KİK Kararı: 2016/UH.III-2658

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/058
Gündem No : 26
Karar Tarihi : 27.10.2016
Karar No : 2016/UH.III-2658

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Almila Travel Tur. Taş. A.Ş.,

Mustafa Kemal Mahallesi 2125 Sokak No: 6-A/4 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) Antalya Hava Limanı Başmüdürlüğü,

Dhmi Antalya Hava Limanı Başmüdürlüğü No: 1 07230 ANTALYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/326913 İhale Kayıt Numaralı “Hmi Antalya Havalimanı 01/01/2017 - 31/12/2018 Tarihlerinde Personel Taşıma İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü(DHMİ) Antalya Hava Limanı Başmüdürlüğü tarafından 23.09.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Hmi Antalya Havalimanı 01/01/2017 - 31/12/2018 Tarihlerinde Personel Taşıma İşi” ihalesine ilişkin olarak Almila Travel Tur. Taş. A.Ş.nin 29.09.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.10.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.10.2016 tarih ve 55800 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.10.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/2286 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında maliyet tespit tutanaklarının sunulmasının açık bir şekilde talep edildiği, ancak maliyet tespit tutanağının ya da satış tespit tutanağının meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği, fiyat teklifi ekinde idareye verilmesinin gerekmediği, maliyet tespit tutanağının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında istenilmesinin hukuka aykırı olduğu, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenilen iş kalemlerinin net ve açık bir şekilde belirtilmediği, bunun yerine “vb” ifadesinin kullanıldığı, “vb.” ifadesinin kullanılmasının hukuka aykırı olduğu, bu ifadenin yazıdan çıkarılması ve önemli maliyet bileşenlerinin açık ve net bir şekilde belirlenmesi gerektiği, ihale dokümanında iş kapsamında çalıştırılacak olan araçların isteklini kendi malı olması yönünde bir düzenlemenin bulunmadığı, isteklilerin kendi malı olan araçları veya kiralık araçları çalıştırmasının mümkün olduğu, aşırı düşük teklif açıklama yazısında yalnızca araçların amortismanının açıklanmasının istenildiği, kiralık araçların kira maliyetlerinin açıklanmasının istenilmediği, bu durumun sadece kendi malı olan araçları çalıştıran isteklilerin amortismana ilişkin açıklama yapması, kiralık araç çalıştıran isteklilerin ise amortismana ilişkin bir açıklama yapamayacağı, kiralama gideri ile ilgili de bir açıklama yapılması istenilmediği için bu durumun eşitsizliğe yol açacağı, bu sebeple amortisman gideri ile beraber kiralama giderinin de açıklanması istenilecek önemli teklif bileşeni olarak belirlenmesinin gerektiği, aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında önemli teklif bileşenlerinin tamamının proforma fatura ile açıklanmasının istenildiği, proforma fatura ile açıklama yönteminin mevzuattan kaldırıldığı, bunun yerine mal ve hizmetler için fiyat teklifi kavramının getirildiği, bununla birlikte fiyat teklifi ile açıklamanın açıklama yöntemlerinden birisi olduğu, idarenin sadece bir açıklama yöntemi belirleyerek isteklileri sınırlama hakkının bulunmadığı, bu nedenlerle önemli maliyet bileşenlerinin ve bu bileşenleri oluşturan unsurların tüm istekliler açısından aynı şekilde anlaşılmasını ve açıklanmasını sağlayacak yeni bir aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının tanzim edilmesinin mecburi olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.8.İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…” açıklamaları yer almaktadır.

Söz konusu ihalede 17 adet dokümanın satın alındığı, 9 istekli tarafından teklif verildiği, 8 teklifin geçerli kabul edildiği, 23.09.2106 tarihli ihale komisyonu kararı ile teklifi idare tarafından yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesi ile hesaplanan 2.264.351,38 TL sınır değerin altında kalan başvuru sahibi Almila Travel Tur. Taş. A.Ş.den ve Elanur Tur. Nak. İnş. Eml. Tek. Bes. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.den aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, Almila Travel Tur. Taş. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamasına cevap vermediği ihalenin açıklaması uygun bulunan Elanur Tur. Nak. İnş. Eml. Tek. Bes. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, teklifi sınır değerin üzerinde olan Doğukan Tur. Taş. Tek. Rek. Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinde idarelerin aşırı düşük teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak istemek suretiyle sorgulama yapılacağı hüküm altındadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde ise aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, isteklilerin ise anılan Tebliğ’in 79.2.2’nci maddesi altında düzenlenen açıklama yöntemlerini kullanarak tekliflerini açıklayabilecekleri belirtilmektedir.

Aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı incelendiğinde, idare tarafından “Kanuna ve idari şartnameye uygun proforma faturalarıyla beraber zorunlu mali mesuliyet sigorta giderleri, personel giderleri, amortisman, akaryakıt, madeni yağ, lastik, bakım onarım, motorlu taşıtlar vergisi, sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmenin ekinde ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirmeye ilişkin teyit yazısı sigorta giderlerinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsayacak şekilde (79.3.4) vb. Maliyet Tespit Tutanağıyla birlikte... teslim edilmesi” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Anılan yazıda, idarece maliyet bileşenlerinin açık, tereddüde yer vermeyecek şekilde sayma yoluyla belirlendiği, “vb.” ibaresinin ise bunlar dışında başka maliyet bileşenleri bulunduğu anlamı çıkarılacak şeklinde yorumlanamayacağı, lafzi ve ibarenin bulunduğu yer yönünden bakıldığında sigorta giderlerine ilişkin yazıdaki şekil ve içerik unsurlarına uygunluğu sağlama amacıyla bu ibareye yer verildiği (sigorta ve teyit yazısının düzenlenme şekli, süresi, kapsamı, prim tutarları vb.), yalnızca amortisman giderinin bir bileşen olarak sayılmasının ise araç giderlerini teklif alma yoluyla tevsik edecek isteklileri amortisman hesabı yapma zorunluluğunda bırakmayacağı, anılan Tebliğ’de belirtildiği üzere isteklilerin maliyet bileşenlerini kendilerine uygun düşen yöntemler ile tevsik edebileceklerinin açık olduğu bu sebeple sorgulama yazısının anılan yönlerden mevzuata aykırılık taşımadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca belgede maliyet bileşenlerine yönelik açıklamaların proforma faturalarıyla birlikte sunulmasının istendiği, “proforma fatura” teriminin söz konusu Tebliğ’de açıklanan, mala veya bir hizmete ilişkin “üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri”ne ilişkin olduğu, uygulamada gerek isteklilerce gerekse idarelerce sıklıkla kullanılan bu ibarenin kullanılmasıyla mevzuatta bulunmayan bir açıklama yönteminin talep edildiği sonucuna varılamayacağı, yine aynı Tebliğ’in 79.2.2.1’inci maddesine göre fiyat teklifinin dayanağı olan tutanakların meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyeceği açıklanmakla birlikte, idarenin gerekli görmesi halinde maliyet unsurlarının denetimi bakımından bu tutanakları meslek mensubundan isteme noktasında yetkisinin bulunduğu dikkate alındığında, idarece söz konusu tutanakların açıklama ekinde sunulmasının istenilmesinin mevzuata aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi