkate aldığı ve F=[Kx(0,0007xM+0,01)xY] formülünü kullanarak bitüm nakli için öngördüğü birim fiyatın ve analiz bedelinin 96,75 TL/ton, 2,25 TL olduğu anlaşılmıştır. Anılan isteklinin bitüm nakli için öngördüğü birim fiyatın hesabında dikkate aldığı TÜPRAŞ A.Ş. Batman rafinerisi ile Bozkayalar Taş Ocağı arasındaki uzaklığa ilişkin Google Haritalar internet sayfası çıktıları sunduğu söz konusu çıktıda bu mesafenin 593 km olarak belirtildiği görülmüştür. Google Haritalar internet sayfasında yapılan sorgulamada TÜPRAŞ A.Ş. Batman rafinerisi ile Bozkayalar Taş Ocağı arasındaki uzaklığın 592 km olduğu görülmüştür.

Bahse konu isteklinin bitüm nakli için öngördüğü taşıma mesafesinin idarenin yaklaşık maliyet hesabında dikkate aldığı mesafeden daha az olması nedeniyle bu girdi için öngördüğü birim fiyatın ve analiz bedelinin idarenin yaklaşık maliyet hesabında öngördüğü birim fiyat ve analiz bedelinden daha az olduğu görülse de sunduğu analizde yer alan bitüm nakli girdisinin ölçü birimi ve miktarının idarece verilen analiz formatındaki ölçü birimi ve miktarı ile aynı olduğu ve bitümün nakli için dikkate alınan ağırlıklı ortalama taşıma mesafesinin doğruluğunun teyit edilebildiği anlaşıldığından anılan isteklinin bitüm nakli için yapmış olduğu açıklamanın uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Bozkayalar Taş Ocağının işin yapılacağı güzergâh başına olan uzaklığına ilişkin ocak sahibi olduğu anlaşılan Bozkayalar Taşocağı Harf. Nak. İnşaat Malz. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından 15.08.2016 tarihinde Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığına yazmış olduğu anlaşılan yazıda taş ocağının ihale konusu proje başlangıcına mesafesinin 6.400 m olduğunun belirtildiği görülmüştür. Anılan isteklinin sıcak karışımın iş başına nakli ve plent malzemesinin iş yerine nakline ilişkin birim fiyat hesabında ağırlıklı ortalama taşıma mesafesini 23,5 km olarak dikkate aldığı görülmüştür. Bahse konu isteklinin sıcak karışımın iş başına nakli girdisi için öngördüğü birim fiyatın ve analiz bedelinin sırasıyla 5,95 TL/ton ve 3,30 TL olduğu, plent malzemesinin iş yerine nakli girdisi için öngördüğü birim fiyatın ve analiz girdisinin ise 5,95 TL/ton ve 5,95 TL olduğu görülmüştür.

Anılan isteklinin sunduğu analizde yer alan sıcak karışımın iş başına nakli girdisi ve plent malzemesinin iş yerine nakli girdisinin ölçü birimi ve miktarının idarece verilen analiz formatındaki ölçü birimi ve miktarı ile aynı olduğu ve söz konusu girdiler için öngördüğü ağırlıklı ortalama taşıma mesafesinin, birim fiyatların ve analiz bedellerinin idarenin bu girdiler için yaklaşık maliyette öngördüğü taşıma mesafesi, birim fiyat ve analiz bedelinden daha düşük olmadığı anlaşılmıştır.

Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin açıklama kapsamında sunmuş olduğu itinererde bitümün nakline ilişkin birim fiyatın hesabında öngördüğü ağırlıklı ortalama taşıma mesafesinin 680 km olduğu belirtilmiştir. Anılan isteklinin bitüm nakli için öngördüğü birim fiyatın ve analiz bedelinin sırasıyla 109,35 TL /ton ve 2,545 TL olduğu görülmüştür. Bahse konu isteklinin sunduğu analizde yer alan bitümün nakli girdisinin ölçü birimi ve miktarının idarece verilen analiz formatındaki ölçü birimi ve miktarı ile aynı olduğu ve bitümün nakli için öngördüğü ağırlıklı ortalama taşıma mesafenin, birim fiyatın ve analiz bedelinin idarenin yaklaşık maliyet hesabında bitümün nakli girdisi için öngördüğü taşıma mesafesi ,birim fiyat ve analiz bedelinden daha az olmadığı anlaşılmıştır.

Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin sunmuş olduğu itinererde sıcak karışımın nakli ve plent malzemesinin naklinin birim fiyat hesabında öngördüğü ağırlıklı ortalama taşıma mesafesinin 9500 m olduğu belirtilmiştir. Anılan isteklinin sıcak karışımın iş başına nakli girdisi için öngördüğü birim fiyatın ve analiz bedelinin ise sırasıyla 3,73 TL/ton ve 2,070 TL olduğu, plent malzemesinin iş başına nakli girdisi için öngördüğü birim fiyatın ve analiz girdisinin ise 3,73 TL/ton ve 3,73 TL olduğu görülmüştür.

07.006/K-BİTÜM poz nolu bitümün nakli, 07.006/KK-Y2 poz nolu sıcak karışımın iş başına nakli, 07.006/KK-Y2- poz nolu malzemesinin iş yerine nakli girdilerine ilişkin Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığının ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin sunmuş olduğu açıklamaların incelenmesinde yapılan tespitler sonucunda başvuru sahibinin söz konusu iddiasının Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı açısından yerinde olmadığı, Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. açısından yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

c) Başvuru sahibi tarafından “Sözleşme tasarısında belirtilen, kullanılacak malzemelerin bitümlü sıcak karışım, plentmiks alt temel ve plentmiks temele uygun olup olmadığı hususunu belgelere dayandırarak açıklamadıkları” iddia edilmektedir.

İsteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmaları gereken belgelerin sayıldığı Kamu ihale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde yol yapımında kullanılacak malzemelerin bitümlü sıcak karışım, plentmiks alt temel ve plentmiks temel yapımına uygun olup olmadığını gösteren belgelerin sunulmasının zorunlu olduğuna ilişkin bir açıklamanın yer almadığı ve idarenin açıklama isteme yazısında bu belgelerin açıklama kapsamında sunulması gerektiğine ilişkin bir ifadenin yer almadığı görülmüştür. Bu nedenle isteklilerin kullanılacak malzemelerin bitümlü sıcak karışım, plentmiks alt temel ve plentmiks temel yapımına uygun olup olmadığını gösteren belgelerin açıklamaları kapsamında sunmalarının zorunlu olmadığı değerlendirildiğinden başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

d) Başvuru sahibi tarafından “Mazot yoğunluğunun hava koşullarına göre değiştiği, anılan isteklilerin mazotu farklı zamanda ve farklı hava koşullarında alacakları düşünüldüğünde, mazota ilişkin sunmuş oldukları fiyat teklifinin TL/lt biriminden, TL/kg birimine dönüşümünün tek bir sabit sayı dikkate alınarak yapılmasının fizik kuralları açısından gerçeği yansıtmayacağı” iddia edilmektedir.

Mazotun yoğunluğunun farklı zaman ve hava koşullarına göre farklılık göstermesinin fizik kuralları açısından olması gereken bir sonuç olduğu düşünülse de alınacak mazotun hangi zaman ve hangi koşullarda alınacağının işin seyrinde ortaya çıkabilecek bir durum olacağı dikkate alındığında mazot birim fiyatının TL/lt’den TL/kg’ye dönüşümü için ortalama bir değer alınmasının yeterli olacağı düşünülmektedir.

Şikâyete konu istekliler tarafından açıklamaları kapsamında sunulan mazota ilişkin fiyat tekliflerinin TL/kg’ye biriminde olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

e) Başvuru sahibi tarafından “Portland çimento girdisinin 2016 rayicinin 163TL/ton olduğu, şikâyete konu iki isteklinin açıklama kapsamında sunmuş oldukları fiyat tekliflerinin piyasa fiyatlarını yansıtmadığı, dolayısı ile fiyat tekliflerinin dayanağı olan EK-O.5 ve Ek-O.6 tutanaklarının ilgililerden istenilerek söz konusu fiyatların teyit edilmesi gerektiği” iddia edilmektedir.

Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında OTO-1 poz nolu iş kaleimini analizinde yer alan iddiaya konu edilen 04.008/2B poz nolu Portland Çimento (dökme) girdisi için 104,5 TL/ton birim fiyat öngörüldüğü ve buna ilişkin fiyat teklifinin sunulduğu, bahse konu fiyat teklifinin SMMM tarafından fiyat teklifine konu malın birim fiyatının, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığına dair ibare yazılarak ve kaşelenerek imzalanmış olduğu görülmüştür.

Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından iddiaya konu edilen 04.008/2B poz nolu Portland Çimento (dökme) girdisine ilişkin 125 TL/ton birim fiyat öngörüldüğü ve buna ilişkin fiyat teklifinin sunulduğu görülmüştür. Söz konusu fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’in 45.1.13.10’uncu maddesinde yer alan “Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.” açıklaması gereği YMM veya SMMM tarafından imzalanıp kaşelenmesi gerekirken serbest muhasebeci tarafından imzalanıp kaşelendiği görülmüştür.

Yukarıda yapılan tespitlerden anlaşılacağı üzere Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığının 04.008/2B poz nolu Portland Çimento (dökme) girdisine ilişkin sunmuş olduğu fiyat teklifinin anılan tebliğ maddesinde yer alan şekil şartlarına uygun olduğu, Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin söz konusu girdi için sunmuş olduğu fiyat teklifinin anılan Tebliğ maddesinde yer alan şekil şartlarına uygun olmadığı görülmüştür.

Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin 04.008/2B poz nolu Portland Çimento (dökme) girdisi için öngördükleri bedeli tevsik etmek üzere sundukları fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanakların 28.06.2016 tarihli ihale komisyonu kararından önce idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklanmasının incelenmesi aşamasında ve başvuru sahibince idareye yapılan şikayet başvurusunun değerlendirilmesi kapsamında istenmediği görüldüğünden söz konusu tutanakların, ihale komisyonu kararından önce ve yapılan şikayet başvurusunun değerlendirilmesi sırasında resen inceleme takdirinde olan idarenin isteme gereği duymadığı anlaşılmıştır. Söz konusu tutanakların, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan “Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.” açıklaması gereği ilgili meslek mensuplarından istenilmesine gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ancak idare tarafından Kuruma gönderilen ihale işlem dosyasında yapılan incelemede başvuru sahibinin yapmış olduğu şikayet başvurusuna idarenin vermiş olduğu cevap yazısının EKAP’tan tebliğ edildiği 28.09.2016 tarihinde, idare tarafından Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığının ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin 04.008/2B poz nolu Portland Çimento (dökme) girdisine ilişkin sunmuş olduğu fiyat teklifinin dayanağı olan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarının E.225440ve E.225447 sayılı yazılarla ilgili meslek mensuplarından istendiği görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi aşamasında ya da yapılan şikâyet üzerine yapacağı değerlendirme aşamasında gerekli görürse söz konusu tutanakları ilgili meslek mensubundan isteyip resen inceleme yetkisi bulunan idarece, bahsedilen süreçlerden sonra bu tutanakların istendiği görüldüğünden portland çimentosuna ait fiyat tekliflerine ilişkin idarenin tereddütlerinin olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle ihale işlem dosyasında bulunmadığı anlaşılan bahse konu tutanakların bilgi ve belge talebi kapsamında 07.11.2016 tarihli ve 2023 sayılı yazı ile idareden istenmiştir.

İdarenin söz konusu yazımıza ilişkin 15.11.2016 tarihli ve E.268513 sayılı cevabi yazısı ekinde yer alan 04.008/2B poz nolu Portland Çimento (dökme) girdisine ilişkin sunmuş olduğu fiyat teklifinin dayanağı olan Ek-O.6 tutanakların incelendiğinde Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığının bahse konu analiz girdisi için sunduğu fiyat teklifindeki birim fiyatın, tutanakta yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inden daha az olmadığı, söz konusu tutanağın Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağı standart formuna uygun olarak 2016 yılı 1. geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlendiği, tutanak tarih ve sayısının fiyat teklifinde yer alan ibaredeki tarih ve sayı ile aynı olduğu ve tutanağın fiyat teklifi alınan firma ve meslek mensubu tarafından imzalanıp kaşelendiği görüldüğünden tutanağın mevzuata uygun olarak düzenlendiği görülmüştür.

Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin 04.008/2B poz nolu Portland Çimento (dökme) girdisine ilişkin sunmuş olduğu fiyat teklifinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde, bahse konu tutanağın 2016 yılı 1. geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlendiği, tutanak tarih ve sayısının fiyat teklifinde yer alan ibaredeki tarih ve sayı ile aynı olduğu görülmüştür. Ancak tutanakta yer alan ihale adının şikayete konu ihale adı ile aynı olduğu fakat ihale tarihinin 30.06.2016 olarak belirtilmesi gerekirken 27.06.2016 olarak belirtildiği görüldüğünden söz konusu tutanağın EK-O.6 satış tutarı tespit tutanağı standart formuna uygun olmadığı ve söz konusu tutanağın, dayanağı olduğu fiyat teklifinde de olduğu gibi meslek mensubu tarafından düzenlenmeyip serbest muhasebeci tarafından düzenlendiği, anlaşıldığından bahse konu tutanağın mevzuatta yer alan şartlara uygun olarak düzenlenmediği görülmüştür. Dolayısıyla Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin 04.008/2B poz nolu Portland Çimento (dökme) girdisine ilişkin sunduğu açıklamanın bu açıdan da uygun olmadığı anlaşılmıştır.

f) Başvuru sahibi tarafından “Sunulan analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olmadığı” iddia edilmektedir.

Yapılan incelemede şikâyete konu isteklilerce sunulan analiz formatlarının, idarece verilen analiz formatlarından farklılığının başvuru sahibinin açıklama istenilen nakliye girdilerine yönelik iddialarının incelenmesinde tespit edildiği üzere bazı nakliye girdilerinin birim fiyat hesabında isteklilerce dikkate alınan formüllerin, idarenin açıklama isteme yazısı ekinde vermiş olduğu analiz formatlarında yer alan formüllerden farklı olmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Bazı nakliye formüllerindeki bu farklılıkların isteklilerin nakliye girdileri için öngördükleri birim fiyatlara esas taşıma mesafelerinin belirlenmesinde işin yapılmasında kullanılacak malzemenin temin edileceği ocak, tesis vb. yer ile malzemenin işin yapılması sırasında kullanılacağı yer arasındaki uzaklıktan kaynaklandığı anlaşılmıştır. Söyle ki;

İdarenin açıklama yazısı ekinde vermiş olduğu analiz formatlarında açıklaması istenilen her nakliye girdisi için ayrı olmak üzere tek bir formül verildiği görülmüştür. Ancak söz konusu formüllerin, KGM tarafından yayınlanan 2016 yılı yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar bakım ve trafik işaretlerine ait birim fiyat listesi kitabından anlaşılacağı üzere taşınacak malzemenin temin edileceği ocak, tesis vb. yerler ile bu malzemenin işin yapımı sırasında kullanılacağı yer arasındaki uzaklığın 10.000 m’den fazla ya da 10.000’m ye kadar olmasına göre değiştiği görülmüştür.

İşe ait Sözleşme Tasarısı’nın 33.1’inci maddesindeki “Taş, ariyet ve kum-çakıl ocakları, depo yeri, su temin yeri ile şantiye, beton santrali, beton tesisi, konkasör, soğuk ve sıcak karışım plentlerinin kurulacağı alanlar yüklenici tarafından temin edilecektir.” düzenlemesi gereği isteklilerin iş sırasında kullanılacak malzemeleri kendilerince belirlemiş olduğu ocak, tesis vb. yerlerden temin edebilecekleri anlaşıldığından isteklilerin idare tarafından verilen formülleri kullanmayıp, malzemeyi temin edecekleri yer ile malzemeyi iş sırasında kullanacakları yer arasındaki uzaklığa göre KGM tarafından belirlenen formülü kullanmalarının aykırılık teşkil etmeyeceği düşünüldüğünden başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibinin 1’inci iddiası kapsamında yapılan tespitler neticesinde başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında, açıklama istenilen iş kalemlerinin analizlerinde öngördüğü kar ve genel giderin olması gerekenden az olduğu ve öngördüğü mazot birim fiyatının EPDK tarafından yayınlanan Petrol ve Lpg Piyasası Fiyatlandırma Raporunda yer alan akaryakıt bayi karı hariç mazot fiyatından düşük olduğu gerekçe gösterilip mazota ilişkin fiyat teklifinin piyasa koşullarında gerçeği yansıtmadığı belirtilerek başvuru sahibinin açıklamalarının uygun bulunmamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

26.08.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ekinde yer alan ifadelerden aşırı düşük teklif açıklaması sunan Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin açıklamalarının, açıklama istenilen iş kalemleri için öngördükleri genel giderin teklif fiyatına karşılık olması gereken genel giderden az olduğu ve her iki isteklinin öngördükleri mazot birim fiyatının EPDK tarafından yayınlanan Petrol ve Lpg Piyasası Fiyatlandırma Raporunda yer alan akaryakıt bayi karı hariç mazot fiyatından düşük olduğu gerekçe gösterilip mazota ilişkin fiyat teklifinin piyasa koşullarında gerçeği yansıtmadığı belirtilerek değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Kamu ihale Genel Tebliği’nin aşırı düşük tekliflerin tespiti, sorgulaması ve değerlendirilmesinin nasıl yapılacağının düzenlenmiş olduğu 45’inci maddesinde açıklama istenilen iş kalemlerinin analizlerinde istekliler tarafından o iş kalemi için teklif edilen tutarın belirli bir oranında kar ve genel gider öngörülmesi gerektiğine ilişkin bir açıklamanın yer almadığı görülmüştür.

Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamasında, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin sunmuş olduğu analizler incelendiğinde, her bir iş kalemi için ayrı ayrı kar ve genel gider öngördükleri anlaşılmıştır.

Bu itibarla, Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının, teklif fiyatlarına karşılık öngörmeleri gereken kar ve genel giderden daha az kar ve genel gider öngördükleri gerekçesiyle uygun bulunmamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ilgili analizlerde mazot girdisi için 2,59 TL/kg birim fiyat öngörüldüğü ve buna ilişkin fiyat teklifinin sunulduğu, bahse konu fiyat teklifinin SMMM tarafından fiyat teklifine konu malın birim fiyatının, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığına dair ibarenin yazılarak ve kaşelenerek imzalanmış olduğu görülmüştür.

Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ilgili analizlerde mazot girdisi için 2,50 TL/kg birim fiyat öngörüldüğü ve buna ilişkin fiyat teklifinin sunulduğu, bahse konu fiyat teklifinin SMMM tarafından fiyat teklifine konu malın birim fiyatının, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığına dair ibarenin yazılarak ve kaşelenerek imzalanmış olduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’in Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde isteklilerin analizlerine dayanak teşkil edecek bilgi ve belgeler arasında yer verilen “kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen asgari fiyatlar”, kullanılması ihtiyari olan bir açıklama yöntemi olduğu düşünülmektedir. Bu kapsamda, akaryakıt fiyatlarına ilişkin olarak öngörülen birim fiyatın, ihale konusu işte kullanılacak akaryakıtın miktarı, ödeme yöntemi, piyasa koşulları gibi unsurlar dikkate alınmak suretiyle piyasada faaliyet gösteren kişiler tarafından kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen asgari fiyatların altında satılması mümkün olabilmektedir.

Bununla birlikte Tebliğ’in ilgili maddesi doğrultusunda mevzuata uygun şekilde üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile de açıklama yapılmasına olanak sağlandığı anlaşılmıştır.

Ayrıca EPDK’ın resmi internet sitesinde yer alan aylık Petrol ve LPG Piyasası Fiyatlandırma raporundaki ve akaryakıt bayi fiyat raporunda yer alan mazot fiyatlarının EPDK tarafından ilan edilen fiyatlar olmadığı, EPDK tarafından akaryakıt bayilerinin mazot satış fiyatlarından elde edilen ortalama fiyatlar olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, mazot (motorin) fiyatının tevsiki için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklamada bulunulmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığı ve Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin açıklamalarının, açıklama istenilen iş kalemlerinin analizlerinde öngördükleri mazot birim fiyatının EPDK tarafından yayınlanan Petrol ve Lpg Piyasası Fiyatlandırma Raporunda yer alan akaryakıt bayi karı hariç mazot fiyatından düşük olduğu gerekçe gösterilip mazota ilişkin fiyat teklifinin piyasa koşullarında gerçeği yansıtmadığı belirtilerek değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ancak A bölümünde yapılan incelemede bahsedildiği üzere aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi aşamasında ya da yapılan şikâyet üzerine yapacağı değerlendirme aşamasında gerekli görürse söz konusu tutanağı ilgili meslek mensubundan isteyip resen inceleme yetkisi bulunan idarece, bahsedilen süreçlerden sonra bu tutanakların ilgili meslek mensuplarından istendiği görüldüğünden, mazota ait fiyat tekliflerine ilişkin idarenin tereddütlerinin olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle ihale işlem dosyasında bulunmadığı anlaşılan bahse konu tutanakların bilgi ve belge talebi kapsamında 07.11.2016 tarihli ve 2023 sayılı yazı ile idareden istenilmiştir.

İdarenin söz konusu yazıya ilişkin 15.11.2016 tarihli ve E.268513 sayılı cevap yazısı ekinde yer alan, Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin mazota ilişkin sunduğu fiyat teklifinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde, bahse konu tutanağın 2016 yılı 1. geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlendiği, tutanak tarih ve sayısının fiyat teklifinde yer alan ibaredeki tarih ve sayı ile aynı olduğu, tutanağın fiyat teklifi alınan firma ve meslek mensubu tarafından imzalanıp kaşelendiği görülmüştür. Ancak tutanakta yer alan ihale adının şikayete konu ihale adı ile aynı olduğu fakat ihale tarihinin 30.06.2016 olarak belirtilmesi gerekirken 28.06.2016 olarak belirtildiği ve tutanağın ağırlıklı ortalama birim satış tutarı kısmında yer alan tabloda mazotun toplam satış tutarı ve toplam miktarı sütunlarında herhangi bir sayısal değerin yer almadığı görüldüğünden söz konusu tutanağın mevzuatta yer alan şartlara uygun olarak düzenlenmediği, bu nedenle Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin mazota ilişkin sunduğu açıklamanın uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’inci iddiası kapsamında eşit muamele ilkesi yönünden yapılan incelemede herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Yukarıda yapılan tespitler neticesinde Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. ve (başvuru sahibi) Feza Taahhüt A.Ş.nin yapmış oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarının şikâyete konu edilen hususlar açısından uygun olmadığı, Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığının yapmış olduğu açıklamanın ise şikâyete konu edilen hususlar açısından uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş.-Mehmet Ali Ünal İş Ortaklığının teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Şinasi CANDAN

Başkan V.

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi