KİK Kararı: 2016/UY.I-218

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/006
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 20.01.2016
Karar No : 2016/UY.I-218
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ

BAŞVURU SAHİBİ:

Par San Yapı A.Ş.- Şen-Gök Keleşoğlu İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi,

Atatürk Cad. Ekol İş Hanı Kat: 5 Ardeşen/RİZE

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü,

Emek Hakkı Turaylıç No: 5 06338 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/78140İhale Kayıt Numaralı “Hopa Balıkçı Barınağı İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından 28.07.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Hopa Balıkçı Barınağı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Par San Yapı A.Ş.- Şen-Gök Keleşoğlu İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin 07.12.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 25.12.2015 tarih ve 99582 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.12.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2015/3473 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idare tarafından uygun bulunmasının mevzuata aykırı olduğu, analizlerde makine ve araçlara ilişkin girdilerinin maliyetlerinin yanlış hesaplandığı, araçların istenilen kriterleri karşılamadığı, analizler ve alt analizlerde işçilik ücretlerinin ihale tarihi itibariyle belirlenmiş olan saatlik asgari ücretin altında kaldığı, alınan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45'inci maddesine uygun olmadığı, akaryakıt için kullanılan fiyatların EPDK tarafından yayınlanan fiyatlardan düşük olmaması gerektiği, analiz girdilerinin miktarlarının düşük tespit edildiği ve toplamalarında aritmetik hata yapıldığı, taş nakli için yapılan açıklamanın mevzuata aykırı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

25.11.2015 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararının incelenmesi neticesinde, şikâyete konu ihaleye 16 isteklinin katıldığı, yapılan yeterlilik değerlendirmesi sonucunda 14 isteklinin teklifinin geçerli bulunduğu, geriye kalan 14 geçerli teklif ile idare tarafından belirlenmiş olan yaklaşık maliyetin birlikte değerlendirilmesi sonucunda hesaplanan sınır değerin altında kalan 4 istekliden aşırı düşük teklif açıklamalarının istenildiği, süresi içerisinde Atacan Aksoy İnş. Turz. Dış. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından bir açıklama sunulmadığı, Sağlamlar İnş. Hafr. Nak. Tic. ve San. A.Ş. ve Bülbüloğlu İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamaların komisyonca uygun bulunmadığı anlaşılmış olup süresi içerisinde sunulan aşırı düşük teklif açıklaması idare tarafından uygun bulunan Bülbüloğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş. üzerinde ihalenin bırakıldığı tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adı; “Hopa Balıkçı Barınağı İnşaatı” yapım işi şeklinde belirtilmiş olup aynı madde içerisinde işin miktarı “1 Adet Balıkçı Barınağı. (Ana ve Tali Mendirek (Antifer bloklu ve anroşmanlı), rıhtım, çekek Yeri, çelik fener kuleleri inşaatları ile elektrik ve su tesisatı işleri.)” şeklinde düzenlenmiştir. İhale dokümanı içerisinde işin teknik ayrıntıların yer aldığı teknik şartnamelere ve birim fiyat tariflerine yer verildiği de görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde; “45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1 Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)” açıklamalarına da yer verilmiştir.

İdare tarafından yapılan hesaplama sonucunda teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerden toplam 8 adet iş kaleminin açıklanmasının 19.10.2015 tarihli yazıları ile istenildiği, söz konusu iş kalemleri içerisinde açıklanmasına gerek bulunmayan analiz girdilerine de yer verildiği, ayrıca malzeme ocaklarına (taş, kum, çakıl, v.b.) ait bilgi ve belgeler ile kullanılacak olan malzemelerin ihale dokümanında bulunan Liman İşleri Genel Teknik Şartnamesi ve Kıyı yapıları ve Limanlar Malzeme, Yapım, Kontrol ve Bakım Onarım Teknik Esaslarına uygunluğunun gösterir belgelerin verilmesi gerektiğinin belirtildiği tespit edilmiş olup süresi içerisinde anılan yazı ve ihale dokümanı esas alınarak oluşturulacak aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının talep edildiği anlaşılmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından süresi içerisinde sunulan açıklamanın idare tarafından kabul edildiği de görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiaları doğrultusunda ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi çerçevesinde incelenmesi neticesinde;

Öncelikle, idarenin 19.10.2015 tarihli ve 68758 sayılı yazısı ile ihale üzerinde bırakılan istekliden 10 iş günü içerisinde açıklamasını idareye sunmasının talep edildiği, yazı içerisinde HBB-07, 104/A, HBB-22, HBB-08, HBB-11, HBB-24, HBB-28 ve HBB-05 poz nolu iş kalemleri\grupları hakkında mevzuata uygun belgelendirme yapılmasının istenildiği, söz konusu kalemlerden HBB-07 ve HBB-08 poz nolu iş kalemleri içerisinde yer alan su, beton vibratörü ve mobil beton pompası analiz girdilerinin açıklanmasına gerek bulunmadığının belirtildiği anlaşılmış olup ihale dokümanı kapsamında birim fiyat teklif cetvelinde yer alan tüm iş kalemlerine yönelik analizlerin de isteklilere verildiği ve isteklilerinde açıklamalarını bu analizler doğrultusunda hazırlamaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından mazot, C 20/25 ve C 25/30 hazır beton için fiyat teklifi ile açıklama sunulduğu, 3 fiyat teklifi içerisinde SMMM onayının ve anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesinde belirtilen ifadelere yer verildiği, ekinde satış tutarı tespit tutanaklarının sunulduğu, fiyat teklifinde yer alan fiyatlar ile tutanaklarda yer alan bilgilerin uyumlu olduğu, söz konusu Tebliğ maddesinde yer alan şekil şartlarının sağlandığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin fiyat tekliflerine ilişkin iddiası yerinde bulunmamıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin analizleri incelendiğinde, 104/A, HBB-3, HBB-5, HBB-11, HBB-22, HBB-23, HBB-24 ve HBB-28 poz nolu iş kalemleri\gruplarına ait analizleri ve yardımcı analizlerin sunulduğu, söz konusu analizlerin idarenin analiz ve alt analizleri ile uyumlu olduğu, aritmetik hata bulunmadığı, ancak HBB-07 ve HBB-08 nolu iş gruplarına ilişkin analizlerin sunulmadığı, yalnızca alınan fiyat tekliflerinin bulunduğu anlaşılmıştır. Söz konusu iş gruplarının idare tarafından hazırlanan analiz ve alt analizlerinde, işçilik, su ve makina ekipman girdilerinin bulunduğu, söz konusu analizlerin istekli tarafından hazırlanması, girdilerin miktarlarının idarenin miktarı ile uyumlu olması, işçilik maliyetlerinin asgari işçilik maliyeti altında kalmaması gerekmekte olup istekli tarafından böyle bir analiz sunulmamasından dolayı söz konusu hususların tespitinin mümkün olmaması nedeniyle analiz sunulmadan yalnızca fiyat teklifi ile açıklama hususu mevzuata uygun bulunmamıştır.

Analizlerde yer alan ve ihale konusu işte kullanılacak olan araçlara ilişkin giderlerden 03.099 poz nolu oto treyler ile 03.004 poz nolu ekskavatör için kendi malı olan araçların kullanılacağının belirtildiği ve sırasıyla ilgili girdilere 40.526,00 TL ile 29.635,00 TL bedel öngörüldüğü, diğer araçlar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2015 yılında yayınlanan birim fiyatların kullanıldığı anlaşılmıştır. Oto treyler ve ekskavatöre ilişkin olarak SMMM onaylı makine parkı ile nakil vasıtaları listesinin, ruhsatların ve faturaların sunulduğu anlaşılmıştır. Ancak, analizler içeriğinde ekskavatör ve oto treyler bedeli olarak kullanılan 29.630,00 TL ile 40.526,00 TL’ye ne şekilde ulaşıldığına ilişkin net bir hesaplamanın açıklama içerisinde yer almadığı tespit edilmiştir. Anılan Tebliğ’in 45.1.12’nci maddesi gereğince, açıklama içerisinde avantajlı koşulun istekli tarafından açıklanması gerektiği ve oto treyler ile ekskavatör için belirlenen fiyatlara ne şekilde ulaşıldığına ilişkin detaylı hesaplamaların açıklama içerisinde bulunmaması dolayısıyla söz konusu girdilere yönelik açıklamalar uygun bulunmamıştır. Ayrıca, ekskavatör için sunulan SMMM onaylı ruhsat örneğinden Hitachi marka aracın 250 hp olduğu istenilen asgari kriterleri karşıladığının görüldüğü, ancak istekli tarafından oto treyler girdisi için makine ve araç parkından hangi aracın kullanıldığının net olarak belirtilmediğinden anılan aracın özelliklerinin istenilen kriterlere uygun olup olmadığının belirlenemediği, anılan hususun idare tarafından istekliden eksik bilgi ve belge çerçevesinde istenilerek uygunluğuna karar verilmesi gerektiği düşünülmekte ise de girdi maliyetlerinin hesaplanmasına yönelik net açıklamalara savunma içerisinde yer verilmediği gerekçesiyle açıklamanın reddedileceği sonucuna varıldığından anılan bilgi ve belgelerin istenilmesine gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin motorin için aldığı fiyat teklifi incelendiğinde, litre başına KDV hariç 3,00 TL teklif alındığı, söz konusu bedeli analizlerde kullanırken 0,85’e bölerek (3,53 TL) kg olarak kullandığı, idarenin verdiği analizlerde de mazotun kg olarak belirlendiği, idarenin söz konusu açıklamayı uygun gördüğü tespit edilmiştir. Ayrıca, sunulan fiyat teklifinin ve ekinde yer alan maliyet/satış tutarı tespit tutanağının anılan Tebliğ’de yer alan şekil şartlarına uygun olduğu da görülmüştür. Ancak, EPDK tarafından ilan ve ihale tarihi arasında Artvin ilinde yayınlanan bölgesel pompa fiyatlarına bakıldığında, en düşük fiyatın KDV dahil 3,84 TL olduğu anlaşılmış olup isteklinin almış olduğu motorin fiyatının bu bedelin altında olduğu gerekçesiyle motorine ilişkin yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin analizlerinde işçilik girdileri için ihale tarihi itibariyle yürürlükte olan saatlik asgari ücret üzerinden bedel öngörüldüğü, usta, erbap veya vasıfsız işçi için ücret farklılığına gidilmediği, anılan Tebliğ’de de gidilmesi yönünde zorlayıcı bir hükmü bulunmadığı, analizlerde belirtilen işçilik girdi miktarlarının idare tarafından hazırlanan analizlerle uyumlu olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde başvuru sahibinin işçilik ücretlerine ilişkin iddiaları yerinde bulunmamıştır. Ayrıca, aynı Tebliğ’in 45’inci maddesince ihale tarihi itibariyle brüt asgari ücretin analizlerde yer alan işçilik girdi maliyetleri hesaplanırken göz önünde bulundurulması gerektiği, saatlik brüt asgari ücretin altında sunulan açıklamaların uygun görülmeyeceğinin belirtildiği, ihale tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücretin 225 (30 gün x 7,5 saat ) bölünmesi sonucunda 5,66 TL bulunduğu, anılan bedelin de analizlerde kullanılması gereken asgari bedel olduğu, hesaplamanın mevzuat gereği bu şekilde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmış olup başvuru sahibinin hesaplamaya ilişkin iddiaları da yerinde bulunmamıştır.

Malzeme ocaklarına ilişkin belgelerin uygun olmadığına yönelik iddia kapsamında yapılan inceleme sonucunda;

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 30’uncu maddesinde “(1) İdarenin sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin kamuya ait ocaklardan teminini öngördüğü hallerde, yüklenici bu malzemeleri gösterilen ocaklardan sağlamak zorundadır.

(2) Sözleşme veya eklerinde, malzeme temin edilecek ocaklarla ilgili her hangi bir belirleme yapılmadığı durumlarda, sözleşme ve eklerinde istenen özelliklere uygun olması kaydıyla, yüklenici gerekli malzemeyi uygun gördüğü yerlerden temin edebilir.

(3) İşin devamı sırasında sözleşme ve eklerinde öngörülen ocakların değiştirilmesi zorunluluğunun doğması halinde, yüklenici idarece gösterilen yeni ocaklardan malzeme temin eder. Bu durumda, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, taşıma uzaklığı vb. farklar her iki taraf için de dikkate alınır. Bu durumda, fark bedel ödenmesi veya kesilmesi, ocak değişikliğine ilişkin onaylanmış tutanakta belirtilen tarihten başlamak üzere uygulanır.

(4) İşe uygunluğu daha önce tespit edilmiş ocaklardan alınan örnekler, yükleniciyle yapı denetim görevlisi tarafından mühürlenerek saklanır. Yüklenici ocaklardan getireceği malzemeyi elde bulunan bu örneklere uygun olmak şartı ile işyerine taşıyabilir. Kabul edilmiş örneğe uygun olmayan ihzarat, işlerde kullanılamaz.” hükmü yer almaktadır.

İdari şartname içeriğinde malzeme ocaklarına ilişkin bilgi ve belgelerin yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, ihale dokümanı içerisinde yer alan teknik şartnamelerde kullanılacak olan taşın ve mıcırın özelliklerine yer verildiği, isteklilerin teklif vermekle dokümanı okuyup kabul ettikleri ve bu niteliklere uygun malzemeleri temin edeceklerini taahhüt altına aldıkları, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 30’uncu maddesinde bu taahhüde uyulacağının hüküm altına alındığı, söz konusu malzeme ocağının adının nakliye maliyetlerinin hesaplanması sırasında kullanılacağı hususu göz önüne alındığında malzeme ocağının konumunun önem arz ettiği, bunun dışında malzeme ocağının ürettiği malzemelerin kalitesine veya özelliklerine ilişkin ruhsat, izin, muayene raporları gibi idari şartnamede yeterlilik kriteri olarak belirlenmeyen belgelerin aşırı düşük teklif değerlendirilmesi sürecinde istenilmesinin uygun olmayacağı anlaşıldığından anılan bilgi ve belgeler esas alınarak açıklamaların uygunluğuna karar verilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu gerekçeyle, başvuru sahibinin taş nakline ilişkin analiz içerisinde anılan belgelerin de sunulması gerektiğine ilişkin iddiası yerinde bulunmamıştır. Bununla birlikte, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 104/A poz nolu nakliye iş kalemine ilişkin yapılan açıklama incelendiğinde, nakliye formülünde yer alan K katsayısının 160 olarak alındığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2015 yılında yayınlanan katsayının 210 olduğu idarenin de bu katsayıyı esas alarak analizlerini oluşturduğu anlaşılmış olup ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 160 değerine ne şekilde ulaşıldığının net bir şekilde açıklanmadığı ve belgelendirilmediği gerekçesiyle nakliyeye ilişkin analizlerin uygun bulunmaması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, nakliye maliyeti, beton imalatları analizleri, motorin maliyeti ve kullanılacak olan araçlara ilişkin açıklamaları uygun görülmediği gerekçesiyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasının uygun görülmeyerek teklifinin reddedilmesi gerekmektedir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

1)Sağlamlar İnş. Hafr. Nak. Tic. ve San. A.Ş. tarafından süresi içerisinde sunulan açıklamanın idare tarafından incelenmesi neticesinde, hazır beton iş kalemine yönelik alınan fiyat teklifinin ekinde Ek-O.5 veya Ek-O.6 formunun düzenlemediği ve taş ocağına ilişkin sunulan belgelerin uygun görülmediği gerekçesiyle açıklamanın uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sağlamlar İnş. Hafr. Nak. Tic. ve San. A.Ş. tarafından HBB-7 ve HBB-8 poz nolu iş gruplarına ilişkin sunulan açıklama incelendiğinde, anılan iş gruplarına ilişkin analizlerin sunulduğu, ancak sunulan analizin dokümanda yer alan analize uygun olmadığı, her iki iş grubunda da yalnızca tek bir analiz girdisine yer verildiği, yardımcı ve alt analizlerin sunulmadığı, söz konusu girdinin de Hat-Pek Beton İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.nden alınan fiyat teklifine dayandırıldığı, anılan teklif içerisinde anılan iş gruplarının tamamına nakliye ve işçilik dahil sırasıyla 100,00 TL ve 105,00 TL teklif verildiği, anılan bedellerin de başka bir ayrıştırma yapmadan analizlerde doğrudan tek satır olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, alınan fiyat tekliflerinin SMMM tarafından hazırlanıp onaylandığı ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde belirtilen ifadelere yer verildiği de görülmüştür.

Öncelikle, anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesinde açıkça fiyat tekliflerinin açıklamalarda sunulması gerektiği ancak dayanak teşkil eden Ek-O.5 ve Ek-O.6 sayılı tutanakların açıklama içerisinde sunulmasına gerek bulunmadığı, anılan tutanakların SMMM ve YMM’lerce muhafaza edileceği, idare tarafından ihtiyaç duyulması halinde söz konusu tutanakların ilgili meslek mensubundan istenebileceği belirtilmiş olup idarenin aşırı düşük teklif yazısı içerisinde bu tutanakları ayrıca istemediği hususu göz önüne alındığında aşırı düşük açıklamasında sunulmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Her ne kadar idarenin anılan tutanaklar gerekçe gösterilerek açıklamayı uygun bulmaması işlemi mevzuata aykırı olsa da, ilgili kalemlerin analizlerinin dokümanda belirtilen analizlere uygun olmaması, analiz girdilerinin hiç birinin gösterilmeden iş gurubuna ilişkin tek satır analizin hazırlanması hususlarının anılan Tebliğ’in 45.1.13 maddesine aykırı olması nedeniyle söz konusu iş gruplarına ilişkin yapılan açıklamaların uygun görülmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin iddiaları kapsamında, taş ocaklarına ilişkin belgelerin aşırı düşük teklif değerlendirilmesine esas alınmasının uygun olmayacağı anlaşıldığından idarenin söz konusu gerekçesinin de yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmış olmakla birlikte söz konusu isteklinin açıklamasının her halükarda uygun görülmeyeceği anlaşıldığından söz konusu aykırılık esasa etkili bulunmamıştır.

2)İsteklilerden Bülbüloğlu İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti.nin açıklamasının taş ocaklarına ilişkin sunulan belgelerin uygun olmaması, fiyat teklifleri ile birlikte maliyet/satış tespit tutanaklarının sunulmaması ve HBB-11 poz nolu iş grubu analizinde yer alan girdiler ile miktarlarının dokümanda verilen analizlere uygun olmadığı gerekçesiyle uygun bulunmadığı anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin iddialarının incelenmesi kapsamında taş ocakları ile ilgili belgelerin aşırı düşük teklif değerlendirilmesine esas alınmasının uygun olmayacağı ve maliyet/satış tespit tutanaklarının açıklama ile sunulma zorunluluğunun bulunmaması sonucuna ulaşıldığından idarenin söz konusu değerlendirmesi mevzuata uygun bulunmamıştır. Ancak, yapılan inceleme sonucunda söz konusu isteklinin HBB-11 poz nolu iş grubu analizine uygun analiz sunmadığı tespit edildiğinden idarenin anılan mevzuata aykırı işlemi esasa etkili bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Bülbüloğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin açıklamasının uygun görülmeyerek teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

KISMEN FARKLI GEREKÇE

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul tarafından aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakıldığı Bülbüloğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin açıklamalarının uygun olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Uyuşmazlık konusu ihalede, ihale üzerinde bırakılan Bülbüloğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, motorine (mazot) ilişkin olarak Bülbüloğlu Koll Şti. tarafından düzenlenen litre başına KDV hariç 3,00 TL fiyat öngören 24.10.2015 tarihli ve mensubu onaylı fiyat teklifinin sunulduğu, açıklamalarında mazota ilişkin öngörülen bedeli analizlerde kullanırken 0,85’e bölerek (3,53 TL) kg olarak kullanıldığı, idarenin verdiği analizlerde de mazotun kg olarak belirlendiği, idarece bu şekilde yapılan açıklamanın uygun görüldüğü, bu şekilde yapılan açıklama Kurul çoğunluğunca alınan kararda “..EPDK tarafından ilan ve ihale tarihi arasında Artvin ilinde yayınlanan bölgesel pompa fiyatlarına bakıldığında, en düşük fiyatın KDV dahil 3,84 TL olduğu anlaşılmış olup isteklinin almış olduğu motorin fiyatının bu bedelin altında olduğu..” şeklinde ifade edilen gerekçeye dayanılarak uygun görülmemiştir.

Kurul kararının, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına ilişkin gerekçeleri içinde yer alan mazota ilişkin açıklamasının uygun olmadığı gerekçesi dışındaki diğer gerekçeleri yerinde bulunmuş olmakla birlikte, anılan isteklinin mazota ilişkin açıklaması incelendiğinde;

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, motorine (mazot) ilişkin olarak Bülbüloğlu Koll Şti. tarafından düzenlenen litre başına KDV hariç 3,00 TL öngören 24.10.2015 tarihli ve mensubu onaylı fiyat teklifinin sunulduğu, ancak, açıklama istenilen iş kalemlerine yönelik düzenlenen analizler, yardımcı ve/veya alt analizlerde mazot girdisi fiyatı, işin ilan tarihi ile ihale tarihi arasında EPDK tarafından Artvin İli Hopa İlçesi için düzenlenen akaryakıt bayi raporlarındaki en düşük fiyatın litre başına KDV hariç 3,84 TL olduğu, isteklinin litre başına teklif fiyatı olan 3,53 TL’nin bu fiyattan düşük olduğu, bu nedenle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.5’nci maddesi uyarınca açıklamaların uygun bulunmadığı görülmekle birlikte;

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.5’nci maddesinde yer alan “İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)” şeklindeki açıklamanın, isteklilerce teklif edilen fiyatın, EPDK tarafından ilan edilen asgari fiyata uygun olması durumunda belgelendirmenin nasıl yapılması gerektiğine ilişkin olduğu, analiz girdisi olarak, motorin fiyatının Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesi gereğince, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile de açıklanabileceği değerlendirilmektedir.

Bu durumda, idarece, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, motorinin fiyatını açıklamak üzere sunulan söz konusu fiyat teklifindeki fiyatın irdelenmesi bakımından, fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenmiş olan tutanağın, ilgili meslek mensubundan istenilmesi ve idarece bu tutanakların değerlendirilmesi neticesinde ihalenin sonuçlandırılması gerektiği,

Diğer yandan, akaryakıt satış fiyatının en düşük bedelinin cari piyasada istasyon pompa fiyatı olduğu, hatta büyük hacimli alımlarda bu fiyatın bir miktar daha düşürülmesinin ticari hayatın genel kuralı olduğu, aşırı düşük açıklamada akaryakıtın tevsikine yönelik sunulan fiyat teklifindeki birim fiyatın, bu fiyatların da altında kalması halinde aşırı düşük açıklama için uygun olarak kabul edilmemesi gerektiği, ancak, fiyat teklifindeki birim fiyatın rafine çıkış fiyatları ile EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları arasında kalması halinde ise, üçüncü kişilerden alınan anılan fiyat teklifinin açıklamasının bu açıdan uygun görülmesi gerektiği değerlendirildiğinden idarece yapılan değerlendirmelerde bu hususun da göz önünde bulundurulması gerektiği,

Sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlık konusu ihalede, ihale üzerinde bırakılması Kurul çoğunluğunca yerinde bulunmayan Bülbüloğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından beyan edilen motorin fiyatının tevsiki için, meslek mensubu tarafından, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenmiş olan tutanağın, ilgili meslek mensubundan istenilmesi ve idarece bu tutanakların değerlendirilmesi neticesinde ihalenin sonuçlandırılması gerektiği, diğer yandan, fiyat teklifindeki birim fiyatın rafine çıkış fiyatları ile EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları arasında kalması halinde ise, üçüncü kişilerden alınan anılan fiyat teklifinin açıklamasının bu açıdan uygun görülmesi gerektiği değerlendirildiğinden idarece yapılan değerlendirmelerde bu hususun da göz önünde bulundurulması gerektiği gerekçeleriyle, Kurul tarafından anılan isteklinin açıklamasının uygun olmadığı yönünde alınan kararın gerekçeleri arasında yer alan, “motorine ilişkin olarak NG Petrolcülük Taah. Nak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen meslek mensubu onaylı fiyat teklifinde beyan edilen fiyatın, Tebliğ’in 45.1.13.5’nci maddesi uyarınca asgari fiyatlara uygun olmadığı ve idarece gerçekleştirilen işlemin yerinde olduğu” kısmına katılmıyorum.

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

KISMEN FARKLI GEREKÇE

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul tarafından, “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Kurul çoğunluğunca alınan kararda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin motorin için, litre başına KDV hariç 3,00 TL tutarında fiyat teklifi aldığı, söz konusu bedeli analizlerde kullanırken 0,85’e bölerek (3,53 TL) kg olarak kullandığı, EPDK tarafından ilan ve ihale tarihi arasında Artvin ilinde yayınlanan bölgesel pompa fiyatlarına bakıldığında, en düşük fiyatın KDV dahil 3,84 TL olduğu, isteklinin almış olduğu motorin fiyatının bu bedelin altında olduğu ve motorine ilişkin yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı ifade edilmektedir.

Ancak söz konusu isteklinin motorin için aldığı fiyat teklifinin ve ekinde yer alan maliyet/satış tutarı tespit tutanağının Tebliğ’de yer alan şekil şartlarına uygun olduğu ve idarenin söz konusu açıklamayı uygun gördüğü anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.5’nci maddesinde yer alan “İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)” şeklindeki açıklamanın, isteklilerce teklif edilen fiyatın, EPDK tarafından ilan edilen asgari fiyata uygun olması durumunda belgelendirmenin nasıl yapılması gerektiğine ilişkin olduğu, ancak EPDK tarafından ilan edilen fiyatlar ile açıklama yapılması zorunluluğunun olmadığı, analiz girdisi olarak motorin fiyatının Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesi gereğince ve uygun şekilde, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklanmasını engellemediği değerlendirilmektedir.

Bu durumda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, motorinin fiyatının tevsiki için sunduğu belgelerin uygun olduğu ve bu hususa ilişkin idarece gerçekleştirilen işlemin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlık konusu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından motorine ilişkin yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olduğu ve söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri arasında bu gerekçenin yer almaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul çoğunluğunun diğer karar gerekçelerine katılıyoruz.

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi