KİK Kararı: 2015/UY.III-2862

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/063
Gündem No : 56
Karar Tarihi : 27.10.2015
Karar No : 2015/UY.III-2862 Mahkeme Kararını Göster
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Dr. Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.,

Cumhuriyet Cad. Pekhan İş Merkezi Kat: 3 No: 12 Tatvan/BİTLİS

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı,

İsmet İnönü Bulvarı No: 14 06100 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/129681 İhale Kayıt Numaralı “Ceyhan - Çukurköprü - Kozan Devlet Yolu Km: 0+000 - 19+300G / 0+000İ - 35+795 ile Çukurköprü - Kadirli Yolu Bağlantısı Km: 19+300 - 36+285 Kesimlerinin Yapımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından 20.11.2014 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ceyhan - Çukurköprü - Kozan Devlet Yolu Km: 0+000 - 19+300G / 0+000İ - 35+795 ile Çukurköprü - Kadirli Yolu Bağlantısı Km: 19+300 - 36+285 Kesimlerinin Yapımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin 04.09.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.09.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.10.2015 tarih ve 80429 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.10.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2015/2537 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. ÇÇY/02, ÇÇY/03, ÇÇY/13, ÇÇY/39, ÇÇY/40 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş oldukları fiyat tekliflerinin, sürekli aynı tür ve miktarlarda girdiler kullanılarak rutin olarak gerçekleştirilen imalatlar niteliğinde olmadığı, söz konusu nakliye maliyetlerinin fiyat teklifi alınan kişilerin resmi defter ve kayıtlarından çıkarılamayacağı ve geleceğe ilişkin fiyatlama yapıldığı gerekçeleriyle uygun bulunmadığı ancak alınan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği'ne uygun olarak teklife konu alanda faaliyet gösteren üçüncü kişilerden alındığı ve beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından gerekli açıklama yazılarak imzalanmış ve mühürlenmiş belgeler olduğundan aşırı düşük teklif açıklamalarının somut olmayan gerekçelerle reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

2. ÇÇY/09 poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması(Orta refüj ve yarma hendeği)” adlı iş kalemi için sunmuş oldukları analiz girdilerini oluşturan fiyat tekliflerinden hendeklerin betonla kaplanması fiyat teklifi ve hazır beton fiyat tekliflerinin alt analiz girdileri olarak saatlik asgari ücret toplamı rayiç fiyatları ile tutarının toplam teklif tutarından fazla olduğu gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı ne var ki sunulan analizler ile alt analizlerin hiçbirisinde saatlik asgari ücretin altında bir işçilik ücreti bulunmadığı, hazır beton üretiminde çimento miktarının beton sınıfına göre sabit bir miktar yerine basınç dayanımına göre sınıflandırılarak dizayn edildiğinden çimento miktarının 360 kg olarak belirlenemeyeceği ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 04.042/24 hazır beton harcı rayiç detayında da çimento miktarına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı öte yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer verilen açıklamalar dikkate alındığında analiz girdilerine ait fiyat tekliflerinin rayiç bedelin altında olamayacağı yönünde bir kısıtlama bulunmadığı,

3. İlk ihale komisyon kararı ile teklifleri ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesine karşın ihale yetkilisi tarafından ihale komisyonuna gönderilen bir yazı üzerine farklı bir ihalede T.C. Ankara 3. İdare Mahkemesi tarafından belgeleri yeterli görülmeyen NC Yapı Malz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Burkay İnş. Mad. Enerji Müh. Turz. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin değerlenme dışı bırakılmasına karar verildiği ve yeni oluşan sınır değere göre tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği ancak Danıştay 13'üncü Dairesi'nin 05.05.2015 tarih ve E:2015/836, K:2015/1718 sayılı kararı ile söz konusu Mahkeme kararının iptal edildiği, bahse konu karar doğrultusunda ilk ihale komisyon kararının değiştirilmesine örnek gösterilen karar iptal edildiğinden adı geçen isteklilerin tekliflerinin değerlendirmeye alınarak sınır değerin yeniden hesaplanması gerektiği,

4. Okar İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Yüngül İnş. San. ve Tic. A. Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan birim fiyat teklif mektubunda teklif bedelinin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak yazılmadığından tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

5. 24.06.2015 tarihli ve 2015/UY.III-1766 sayılı Kurul kararı gereğince KLV İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak sınır değerin yeniden hesaplanması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında olan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 nci maddede yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak 24.06.2015 tarihinde alınan 2015/UY.III-1762 ve 2015/UY.III-1766 sayılı Kurul kararları gereğince teklifi sınır değerin altında olan 5 istekliden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu isteklilerden Emiroğlu İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Mezre İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Feza Taah. A.Ş., ile Sed-Yol İnş. Nak. Mad. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Kasel İnş. Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan tek istekli olan başvuru sahibi Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin açıklamalarının ise idarece uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin İntekar Yapı Tur. Elek. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilen açıklama talebi yazısında açıklama istenilen iş kalemleri ile bu iş kalemlerine ait açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin belirtildiği, analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının da söz konusu isteklilere bildirildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından açıklama istenilen “ÇÇY/02”, “ÇÇY/03”, “ÇÇY/13”, “ÇÇY/39”, “ÇÇY/40” poz numaralı iş kalemlerine ilişkin olarak Çetinkaya Kuyumculuk İnş. Nak. Tem. Pet. Ür. ve Tic. Ltd. Şti. ile Güzel Kardeşler Gıda Nak. Ker. ve Mar. İş. Tic. Ltd. Şti.lerinden alınmış fiyat tekliflerinin sunulduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından anılan Tebliğ’de yer verilen ibarenin yazılarak imzalanıp kaşelendiği görülmüştür.

Anılan istekli tarafından açıklanan iş kalemleri kapsamında gerçekleştirilecek nakliyeye ilişkin imalatların, fiyat teklifi alınan firmalarca sürekli aynı tür ve miktarlarda girdiler kullanılarak rutin olarak gerçekleştirilen imalatlar niteliğinde olmadığı, incelenen ihalede idarece tanımlanan tarifler ve teknik dokümanlar gözetilerek gerçekleştirilecek, ihale konusu işe özgü imalatlar olduğu dikkate alındığında, söz konusu fiyat tekliflerindeki nakliye maliyetlerinin, fiyat teklifinin alındığı kişilerin resmi defter ve muhasebe kayıtlarından çıkarılabilir nitelikte bilgiler olmadığı anlaşılmıştır. Başka bir deyişle, anılan fiyat tekliflerinde, ilgili iş kalemlerinin hangi tür ve miktarlarda girdiler kullanılarak gerçekleştirileceği öngörülerek, geleceğe yönelik fiyatlandırmanın yapıldığı, ilgili iş kalemlerine özgü söz konusu fiyatlandırmanın, geçmişte, birebir aynı girdi tür ve miktarları kullanılmadan gerçekleştirilmiş olan maliyetlere dayandırılmaya çalışıldığı görülmüştür.

Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından sunulan nakliyeye ilişkin fiyat teklifinde öngörülen birim fiyatın, ilgilinin maliyet muhasebesi kayıtlarından elde edilen fiyatlarla, mevzuatta öngörülen ölçüde desteklenebilir nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz…” açıklamalarına yer verilmiştir.

Yapılan incelemede ÇÇY/09 poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması(Orta refüj ve yarma hendeği)” adlı iş kalemi için 50,00 TL/m3 birim fiyat teklif etmiş olan istekli tarafından, bu fiyatın idarece düzenlenmiş olan analiz vasıtasıyla açıklandığı, açıklama istenilecek analiz girdilerinden vibratör maliyetinin Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyatları kullanılarak açıklandığı, C20/25 hazır beton harcı maliyetini (39 TL/m3) tevsik etmek üzere Gözde Mad. Hazır Beton İnş. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.nden fiyat teklifi alındığı, betoncu ustası, düz işçi ve kalıp maliyetlerini(5,20 TL) tevsik etmek üzere ise Malamira İnş. Sondaj Taah. Ltd. Şti.den tek bir fiyat teklifi alındığı tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerini sunabileceğine yönelik açıklamalara yer verildiği, başvuru sahibinin de aktarılan açıklamalar doğrultusunda C20/25 hazır beton harcı analiz girdisi için anılan Tebliğin ilgili maddesine uygun şekilde hazırlanmış olan fiyat teklifini sunduğu, kamu ihale mevzuatında aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan fiyat teklifinin kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen asgari fiyatların altında olamayacağına yönelik bir düzenleme bulunmadığından başvuru sahibinin açıklamalarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarının altında olduğu gerekçesiyle uygun görülmemesinin mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bununla birlikte, başvuru sahibi tarafından ÇÇY/09 poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması(Orta refüj ve yarma hendeği)” adlı iş kalemi için açıklama istenilen analiz girdilerinden 0,15 saat betoncu ustası, 0,8 saat düz işçi ve 0,87 m2 kalıp maliyetlerinin toplamı için tek fiyat teklif alındığı ve açıklamaya ilişkin analizde bahse konu üç analiz girdisine tek bir satırda yer verildiği görülmüştür.

Anılan Tebliğin 45.1.8’inci maddesinde yer verilen açıklama gereğince, aşırı düşük tekliflere ilişkin olarak yapılan açıklamada sunulan analizlerin ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olması gerektiği, başka ifade ile; malzeme, makine, işçilik gideri vb. bileşenlerden oluşan iş kaleminin fiyatı bu bileşenlerin her birine ayrı ayrı fiyat verilmek yerine tamamına tek fiyat verilerek açıklanmasının anılan Tebliğin 45.1. 8’inci maddesinde yapılan açıklamaya göre mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Adı geçen istekli tarafından, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama getirilen iş kalemi analizlerinin, Tebliğin 45.1. 8’inci maddesi gereğince isteklilere verilen analiz formatına uygun olmadığı, açıklama istenilen analiz girdilerinden betoncu ustası, düz işçi ve kalıp giderlerine ilişkin fiyatların analizde ayrı ayrı gösterilmediği gibi, alınan fiyat teklifinde de anılan bileşenler ayrıştırılmadığından söz konusu maliyet bileşenlerine ilişkin verilen fiyatların da bilinemeyeceği anlaşılmıştır.

Öte yandan, anılan istekli tarafından sunulan fiyat teklifinde KGM/21.011 nolu düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı pozu analiz ve tariflerine uygun olarak 0,87 m2 kalıp ile hendek kaplaması işinin gerçekleştirileceğinin belirtildiği, Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait KGM/21.011 poz numarası ile tanımlanan “Düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı” birim fiyat analizi incelendiğinde;

Poz No

Tanımı

Birimi

Miktar

Malzeme:

Tahta 0,025/3 = 0,008

Kadron 0,020/5 = 0,004

4.152

Çam kerestesi (II.sınıf)

m³

0.012

4.270

Çiviler (TS 155)

kg

0.10

Yapılması ve Sökülmesi:

1.017

Dülger ustası

Saat

0.75

1.501

Düz işçi

Saat

0.75

Toplam 1,50 saat işçilik (0,75 saat dülger ustası, 0,75 saat düz işçi) çalışması öngörüldüğü ve 0,87 m2 kalıp imalatı için 1,31 saat(1,5x0,87) işçilik olması gerektiği, bahse konu iş kalemi içerisinde yer alan 0,15 saat betoncu ustası ve 0,8 saat düz işçi çalışmaları da dikkate alındığında toplam 2,26 saat(1,31+0,15+0,8) işçilik hesaplanması gerektiği, açıklama kapsamında işçilik miktarının düşürülemeyeceği ve 2014 yılı ikinci 6 aylık dönemde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan 5,04 TL saatlik ücretin(1.134,00/30/7,5) altında işçilik ücreti öngörülemeyeceği hususları birlikte dikkate alındığında, bahse konu iş kaleminin birim imalatında gerekli olan işçiliğin asgari maliyeti 11,39 TL (5,04x2,26) olarak hesaplanmaktadır. Bu durumda, ÇÇY/09 poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması(Orta refüj ve yarma hendeği)” adlı iş kaleminin betoncu ustası, düz işçi ve kalıp maliyetlerine ilişkin 5,20 TL/m3 gider öngörmüş olan isteklinin almış olduğu fiyat teklifine dayanarak iş kalemi analizinde işçilik miktarını düşürdüğü ve/veya işçilik için brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmış saatlik asgari ücretin altında ücret öngördüğü, gerçekçi olmayan söz konusu fiyat teklifine dayanılarak yapılan açıklamaların kabulünün mümkün olamayacağı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihalenin 14.01.2015 tarihli ihale komisyon kararı ile Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı ancak ihaleye katılan NC Yapı Malz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Burkay İnş. Mad. Enerji Müh. Turz. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin sunmuş oldukları belgelerin idarece gerçekleştirilen “Ankara-Polatlı-Sivrihisar Devlet Yolu Km: 17+651-141+000 Kesiminin Yapım İşi” ihalesinde T.C. Ankara 3. İdare Mahkemesi tarafından 10.12.2014 tarih ve 2014/1904 esas nolu karar ile yeniden incelenmesine karar verilmesi üzerine Kurulun 2010/DK.D-162 sayılı düzenleyici kararı dikkate alınarak söz konusu isteklilerin belgelerinin yeniden incelendiği ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu durumda oluşan yeni sınır değere göre teklifi aşırı düşük olan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilerek ihale sürecine devam edildiği görülmüştür.

Danıştay 13'üncü Dairesi'nin 05.05.2015 tarihli ve E:2015/836, K:2015/1718 sayılı kararı gereğince alınan 22.07.2015 tarihli ve 2015/MK-324 sayılı Kurul kararı incelendiğinde, Şenbay Mad. San. Tic. A.Ş. - Aga Enerji San. Tic. A. Ş. - Özgün Yapı San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirmeye alınmasına yönelik olarak düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği ancak NC Yapı Malz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Burkay İnş. Mad. Enerji Müh. Turz. Taah. Tic. Ltd. Şti. hakkında işlem yapılmasına yönelik olarak alınan herhangi bir kararın bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü,

Aynı maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendinde; “Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21’inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereğince şikâyete konu durumun farkına varılması gereken tarihin 14.01.2015 tarihli ilk ihale komisyon kararı üzerine alınan kesinleşen ihale kararının başvuru sahibi Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.ne bildirildiği tarih olduğu, ancak başvuru sahibinin kesinleşen ihale kararının kendisine bildirilmesini izleyen on gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 04.09.2015 tarihinde idareye şikâyet ve 05.10.2015 tarihinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

24.06.2015 tarihli ve 2015/UY.III-1766 sayılı karar üzerine alınan 09.07.2015 tarihli ihale komisyon kararı incelendiğinde KLV İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak sınır değerin Kurul kararında belirtilen tutara uygun şekilde 70.334.535,08 TL olarak hesaplandığı ve buna göre teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, başvuru sahibinin birinci ve ikinci iddiaları yerinde görülmeyerek teklifinin reddedilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, anılan isteklinin dilekçesinde belirttiği üçüncü, dördüncü ve beşinci iddiaları incelense ve yerinde görülse dahi, ihalenin başvuru sahibi istekli üzerinde bırakılma ihtimali bulunmamaktadır. Bu çerçevede Kamu İhale Kurulu’nun emsal kararları uyarınca itirazen şikâyete konu ihalede, idarenin hukuka aykırı işlem veya eylemlerinden kaynaklanan bir hak kaybı ya da zarara uğrama durumu söz konusu olmadığından başvuru sahibi isteklinin söz konusu iddialara yönelik olarak başvuru ehliyetini haiz olmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, 4734 sayılı Kanunun 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince üçüncü, dördüncü ve beşinci iddialara yönelik olarak başvurunun ehliyet yönünden de reddi gerektiği neticesine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Dr. Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi