KİK Kararı: 2016/UH.I-2607

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2016/056
Gündem No : 69
Karar Tarihi : 19.10.2016
Karar No : 2016/UH.I-2607

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Brn Temizlik Yemek Hizmetleri Organizasyon Gıda İnşaat Otomasyon Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.,

Şirinevler Mah. Atatürk Bulvarı Heybetli Apt. No: 60/3 BATMAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Akdeniz Belediye Başkanlığı Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü,

İhsaniye Mah. Zeytinlibahçe Cad. No: 92 Akdeniz/MERSİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/107276 İhale Kayıt Numaralı “Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Personel Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Akdeniz Belediye Başkanlığı Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından 12.05.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Personel Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Brn Temizlik Yemek Hizmetleri Organizasyon Gıda İnşaat Otomasyon Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 15.08.2016 tarih ve 46334 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.08.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/1885 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

-İdarenin 29.07.2016 tarihinde almış olduğu ihale komisyonu kararına karşı 01.08.2016 tarihinde şikayet başvurusunda bulunulduğu, yapılan şikayet başvurusuna 10 gün içerisinde cevap verilmesi gerekirken EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ihalenin 12.08.2016 tarihinde iptal edildiğinin yayınlanmış olduğunun görüldüğü, 10 günlük cevap süresi içerisinde alınmayan bu kararın geçersiz sayılması gerektiği, ayrıca ihalenin iptali gerekçesinin yerinde olmadığı dolayısıyla ihalenin iptaline ilişkin kararın iptalinin gerektiği,

-29.07.2016 tarihinde alınan ihale komisyonu kararına göre ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen Arıkar Beton Madencilik Gıda Temizlik İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen İm-Fa Tarım İnşaat Sos. Hizm. Elk. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında trafik sigortası ve kasko sigortası giderlerini tevsik amacıyla sunmuş oldukları belgelerin işin süresinin tamamını kapsamadığı, sunulmuş olan bu fiyat teklifleri için gerekli teyitlerin alınmadığı,

-Anılan istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların kira giderlerini, süt giderini ve ayni yemek giderini tevsik amacıyla sunulan fiyat tekliflerinin yetkili meslek mensubunca mevzuata uygun olarak onaylanmadığı, motorlu taşıtlar vergisi giderinin yanlış hesaplandığı, bu giderlere ilişkin internet vergi dairesi bilgisayar çıktıları sunulmadığı, tamir, bakım, onarım, yedek parça, yağ, lastik giderlerini tevsik için sunulan fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olmadığı,

-Açıklamalar kapsamında yakıt gideri için belirlenen birim fiyatın ihalenin ilan ile ihale tarihi arasındaki EPDK fiyatlarının altında olduğu, EPDK bayi fiyatı raporu sunulmadığı,

-Anılan her iki isteklinin de iş deneyimini tevsik için sundukları özel sektöre ait iş bitirme belgelerinin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerinin sunulmadığı, söz konusu işte çalıştırılan personele ilişkin SGK belgelerinin sunulmadığı,

-Anılan isteklilerin sunmuş olduğu ayrıntılı gelir tablosu, ayrıntılı bilanço ve bilanço bilgileri tablosunda yer alan tutarların ve oranların İdari Şartname’de belirtilen oranları karşılamadıkları iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “… İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır…” hükmü bulunmaktadır.

26.05.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Arıkar Beton Madencilik Gıda Temizlik İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı,

Başvuru sahibinin anılan komisyon kararına ilişkin olarak 13.06.2016 tarih ve 35400 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile yaptığı itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulunun 23.06.2016 tarihli ve 2016/UH.I-1694 sayılı kararıyla “idare tarafından sınır değerin altında teklif sunan bütün isteklilerden teklifte önemli olan maliyet bileşenleri belirtilerek aşırı düşük teklif açıklamasının istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği neticesine varılmıştır.” denilerek düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği,

Anılan Kurul kararının uygulanmasını teminen idarenin 21.07.2016 tarihli yazıları ile teklif fiyatı sınır değerden daha düşük olan geçerli teklif sahibi isteklilerden ikinci kez aşırı düşük teklif fiyatları hakkında açıklama istediği,

Süresi içinde idarenin talebine cevap veren Arıkar Beton Madencilik Gıda Temizlik İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi ile İm-Fa Tarım İnşaat Sos. Hizm. Elk. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif fiyat açıklamalarının uygun bulunduğu,

29.07.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Arıkar Beton Madencilik Gıda Temizlik İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı,

29.07.2016 tarihli ihale komisyonu kararına başvuru sahibi istekli Brn Temizlik Yemek Hizmetleri Organizasyon Gıda İnşaat Otomasyon Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından idareye 01.08.2016 tarihinde şikayet başvurusunda bulunulduğu,

İdarece 11.08.2016 tarihinde “İhaleye yapılan itirazlar ve teknik-idari şartnamedeki eksikliklerden dolayı ihalenin iptal edilmesine komisyonumuz tarafından karar verilmiştir.” gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği tespit edilmiştir.

Ayrıca 10.08.2016 tarihinde düzenlenen tutanakta “…İhale talebi yaptığımız 30.03.2016’dan son itirazın yapıldığı 04.08.2016 tarihleri içinde idaremizce ihtiyaçlarımız da değişmiştir. Müdürlüğümüzün açacağı kreş içinde görev alacak personel ihtiyacı doğmuştur. Böylece teknik-idari şartnamedeki ihtiyaçlarımız değişmiştir. Müdürlük olarak personel alımına dair yeni bir ihale yapma durumumuz yoktur…” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesine göre ihale komisyonu kararı üzerine idarenin, ihale sürecinin herhangi bir aşamasında ihaleyi iptal etme yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin sınırsız olarak değerlendirilmeyeceği, hizmet gerekleri ile kamu yararı ile uyumlu olarak kullanılması gerektiği açıktır.

İdare tarafından ihalenin iptali kararı incelendiğinde 30.03.2016 tarihinde başlayan ihale sürecinin 04.08.2016 tarihine kadar uzamış olması ve bu zaman içerisinde idarenin yeni açacağı kreş için personel ihtiyacının oluşmasından dolayı ihtiyaçların değiştiği gerekçelerinin kullanıldığı anlaşılmaktadır.

İhale sürecine bakıldığında, 26.05.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Arıkar Beton Mad. Gıda Tem. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, bu karara karşı Kuruma yapılan itirazen şikayet başvurusu sonucu alınan 23.06.2016 tarihli düzeltici işlem kararının gerçekleştirilmesini teminen isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, 29.07.2016 tarihinde alınan ihale komisyonu kararı ile ihalenin aynı istekli üzerinde bırakılmasına karar verildiği ve bu karara karşı idareye şikayet başvurusu yapılması sonrasında idare tarafından ihalenin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından iptal gerekçesi olan sürecin uzaması ve bu zaman içerisinde yeni ihtiyaçların ortaya çıkması üzerine durum incelendiğinde, idarenin açacağı kreşe ilişkin personel ihtiyacının ihaleye çıkıldığı süre itibarı ile var olup olmadığı hususu net olarak anlaşılmamakla birlikte şikayete konu ihalenin sürecinin uzaması ve sonuçlandırılamaması dolayısı ile idarenin farklı bir ihale ile alması mümkün olan kreş personeli ihtiyacının şikayete konu ihale kapsamına alınması zorunluluğu bulunduğu ortaya konulamadığı mevcut ihale kapsamına dahil edilmesi gerektiğine yönelik net ve somut bir gerekçesinin de bulunmadığı, sadece “…yeni bir ihale yapma durumumuz yoktur…” ifadesinin bulunduğu,

Bu itibarla ortaya çıkan yeni personel ihtiyacının mevcut ihalenin iptal edilerek tek bir ihalede sağlama gayesi ile ihalenin iptal kararı alınmasının Kanun’da idareye verilmiş olan ihaleyi iptal etme hususundaki takdir yetkisi içerisinde olamayacağı, ihale sürecinin uzaması hususunun ise çıkılacak her ihalede karşılaşılmasının mümkün olduğu, bu gerekçenin de ihaleyi iptal gerekçesi olarak kullanılamayacağı anlaşıldığından idarenin ihaleyi iptal kararının iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin Arıkar Beton Madencilik Gıda Temizlik İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile İm-Fa Tarım İnşaat Sos. Hizm. Elk. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait iş deneyim belgesi, iş hacmine ilişkin belgeler ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerin mevzuata uygun olmadığı ve süresi içerisinde şikayetlerine idare tarafından cevap verilmediğine ilişkin iddiaları incelendiğinde;

Başvuru sahibinin en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi olarak belirlenen isteklilerin iş deneyim belgesi, iş hacmine ilişkin belgeleri ile bilançolarının yeterliliğine ilişkin iddiaları incelendiğinde;

4734 sayılı Kamu İhale Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasında “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

…

İdareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde ise, “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında, idareye şikâyet süresinin, ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün olduğu, ikinci fıkrasında ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetlerin, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, sürenin şikâyet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen günden başlayacağı düzenlenmiştir.

Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, başvuruların süresinde yapılıp yapılmadığı yönünden inceleneceği, “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda, 26.05.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Arıkar Beton Madencilik Gıda Temizlik İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı, İm-Fa Tarım İnşaat Sos. Hizm. Elk. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmış olup anılan isteklilerin iş deneyimine ilişkin, iş hacmine ilişkin ve de bilanço yeterliliklerine ilişkin iddialarla ilgili 26.05.2016 tarihinden sonraki on gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 01.08.2016 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından anılan iddiaların süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi olarak belirlenen isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin iddiaları incelendiğinde;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Verilen hizmetin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) İhale, aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmaksızın sonuçlandırır.

c) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan, açık ihale, belli istekliler arasında ihale veya Kanunun 21 nci maddesinin (b), (c) ve (f) bentleri gereğince pazarlık usulü ile yapılan personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde, ikinci fıkranın (a), (b) veya (c) bendindeki seçeneklerden birinin kullanılması zorunludur.

(5) Aşağıdaki işlerin ihalelerinde ikinci fıkranın (b) bendinin kullanılması zorunludur.

a) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ve Kanunun 21 nci maddesinin (a), (d) ve (e) bentleri gereğince pazarlık usulü ile yapılan personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihaleleri.

b) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri.

c) Kurum tarafından yayımlanan aşırı düşük teklif sorgulaması yapılamayacak alımlar listesinde yer alan işlerin ihaleleri.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği'nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

…

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.

…

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir.

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ilişkin olarak 23.06.2016 tarihinde 2016/UH.I-1694 sayılı Kurul kararı alınmış olup alınan Kurul kararında “…önemli olan maliyet bileşenleri belirtilerek aşırı düşük teklif açıklamasının istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği neticesine varılmıştır.” ifadelerine yer verildiği, aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem kararı alındığı görülmüştür.

Kurul kararı neticesinde 21.07.2016 tarihinde idarece sınır değerin altında kalan isteklilere ikinci kez aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, 21.07.2016 tarihli bu yazıda “… teklif cetvelinde 2. Ara toplam listesinde 4-5-6 ve 7 sıra no’da belirtilen araç ve yemekler ilgili fiyatlarda belirttiğiniz bileşenler hakkında bilgi, belge ve açıklamaları tebliğ tarihinden itibaren 3 (üç) iş günü içerisinde ihale komisyonuna ulaştırmanız gerekmektedir…” ifadelerine yer verilerek isteklilerden aşırı düşük tekliflerini açıklamalarının istenildiği anlaşılmıştır.

Arıkar Beton Madencilik Gıda Temizlik İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Binek araç ve minibüse ait açıklama kapsamında Bika Servis Oto Onarım ve Yedek Parça Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, sunulan fiyat teklifinde binek araç ve minibüse ilişkin toplam bedeller öngörüldüğü, fiyat teklifinin alt kısmında teklifi oluşturan bileşenlerin (bakım onarım değeri, zorunlu trafik sigortası, kasko değeri, motorlu taşıtlar vergisi, araç fenni muayene, egzoz emisyon ölçüm gideri, lastik gider, kira bedeli) belirtildiği tablonun yer aldığı görülmüştür.

İncelemeye konu ihalede sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulaması için önemli bir maliyet bileşeni olarak belirlendiği, bu itibarla aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, sigorta giderine ilişkin ayrıca açıklama yapılması gerektiğinden, tevsik edici belgelerin ve taşıması gereken kriterlerin neler olduğunun özel bir şekilde düzenlendiği göz önüne alındığında, isteklilerce araç maliyeti içerisinde yer alan sigorta giderine fiyat teklifi içeriğinde ayrı bir satır halinde yer verilmiş olmasının söz konusu giderin usulüne uygun biçimde tevsik edilmiş sayılmasına yetmeyeceği, Tebliğ’in anılan maddesinde belirtilen tevsik edici belgelerin açıklamalar kapsamında ayrıca sunulması gerektiği anlaşıldığından açıklamasının bu hali ile uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Araçların yakıt maliyeti ile ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklamasında araçların yakıt tüketimini tevsik etmek amacıyla yetkili servislerinden alınmış yakıt tüketimine ilişkin belgelerin sunulmadığı, yapılan hesaplamalarda öngörülen yakıt tüketiminin dayanaksız kaldığı ayrıca araçların marka ve modellerine ilişkin hiçbir bilginin açıklamalar kapsamında sunulmadığı anlaşıldığından yakıt yönüyle yaptığı açıklamanın bu hali ile uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Yemek giderlerine ilişkin açıklamada ise Lezzet Yemekçilik Şiyar Yoldaş tarafından düzenlenen fiyat teklifi sunulduğu “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 15.07.2016 tarih ve 011 sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak serbest muhasebeci mali müşavir Esabil Haktanır tarafından imzalandığı ve iletişim bilgilerinin de belirtilmek suretiyle kaşelendiği görülmüş olup yemek giderlerine ilişkin açıklamanın bu hali ile uygun olduğu anlaşılmıştır.

İm-Fa Tarım İnşaat Sos. Hizm. Elk. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Binek araç ve minibüse ait araç kirası, bakım onarım, yedek parça, yağ değişimi, zorunlu trafik sigortası, araç kasko, motorlu taşıtlar vergisi, araç muayene ile lastik giderlerinin ayrı satır açılarak Umt Peyzaj İnşaat Sosyal Hiz. Turizm Nakliye San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen tek bir fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı görülmüştür.

İncelemeye konu ihalede sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulaması için önemli bir maliyet bileşeni olarak belirlendiği, bu itibarla aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, sigorta giderine ilişkin ayrıca açıklama yapılması gerektiğinden, tevsik edici belgelerin ve taşıması gereken kriterlerin neler olduğunun özel bir şekilde düzenlendiği göz önüne alındığında, isteklilerce araç maliyeti içerisinde yer alan sigorta giderine fiyat teklifi içeriğinde ayrı bir satır halinde yer verilmiş olmasının söz konusu giderin usulüne uygun biçimde tevsik edilmiş sayılmasına yetmeyeceği, Tebliğ’in anılan maddesinde belirtilen tevsik edici belgelerin açıklamalar kapsamında ayrıca sunulması gerektiği anlaşıldığından açıklamasının bu hali ile uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Araçların yakıt maliyeti ile ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklamasında araçların yakıt tüketimini tevsik etmek amacıyla sunulan belgelerden bu araçların kiralanan araçlar olup olmadığının anlaşılamadığı, kaldı ki araçlarda kullanılacak olan yakıtın hangi fiyat esas alınarak hesaplanacağı, kaç km yol gidecekleri vb. konularda hiçbir hesaplama ve bilginin açıklama kapsamında sunulmadığı, yakıt yönüyle yaptığı açıklamanın bu hali ile uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Yemek giderlerine ilişkin açıklamada ise Canciğer Kardeşler Yemekçilik Temizlik Otomasyon Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen fiyat teklifi sunulduğu “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 18.05.2016 tarih ve 001 sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak serbest muhasebeci mali müşavir Aytur Gezer tarafından imzalandığı ve iletişim bilgilerinin de belirtilmek suretiyle kaşelendiği görülmüş olup yemek giderlerine ilişkin açıklamanın bu hali ile uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarenin ihalenin iptali kararının iptal edilmesi, Arıkar Beton Madencilik Gıda Temizlik İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi ile İm-Fa Tarım İnşaat Sos. Hizm. Elk. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanunun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi