KİK Kararı: 2016/UY.II-2079

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/047
Gündem No : 35
Karar Tarihi : 17.08.2016
Karar No : 2016/UY.II-2079

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Koçoğlu Elektromekanik End. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. - Koçoğlu Müh. Müş. Isı Yal. Sist. İnş. Teks. Tur. Otom. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

1042. Cad. 1327. Sok. No: 8/3 A. Öveçler Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı,

Üniversiteler Mah. Dumlupınar Bulvarı No: 1 No: 112 06800 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/105897 İhale Kayıt Numaralı “ODTÜ Rüzgem Rüzgar Tüneli Binası ve Rüzgar Tüneli Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 26.05.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ODTÜ Rüzgem Rüzgar Tüneli Binası ve Rüzgar Tüneli Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Koçoğlu Elektromekanik End. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. - Koçoğlu Müh. Müş. Isı Yal. Sist. İnş. Teks. Tur. Otom. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 11.07.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 25.07.2016 tarih ve 42038 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.07.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/1734 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu; açıklamalar kapsamında hesap cetveli sunulmadığı, imalat miktarları düşürülerek isteklinin avantaj sağlamaya çalıştığı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin mevzuatın aradığı şartları haiz olmadığı, fiyat teklifine dayanılarak yapılan açıklamaların birden çok iş kalemini barındıran imalatlar olduğu ve bir kısmının tek başına fiyat teklifi ile açıklanmasının mümkün olamayacağı, açıklama kapsamında sunulan analizlerde yer alan işçilik ücretlerinin saatlik brüt asgari işçilik ücretlerini dahi karşılamadığı, açıklamaların bütününde mevzuatın aradığı asgari kriterlerin sağlanamadığı ifade edilmiş ve söz konusu istekliye ait teklifin reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde;

“İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.”,

“Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde;

“45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

… … …

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.” açıklamaları yer almaktadır.

İdarece, özel imalat olarak tanımlanan iş kalemlerine ilişkin sıralı analiz girdileri listesi ve açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin oluşturulmadığı görülmektedir.

Yukarıya aktarılan Tebliğ açıklamalarına uygun olarak; idarece teklifi aşırı düşük olarak belirlenen isteklilere, açıklama istenilen iş kalemlerinin yapım şartlarına uygun analizleri de verilerek, açıklama istenilecek/istenilmeyecek iş kalemleri esas alınmak suretiyle açıklama istenilecek/istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve oluşturulacak bu listelere göre aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gereklidir.

Ayrıca, yukarıya aktarılan Tebliğ açıklamalarında da anlaşılacağı üzere idarenin hangi iş kalemleri için aşırı düşük teklif açıklaması isteyeceği hususunun doğru bir şekilde tespiti önem taşımaktadır. Yapılan incelemede İdarenin yaklaşık maliyetin tespitinde yer alan iş kalemleri esas alınarak hazırlaması gereken sıralı iş kalemleri listesi ve kümülatif toplamlarının hesaplanmasında hata yapıldığı tespit edilmiştir.

Şöyle ki;

Söz konusu yapım işi kapsamında bazı imalatların birim fiyatından istifade edilen poz numaraları aynı iken bu imalatların toplam tutarları dikkate alınmadan sıralı iş kalemleri listesinin hazırlandığı ve dolayısıyla aynı iş kaleminin birden çok satırda yer aldığı görülmüştür.

Bu durumda aynı imalatın hem açıklama istenilmeyen iş kalemleri listesinde hem de açıklama istenilen iş kalemleri listesinde olması sonucunun doğduğu gibi açıklama istenilmesi gereken iş kalemlerinin de yanlış belirlenmesine sebep olacağı açıktır.

Örneğin;

Y.15.001/2B poz numaralı kazı imalatı;

İNŞ.001 numarası altında kazı-dolgu işleri grubunda,

İNŞ.172 numarası altında çevre imalatları işleri grubunda ve

İNŞ. 185 numarası altında trafo binası imalatı işleri grubunda yer almakta olup bu iş kaleminin toplam yaklaşık maliyeti 54.532,18 TL’dir.

Y.15.140/04 poz numaralı çakıl ile sulama ve sıkıştırma yapılması imalatı (aynı zamanda açıklama istenilen iş kalemidir)

İNŞ.002 numarası altında kazı-dolgu işleri grubunda,

İNŞ.173 numarası altında çevre imalatları işleri grubunda ve

İNŞ.187 numarası altında trafo binası imalatı işleri grubunda yer almakta olup bu iş kaleminin toplam yaklaşık maliyeti 54.532,18 TL’dir.

Y.16.050/06 poz numaralı C 30/37 betonu yapılması imalatı (aynı zamanda açıklama istenilen iş kalemidir)

İNŞ.005 numarası altında kaba inşaat işleri grubunda,

İNŞ.096 numarası altında plenum odası inşaat işleri grubunda,

İNŞ.175 numarası altında çevre imalatları işleri grubunda ve

İNŞ.189 numarası altında trafo binası imalatı işleri grubunda yer almakta olup bu iş kaleminin toplam yaklaşık maliyeti 550.808,67 TL’dir.

Aynı şekilde Y.23.014 poz numaralı Ø8- Ø12 mm nervürlü çelik çubuklarla imalat yapılması iş kalemi (aynı zamanda açıklama istenilen iş kalemidir)

İNŞ.006 numarası altında kaba inşaat işleri grubunda,

İNŞ.101 numarası altında plenum odası inşaat işleri grubunda,

İNŞ.170 numarası altında vana odası inşaat işleri grubunda,

İNŞ.177 numarası altında çevre imalatları işleri grubunda ve

İNŞ.199 numarası altında trafo binası imalatı işleri grubunda yer almakta olup bu iş kaleminin toplam yaklaşık maliyeti 166.21,50 TL’dir.

Sıralı iş kalemleri listesi hazırlanırken ve kümülatif toplamlar hesaplanırken aynı iş kaleminin toplam maliyetinin dikkate alınması gerekmektedir. Oysa idarece aynı iş kalemleri ayrı ayrı iş gruplarında yer aldığı için ayrı ayrı dikkate alınmış ve böylece aynı imalata birden çok kez yer verilerek sıralı iş kalemleri listesinin ve kümülatif toplamların yanlış belirlenmesine sebep olunduğu görülmüştür. Dolayısıyla sıralı iş kalemleri listesi hazırlanırken ve kümülatif toplamlar hesaplanırken aynı iş kalemlerinin toplam maliyetlerinin dikkate alınması ve buna göre açıklama istenilecek iş kalemlerinin belirlenmesi gerekmektedir.

Tüm bu inceleme, tespit ve değerlendirmeler sonucunda idarece özel imalat olarak tariflenen iş kalemlerine ait analizlerin hazırlanması; açıklama istenilmesi/istenilmemesi gereken analiz girdileri listesinin (tüm imalatlar esas alınarak) teklifi aşırı düşük olarak belirlenen tüm isteklilere verilmesi gerekmektedir. Ancak söz konusu listeler hazırlanmadan önce idarece sıralı iş kalemleri listesi ve kümülatif toplamlar dikkate alınarak açıklama istenilecek iş kalemlerinin yeniden belirlenmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, sıralı iş kalemleri listesi ve bu liste çerçevesinde kümülatif toplamlara göre açıklama istenilecek iş kalemlerinin belirlenmesi, bu iş kalemleri dikkate alınarak açıklama istenilmeyecek analiz girdileri de tespit edilerek isteklilere açıklama istenilecek iş kalemleri listesi ile birlikte verilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi