KİK Kararı: 2016/UM.III-1324

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/030
Gündem No : 27
Karar Tarihi : 18.05.2016
Karar No : 2016/UM.III-1324

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszez SA

UI. Zygmunta Augusta 11 85-082 Bydgoszs Polonya

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı,

Arifiye Mah. İkieylül Cad. No: 53 26130 ESKİŞEHİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/16983 İhale Kayıt Numaralı “Tramvay Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 25.03.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Tramvay Alımı” ihalesine ilişkin olarak Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszez SA’nın 04.04.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.04.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.04.2016 tarih ve 23688 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.04.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/965 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, tekliflerinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle ihalenin iptal edildiği, ancak idarenin yaklaşık maliyeti hesaplarken sadece İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde yer alan giderleri göz önüne aldığı, Teknik Şartname ve Sözleşme Tasarısında yer alan giderleri hesaplamadığı, söz konusu giderler de göz önüne katılarak yaklaşık maliyetin yeniden hesaplanması ve ihalenin en avantajlı teklifi sunan kendileri üzerine bırakılması gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez.

Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.

Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.

Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

Söz konusu Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinde “1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ihale konusu malın KDV hariç olmak üzere yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce tahmini alım miktarı esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi alım miktarı ve diğer hususlar göz önünde bulundurularak yeniden hesaplanabilir.

(3) İhale konusu alımın bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) Özel imalat süreci gerektiren mal alımı ihalelerinde; işçilik, malzeme ve alımla ilgili diğer hususlar dikkate alınarak yaklaşık maliyet hesaplanır. İdare tarafından ihale konusu malın üretimi için yükleniciye verilecek malzeme ve ekipmanlar yaklaşık maliyetin hesaplanmasında dikkate alınmaz.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatlarıyla birlikte açıklanır. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleriyle birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, bu kapsamda yaklaşık maliyet de aynı danışmanlık hizmet sunucusuna hesaplatılabilir.

(7) İhale komisyonu, yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığını belirlemesi durumunda; değişikliğin gerekçelerini belirtmek suretiyle güncellediği yaklaşık maliyeti dikkate alır.” hükmü,

Söz konusu Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdare yaklaşık maliyetin hesaplanmasında; alım konusu malın niteliğini, miktarını, teslim süresini, nakliyesini, sigortasını ve diğer özel şartlarını belirterek KDV hariç fiyat bildirilmesini ister. Ancak, idare, gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında hatalara sebep olabilecek fiyat bildirimlerini ve proforma faturaları değerlendirmeye almaz.

(2) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan her tür bilgi ve belgeye hesap cetveli ekinde yer verilir. Değerlendirmeye alınmayan fiyat bildirimleri ile proforma faturaların değerlendirmeye alınmama gerekçeleri de hesap cetvelinde belirtilir.

(3) İdare, alımın niteliğini ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurmak suretiyle, aşağıdaki (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentleri çerçevesinde elde ettiği fiyatların birini, birkaçını veya tamamını kullanmak suretiyle yaklaşık maliyeti hesaplar:

a) İdare, alım konusu malın özelliğine göre kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından fiyat isteyerek yaklaşık maliyeti hesaplayabilir.

b) İdare, piyasada alım konusu malı üreten veya pazarlayan gerçek veya tüzel kişilerden de fiyat bildirimi veya proforma fatura isteyerek yaklaşık maliyeti hesaplayabilir.

c) İdare, alım konusu mala ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğlerinde yer alan fiyatları kullanarak yaklaşık maliyeti hesaplayabilir. Bu fiyatlarda KDV veya farklı nitelikte giderler bulunması durumunda bu giderler fiyatlardan indirilerek yaklaşık maliyet hesaplanır.

ç) İdare, alım konusu mal ile ilgili daha önceki dönemlerde alım yapmış ise bu alımlarda ortaya çıkan sözleşme bedelleri, endeks veya Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan ilgili endekslerden uygun olanı kullanmak suretiyle güncelleyerek yaklaşık maliyeti hesaplayabilir. Döviz ile yapılmış olan alımlarda ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru veya çapraz kur üzerinden fiyatlar güncellenerek yaklaşık maliyet hesaplanabilir.

d) İdare, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfalarında yayımlanan fiyatları kullanarak yaklaşık maliyeti hesaplayabilir.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu malın;

a) Adı: Tramvay Alımı

b) Varsa kodu:

c) Miktarı ve türü:

14 Adet Tramvay Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Teslim edileceği yer: ESKİŞEHİR/Türkiye olup, tramvay araçları INCOTERMS 2010 DAP teslim şartlarına uygun olarak ESTRAM Raylı Sistem Atölyesi Eskişehir/Türkiye adresinde ray üstünde teslim edilecektir.

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Yerli istekliler, sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuatı uyarınca ödenecek vergi (KDV hariç) resim, harç ile malın ESTRAM Raylı Sistem Atölyesi/ESKİŞEHİR TÜRKİYE adresinde ray üstünde, yükleme-boşaltma ve her türlü sigorta giderleri, analiz, test ve oluşması halinde laboratuvar giderleri ile eğitim giderlerini tekliflerine dâhil edeceklerdir.

Yabancı istekliler; INCOTERMS 2010 DAP teslim şekline göre; malın ESTRAM Raylı Sistem Atölyesi/ESKİŞEHİR /TÜRKİYE adresinde ray üstünde, teslimine ilişkin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödenecek vergi, resim, harç, nakliye, yükleme-boşaltma ve her türlü sigorta giderleri, test, analiz ve oluşması halinde laboratuvar giderleri ile eğitim giderlerini tekliflerine dâhil edeceklerdir.

Burada yer alan gider kalemlerinde artış olması veya benzeri yeni gider kalemleri oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilecektir.

Ancak, sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV) ilgili mevzuatı çerçevesinde İdarece yükleniciye ayrıca ödenir. Oluşması halinde Özel Tüketim Vergisi teklif fiyata dâhil olmayıp İdarece karşılanacaktır.

25.2. (25.1) maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Ancak, sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV) ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi yer almaktadır.

25.03.2016 tarihinde yapılan ihaleye iki istekli tarafından teklif verildiği, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmeye göre Construccıones Y Auxılıar De Ferrocarrıles SA’nın teklif sunmadığı başvuru sahibi Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszez SA’nın evraklarının tam ve usulüne uygun olduğunun belirlendiği ancak söz konusu isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle ihalenin iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu, geçerli teklif kalmadığı gerekçesi ile iptal edilen ihalede, başvuru sahibinin iddiası yaklaşık maliyetin eksik hesaplandığı, yeniden hesaplanması halinde teklifinin geçerli olacağı, bu nedenle ihalenin iptal edilmeyeceğine ilişkindir.

Mevzuatın yukarıda yer alan hükümlerinden, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirleneceği ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği, idarenin yaklaşık maliyetin hesaplanmasında; alım konusu malın niteliğini, miktarını, teslim süresini, nakliyesini, sigortasını ve diğer özel şartlarını belirterek KDV hariç fiyat bildirilmesini isteyeceği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde yer alan “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklaması ile idarelerce gerçekleştirilecek ihalelerde sunulan tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde bulunması durumunda, ihale komisyonlarınca aktarılan Tebliğ açıklamasına göre belirtilen sorgulama konuları esas alınarak tekliflerin değerlendirileceği, anılan Tebliğ’de yer alan düzenlemeye göre ihale komisyonlarına yüklenen sorumluluk gereğince, yaklaşık maliyetin güncellenmesine ve değerlendirilmeyen herhangi bir husus olup olmadığının belirlenmesine gerek görülmediğinden, belirtilen sorgulama konularına ilişkin maliyet değişikliğinin bulunmadığı kabulü ile tekliflerin değerlendirildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilebilmesi için 22.04.2016 tarih ve 941 sayılı yazımız ile idareden “yaklaşık maliyet hesaplanırken firmalardan fiyat tekliflerinin yazılı olarak istenilip istenilmediği, eğer istenilmiş ise bu yazıya dayanak oluşturacak belgelerin yazı ekinde yer alıp almadığı ve eğer yazı ekinde söz konusu belgeler bulunuyorsa bu belgelerin neler olduğu” hususunda bilgi ve belge istenmiştir. Bahse konu belgeler idarenin 27.04.2016 tarih ve 477 sayılı yazısı ekinde gönderilmiştir.

İdarece gönderilen belgeler incelendiğinde, idarece yaklaşık maliyetin belirlenebilmesi için başvuru sahibi Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszez SA ve Koncar Electric Vehisles İnc firmalarından fiyat teklifi istenildiği, fiyat tekliflerinin yazılı olarak istenildiği, söz konusu yazı ekinde ise tramvayların ana karakteristik özelliklerinin yer aldığı, yaklaşık maliyetin ise anılan iki firmanın fiyat tekliflerinin ortalaması alınarak hesaplandığı tespit edilmiş olup idarenin yaklaşık maliyeti usulüne uygun olarak hesapladığı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte başvuru sahibi Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszez SA’nın yaklaşık maliyet hesaplanması için istenilen fiyat teklifinde bir tramvay için 1.790.000,00 € bedel öngördüğü, ihaleye teklif verirken ise bir tramvay için 1.900.000,00 € (26.600.000,00/14=1.900.000,00) bedel öngördüğü belirlenmiştir.

Kamu İhale mevzuatında idarenin piyasada alım konusu malı üreten veya pazarlayan gerçek veya tüzel kişilerden fiyat bildirimi veya proforma fatura isteyerek yaklaşık maliyeti hesaplayabileceği hususunun yer aldığı, şikâyete konu ihalede idarece yaklaşık maliyetin belirlenebilmesi için iki firmadan fiyat teklifi istenildiği, fiyat tekliflerinin yazılı olarak istenildiği, söz konusu yazı ekinde ise tramvayların ana karakteristik özelliklerinin yer aldığı, yaklaşık maliyetin ise anılan iki firmanın fiyat tekliflerinin ortalaması alınarak hesaplandığı belirlenmiş olup idarece yapılan yaklaşık maliyet hesabının mevzuata uygun olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle idarenin başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle ihaleyi iptal kararı almasının mevzuata aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi