KİK Kararı: 2016/UY.I-3093

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/068
Gündem No : 24
Karar Tarihi : 15.12.2016
Karar No : 2016/UY.I-3093

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan V. II. Başkan: Şinasi CANDAN

Üyeler: Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Mehmet ATASEVER

BAŞVURU SAHİBİ:

Uyum Yapı İnşaat Taah. İnş. Mal. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. - Gökçenay İnşaat Tic. ve San. A.Ş. İş Ortaklığı,

Bahçıvan Mahallesi Sıhke Caddesi Uyum Apt. Kat: 1 No: 3 İpekyolu/VAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü 12. Bölge Müdürlüğü,

Yunus Emre Mahallesi 25070 Palandöken/ERZURUM

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/278843 İhale Kayıt Numaralı “(Köprüköy-Hınıs) Ayrım-Karayazı-Elmalıdere-Tutak Devlet Yolu Km:0+000-78+560 Toprak İşleri Sanat Yapıları Üst Yapı İşleri ve Bsk’lı Olarak Yapılması Yol Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü 12. Bölge Müdürlüğü tarafından 29.08.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “(Köprüköy-Hınıs) Ayrım-Karayazı-Elmalıdere-Tutak Devlet Yolu Km:0+000-78+560 Toprak İşleri Sanat Yapıları Üst Yapı İşleri ve Bsk’lı Olarak Yapılması Yol Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Uyum Yapı İnşaat Taah. İnş. Mal. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.-Gökçenay İnşaat Tic. ve San. A.Ş. İş Ortaklığı’nın 04.11.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.11.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.11.2016 tarih ve 63553 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.11.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/2640 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. 04.109 pozu için sunmuş oldukları fiyat teklifi üzerinde SMMM imzası ve bilgilerinin mevcut olduğu, anılan belge üzerindeki SMMM tarafından kendi mührü yerine fiyat teklifi alınan tüzel kişiliğin mührüne sehven yer verildiği, söz konusu eksikliğin mevzuatın ve İdari Şartnamenin ilgili maddeleri gereğince tamamlatılması gerektiği,

2. 03.021 pozu için KET10, KET/12, KET/21 iş kalemlerinde açıklama istenmemesine karşılık KET/22 iş kaleminde açıklama istenmesinin mevzuata aykırı olduğu, 03.021 pozu için açıklama istenip istenmediği tespitinin doğru yapılarak aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olarak yenilenmesi gerektiği, kaldı ki kendileri tarafından verilen teklifin her türlü yüklenici karından açıklanabileceği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinin ikinci fıkrasında teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak isteneceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılarını yazılı olarak isteyeceği hükme bağlanmıştır.

İtirazen şikâyete konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 31’inci maddesinde “… 31.2. Teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, sunulan belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde İdarece belirlenen sürede bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. …” düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden anılan Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama isteneceğine ilişkin düzenleme yapıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması” başlıklı 16.6’ncı maddesinde “16.6.1 İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır. Ancak,

a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

b) Aday ve isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

İdarelerce tamamlatılacaktır. Bu çerçevede, bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler, idarece ilgili kurum veya kuruluştan re’sen istenebilir. Söz konusu belgelerin aday veya istekliler tarafından tamamlatılmasının istenilmesi halinde ise bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak idarelerce aday veya isteklilere iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilecektir. …” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. …

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

...

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

…

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için … veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. …” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat açıklamalarından isteklilerce sunulan ve başka kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsular dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin idarelerce tamamlatılacağı anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyeceği, aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılacağı, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenileceği anlaşılmıştır.

Analizlerde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmadığı, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi, kaşeleme işleminin 8.4’üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabileceği anlaşılmıştır.

24.10.2016 tarihli ihale komisyonu kararı incelendiğinde aşırı düşük teklif sorgulama sınır değerinin 123.729.574,36 TL olduğunun tespit edildiği, teklifi sınır değerin altında olduğu anlaşılan 10 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, sadece başvuru sahibi dahil 2 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu ancak idarece açıklamaları yerinde görülmediğinden tekliflerinin reddedilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

İhale komisyonu tarafından yapılan şikâyetler sonucunda nihai olarak 07.10.2016 tarihinde “Sıralı Analiz Girdileri Tablosu, Açıklama İstenmeyecek Analiz Girdileri ve Açıklama İstenecek İş Kalemleri” göndererek teklifi sınır değerin altında kaldığı tespit edilen isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istediği anlaşılmıştır.

07.10.2016 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması talebini içeren yazıda KET/01, KET/10, KET/12, KET/21, KET/22 açıklama istenecek iş kalemleri olarak belirlenmiştir.

Başvuru sahibi tarafından 04.109 Mazot (motorin) analiz girdisine ilişkin olarak sunulan fiyat teklifinde Akköprü Petrol Akaryakıt Ürü. Taş. Tic. ve San. AŞ. kaşesi ile kaşenin üzerinde bir imzanın bulunduğu, ayrıca meslek mensubu Serkan Yüksel’e ait elle yazılmış bilgiler ve yan tarafında Akköprü Petrol Akaryakıt Ürü. Taş. Tic. ve San. AŞ. kaşesi ve üzerinde diğer imza ile aynı olduğu anlaşılan imzanın bulunduğu görülmüştür.

Hal böyle iken, anılan fiyat teklifi üzerinde yer alan imzanın kime ait olduğuna ilişkin hususun belirsiz olduğu, başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde fiyat teklifi üzerindeki imzanın meslek mensubu Serkan Yüksel’e ait olduğu ifadesi karşısında fiyat teklifinin alındığı anılan tüzel kişiliğe ait imzanın bulunmadığı, diğer bir ifade ile Akköprü Petrol Akaryakıt Ürü. Taş. Tic. ve San. AŞ.’nin fiyat teklifi verdiğine ilişkin yetkilisince onaylanmış bir iradenin bulunmadığı, meslek mensubu kaşesine ilişkin eksiklik tamamlatılsa dahi anılan fiyat teklifinin geçerli olamayacağı, fiyat teklifi alınan tüzel kişiliğe ait asli unsur imza eksikliğinin ise geçersiz olan bir belgeyi geçerli hale getireceğinden mevzuat gereği tamamlatılmasına imkân bulunmadığından başvuru sahibinin birinci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İdare tarafından başvuru sahibine 07.10.2016 tarihinde gönderilen açıklama istenilen KET/10, KET/12, KET/21 iş kalemlerinin analiz formatlarında, 03.021 analiz girdisi için açıklama istenilmeyeceği belirtilmiş iken KET/22 iş kaleminde açıklama istenildiği, aynı girdinin açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinde ise bulunmadığı tespit edilmiştir.

Yapılan şikayet başvuruları üzerine 07.10.2016 tarihli aşırı düşük teklif sorgulaması öncesi idarece temel girdiler üzerinden hazırlanan açıklamaya esas nihai analiz formatları incelendiğinde, KET/10, KET/12, KET/21, KET/22 iş kalemlerindeki 03.021 analiz girdisi tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’ünün altında olmakla birlikte anılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesi uyarınca kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşmasına neden olan 03.021 analiz girdisi için bütün iş kalemlerinde açıklama yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Her ne kadar KET/22 iş kaleminin analiz formatında açıklama istenilecek olarak belirtilen girdinin diğer 3 iş kalemine ait analiz formatlarında açıklama istenilmeyeceği düzenlenmiş ise de yukarıda aktarılan mevzuat açıklamaları ve idarece gönderilen açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinde anılan analiz girdisinin bulunmaması bir arada değerlendirildiğinde uyuşmazlığa konu analiz girdisine verilen fiyatın kamu kurumu fiyatı altında olması durumunda açıklama sunulması gerektiği, başvuru sahibi tarafından 4 adet iş kaleminde yer alan 03.021 yükleyici analiz girdisi için 77.000,00 TL birim fiyat öngörülüp, KET/22 iş kaleminde yanına “Çevre ve Şehircilik Rayiçler” yazıldığı ancak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımlamış olduğu 03.021 pozu rayicinin 2016 yılı için 97.000,00 TL olduğu, tevsik edici başka belge sunulmadığı anlaşıldığından rayicin altında teklif sunan isteklinin açıklamasının bu haliyle mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca isteklinin her bir iş kaleminde aynı rayiç bedelini kullandığı da dikkate alındığında idarece yapılan düzenlemenin belirsizliğe yol açmadığı, diğer taraftan anılan Tebliğ’in 45.1.8’inci maddesi gereğince değerlendirmenin iş kalemine ait teklif fiyatı dikkate alınarak yapılması gerektiğinden anılan maliyetin toplam yüklenici karından karşılanarak bir değerlendirme yapılmasının mevzuat gereği mümkün olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin ikinci iddiasının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Şinasi CANDAN

Başkan V.

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi