KİK Kararı: 2016/UY.I-2487

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/055
Gündem No : 15
Karar Tarihi : 12.10.2016
Karar No : 2016/UY.I-2487

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Taşırsan İnş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.,

Erzurum Cad. Taşır İş Merkezi No: 35 Kat: 2 AĞRI

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Erzurum Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı,

Üniversite Mahallesi Doktor Refik Saydam Cad. No: 2 Yakutiye/ERZURUM

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/175846 İhale Kayıt Numaralı “Aşkale 16 Derslikli Mesleki ve Teknik Lise ile 300 Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Erzurum Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı tarafından 13.06.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Aşkale 16 Derslikli Mesleki ve Teknik Lise ile 300 Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Taşırsan İnş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin 25.07.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.07.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.08.2016 tarih ve 44958 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.08.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/1829 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı gerekçesiyle reddedildiği,

04.031 ve 04.261 poz numaralı girdiler için teklif edilen birim fiyat ile miktar çarpımının sonucunun 0,00 TL çıktığı ve 04.031 poz numaralı su girdisi için öngördükleri fiyatın Erzurum ili su idaresinin birim fiyatının altında olduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, ancak 04.031 poz numaralı su girdisi için 0,20 TL birim fiyat öngördükleri, girdi miktarları ile 0,20 TL’nin çarpımı sonucunun yarım kuruşun altında kalması nedeniyle analiz girdisinin 0,00 TL olarak hesaplandığı, aynı şekilde 04.261 poz numaralı girdi için 0,10 TL birim fiyat öngördükleri, girdi miktarları ile 0,10 TL’nin çarpımı sonucunun yarım kuruşun altında kalması nedeniyle analiz girdisini 0,00 TL olarak hesapladıkları, bunun sebebinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde açıklanan yuvarlama işlemi olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 39’uncu ve 45.1.8’inci maddesinde yer alan düzenleme uyarınca analiz girdileri için teklif edilen birim fiyatlarla miktarların çarpımı sonucu elde edilen rakamlar yuvarlama yapılmadan yazılmış olsa dahi girdilerin kullanıldığı iş kalemleri için birim fiyatlarının değişmediği, analizlerde çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda hatanın ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilebileceği, idare tarafından 04.031 ve 04.112 alt pozları için açıklamada bulunulmadığı için aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, ancak anılan pozların açıklama istenilmeyecek analiz girdileri içinde yer aldığı, su girdisi için Erzurum ili su idaresinin birim fiyatı altında fiyat belirlendiği gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu,

Açıklama istenilen iş kalemlerine ait hesap cetvellerinde ve analizlerde nakliyeli pozların metraj ve miktarlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat tariflerine uygun olarak açıklanmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, ancak işin yapıldığı yerin Erzurum ili olmasına rağmen idare tarafından Y.23.081, Y.23.155 ve Y.23.176 poz numaralı iş kalemleri için her türlü demir ve profil naklinin Karabük-Rumeli olarak hesaplanmasının istenilmesinin yanlış olduğu, açıklama istenilmeyen analiz girdileri için nakliye hesabının yapılmasını gerektirecek bir durumun olmadığı, nakliyelerin kendi başına ayrı bir iş kalemi olmadığı, açıklama istenilen iş kalemleri içinde yer almayan bazı nakliye kalemlerine ilişkin açıklamada bulunmadıkları için değerlendirme dışı bırakılmamaları gerektiği, açıklama istenilen iş kalemleri ve analiz girdileri içinde sadece üç adet nakliye girdisine yer verildiği ve bunlara ilişkin olarak mevzuata uygun açıklamada bulunulduğu,

Y.27.501/03 poz numaralı iş kalemi içinde yer alan kum-çakıl nakline ilişkin miktarın doğru hesaplandığı, idarece eksik olduğu ileri sürülen 29,70 m3 nakliye malzemesinin kum-çakıl nakli değil ince sıva (mil) kumu nakline ilişkin miktar olduğu, ince sıva ve derz kumu naklinin ise açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirtildiği, bu kapsamda nakliye miktarında yapılan herhangi eksik bir hesaplamadan söz edilemeyeceği,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında öngördükleri % 5 oranındaki kâr ve genel giderin ihale konusu işte çalışacak teknik personel gideri, karar, sözleşme ve KİK payı gideri ile all risk sigorta giderini dahi karşılamadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, ancak mevzuatta yapım işlerinde istekliler tarafından belirlenecek kâr oranına yönelik bir düzenleme olmadığı, aşırı düşük teklif açıklama yazısında teknik personel gideri, karar, sözleşme ve KİK payı gideri ile all risk sigorta giderleri için açıklama yapılmasının istenilmediği, ayrıca sözü edilen giderlerin analizler içinde de yer almadığı,
921-503, 922-584 ve 922-585 poz numaralı iş kalemleri için 2016 yılı birim fiyatları yayımlanmadığından 2015 yılı birim fiyatlarının %11 oranında artırılarak kullanıldığı, anılan iş kalemleri için 2016 yılında birim fiyat açıklanmadığından söz konusu iş kalemleri için analiz sunulmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, ancak aşırı düşük teklif açıklama yazısında anılan iş kalemlerinin nasıl açıklanacağı hususunda bir bilgiye yer verilmediği, anılan iş kalemleri için malzeme + montaj + kâr olacak şekilde açıklamada bulunulduğu, bu nedenle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.7’nci maddesi gereğince analiz sunulmasının zorunlu olmadığı,
N.03 kum- çakıl nakli malzemesinde kullanılan Y.09.003/1 poz numaralı alt analiz için analiz sunulmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, ancak anılan Tebliğ’in 45.1.6’ncı maddesi uyarınca kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatların teklif edilmesi durumunda ayrıca analiz sunulmasına gerek bulunmadığı, Y.09.003/1 poz numaralı analiz girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan kârsız birim fiyatın 1,42 TL olduğu, kendileri tarafından ise 1,78 TL öngörüldüğü,
İdare tarafından ISITMAÖZ-3 poz numaralı iş kalemi için miktar ve tutar açıklamasının yapılmadığı, miktarın nasıl belirlendiğinin belirtilmediği ve miktarı aşağı çekerek fiyat avantajı oluşturulduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, anılan iş kalemine hesap cetvelinin 30’uncu satırında yer verdikleri, miktarın ise projeler üzerinden tespit edildiği,
SESÖZ-4 poz numaralı iş kalemi için fiyat avantajı oluşturulduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, ancak anılan pozun özel poz niteliğinde olduğu, bu nedenle kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatının olmadığı, iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın SMMM tarafından ilgilinin yasal defter ve belgelerindeki bilgilere dayanılarak hazırlandığı ve onaylandığı,
Nakliye analizlerinde hangi ocaktan malzeme çekileceğinin ve mesafesinin belirsiz olduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, ancak idare tarafından açıklaması istenilen analiz girdileri için herhangi bir nakliye mesafesine ya da nakliye analizine yer verilmediği, malzemenin hangi ocaktan çekileceği hususunda bir bilgilendirmenin de yapılmadığı, buna rağmen açıklamada bulunulan N.03, N.14 ve N.25 poz numaralı nakliye analizlerinde 40 km mesafede bulunulan Aşkale ilçesinde kurulu ocaklardan temin edileceğinin belirtildiği,
İdare tarafından tesisat montaj bedellerinde fiyat avantajı oluşturulduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, açıklama istenen tesisat iş kalemleri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan montaj dahil kâr hariç birim fiyatlar üzerine kâr eklenmek suretiyle açıklamada bulundukları, özel pozlar için öngörülen montaj fiyatlarında hangi gerekçelerle fiyat avantajı sağlandığına yönelik olarak idarenin iddialarının soyut olduğu,
İdare tarafından açıklama istenilmeyen iş kalemleri için, açıklama istenilen iş kalemlerinin %20’sine tekabül eden 1.544.461,73 TL fiyat öngörülmesi gerekirken 526.691,34 TL öngörmelerinin fiyat avantajı oluşturduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, ancak anılan Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesinde açıklama istenilmeyen iş kalemleri için orana ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Aşkale 16 Derslikli Mesleki ve Teknik Lise İle 300 Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşi” olduğu anlaşılmıştır.

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir.” düzenlemesinin yer aldığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinde “39.1. Birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlar ve analizlerdeki rayiç fiyatlar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir.

39.2. Birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutar, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicinin çarpımı sonucu bulunan tutar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir. Ancak toplam teklif tutarı, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.

39.3. Birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata yapan istekliler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklife açık ihalelerde ise isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamaları,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

45.1.2.2.İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. -O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.

45.1.17. İhale süreci devam ederken çeşitli nedenlerle teklif geçerlik süresinin bitmesi ve 4734 sayılı Kanunun 32 nci maddesi uyarınca teklif geçerlik sürelerinin uzatılması yönündeki idare talebini kabul etmeyen isteklilerin bulunması durumunda; yeniden bir sınır değer tespit edilmeyecek ve idarece aşırı düşük teklif sorgulaması, tespit edilen ilk sınır değer dikkate alınarak gerçekleştirilecektir. Ancak; gerek idarece gerek Kurum veya mahkemeler tarafından alınan kararlar çerçevesinde, ihale tarihi itibari ile geçerli olan teklif sayısında değişiklik olması halinde aşırı düşük teklif sınır değerinin geçerli teklifler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede; başvuruya konu ihalenin “Aşkale 16 Derslikli Mesleki ve Teknik Lise ile 300 Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşi” olduğu, ihalede sınır değerin altında teklif veren 3 (üç) teklifin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu anlaşılmıştır.

İdare tarafından EKAP üzerinden 13.06.2016 tarihinde sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazıda “13.06.2016 tarih ve saat 10:00 da ihalesi yapılan Aşkale 16 Derslikli Mesleki ve Teknik Lise İle 300 Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşine ait teklif zarfınız incelenmiş olup, teklif bedeliniz İhale Komisyonumuzca yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle İdari Şartnamemizin 33.maddesi gereği;

a) Yapım yönetiminin ekonomik olması

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar

c) Teklif edilen işin özgünlüğü, konularında 16.08.2014 tarihli Kamu İhale Genel Tebliğindeki aşırı düşük sorgulaması ile ilgili hususlara dikkat etmek suretiyle en geç 24.06.2016 tarih ve saat 17:00'a kadar yazılı açıklama yapmanız gerekmekte olup, yazılı açıklama yapmamanız halinde teklifinizin değerlendirme dışı bırakılacağı hususunda” ifadesi yer almakta olup, yazı ekinde açıklama istenilen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyen analiz girdileri ve sıralı analiz girdileri listesinin gönderildiği anlaşılmıştır.

İhale komisyonu kararının incelenmesinden aşırı düşük teklif açıklaması istenen 3 istekliden yalnızca başvuru sahibi Taşırsan İnş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması sunduğu, aşırı düşük teklif açıklamasının idare tarafından uygun bulunmadığı, Mehmet Serin - Olgun Gür İş Ortaklığının ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Taşırsan İnş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.ye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, açıklama istenilen iş kalemlerine ait sıralı analiz girdileri listesinde yer alan açıklama istenilecek analiz girdilerinden bazılarında istekli tarafından birim fiyat öngörülmekle birlikte girdi miktarları ile birim fiyatların çarpılması suretiyle elde edilen tutar hanesinin boş bırakıldığı görülmüştür. Örneğin, açıklama istenilen iş kalemleri içinde bulunan 27.525/A2 iş kalemi içinde yer alan 04.031 poz numaralı “Su” girdisinin miktarının 0,01 m3, birim fiyatının 0,20 TL olarak öngörüldüğü, birim fiyat ve miktarın çarpım sonucunu gösteren tutar hanesinin ise boş bırakıldığı görülmüştür. Söz konusu hususun 27.528/3, Y.19.055/005, Y.19.055/056, Y.25.005/09, Y.26.007/408A, Y.26.007/410B, Y.26.008/305A, Y.26.008/305B, Y.26.020/102B, Y.26.020/131B, Y.26.020/305, Y.27.501/03, Y.27.501/08, Y.27.581, Y.19.090/004 iş kalemi içinde yer alan 04.031 poz numaralı “Su” girdisinde, Y.19.090/004 iş kalemi içinde yer alan 03.585/A poz numaralı “Karıştırıcı (blender)in 1 saatlik ücreti” girdisi, Y.18.245/007 iş kalemi içinde yer alan 04.271/01 poz numaralı “Geniş başlı galvanizli çivi” girdisi, Y.21.051/C01 ve Y.21.051/C03 iş kalemi içinde yer alan 04.261 poz numaralı “Düz siyah sac” girdisi için de geçerli olduğu tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde analizler üzerinden yapılan incelemede çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatasının ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltileceği, ihale komisyonu tarafından analizlerdeki hesaplama hatasının düzeltilmesi durumunda, düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede açıklama istenilen iş kalemleri içinde yer alan bazı pozlarda tutar hanesinin boş bırakıldığı görülmekle birlikte, ilgili analiz girdilerine teklif edilen birim fiyatlarla miktarların çarpımı sonucu elde edilecek rakamın tutar hanesine yazılması durumunda, analiz girdilerinin kullanıldığı iş kalemleri için teklif edilecek birim fiyatların değişmediği anlaşılmıştır. Ayrıca Tebliğ’in 45.1.8’inci maddesinde yer alan açıklama uyarınca çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatasının ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltileceği göz önünde bulundurulduğunda idare tarafından çarpım kısmının boş bırakılması gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının geçersiz kabul edilmesinin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

İhale dokümanının incelenmesinden 04.031 ve 04.112 pozlarının idare tarafından açıklama istenilmeyecek analiz girdileri olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’inci maddesinde yer alan “İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklaması uyarınca, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri dışında kalan iş kalemleri için sorgulama yapılmayacağı, aşırı düşük teklif sahiplerinden, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri dışında kalan maliyet girdileri için açıklama istenilmesinin mümkün olmaması nedeniyle söz konusu iş kalemleri gerekçe gösterilerek aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilemeyeceği değerlendirildiğinden idarece aşırı düşük teklif açıklamasının bu nedenle uygun bulunmaması işlemi yerinde görülmemiştir.

Öte yandan idare tarafından gerekçe gösterilen “ilin su idaresinin birim fiyatı altında fiyat belirlemesinin uygun olmadığı” açıklamasına yönelik olarak kamu ihale mevzuatında herhangi bir düzenleme bulunmadığı dikkate alındığında idarece aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçeyle uygun bulunmaması işleminin yerinde görülmediği sonucuna varılmıştır.

Açıklama istenilmeyen analiz girdilerinden nakliye girdilerine ilişkin olarak yapılan incelemede;

İdarece isteklilere gönderilen açıklama istenilen analiz girdileri listesinden “N.03 Kum Nakli”, “N.14 Parke, Kaba Yontu Taşı” ve “N.25 Kazı ve Moloz Nakli” girdilerinin açıklama istenilecek nakliye girdileri olarak belirlendiği, açıklama istenmeyen analiz girdileri listesinden ise “N.01 Normal Çimento Nakli”, “N.05 Kırmataş Nakli”, “N.06 İnce Sıva ve Derz Kumu Nakli”, “N.07 Sönmemiş Kireç Nakli”, “N.20 B.A. ve Profil Demiri Nakli”, “N.21 Nervürlü Çelik Nakli”, “N.22 Hasır Çelik Nakli” ve “N.23 Sac Nakli” girdilerinin açıklama istenilmeyecek nakliye girdileri olarak belirlendiği görülmüştür.

Anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalede, Taşırsan İnş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde yaklaşık maliyet hesap cetvelinin açıklama istenilen iş kalemleri içinde yer alan 27.525/A2, Y.23.014, Y.23.015, Y.23.081, Y.23.152, Y.23.155, Y.23.176, Y.26.020/102B, Y.26.020/131B, Y.26.020/305, Y.27.501/03, Y.27.501/08 poz numaralı iş kalemlerine ait nakliye girdilerinden sadece açıklama istenilecek iş kalemleri içinde yer alan nakliye girdilerinin ek bir satır açılarak miktar, birim fiyat ve tutarlarının gösterildiği, açıklama istenilmeyen iş kalemleri içinde yer alan nakliye girdilerine ilişkin birim fiyat ve tutarların ise gösterilmediği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, özel poz niteliğinde olan N.03, N.14 ve N.25 pozlarının nakliyeye ilişkin olup açıklama istenilen analiz girdileri olarak belirlendiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yukarıda yer verilen iş kalemlerine ilişkin yayımladığı analizlerde nakliye girdisinin bulunmadığı, idare tarafından isteklilere analiz formatı verilmediği, isteklinin açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin fiyatlandırılması hususunda tereddüde düşmesi durumunda idareden bilgi talep edebileceği, ancak istekli tarafından bu yönde bir talebin bulunmadığı, bu kapsamda isteklinin açıklama istenilmeyen analiz girdileri içinde yer alan nakliye girdilerine iş kalemi fiyat analizinde yer vermesi gerektiği, ancak istekli tarafından herhangi bir fiyat öngörülmediği anlaşılmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, açıklama istenilmeyen analiz girdilerine ilişkin olarak fiyat öngörülmesi gerekmekle birlikte bu girdilerin tevsik edilme zorunluluğu bulunmadığı, bu çerçevede istekli tarafından açıklama istenilmeyecek analiz girdilerine birim fiyat öngörülmemesinin kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1 ve 45.1.2.2’nci maddelerinde yer alan açıklama gereğince; yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerinin tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri ile tutarı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda, en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdileri hakkında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir.

Başvuru sahibine ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, açıklama istenilen iş kalemleri için, kâr ve genel giderler dâhil olmak üzere teklif edilen birim fiyatların bazılarının kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış kâr ve genel giderler dâhil birim fiyatlarının altında, kârsız birim fiyatlarının ise üzerinde olduğu, teklif edilen birim fiyatların büyük bir kısmının ise kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış kar ve genel giderler dahil birim fiyatları ile aynı olduğu, istekli tarafından yaklaşık %5 oranında kâr ve genel gider öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin kâr ve genel giderler ile ilgili 45.1.5’inci maddesinde yer alan açıklama dikkate alındığında, başvuru sahibinin iddia ettiği gibi isteklilerin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış kârsız birim fiyatların üzerine, kâr ve genel gideri olarak herhangi bir oran öngörmelerinde bir sınır bulunmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin söz konusu iddia nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan sözleşme damga vergisi, karar pulu, KİK Payı, SGK Giderleri, teknik personel gideri, all risk sigorta bedeli, kâr ve genel giderler açıklama yapılacak analiz girdileri içerisinde yer almadığından, bunlar hakkında açıklama yapılmasının istenmemesi ve bunların aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde dikkate alınmaması gerektiği sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği, isteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. olduğu, isteklilerin tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacakları açıklaması yer almaktadır.

Aynı Tebliğ’in 45.1.7’nci maddesinde de istekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmasının kabul edileceği açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede 921-503, 922-584 ve 922-585 pozlarının 2016 yılında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan birim fiyatlar içerisinden çıkarıldığı, anılan pozların inşaat iş kalemleri dışında kalan iş kalemlerine (asansör ve kat kapısı) ilişkin olduğu, idarenin yaklaşık maliyet hesabı incelendiğinde yukarıda belirtilen iş kalemlerine ait girdi bedellerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2015 yılı birim fiyatları kullanılarak oluşturulduğu, söz konusu poz nolu iş kalemlerinin ne şekilde açıklanması gerektiğine ilişkin ayrı bir yazının idare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilere gönderilmediği anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklandığı üzere idarece aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında poz numaraları belirtilmek suretiyle açıklama istenilen 921-503, 922-584 ve 922-585 poz numaralı iş kalemlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 2015 yılında yayımlanan birim fiyatlarının bulunduğu ancak 2016 yılı birim fiyatlarının bulunmadığı ve mevzuatta bu durumda açıklamanın nasıl yapılacağına ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı göz önüne alındığında başvuru sahibinin 2015 yılı pozlarının birim fiyatlarını yaklaşık %11 oranında güncellemek suretiyle açıklama yapmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, açıklama istenilen analiz girdileri içinde yer alan “N.03 Kum Nakli” pozunda Y.09.003/1 poz numaralı alt analizin kullanıldığı, anılan alt analizin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyat olduğu, istekli tarafından öngörülen fiyatın Bakanlığın rayiç fiyatı ile aynı olduğu (1,78 TL) anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede açıklaması istenilen iş kalemlerine ilişkin olarak hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatlarının esas alındığına dair ayrıca bir liste sunulmadığı, dolayısıyla listenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer alan açıklamasına uygun olarak oluşturulmadığı görülmekle birlikte Y.09.003/1 poz numaralı alt analizin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatının 1,78 TL olduğu, istekli tarafından da 1,78 TL öngörüldüğü, dolayısıyla ayrıca analiz sunulmasına gerek bulunmadığı değerlendirildiğinden idarece bu husus nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede ISITMAÖZ-3 poz numaralı iş kaleminin açıklama istenilen iş kalemleri içinde yer aldığı, idarece hazırlanmış özel poz niteliğindeki pozlara ilişkin analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında ve açıklama isteme yazısı ekinde aşırı düşük teklif açıklaması sunması istenen isteklilere verilmediği anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyasının incelenmesinden ISITMAÖZ-3 poz numaralı iş kaleminin adının “Çatı kar buz eritme ısı kablosu” olduğu, anılan iş kaleminin idarenin yaklaşık maliyet hesabında “Yurt Elektrik Tesisatı” başlığı altında olduğu, bu kapsamda Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.7’nci maddesinde yer alan açıklama uyarınca anılan iş kalemine ait analiz sunulma zorunluluğunun bulunmadığı, bu iş kalemine ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmasının kabul edilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede başvuru sahibi tarafından düzenlenen yaklaşık maliyet cetvelinde ISITMAÖZ-3 poz numaralı iş kaleminin miktarının 13.000 adet olarak belirlendiği görülmüş olup idarenin yaklaşık maliyet hesabında da aynı poz için miktarın 13.000 adet olarak öngörüldüğü anlaşılmıştır. Anılan poz için başvuru sahibi tarafından Ünlüer Elektrik Taah. Top. Tic.-Yavuz Ünlüer’den alınan 20.06.2016 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifinin montaj ve malzeme giderlerini kapsadığı, fiyat teklifinin Tebliğ’de belirtilen şekil unsurlarını eksiksiz taşıdığı, bu kapsamda söz konusu fiyat teklifinin mevzuata uygun olduğu görülmüş olup idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı yönündeki gerekçelerinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede SESÖZ-4 poz numaralı iş kaleminin açıklama istenilen iş kalemleri içinde yer aldığı, idarece hazırlanmış özel poz niteliğindeki pozlara ilişkin analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında ve açıklama isteme yazısı ekinde aşırı düşük teklif açıklaması sunması istenen isteklilere verilmediği anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyasının incelenmesinden SESÖZ-4 poz numaralı iş kaleminin adının “Preamplifakatör Ünitesi” olduğu, anılan iş kaleminin idarenin yaklaşık maliyet hesabında “Yurt Elektrik Tesisatı” başlığı altında olduğu, bu kapsamda Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.7’nci maddesinde yer alan açıklama uyarınca anılan iş kalemine ait analiz sunulma zorunluluğunun bulunmadığı, bu iş kalemine ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmasının kabul edileceği sonucuna varılmıştır.

Yapılan incelemede başvuru sahibi tarafından düzenlenen yaklaşık maliyet cetvelinde SESÖZ-4 poz numaralı iş kaleminin miktarının 1.000 adet olarak belirlendiği görülmüş olup idarenin yaklaşık maliyet hesabında da aynı poz için miktarın 1.000 adet olarak öngörüldüğü anlaşılmıştır. Anılan poz için başvuru sahibi tarafından Ünlüer Elektrik Taah. Top. Tic.-Yavuz Ünlüer’den alınan 20.06.2016 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifinin montaj ve malzeme giderlerini kapsadığı, fiyat teklifinin Tebliğ’de belirtilen şekil unsurlarını eksiksiz taşıdığı, bu kapsamda söz konusu fiyat teklifinin mevzuata uygun olduğu görülmüş olup idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı yönündeki gerekçelerinin yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdarenin 20.09.2016 tarihli E.12578 sayılı yazısında “Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama istenilen analiz girdileri içinde yer alan nakliye giderlerinin (N.03, N.14 ve N.25 analiz girdileri) hesaplanmasına ilişkin olarak; bu girdilerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyat Tarifleri Yönetmeliklerinde açık olarak tanımlamaları yapılmış olup, bu belirlemelerin tüm istekliler tarafından bilindiği kabul edildiğinden aşırı düşük yazılı açıklama kapsamında isteklilere herhangi bir nakliye formülü verilmemiştir. Nakliye hesaplamak için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tanımlamalarında kullanılan 10 km altı mesafe, 10 km fazlası ve yoğunluklar dikkate alınarak nakliye formülleri kullanılabilmektedir.

Nakliye mesafeleri olarak isteklilere zorunlu olarak ocak gösterimi söz konusu değildir. İstekliler bölgemizde izin ve ruhsatı olan herhangi bir ocaktan malzeme temini sağlayabilirler. Aşırı düşük yazılı açıklama yapacak olan isteklilerin bu kapsamda hangi izinli ocaktan malzeme aldıklarını belirtmelerinin uygun olacağı düşünülmüştür.” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

İhale dokümanı üzerinden yapılan incelemede isteklilere herhangi bir analiz formatı verilmediği, nakliye mesafelerine ilişkin olarak ise mesafe belirlemesi yapılmadığı anlaşılmıştır. İdarenin N.03, N.14 ve N.25 poz nolu iş kalemlerine ait birim fiyat analizleri incelendiğinde, nakliye giderine ilişkin olarak nakliye formülü kullandığı, N.03 pozu için 40 km, N.14 pozu için 50 km, N.25 pozu için ise 11 km nakliye mesafesi öngördüğü anlaşılmıştır.

İstekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; isteklinin açıklaması istenilen nakliye giderlerini (N.03, N.14 ve N.25) nakliye formülü aracılığıyla açıkladığı, mesafeyi her üç poz için de 40 km olarak belirlediği, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında mesafeyi tevsik edici herhangi bir bilgiye yer vermediği, idarece ihale dokümanında nakliye mesafesine ilişkin bir belirleme yapılmadığı, başvuru sahibinin nakliye fiyat analizlerinde N.03 pozu için idarenin belirlediği nakliye mesafesine eşit bir mesafe öngördüğü, N.25 pozu için ise idarenin belirlediği nakliye mesafesinin üzerinde bir mesafe öngördüğü, bu nedenle bu pozlar için mesafeyi tevsik edici bilgi ve belgelerin sunulmasının zorunlu olmadığı göz önünde bulundurulmakla birlikte, başvuru sahibinin N.14 pozu için idarenin belirlediği nakliye mesafesinin altında bir mesafe öngördüğü ve bu poza ilişkin mesafeyi açıklayıcı herhangi bir bilgi ve belge sunmadığı anlaşıldığından idarece aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçeyle uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede başvuru sahibi tarafından tesisat iş kalemlerine ilişkin olarak 19 tesisat iş kaleminde kamu kurum ve kuruluşlarınca yayınlanan 2016 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı, 921-503, 922-584 ve 922-585 tesisat iş kalemlerinin 2016 yılında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat listesinden çıkarıldığından hareketle 2016 yılı birim fiyatları bulunmadığından Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan 2015 yılı birim fiyatlarının güncellenmek suretiyle fiyatlandırıldığı, 742.532/A ve EÖZEL-17 tesisat özel pozlarının ise fiyat teklifi alınarak açıklandığı görülmüştür.

742.532/A tesisat iş kaleminin adının “Dekoratif amaçlı asma tavan armatürü: ATY2- 4x 18W (Elektronik balastlı)” olduğu, anılan iş kaleminin tevsiki için 20.06.2016 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifinde malzeme için birim fiyatın 80,00 TL, montaj (işçilik) için ise birim fiyatın 10,00 TL öngörüldüğü anlaşılmıştır.

EÖZEL-17 tesisat iş kaleminin adının “Day/Night Bullet Kamerası” olduğu, anılan iş kaleminin tevsiki için 20.06.2016 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifinde malzeme için birim fiyatın 650,00 TL, montaj (işçilik) için ise birim fiyatın 100,00 TL öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede fiyat tekliflerinde meslek mensubu beyanının, kaşe ve imzası ile TÜRMOB kaşesinin bulunduğu, bu haliyle mevzuata uygun olarak düzenlendiği görülmüştür. Anılan fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından montaj bedellerinin piyasa koşulları ile uyumlu olmadığı gerekçesiyle açıklamanın uygun bulunmamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinde “İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Yapılan incelemede başvuru sahibine ait hesap icmalinden açıklama istenilen iş kalemlerine ait teklif edilen toplam tutarın 7.722.308,66 TL, açıklama istenilmeyen iş kalemleri için öngörülen toplam tutarın ise 526.691,34 TL olduğu görülmüştür.

Tebliğ’in yukarıda yer verilen açıklamaları uyarınca, anahtar teslim götürü bedel teklif almak suretiyle gerçekleştirilen mevcut ihalede, başvuru sahibine ait hesap cetvelinde sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterme zorunluluğunun bulunmadığı ve açıklama istenilmeyen iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedeli göstermelerinin yeterli olduğunun kabul edilmesi gerekmektedir. Ayrıca anılan Tebliğ düzenlemesine göre istekli tarafından açıklama istenmeyen iş kalemlerine karşılık verilecek teklif miktarı ile ilgili herhangi bir alt sınır değerinin bulunmadığı, istekli tarafından bir tutar öngörülmesinin yeterli olduğu anlaşıldığından başvuru sahibi istekliye ait iddianın yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi

KİK Kararı: 2016/UY.I-2487

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin