KİK Kararı: 2016/UY.II-2044

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/046
Gündem No : 64
Karar Tarihi : 10.08.2016
Karar No : 2016/UY.II-2044

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Teyda İnşaat Taahhüt Elektromekanik Sanayi Ticaret Anonim Şirketi,

Büyük Esat Mah. Uğur Mumcu Sokağı No: 80/6 GOP Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Mersin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü,

Camişerif Mah. İnönü Bulvarı No: 5 33100 Akdeniz/MERSİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/20672 İhale Kayıt Numaralı “Mersin Anamur Alaköprü İskan Yerleşkesi Tarımsal Araziler Oluşturulması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Mersin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından 30.03.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Mersin Anamur Alaköprü İskan Yerleşkesi Tarımsal Araziler Oluşturulması” ihalesine ilişkin olarak Teyda İnşaat Taahhüt Elektromekanik Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin 23.06.2016 tarih ve 37453 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.06.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/1497 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Aşırı düşük teklif açıklamalarında N.YF.31 no’lu kazı nakli pozuna ilişkin olarak idarece belirlenen nakliye formülünün kullanıldığı, söz konusu formülün kullanılması sonucu 4,37 TL’lik birim fiyata ulaşıldığı, ayrıca analiz formatında belirtilen 25 m’ye kadar nakliyenin ayrıca minha edileceğinin belirtildiği, 25 m mesafeye taşımanın minha bedelinin 0,38 TL olarak hesaplandığı, sonuç olarak N.YF.31 kazı nakli pozu için kârsız teklif bedeli olarak 3,99 TL’ye (4,37 TL – 0,38 TL = 3,99 TL) ulaşıldığı, bahsi geçen tutara 0,05 TL/m³ kâr ve genel gider eklenmek suretiyle anılan poza ilişkin 4,04 TL/m³ teklif birim fiyatının öngörüldüğü, bu doğrultuda idarece tekliflerinin yapılan savunmanın analiz formatına, birim fiyat tariflerine, yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye uygun olmadığı gerekçesiyle reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

2. YF.001 poz numaralı iş kalemine ait analizde yer alan 03.020 (Y), 03.004 (Y) ve 03.005/2 (Y) poz numaralı analiz girdileri için ihale tarihinde ve halihazırda şirket envanterinde bulunan makinaların satın alınma bedellerinin esas alındığı, söz konusu hususa ilişkin belgelerin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer aldığı, idarece bu durumun da uygun olarak değerlendirildiği, ancak idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine açıklama kapsamında bahsi geçen iş makinalarının kepçe hacimlerine ilişkin bir tevsikin yer almadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, halbuki açıklama kapsamında sunulan iş makinası tescil belgelerinde makine kapasitelerine ilişkin bilgilerin mevcut olduğu, iş makinalarının kapasite ölçütünün beygir güçlerinin olduğu, kova hacimlerinin kullanıcının ihtiyacı doğrultusunda değiştirilebileceği, dolayısıyla bu gerekçe ile tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu, ayrıca idarece şikâyet başvurularına verilen cevaptan Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Muzaffer Kaygın İnş. Mad. Hazır Beton Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında iş makinaları için üçüncü kişilerden fiyat teklifinin alındığının anlaşıldığı, bu doğrultuda idarece tesis edilen düzeltici işlem kararında söz konusu iş makinalarına ilişkin teknik özelliklerin tevsikinin yapılıp yapılmadığı hususunda bir açıklamanın yer almamasının taraflarınca anlaşılamadığı,

3. Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Muzaffer Kaygın İnş. Mad. Hazır Beton Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından açıklama kapsamında mazot girdisine ilişkin piyasadan teklif alındığı, ancak açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.5’inci maddesine göre yapılması gerektiği, dolayısıyla mazot girdisi için alınan fiyat teklifinin, ilan tarihi ile ihale tarihi arasında EPDK tarafından Mersin ili için yayımlanan en düşük fiyatın altında olması durumunda, söz konusu istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği,

4. Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Muzaffer Kaygın İnş. Mad. Hazır Beton Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığına ait aşırı düşük teklif açıklamasında YF.001 poz numaralı iş kaleminin 01.408 poz numaralı yağcı girdisinin hesaba dâhil edilmediği hususu kesinleşen ilk ihale kararında belirtilmesine rağmen, anılan isteklinin şikâyet başvurusu üzerine alınan düzeltici işlem kararında bahsi geçen analiz girdisinin maliyet hesabına dâhil edildiğinin belirtildiği, söz konusu çelişkili kararın istekliler açısından tereddüde yol açtığı,

5. Özcoşkun Yapı Mim. San. ve Tic. A.Ş. – Maki İnş. Turz. Nak. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Muzaffer Kaygın İnş. Mad. Hazır Beton Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından yapılan şikâyet başvurularındaki iddialarda bulunabilmesi için firmaları tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması hakkında bilgi ve belge sahibi olmaları gerektiği, bu doğrultuda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan ilkelerin zedelendiği, isteklileri tereddüde düşürmenin anılan Kanun’da sayılan yasak fiil veya davranışlardan biri olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3.İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4.İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5.İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6.Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.13.Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1.Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. (Mülga madde: 07/06/2014-29023 R.G./ 31. md.)

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)…” açıklaması yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve bu teklif sahiplerinden, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi gerektiği,

Diğer yandan, idarece açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edileceği, söz konusu analiz girdilerine ilişkin olarak isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmeyeceği (işçilik girdileri hariç), söz konusu hususa ilişkin olarak da açıklama isteme yazılarında, açıklanması istenilmeyecek olan analiz girdilerine yer verileceği,

İsteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde ise, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterileceği, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerektiği anlaşılmıştır.

İnceleme konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Mersin Anamur Alaköprü İskan Yerleşkesi Tarımsal Araziler Oluşturulması

b) Yatırım proje no'su/kodu:2012K070010

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

Yaklaşık 1600 dekar alanda tarımsal araziler oluşturulması, yol ve sulama hizmetlerinin götürülmesi…” düzenlemesi yer almaktadır.

İdare tarafından ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan 24 isteklinin yer aldığı, söz konusu isteklilerden 22.04.2016 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif açıklama talebinde bulunulduğu, bahsi geçen yazı ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyecek iş kalemleri listesi, açıklama istenilecek analiz girdileri listesi, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ve sıralı analiz girdileri tablolarına yer verildiği, ancak daha sonra idarece açıklanması istenilen iş kalemleri arasında yer alan N.YF.31 poz numaralı kazı nakli iş kaleminin analiz girdilerindeki N.YF.31-Pys-Kazı nakli (kârsız) girdi hesabında kullanılacak formülün sehven %25 yüklenici kârı ve genel giderler dâhil olarak verildiğinin anlaşılması üzerine, 26.04.2016 tarihli aşırı düşük teklif açıklama talebi konulu yazılar ile söz konusu analiz girdisine ilişkin kullanılacak formülün düzeltilmiş halinin isteklilere tebliğ edildiği tespit edilmiştir.

Bununla birlikte, YF.001 (Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması) numaralı poz, KGM/17.002/K-H (Ocak taşı ile moloz taş inşaat - hazır beton harcı ile) numaralı poz ve N.YF.31 (kazı nakli) numaralı pozlar olmak üzere üç adet iş kaleminin açıklanması istenen iş kalemleri olarak belirlendiği görülmüştür.

Bu kapsamda, başvuru sahibine ait aşırı düşük teklif açıklamasında, şikâyete konu N.YF.31 poz numaralı iş kalemine ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2016 yılı motorlu araç taşıma katsayı (02.017 = K = 225) ve aşırı düşük açıklama isteme yazısı ekinde yer alan nakliye formülü esas alınarak 3,99 TL/m³’lük tutara ulaşıldığı ve söz konusu bedele 0,05 TL/m³ genel gider ve kâr eklenmek suretiyle, 4,04 TL/m³ teklif birim fiyatının öngörüldüğünün belirtildiği, bahsi geçen hususa ilişkin olarak hazırlanan analiz formatı incelendiğinde, nakliye (4500m) için F = 0,00034 x K x (M)1/2 – 0,0034 x K formülünün kullanılması sonucunda 4,37 TL/m3’lük (F = 0,00034 x 225 x (4500)1/2 – 0,0034 x 225 = 4,37 TL/m3) tutara ulaşıldığı, söz konusu tutardan 0,38 TL/m3’lik bedelin (minha (25m) – F = - (0,00034 x K x (M)1/2 à F= - (0,00034 x 225 x (25)1/2 = -0,38 TL/m³) çıkarılmasıyla beraber 3,99 TL/m³’lük tutarın (4,37 TL – 0,38 TL = 3,99 TL) (kâr hariç) hesaplandığı, 0,05 TL kâr ve genel gider öngörülmesiyle birlikte 4,04 TL teklif birim fiyatına ulaşıldığı tespit edilmiştir.

Diğer yandan, idarece isteklilere verilen sıralı analiz girdileri tablosunda şikâyete konu N.YF.31 (kazı nakli) poz numaralı iş kaleminin N.YF.31-Pys (kazı nakli – kârsız) poz numaralı analizi için F = 0,00034 x K x (M)1/2 – 0,0034 x K (KGM taşımaları – Ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazının taşınması – (<10 km) – (07.005/K-1)) (M = 4,5 km – Teknik Şartnamede YF.001 pozunun tarifinde belirtilen 25 m’ye kadar taşınması minha edilecektir.) (K = 02.017 – Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı) (Y= 1,6 – 2,5 t/m³) formülünün verildiği görülmüştür.

Aktarılan mevzuat hükümleri ve yapılan tespitler bir arada değerlendirildiğinde, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerekmektedir. Bu itibarla, idarece isteklilere verilen analiz formatında N.YF.31 poz numaralı iş kaleminin N.YF.31-Pys poz numaralı analizi için KGM’ye ait nakliye formülün verildiği ve 25 m’ye kadar taşımanın minha edileceğinin belirtildiği, bu doğrultuda başvuru sahibi tarafından şikâyete konu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamada, öngörülen teklif birim fiyatına idarece verilen bu formül kullanılmak suretiyle ulaşıldığı, yine analiz formatında belirtildiği üzere 25 m’ye kadar taşımanın minha edileceğinden hareketle aynı formül kullanılarak hesaplanan tutarın çıkarıldığı, elde edilen bedele kâr ve genel gider tutarı eklenerek 4,04 TL/m³ toplam tutara (teklif birim fiyatı) ulaşıldığı anlaşılmış olup, söz konusu hesaplamanın mevzuata aykırı olmadığı anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, idarece tesis edilen başvuru sahibine ait aşırı düşük teklif açıklamasının analizde yer alan taşıma formülüne aykırı bir şekilde mükerrer olarak indirim yapıldığı gerekçesiyle uygun bulunmaması ve anılan isteklinin teklifinin reddedilmesi işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdarece isteklilere gönderilen sıralı analiz girdileri tablosundan YF.001 poz numaralı (Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması) iş kaleminin 01.408 poz numaralı yağcı, 03.020 (Y) poz numaralı kazıcı yükleyici (100 HP) (maksimum 2,5 m³), 01.404 poz numaralı operatör makinist, 03.004 (Y) poz numaralı ekskavatör (paletli) (210 HP) (maksimum 2,5 m³), 03.005/2 (Y) poz numaralı ekskavatör (paletli) (300 HP) (maksimum 3,5 m³) ve 04.109 poz numaralı mazot (motorin) analizlerinden oluştuğu görülmüştür.

Anılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, YF.001 poz numaralı iş kalemine ilişkin hazırlanan analiz formatının idarece verilen analiz formatıyla uyumlu olduğu, şikâyete konu 03.020 (Y) poz numaralı kazıcı yükleyici (100 HP) (maksimum 2,5 m³) girdisi için 50.925,93 TL, 03.004 (Y) poz numaralı ekskavatör (paletli) (210 HP) (maksimum 2,5 m³) girdisi için 148.148,15 TL ve 03.005/2 (Y) poz numaralı ekskavatör (paletli) (300 HP) (maksimum 3,5 m³) girdisi için 190.500,00 TL’lik tutarların öngörüldüğü, söz konusu birim fiyatlara ilişkin olarak açıklama kapsamında noter onaylı düzenlenme şeklinde tespit tutanağı, söz konusu araçların satın alındığına dair başvuru sahibi adına düzenlenen faturalar (bir tanesi e-fatura şeklinde), iş makinası satış sözleşmeleri, imza sirküleri ve iş makinası tescil belgelerinin sunulduğu, bahsi geçen düzenlenme şeklinde tespit tutanağında 03.03.2016 tarihli ve A 79753 sayılı faturada konu edilen kanal kazıcı ve yükleyici MST T Plus 74,5 marka aracın, 17.03.2016 tarihli ve A 79754 sayılı faturada konu edilen ekskavatör caterpillar 330 CL 222 HP marka aracın ve 25.03.2016 tarihli ve ASB2016000000001 sayılı faturada konu edilen ekskavatör liebherr R964B marka aracın başvuru sahibine ait yevmiye defterinde kayıtlı olduğunun tutanak altına alındığı, bu hususa ilişkin olarak sunulan iş makinası satış sözleşmelerinde yine söz konusu araçların konu edildiği ve bu araçlara ait iş makinası tescil belgelerine de açıklama kapsamında yer verildiği tespit edilmiştir.

Aktarılan Tebliğ’in 45.1.6’ncı maddesinde, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanan rayiçlerin kullanılması ve söz konusu rayiçlerin poz numaraları da belirtilmek suretiyle liste şeklinde sunulması halinde, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak anılan Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde sayılan belgelerin sunulmasına gerek olmadığı ifade edilmektedir.

Buradan hareketle, istekliler tarafından açıklamaları kapsamında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçlerin kullanılması durumunda bu hususa ilişkin ayrıca bir belgelendirme yapılmasına gerek olmadığı, ancak aksi durumda söz konusu hususun mevzuata uygun olarak tevsik edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu kapsamda, anılan istekli tarafından şikâyete konu analiz girdileri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiç bedellerin kullanılmadığı, söz konusu makinaların kendi envanterlerinde yer aldığının belirtildiği, teklif birim fiyatı olarak makinaların satın alma maliyetlerinin kullanıldığı, bu hususa ilişkin olarak açıklama kapsamında faturalara, iş makinası tescil belgelerine, iş makinası satış sözleşmeleri ile araçların kendi envanterinde bulunduğunu gösterir düzenlenme şeklinde tespit tutanağına yer verildiği görülmüştür.

Diğer yandan, idarece yapılan değerlendirme neticesinde istekli tarafından iş makinalarına ilişkin sunulan belgeler ile kazıcı yükleyici ve 210 HP ekskavatör için maksimum 2,5 m³, 300 HP ekskavatör için ise maksimum 3,5 m³ olarak belirlenen kepçe hacimlerinin tevsik edilmediği, bu sebeple istenen teknik özelliklerin tamamının söz konusu belgelerde yer almadığı gerekçesiyle anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Teklif fiyatı idarece belirlenen sınır değerin altında kalan isteklilerin teklifleri aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda, söz konusu isteklilerden hangi avantajlı koşullara sahip olunduğu hususunun mevzuatta öngörülen tevsik yöntemleri çerçevesinde belgelendirmesi beklenmektedir. Diğer bir anlatımla, sahip olunan fiyat avantajının mevzuatta belirlenen koşullara uygun olması gerekmektedir. Yani kısaca buradaki esas amaç, istekliler tarafından öngörülen fiyatlarla işin yapılabilirliğinin tespit edilebilmesidir.

Mevcut durumda, YF.001 poz numaralı iş kalemine ilişkin olarak 03.020 (Y) poz numaralı kazıcı yükleyici (100 HP) (maksimum 2,5 m³), 03.004 (Y) ekskavatör (paletli) (210 HP) (maksimum 2,5 m³) ve 03.005/2 (Y) poz numaralı ekskavatör (300 HP) (maksimum 3,5 m³) araçlarının açıklanması istenen analiz girdileri olarak belirlendiği görülmüştür.

Anılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamasında, söz konusu araçların kendi envanterlerinde yer aldığı belirtilmiş olup, bu hususa ilişkin olarak tespit tutanağına, iş makinası satış sözleşmelerine, faturalara ve iş makinası tescil belgelerine yer verildiği görülmüştür.

Diğer yandan, idarece isteklilere gönderilen sıralı analiz girdileri tablosunda bahsi geçen araçlara ilişkin olarak, kazıcı yükleyici (100 HP) ile ekskavatör (210 HP) araçları için maksimum 2,5 m³ kepçe hacmi, ekskavatör (300 HP) için ise maksimum 3,5 m³ şeklinde bir belirleme yapıldığı tespit edilmiştir.

Anılan istekli tarafından sunulan belgeler dikkate alındığında, açıklamaların MST marka M542 T Plus tipi kanal kazıcı ve yükleyici, Caterpillar marka 330 CL tipli ekskavatör ve Liebherr marka R964B tipli ekskavatör üzerinden yapıldığı anlaşılmıştır. Bu model ve markadaki araçlara yönelik bir araştırma yapıldığında, MST marka M542 T Plus tipi kanal kazıcı ve yükleyicide kazan hacminin 1,2 m³, Caterpillar marka 330 CL tipli ekskavatörün kova hacminin maksimum ve minimum aralığının 0,76 m³ – 2,9 m³ olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, açıklama kapsamında yer verilen Liebherr marka R964B tipli ekskavatöre ilişkin katalogdan ise kova kapasitesinin 1,5 m³-5,2 m³, kürek kapasitesinin ise 3,4 m³-5,8 m³ olduğu, buradan hareketle hacimsel verilen aralıklardan kepçelerin ihtiyaca göre değiştirilebilir nitelikte parçalar olduğu anlaşılmıştır.

Aktarılan hususlar bir arada değerlendirildiğinde, idarece şikâyete konu araçlar için kepçe hacmine yönelik olarak maksimum kapasiteye ilişkin bir belirleme yapıldığı, söz konusu hususa yönelik yapılan incelemede kepçe hacimlerinin değişebilir nitelikte parçalar olduğunun görüldüğü, ayrıca daha büyük kepçe hacmine sahip bir aracın istekli lehine fiyat avantajı sağlayacağı sonucunu doğurmayacağı, diğer yandan teknik detay bakımından birçok bilgiyi bünyesinde barındıran bu tarz araçlara ilişkin belgelendirme yapılırken sunulan belgelerde tüm teknik bilgilerin yer almasının beklenemeyeceği, kaldı ki isteklilerin belirlenen teknik özelliklere uygun araçları getirmekle yükümlü olduğu dikkate alındığında, bu duruma ilişkin kontrolün sözleşmenin yürütülmesi aşamasında da gerçekleştirilebileceği, dolayısıyla açıklama kapsamında sunulan belgelerde kepçe hacimlerine ilişkin bilginin yer almamasının, anılan istekli tarafından teklif edilen araçların idarece verilen analiz formatına uygun olmadığı anlamına gelmeyeceği, bu itibarla yukarıda yer verilen gerekçeler doğrultusunda, idarece anılan isteklinin teklifinin reddedilmesi işleminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, başvuru sahibi tarafından idarece şikâyete verilen cevap yazısında Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Muzaffer Kaygın İnş. Mad. Hazır Beton Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından açıklama kapsamında sunulan iş makinalarına ilişkin fiyat tekliflerinde araçların teknik özelliklerinin mevcut olup olmadığı hususunun belirtilmediği ifade edilmiştir.

Yukarıda da ifade edildiği üzere, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde araçlara ait tüm teknik bilgilerin yer almasının beklenemeyeceği, kaldı ki anılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, söz konusu fiyat teklifinde ekskavatör (paletli) (210 HP) (maksimum 2,5 m³) – ekskavatör (paletli) (300 HP) (maksimum 3,5 m³) şeklinde fiyat teklifinin alındığı görülmüştür.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Aktarılan Tebliğ’in 45.1.13.5’inci maddesinde istekliler tarafından açıklama yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle yapılacak olan açıklamanın yeterli olacağı ifade edilmektedir. EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları da bu kapsamda değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda, istekliler tarafından idarece açıklanması istenilen analiz girdisi olarak belirlenen akaryakıta ilişkin tevsikte, EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının kullanılabileceği, açıklamanın söz konusu yöntemle yapılması durumunda sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesinin yeterli olacağı,

Bununla birlikte, EPDK tarafından ilan edilen fiyatların kullanılması zorunluluğun bulunmadığı, dolayısıyla anılan Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde sayılan yöntemlerle de akaryakıta ilişkin tevsikin gerçekleştirilebileceği anlaşılmıştır.

Diğer yandan, idarece oluşturulan açıklama istenilmesi gereken analiz girdileri listesinde 04.109 poz numaralı mazotun (motorin) yer aldığı görülmektedir.

Bu kapsamda, Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Muzaffer Kaygın İnş. Mad. Hazır Beton Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığına ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, şikâyete konu poza ilişkin olarak 3,10 TL/kg teklif birim fiyatının öngörüldüğü, söz konusu fiyatın tevsikinin ise üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile yapıldığı tespit edilmiştir.

İstekliler tarafından açıklamaları kapsamında hangi belgelerin sunulabileceğine ilişkin Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde tek tek sayılmak suretiyle bir belirleme yapılmış olup, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin de söz konusu yöntemlerden biri olduğu görülmüştür.

Bu doğrultuda, teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) düzenlenmesi,

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması, bu tespitin (EK-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Buradan hareketle, anılan istekli tarafından bu hususa ilişkin olarak açıklama kapsamında Selahattin Kaleli Akaryakıt A.Ş. tarafından Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 28.04.2016 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde motorinin iş yerine nakliye dâhil 3,10 TL/kg fiyattan verileceğinin konu edildiği, bahsi geçen fiyat teklifi üzerinde “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (25/04/2016) tarih ve (2016/001) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılı olduğu ve anılan fiyat teklifinin ilgili meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı,

Bununla birlikte, yine açıklama kapsamında bahsi geçen fiyat teklifine dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanağı ile Selahattin Kaleli Akaryakıt A.Ş.ne ait imza sirküleri ve ilgili meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin de sunulduğu tespit edilmiştir.

Yukarıda aktarılan hususlar bir arada değerlendirildiğinde, anılan istekli tarafından 04.109 poz numaralı (motorin) analiz girdisi için 3,10 TL/kg teklif birim fiyatının öngörüldüğü, söz konusu hususa ilişkin tevsikin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile gerçekleştirildiği, anılan fiyat teklifinin mevzuata uygun olarak düzenlendiği, bu doğrultuda bahsi geçen analiz girdisine ilişkin tevsikin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna ulaşılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

16.05.2016 tarihli ihale komisyonu kararında “…bu fiyatlara göre 03.504 (Y) ve 03.505/2 (Y) pozlarının alt analizinde bulunan 03.004 (Y) ve 03.005/2 (Y) rayiçlerinin fiyatlarının hesaplandığı, bu hesaplamalar yapılırken teklifte belirtilmeyen 01.408 rayiç nolu yağcının hesaba dâhil edilmeden YF.001 pozunun analizine giren 03.004 (Y) ve 03.005/2 (Y) rayiçlerinin fiyatlarının yanlış hesaplandığı tespit edilmiştir…” ifadelerine yer verildiği,

Söz konusu komisyon kararının tebliği üzerine anılan istekli tarafından idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bahsi geçen şikâyet başvurusunda “…Yukarıda anılan Tebliğ hükmü çerçevesinde; adet olarak belirtilen ekskavatörler için amortisman, yedek parça, tamir, bakım, sermaye faizi, sigorta, makine nakli, montaj ve demontaj bedellerini içerecek şekilde fiyat teklifi ile açıklama yapılmış, bunun dışında kalan diğer girdilerden mazot için fiyat teklifi alınmış, yağcı, operatör makinist ve kazıcı yükleyici girdileri için ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığının birim fiyat ve rayiçleri kullanılmıştır. Dolayısıyla YF.001 pozunun analizinde yer alan tüm girdiler tek tek hesaplanmış, belgelendirilmiş ve her birinin tutarı ayrı ayrı toplanarak analizin toplam tutarına ulaşılmıştır…” hususlarının yer alıdğı görülmüştür.

İdarece şikâyet üzerine yapılan inceleme neticesinde “…ekskavatörlerin adet olarak belirlenen makine girdisinin fiyatına dâhil olmayan ve diğer girdiler arasında bulunan 01.408 yağcı girdisi için de saatlik asgari ücretin üzerinde olan 2016 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayicinin kullanıldığı ve bu tutarın idaremizce verilen analize uygun şekilde ayrı bir girdi olarak YF.001 pozunun analizine ve teklif fiyatına dâhil edildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur…” şeklinde gerekçe belirtilerek düzeltici işlem tesis edilmesine karar verilmiştir.

Bu itibarla, anılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, söz konusu istekli tarafından YF.001 poz numaralı her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması iş kaleminin analiz girdisi olan 01.408 poz numaralı yağcı girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiç bedel kullanılmak suretiyle 7,55 TL/sa teklif birim fiyatının öngörüldüğü,

Diğer yandan, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 01.408 poz numaralı yağcı girdisi için yayımlanan 2016 yılı birim fiyatının 7,55 TL/sa olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Bu doğrultuda, anılan istekli tarafından şikâyete konu analiz girdisinin açıklanmasında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2016 yılı birim fiyatının kullanıldığı, dolayısıyla bu hususa ilişkin ayrıca bir belgelendirme yapılmasına gerek olmadığı anlaşılmış olup, söz konusu analiz girdisine ilişkin yapılan açıklamanın yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilir.

…

Kurum, itirazen şikâyete ilişkin nihai kararın, incelenen ihaleye ilişkin gerekli bilgi ve belgeler ile ihale işlem dosyasının kayıtlara alındığı tarihi izleyen yirmi gün içinde vermek zorundadır…” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla şikâyet ve itirazen şikâyet yollarına başvurulabilmektedir. Kurum itirazen şikâyet başvurularına yönelik incelemeyi ihale işlem dosyası üzerinden gerçekleştirmektedir. Bu doğrultuda, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının incelenebilmesi için, başvuru sahibi tarafından ortaya daha somut verilerin konulması gerektiği, dolayısıyla bu aşamada belgeler üzerinden böyle bir inceleme yapılmasının imkân dâhilinde olmadığı, diğer bir anlatımla başvuru sahibi tarafından kanıtlayıcı nitelikte olan bilgi ve belgelerin sunulması durumunda incelemenin gerçekleştirilebileceği, ancak iddia konusu edilen hususlara esas teşkil eden herhangi bir bilgi ve belgenin mevcut olmadığı, bu çerçevede ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen bilgi ve belgeler üzerinden bu hususa yönelik bir inceleme yapılamayacağı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin bu iddiasının uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

Aktarılan Tebliğ açıklamaları uyarınca, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerekmektedir. Bu itibarla, idarece isteklilere verilen analiz formatında N.YF.31 poz numaralı iş kaleminin N.YF.31-Pys poz numaralı analizi için Karayolları Genel Müdürlüğüne ait nakliye formülünün (F = 0,00034 x K x (M)1/2 – 0,0034 X K) (<10 km) – (07.005/K-1) (M= 4,5 km) verildiği, birim olarak ise m³ şeklinde belirleme yapıldığı görülmüştür.

Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Muzaffer Kaygın İnş. Mad. Hazır Beton Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığına ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, N.YF.31 poz numaralı iş kalemine yönelik oluşturulan sıralı analiz girdileri tablosunda N.YF.31 –Pys kazı naklı (kârsız) pozu için birim olarak m³, miktar olarak 1,00000000000 şeklinde belirleme yapıldığı, birim fiyat olarak 2,85 TL öngörüldüğü, söz konusu fiyatın tevsikinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile gerçekleştirildiği,

Söz konusu hususa ilişkin olarak, Yıldızoğulları İş Makinaları Mehmet Yıldız tarafından Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 26.04.2016 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, bahsi geçen fiyat teklifinde her cins ve klastaki kazının vasıtalara yüklenmesi, 4500 metre mesafeye nakliyesi, boşaltılması, istifi (şoför, yakıt, makine yağı, üstübü, yedek parça, tamir bakım vb. dâhil) işlerinin 2,85 TL/m³ bedel ile yapılmasının konu edildiği, anılan fiyat teklifi üzerinde “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (26/04/2016) tarih ve (1) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılı olduğu ve fiyat teklifinin ilgili meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı,

Bununla birlikte, bahsi geçen fiyat teklifine dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanağı ile Mehmet Yıldız adına imza beyannamesi ve ilgili meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir.

Bu itibarla, idarece oluşturulan analiz formatında N.YF.31 poz numaralı iş kaleminin N.YF.31-Pys poz numaralı analiz girdisi için Karayolları Genel Müdürlüğüne ait nakliye formülünün verildiği, mesafe olarak 4,5 km şeklinde bir belirleme yapıldığı, söz konusu analiz formatına yönelik süresinde uygun bir şikâyet başvurusunun mevcut olmadığı dikkate alındığında, teklif fiyatı aşırı düşük olarak belirlenen isteklilerin yapacakları açıklamalar kapsamında şikâyete konu poz için idarece belirlenen söz konusu formülün kullanılmasının bekleneceği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, anılan istekli tarafından söz konusu poza ilişkin tevsikin, yukarıda yer verilen gerekçeler doğrultusunda mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmediği, bu sebeple bu isteklinin teklifinin reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, idarece Teyda İnşaat Taahhüt Elektromekanik Sanayi Ticaret A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi 1 ve 2’nci iddialar kapsamında yer verilen gerekçeler doğrultusunda yerinde olmamakla birlikte, 10.08.2016 tarihli ve 2016/UY.II-2043 sayılı Kurul kararı ile anılan isteklinin teklifinin makine analizlerinde öngörülen tutarların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiç bedeller üzerinden hesaplanan yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi-sigorta ve nakil-montaj-demontaj gider kalemlerini dâhi karşılamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşıldığından, bu aşamada söz konusu istekliye yönelik idarece tesis edilmesi gereken yeni bir işleme gerek bulunmamaktadır. Diğer yandan, eşit muamele kapsamında yapılan incelemede mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Muzaffer Kaygın İnş. Mad. Hazır Beton Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi