KİK Kararı: 2016/UY.II-1944

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/045
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 03.08.2016
Karar No : 2016/UY.II-1944

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Deha Altyapı A.Ş.,

Mevlana Bulvarı Ege Plaza No: 182/61 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü,

152 Evler Mah. Ankara Yolu Cad. No:286 16330 Yıldırım/BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/14358 İhale Kayıt Numaralı “(İznik-Mekece) Ayr-Osmaneli-Bilecik İl Yolu Osmaneli Şehir Geçişi Km:0+000-4+000 Arası Bsk Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 26.02.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “(İznik-Mekece) Ayr-Osmaneli-Bilecik İl Yolu Osmaneli Şehir Geçişi Km:0+000-4+000 Arası Bsk Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Deha Altyapı A.Ş. nin 17.06.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.06.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 01.07.2016 tarih ve 39142 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.07.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/1597 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında idarece belirlenen açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin hatalı olduğu,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu açıklamanın, aşağıda yer alan iddialar çerçevesinde uygun olmadığı,

a) Bazı analiz girdilerinin hem açıklama istenilecek analiz girdisi, hem de açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlendiğine bakmadan söz konusu girdiler için farklı fiyatlar öngördüğü,

b) Açıklama kapsamında sunulan fiyat teklifleri ve fiyat teklifine dayanak olan ilgili tutanaklar arasında uyumsuzluk olduğu, açıklamanın incelenmesi sırasında idarece söz konusu tutanakların meslek mensubundan istenilmediği, ilgili tutanakların doğruluğunun teyit edilmesi gerektiği, bahse konu tutanaklarda fiyat tekliflerinin ilgili olduğu iş kaleminde yer alan işçilik ve diğer girdileri de içeren ayrıntılı açıklamaların yer almadığı ve sunulan fiyat tekliflerini mevzuata uygun olmadığı,

c) Açıklama kapsamında sunulan belgelerin usulüne uygun olmadığı, belgelerde ismi yer alan meslek mensuplarına ait faaliyet belgeleri ve oda kayıt belgelerinin sunulması gerekirken sunulmadığı, fiyat tekliflerinde ilgili meslek mensuplarına ait imzaların yer almadığı, analiz girdilerinin miktarla ilişkin birimlerin, fiyat teklifinde yer alan birimlerden farklı olduğu, sunulan analizlerin idarece ihale dokümanı kapsamında yer alan analiz formatlarına uygun olmadığı, sunulan analizlerde yer alan girdi miktarlarını, idarece verilen analiz formatlarında yer alan girdi miktarları ile uyumsuz olduğu, girdi miktarlarının azaltıldığı, birim fiyat çarpımlarında aritmetik hata yapıldığı,

d) Açıklama kapsamında yer alan akaryakıt girdisi için öngörülen bedelin EPDK tarafından açıklanan fiyatlardan daha düşük olduğu,

e) Açıklama kapsamında dikkate alınan nakliye mesafelerinin idarece belirlenen nakliye mesafeleri ile uyumlu olmadığı, açıklamada öngörülen nakliye mesafelerinin, idarenin yaklaşık maliyet hesaplarken öngördüğü mesafelerle örtüşse dahi idarece öngörülen nakliye mesafelerinin gerçek hayattaki fiili koşulları sağlamadığı nakliye bedellerinin hesaplanmasında nakliye formüllerinin tek başına yeterli olmadığı, bu mesafelerin belirlenmesine ilişkin belgeler ve hesap yönteminin izah edilmesi gerektiği, ihale konusu işin yapımı sırasında iş güzergahı içerisinde kalan alanlarda işe özgü olan asfalt plenti, beton santrali, depo vb. tesisler ile BSK şantiyesi kurulumu için ve malzemenin dökümü için kullanılacak sahaların kullanımına ilişkin ilgili izinlerin alınmadan isteklinin açıklama kapsamında söz konusu sahalar için öngördüğü yerlerin uygun olup olmadığının belirsiz olması nedeniyle nakliye mesafelerinin doğruyu yansıtmayacağı,

f) Nakliyeye ilişkin iş kalemlerinin farklı tür ve miktarda girdiler içeren iş kalemleri olduğu bu nedenle nakliye maliyetlerinin söz konusu nakliye iş kalemlerine ilişkin fiyat teklifi alınan firmaların resmi defter ve muhasebe kayıtlarından çıkarılabilir bilgiler olmadığı ve bu hususun daha önce gerçekleştirilmiş aynı tür ve girdileri içeren nakliye işlerinin olmadığı ve geleceğe dair bir fiyatlandırmanın yapıldığı ve bu şekilde yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı,

g) Malzeme ocaklarına ilişkin işletme ruhsatı, ÇED raporu ve ocağın kullanımına ilişkin sözleşmenin açıklama kapsamında sunulması gerektiği ancak açıklama kapsamında sunulmadığı,

h) Analizlerde yer alan teknik özelliği farklı olan araçlar için aynı birim fiyat öngörüldüğü, makine veya ekipman girdilerine ilişkin rayiç bedellerin kullanılması gerektiği, ancak söz konusu istekli tarafından makine veya ekipman giderlerine ilişkin kendi makine parkında yer alan araçlara ait amortisman defterinde yer alan daha düşük bedellerin öngörüldüğü ve açıklama kapsamında kullanılacağı belirtilen kendine ait iş makinelerinin idarece verilen analiz formatlarında yer alan makineler olduğuna ilişkin herhangi bir belge sunmadığı amortisman bedellerinin belirlendiği YMM veya SMMM onaylı raporun, açıklama kapsamında sunulması gerektiği, analizlerde yer alan makine kalemlerinde yer alan bakım onarım, işletme, finansman vb. alt girdilerin açıklama kapsamında gösterilmesi gerektiği,

ı) İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi kapsamında öngördüğü kâr oranı ile açıklama kapsamında sunmuş olduğu analizlerde ön görülen kâr oranlarının farklı olduğu, açıklama istenilmeyen iş kalemleri için teklif etmiş olduğu bedeller ile söz konusu iş kalemlerinin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Şikâyete konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2’nci maddesinden bahse konu ihalenin Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü’nün (İznik-Mekece) Ayr-Osmaneli-Bilecik İl Yolu Osmaneli Şehir Geçişi Km:0+000-4+000 Arası BSK Yapım İşi olduğu anlaşılmıştır.

İşe ait İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan Şartname’nin 35’inci maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği, tekliflerin nasıl puanlanacağı hususuna yer verilmiştir.

Yukarıya aktarılan İdari Şartname düzenlemelerinden sınır değerin altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklama istenileceği, mevzuata uygun aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilere ait tekliflerle diğer geçerli teklifler arasında fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucu ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirleneceği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği; komisyonun yapım yönteminin ekonomik olması, teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük tekliflerin geçerli teklif olarak dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.

Ayrıca bu hususa Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde de yer verilmiş ve aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde, “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

Ayrıca, açıklama istenilecek iş kalemleri ile açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin idare tarafından nasıl tespit edileceği ve yapım işleri ihalelerinde teklif bedelinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerin, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesi uyarınca yapacakları açıklamada uyacakları usul ve esaslar Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde düzenlenmiştir.

Şikayete konu ihaleye 14 isteklinin teklif verdiği, 03.06.2016 tarihli ihale komisyonu kararından, bahse konu ihaleye ilişkin alınan 29.04.2016 tarihli ve 2016/UY.II-1167 sayılı Kurul kararı gereği sınır değer altında teklif veren Orak Altyapı Sanayi ve Ticaret A.Ş.den tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, söz konusu istekli tarafından sunulan açıklamanın uygun bulunduğu, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi belirlemek için teklif fiyatı ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin en yüksek puana sahip Orak Altyapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. üzerinde bırakıldığı, tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda ikinci yüksek puana sahip başvuru sahibi Deha Altyapı A.Ş. ye ait teklifin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddiasının yer aldığı dilekçe ile 05.04.2016 tarihinde Kurum’a yapmış olduğu itirazen şikâyet başvurusu kapsamında yapılan inceleme neticesinde 29.04.2016 tarihli ve 2016/UY.II-1167 sayılı Kurul kararının alındığı, söz konusu Kurul kararı ile idarece açıklama istenilen iş kalemlerine ait analiz formatlarının temel girdiler üzerinden oluşturulup, (temel girdilere kadar ayrıştırılıp) bir liste halinde açıklama istenilmeyen girdilerin belirlenmesi ve girdi cinsi ile miktarının yer aldığı analiz formatları gönderilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğine yönelik düzeltici işlem kararı alındığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin iddialarına yönelik yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında idarece belirlenen açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin hatalı olduğuna yönelik iddiasının, açıklama istenilecek iş kalemlerini oluşturan analiz girdilerinin geneli ile mevzuatta yaklaşık maliyet oluşturulurken ihale komisyonu tarafından belirleneceği belirtilen iddiaya konu işlemlerin, herhangi bir sebep ve delile dayandırılmaksızın Kurumun ihale komisyonu yerine geçerek yeniden incelenmesi ve değerlendirilmesi talebini içeren genel nitelikli ifadelerden oluştuğu anlaşılmıştır. Bu nedenle Kurum tarafından ihale sürecindeki işlem ve eylemlere ilişkin yapılacak inceleme başvuru sahibinin iddia konusu ettiği hususlara ve idarenin bu yöndeki beyanlarına hasredilmiş olup, uyuşmazlıklarda idari denetim yetkisi bu yönde bulunan Kurumun ihale komisyonlarının yerine geçip, resen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetkisinin bulunmadığı değerlendirildiğinden, ihale komisyonunun görev ve yetkisi dâhilinde olan söz konusu hususun Kurum tarafından yeniden incelenmesi/değerlendirilmesi talebini içeren bahse konu iddiasının 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

İdare tarafından Orak Altyapı Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye 24.05.2016 tarihinde EKAP üzerinden gönderildiği anlaşılan aşırı düşük teklif isteme yazısı ekinde yer alan açıklama istenilen iş kalemlerine ait sıralı analiz girdileri tablosu incelendiğinde, söz konusu analiz girdilerinin anılan Kurul kararı gereği patlayıcı, mazot, su, çimento, kanalizasyon borusu vb. malzeme girdileri, işçilik girdileri, makine giderleri ve nakliye girdilerinden oluşan temel girdilere kadar ayrıştırılarak oluşturulduğu görülmüştür. Ancak tek bir liste halinde açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirtilmediği tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığına yönelik iddiaları çerçevesinde yapılan inceleme aşağıda yer almaktadır.

Açıklama istenilecek analiz girdilerinden 03.030, 02.017, 03.004 ve 03.005/1 poz nolu analiz girdilerinin bazı iş kalemleri için açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlendiği görülmüştür. Ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin söz konusu analiz girdilerinin her biri için ayrı ayrı, farklı bedel öngörmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin İhale üzerinde bırakılan isteklinin bazı analiz girdilerinin hem açıklama istenilecek analiz girdisi, hem de açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlendiğine bakmadan söz konusu girdiler için farklı fiyatlar öngördüğüne yönelik iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizler mazot, yuvarlak yapı odunları, portland çimentosu, patlayıcı için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi sunduğu, amortisman ömrünü tamamlamış makinaların tespitine ilişkin SMMM tespit raporu, bazı makinelere ait alış faturası, (açıklama kapsamında kullanılmış olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiçler ve Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından yayımlanmış olan birim fiyatlara ilişkin Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen şekilde liste ile itinerer sunduğu görülmüştür.

Fiyat tekliflerine konu ürünlerin üçüncü kişilerden tedarik edilen ve ihale konusu iş kapsamında kullanılacak olan mamul mallara ilişkin olduğu, iş kalemine ilişkin olmadığı dikkate alındığında, söz konusu fiyat tekliflerinde işçilik ya da başka bir girdinin yer almamasında aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır. Sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi yazılarak teklif alınan firmalar ve serbest muhasebeci mali müşavirler tarafından imzalanıp kaşelendiği görüldüğünden söz konusu fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan şekil şartlarını sağladığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin söz konusu fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olmadığı yönündeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklamalarının nasıl yapılacağına ilişkin Tebliğ’in 45’inci maddesinde, açıklama kapsamında sunulan belgelerde yer alan meslek mensubuna ait oda kayıt belgesi ve faaliyet belgesinin açıklama kapsamında sunulması gereken belgelerden olduğuna yönelik bir hüküm veya düzenlemenin yer almadığı, bu durumda başvuru sahibinin söz konusu belgelerin sunulması gerektiğine yönelik iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin açıklama kapsamında yer alan akaryakıt girdisi için öngörülen bedelin EPDK tarafından açıklanan fiyatlardan daha düşük olduğu iddiasına yönelik yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan analizlerde yer alan mazot girdisine ilişkin öngörülen birim fiyatın 2,60 TL/Kg olduğu, söz konusu birim fiyatı tevsik etmek için fiyat teklifi sunduğu ve bu fiyat teklifinde yer alan mazota ilişkin fiyatın KDV hariç 2,60 TL/Kg olduğu görülmüştür. Yapılan incelemede yukarıda belirtildiği şekilde mazota ilişkin sunulan fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan şekil şartlarını sağladığı anlaşılmıştır.

Kamu ihale Genel Tebliği’nin 45.1.13.5’inci maddesinde “İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)” açıklamasının yer almaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamasının isteklilerce teklif edilen fiyatın, EPDK tarafından ilan edilen asgari fiyata uygun olması durumunda belgelendirmenin nasıl yapılması gerektiğine ilişkin olduğu, ancak EPDK tarafından ilan edilen fiyatlar ile açıklama yapılması zorunluluğunun olmadığı, analiz girdisi olarak mazot fiyatının Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesi gereğince ve uygun şekilde, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklanmasını engellemediği anlaşılmıştır.

Bu durumda açıklama kapsamında sunulan analizlerde yer alan mazot fiyatının tevsiki için sunulan fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan şekil şartlarını sağladığı dikkate alındığında başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklamada sunulan belgeler kapsamında yapılan incelemede istekli tarafından sunulan açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analizlerde yer alan girdi miktarlarının idarece açıklama isteme yazısı ekinde verilen analiz formatlarında yer alan girdi miktarları ile aynı olduğu görülmüştür. Sunulan analizlerde girdi miktarları ile girdilere öngörülen bedellerin çarpımı sonucunun genelinde matematiksel kural kabulünden yola çıkarak virgülden sonra iki hane olacak şekilde aşağı ya da yukarı yuvarlama yapıldığı görülmüştür. Örneğin BSK poz nolu iş kaleminin analizinde yer alan 03.048 poz nolu analiz girdisinin miktarı ile öngörülen birim fiyatın çarpımı sonucu için bulunan değerin yuvarlama yapılmadan 0,13989 olduğu, analizde ise 0,14 olarak yuvarlandığı, aynı iş kalemi analizinde yer alan 03.064 poz nolu analiz girdisinin miktarı ile öngörülen birim fiyatın çarpımı sonucu için bulunan değerin yuvarlama yapılmadan 0,02158 olduğu, analizde ise 0,02 olarak yuvarlandığı görülmüştür. Bu şekilde yapılan yuvarlama işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklama yazısı eki olarak verilen sıralı analiz girdileri tablosu (analiz formatları) incelendiğinde açıklama istenilen nakliye girdilerinin bsknın şantiyeden serim yerine nakli, bitümlü malzemenin ana depodan şantiyeye nakli, temelin serim yerine nakli, kum çakıl nakli, prefabrik beton parke nakli, kanalizasyon borusu nakli, ariyet kazısı nakli, bitümlü karışım kaplamaların depoya nakli, kazı malzemesinin depoya nakli olduğu görülmüştür.

Sunulan analizlerde yer alan kum çakıl ve prefabrik beton parkenin nakli için öngörülen mesafenin belirlenmesinde, açıklama kapsamında sunulan itinererde yer alan asfalt agregası ve parke üretim tesisi olarak kullanılacağı anlaşılan maden ocağının dikkate alındığının belirtildiği, ariyet kazısı nakli için ise açıklama kapsamında sunulan itinererde yer alan ariyet ocağının dikkate alındığının belirtildiği görülmüştür. Sunulan itinererde ise söz konusu maden ocağının ve ariyet ocağının işin yapılacağı güzergahın başlangıç ve bitiş noktasına olan uzaklıklarının gösterildiği anlaşılmıştır.

Söz konusu itinererde ariyet kazısının temin edileceği ariyet ocağının işin yapılacağı güzergâhın başlangıç noktasına 7 km uzaklıkta, son noktasına ise 11 km uzaklıkta olduğu, kum çakılın ve prefabrik beton parkenin temin edileceği asfalt agregası ve parke üretim tesisi olarak kullanılacak olan maden ocağının işin yapılacağı güzergâhın son noktasına 6 km, başlangıç noktasına 10 km uzaklıkta olduğunun belirtildiği görülmüştür.

Söz konusu nakliye girdilerinden temelin serim yerine nakli, bsknın şantiyeden serim yerine nakli, bitümlü malzemenin ana depodan şantiyeye nakli, bitümlü karışım kaplamaların depoya nakli, kazı malzemesinin depoya nakli, kanalizasyon borusu nakli için öngörülen nakliye mesafeleri için belgelendirme yapmadığı, ancak bedellerinin idarece yaklaşık maliyette öngörülen nakliye bedelleri ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Kum çakıl nakli, prefabrik beton nakli ve arizet kazısı nakli için işin yapılacağı yere olan ortalama mesafelerin sırasıyla 9 km ve 8 km olarak öngörüldüğü anlaşılmıştır. Söz konu nakliye mesafeleri için sunulan itinererde yer alan mesafeler dikkate alınarak 2015 yılı yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar, bakım ve trafik işlerine ait birim fiyat listesinde yer alan formüller kullanılması suretiyle söz konusu nakliye bedellerinin açıklandığı anlaşılmıştır.

Öte yandan yapılan incelemede nakliye iş kalemlerine ilişkin açıklamanın fiyat teklifi alınarak yapılmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin nakliye iş kalemleri için alınan fiyat tekliflerine yönelik iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca başvuru sahibinin açıklamada öngörülen nakliye mesafelerinin, idarenin yaklaşık maliyet hesaplarken öngördüğü mesafelerle örtüşse dahi idarece öngörülen nakliye mesafelerinin gerçek hayattaki fiili koşulları sağlamadığı yönündeki iddiasının, idarece hesaplanan yaklaşık maliyette yer aldığı düşünülen hataya ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “…İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. …” hükmü,

Anılan Kanunu’nun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde yer alan “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıya aktarılan kanun hükümleri ile beraber bahse konu ihalenin açık ihale usulü ile ihale edildiği dikkate alındığında, söz konusu hususa ilişkin iddiaya yönelik şikâyetin, yaklaşık maliyetin açıklanmış olması gereken ihale tarihinden (26.02.2016) sonraki on gün içinde idareye yapılması gerektiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla söz konusu iddiaın süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin açıklama kapsamında, itinererde gösterilen ariyet ocağına ilişkin Bilecik İl Özel İdaresi Çevre Koruma ve Kontrol müdürlüğü tarafından düzenlendiği anlaşılan iş yeri açma ve çalıma ruhsatı, maden işletme ruhsatı, Bilecik İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından düzenlendiği anlaşılan çevresel etki değerlendirme belgesi ve ocağın kullanımına ilişkin Kar-Çet Madencilik Hafriyat San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yapmış olduğu sözleşme sunduğu görülmüştür. Kum çakıl ve prefabrik beton parke temini için kullanacağı ocağa ilişkin ise Selahattin Kızıldağ ile yapmış olduğu sözleşme, Bilecik İl Özel İdaresi Çevre Koruma ve Kontrol müdürlüğü tarafından düzenlendiği anlaşılan ocağa ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından düzenlendiği anlaşılan işletme ruhsatı, işletme izni sunduğu görülmüştür. Aşırı düşük teklif açıklamalarının nasıl yapılacağına ilişkin Tebliğ’in 45’inci maddesinde, söz konusu belgelerin sunulması gereken belgelerden olduğuna yönelik bir hüküm veya düzenlemenin yer almadığı, bu durumda başvuru sahibinin söz konusu belgelerin sunulması gerektiğine yönelik iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin işin yapımı sırasında iş güzergâhı içerisinde kalan alanlarda işe özgü olan asfalt plenti, beton santrali, depo vb. tesislerin kurulumu ve malzemenin dökümü için kullanılacak sahaların kullanımına ilişkin izinlerin alınmadan isteklinin açıklama kapsamında söz konusu sahalar için öngördüğü yerlerin uygun olup olmadığının belirsiz olması nedeniyle nakliye mesafelerinin doğruyu yansıtmayacağına yönelik iddiasının açıklama kapsamında sunulan analizlerde yer alan nakliye mesafelerine esas teşkil eden tesisler için kullanılacak sahalarının kullanımına ilişkin izinlerin, sözleşme imzalandıktan sonra alınması gereken bir husus olduğu dikkate alındığında söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde açıklama istenilecek iş kalemlerine ilişkin ön gördüğü birim fiyat teklifler ile açıklama istenilecek iş kalemlerine ilişkin sunulan analizler sonucu elde edilen birim fiyatları aynı olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi kapsamında öngördüğü kâr oranı ile açıklama kapsamında sunmuş olduğu analizlerde ön görülen kâr oranlarının farklı olduğuna yönelik iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama istenilmeyen iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarla ile söz konusu iş kalemlerin yapılıp yapılamayacağının kontrol edilmesi gerektiğine yönelik mevzuatta herhangi bir düzenlemenin yer almadığı dikkate alındığında açıklama istenilmeyen iş kalemleri için teklif etmiş olduğu bedeller ile söz konusu iş kalemlerinin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığına yönelik iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısı ekinde verilen sıralı analiz girdileri tablosu (analiz formatları) incelendiğinde giderleri açıklama istenilen analiz girdileri arasında yer alan makine türlerinin 03.030 poz nolu primer 15'x24'+sekonder 24'x16'eleme ve yükleme tertibatlı, 25m³/saat 1' ve 40 m³ /saat 2 randımanlı konkasör, 03.070/1 poz nolu 75 m²/h kapasiteli tepeden konveyörle dolan silo, vibrasyon tabla 62 kW toplam motor gücü, kalıp vs. özellikli prefabrik beton plak, parke yapma tesisi, 03.070/2 poz nolu 400 HP gücünde max. 2.05 m genişliğinde, 0,15 m freze derinliğinde konveyörlü özellikte asfalt kazıma makinası, 03.004 poz nolu Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3) ve 03.005/1 poz nolu Ekskavatör beko takriben 125 HP (3/4-15/8 yd3) olduğu anlaşılmıştır.

KGM tarafından yayımlanan yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar, bakım ve trafik işlerine ait fiyat analizlerine bakıldığında söz konusu makine giderlerine ait rayicin makineye ait amortisman, yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil montaj, demontaj bedellerini içerdiği anlaşılmıştır. Örneğin 03.004 poz nolu makine rayicine ilişkin KGM tarafından yayımlanan yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar, bakım ve trafik işlerine ait analizinin,

“03.004 rayiç numaralı ekskavatör

Makine analizi:

Amortisman 0.000063A (A= iş makinesi edinim değeri.)

Yedek parça 0.000033A

Tamir bakım 0.000008A

Sermaye faizi sigorta 0.000023A

Nakil, montaj, demontaj 0.000010A

Toplam 0.000137A” şeklinde olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu analizlerde 03.070/2, 03.070/1, 03.004 poz nolu makine giderleri için öngörülen bedellerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tarafından 2015 Yılı için yayımlanmış rayiçler olduğu görülmüştür.

03.030 poz nolu konkasör ve 03.005/1 poz nolu ekskavatör giderlerine ilişkin sunmuş olduğu amortisman ömrünü tamamlamış makinelerine ait SMMM tespit raporu ve alış faturaları incelediğinde konkasöre ait alış faturasının Mekin İnş. Elk. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlendiği görülmüştür. Ticaret sicil gazetesi resmi internet sayfasında Orak Altyapı Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye ait olan ticaret sicil gazeteleri incelendiğinde, Orak Altyapı Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin önceki ticaret unvanının Mekin İnş. Elk. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. olduğu, tespit raporunda yer alan konkasörün 110 t/h kapasitesinde olduğu görülmüştür. Kapasitede belirtilen t ve h sembollerinin uluslararası birim sisteminde sırasıyla ton ve saati temsil ettiği kabulüyle tespit raporunda yer alan konkasörün kapasitesinin 110 ton/saat olduğu anlaşılmıştır. Alış faturasında yer alan konkasör kapsitesinin ise 350-400 ton/ saat olduğu görülmüştür. Dolaysıyla söz konusu alış faturasının, ilgili tespit raporunda yer verilen konkasöre ait olmadığı görülmüştür.

KGM tarafından yayımlanan yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar, bakım ve trafik işlerine ait birim fiyat tarifleri kitabının 26’ncı sayfasında yer alan kullanılacak malzeme yoğunluklarına ilişkin tabloda kum, çakıl, kum-çakıl, elenmemiş (tüvenan) stablize veya alt temel ve temel malzemeleri, kırılarak elde edilmiş kırmataş, mıcır, agrega veya alt temel ve temel malzemeleri, kil ve benzeri malzeme yoğunluğunun 1,6 ton/m³ olarak belirlendiği dikkate alındığında analizlerde 25m³/saat ve 40 m³ /saat kapasitede olduğu belirtilen konkasör kapasitesinin ton/saat cinsinden, istenilen kapasite toplamlarından (25x1,6)=40 + (40x1,6)=64 yola çıkarak 104 ton/ saat olduğu anlaşılmıştır. Açıklama kapsamında sunulan tespit raporunda belirtilen 110 ton/saat kapasitedeki konkasörün analizde yer alan konkasör kapasitesinden daha az olmadığı anlaşılmıştır.

03.030 poz nolu primer 15'x24'+sekonder 24'x16'eleme ve yükleme tertibatlı, 25m³/saat 1' ve 40 m³ /saat 2 randımanlı konkasör girdisine ait analizin,

“Makine analizi:

Amortisman 0.000083A (A= iş makinesi edinim değeri.)

Yedek parça 0.000044A

Tamir bakım 0.000011A

Sermaye faizi sigorta 0.000023A

Nakil, montaj, demontaj 0.000010A

Toplam 0.000171A” şeklinde olduğu görülmüştür.

Konkasöre ait aktarılan analizde yer alan yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil monta, demontaj giderleri toplamı olan 0,000088 değerinin analiz toplamı olan 0.000171 değerine bölünmesi sonucu elde edilen değerin yaklaşık 0,515 olduğu anlaşılmıştır. Başka bir deyişle konkasöre ait amortisman gideri dışında kalan yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil monta, demontaj girdilere ait bedelin 03.030 poz nolu konkasöre ait rayicinin 0,515 oranına karşılık geldiği anlaşılmıştır. 03.030 poz nolu primer 15'x24'+sekonder 24'x16'eleme ve yükleme tertibatlı, 25m³/saat 1' ve 40 m³ /saat 2 randımanlı konkasör girdisine ait Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2015 yılı için yayımlanan 161.000,00 TLlik rayicin 0,515 ile çarpımı sonucu elde edilen 82.915,00 (161.000,00*0,515=82.915,00) TLlik kısmının konkasöre ait yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil montaj, demontaj giderlerine karşılık geldiği anlaşılmıştır.

İstekliler tarafından sahip oldukları iş makinelerinin kullanılması suretiyle açıklamada bulunulmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı, ancak bu durumda iş makinelerinin kendilerine maliyetine yönelik olarak maliyet hesabının belgelere dayalı olarak açıklanması gerektiği kendi malı olan iş makinesinin amortisman ömrü tamamlamış olsa bile yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi sigorta montaj demontaj gideri için asgari bir bedel öngörülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anılan isteklinin sunmuş tespit raporundaki konkasörün alış faturası sunulan konkasör olmadığı anlaşılsa da 03.030 poz nolu konkasör girdisine ilişkin 135.000 TL bedel öngördüğü ve bu bedelin bahse konu konkasör için yayımlanmış 2015 yılı rayici içinde yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil monta, demontaj giderlerine karşılık gelen tutar olan 82.915,00 TL den fazla olduğu ve sunulan analizlerde söz konusu girdi için idarece verilen miktarla öngörülen 135.000,00 TL nin çarpılarak anılan girdinin toplam bedelinin hesaplandığı birlikte değerlendirildiğinde anılan isteklinin 03.030 poz nolu konkasör girdisine ilişkin öngördüğü bedele ilişkin açıklamanın mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.

Analizlerde yer alan 03.005/1 poz nolu ekskavatör motor gücünün 125 hp olduğu, tespit raporunda belirtilen eksavatör kapasitesinin ise 210 hp olduğu dikkate alındığında, tespit raporunda yer alan ekskavatör kapasitesinin, idarece verilen analiz formatlarında yer alan 03.005/1 poz nolu ekskavatör kapasitesinden daha az olmadığı anlaşılmıştır. Sunulan analizlerde söz konusu girdi için idarece verilen miktarla ekskavatör alış bedeli olan 80.000,00 TL nin çarpılarak anılan girdinin toplam bedelinin hesaplandığı birlikte değerlendirildiğinde anılan isteklinin 03.005/1 poz nolu ekskavatör girdisine ilişkin öngördüğü bedele ilişkin açıklamanın mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.

İdarece aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında anılan isteklinin açıklama kapsamında sunmuş olduğu fiyat tekliflerinin dayanağı olan ilgili tutanakları istendiği, ancak bahse konu istekli tarafından açıklama kapsamında sunmuş olduğu fiyat tekliflerinin dayanağı olan ilgili tutanakları sunmadığı ve söz konusu tutanakların idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklanmasının incelenmesi kapsamında istenmediği görüldüğünden söz konusu tutanakların resen inceleme takdirinde olan idare tarafından isteme gereği duymadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte açıklama kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanakların kamu güvenini haiz meslek mensuplarınca düzenlendiği ve onaylandığı, bu meslek mensuplarının 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirildikleri ve meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı hususları birlikte değerlendirildiğinde söz konusu tutanakların, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan “Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.” açıklaması gereği ilgili meslek mensuplarından istenilmesine gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak yukarıda yapılan tespitler neticesinde ihale üzerinde bırakılan Orak Altyapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi