KİK Kararı: 2015/UY.III-103

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/005
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 14.01.2015
Karar No : 2015/UY.III-103 Mahkeme Kararını Göster
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Genyap Mim. Müh. ve İnş. San. Ltd. Şti.,

Merkez Mah. Çobançeşme Cad. No:14/5 Kağıthane/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Çankırı Özel İdaresi Destek Hizmetleri Müdürlüğü,

Kırkevler Mahallesı Kastamonu Yolu 2. Km No:10 18100 ÇANKIRI

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/50113İhale Kayıt Numaralı “Çankırı İli Emniyet Müdürlüğü Ana Hizmet Binası İkmal İnşaatı” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Çankırı Özel İdaresi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 03.06.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Çankırı İli Emniyet Müdürlüğü Ana Hizmet Binası İkmal İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Genyap Mim. Müh. ve İnş. San. Ltd. Şti.nin 17.11.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.11.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 02.12.2014 tarih ve 41237 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.12.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/3525 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihaleye katıldıkları ve tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek açıklama istenildiği, sundukları açıklama ile ilgili olarak ihale komisyonu kararında; %20 oranındaki açıklama istenilmeyen iş kalemleri için toplam teklifin %4,18’i oranında fiyat teklifi verildiği ve açıklama istenilen 26.622/C poz numaralı iş kalemi için 40,28 TL, açıklama istenilmeyen iş kalemleri arasında olan 26.702/C poz nolu aynı nitelikteki iş kalemi için 41,00 TL fiyat öngörüldüğü, bu suretle aynı girdileri içeren iki iş kalemi için farklı fiyat öngörüldüğü gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmadığının belirtildiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1’inci maddesine göre sıralı iş kalemlerinin %80’lik kısmı için açıklama istenileceği, bu oranın dışında kalan iş kalemleri için açıklama istenilemeyeceği, bu nedenle açıklama istenilmeyecek kısma dair teklif bedeli ile kıyaslama yapılarak açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinde “sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri için analiz sunulması istenilmeyecektir” denildiği, Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde “Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.” açıklaması bulunduğu, idareye analiz sunulma zorunluluğu olmayan ve analizi sunulmamış %20’lik açıklama istenilmeyen iş kalemleri için verilen fiyat dikkate alınarak açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu, bu kararın değiştirilerek tekliflerinin en avantajlı teklif olarak belirlenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihale Çankırı Özel İdaresi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından yapılan “Çankırı İli Emniyet Müdürlüğü Ana Hizmet Binası İkmal İnşaatı” işidir.

Bahse konu ihalede 28 adet ihale dokümanı satın alınmış olup, 03.06.2014 tarihinde yapılan ihaleye 11 istekli katılmıştır.

İhale komisyonu başvuruya konu ihalede aşırı düşük tekliflere ilişkin sınır değeri 4.938.134,63 TL olarak belirlemiş ve 03.06.2014 tarihli yazılar ile teklif fiyatı bu tutarın altında olan 3 istekliden açıklama istemiştir.

Açıklama istenilen isteklilerden sadece biri açıklama sunmuştur. İhale komisyonu 02.07.2014 tarihli ihale komisyonu kararı ile süresi içerisinde açıklama sunmayan 2 isteklinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılmasına, açıklama sunan Genyap Mimarlık Müh. ve İnş. San. Ltd. Şti.nin ise açıklamalarının uygun olduğuna karar vererek ihalenin bu istekli üzerinde bırakılmasına karar vermiştir.

Başvuruya konu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Kin-Taş İnşaat Taah. Tic. San. Ltd. Şti.nin 16.07.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, 04.08.2014 tarih ve 24698 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.08.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu ve inceleme sonucunda 19.09.2014 tarihli ve 2014/III-3213 sayılı Kurul kararı ile “…idarece mevzuata uygun bir şekilde aşırı düşük teklif açıklama istemi kapsamında gerekli belgelerin hazırlanıp daha önce sorgulamaya cevap vermeyenler dahil olmak üzere teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi…” yönünde düzeltici işlem kararı verilmiştir.

İdarece teklif fiyatı aşırı düşük olarak belirlenen 3 istekliye gönderilen 24.10.2014 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif açıklaması yenilenmiş ve bu isteklilerden yeniden açıklama talep edilmiştir.

Teklif fiyatı belirlenen sınır değer tutarının altında olan ve açıklama istenilen Hellan Ofis Mobilya İmalat Plastik İnşaat Dekorasyon San. ve Tic. Ltd. Şti.- Şen-Ka Dekorasyon İnş. Emlak Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Adsızlar İnş. Yem. Otom. Tem. Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti. olmak üzere iki istekli açıklama sunmamış olup, ihale komisyonunca bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılmalarına karar verilmiştir.

Başvuru sahibi Genyap Mimarlık Müh. ve İnş. San. Ltd. Şti. ise açıklamasını 06.11.2014 tarihli yazı ekinde idareye teslim etmiş olup, ihale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda açıklaması uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

İhale komisyonu kararında başvuru sahibi isteklinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin olarak; “Tekliflerin değerlendirilmesi neticesinde; açıklama dosyasında açıklama istenilmeyen ihale konusu işimizin yaklaşık maliyetinin %20’sini oluşturan iş kalemleri için toplam teklifin %4,18’ine tekabül eden fiyat teklifi sunmuş olduğu görülmüştür.

Kamu ihale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yapılan düzenlemeler yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerine ilişkin olarak açıklama zorunluluğu getirmektedir. Ancak toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ait miktarlar ve birim fiyatlara yer verilmesi gerektiği açıktır. Dolayısıyla teklifin açıklama istenilen iş kalemleri ve açıklama istenilmeyen iş kalemleri ile birlikte hazırlandığı dikkate alındığında, açıklama istenilecek kalemler ile açıklama istenilmeyecek benzer nitelikli kalemlere verilen tekliflerin birbirleri ile uyumlu olması gerektiği, aksi halde tekliflerin sağlıklı ve gerçekçi hazırlandığından sağlıklı bir rekabet ortamından bahsedilemeyeceği anlaşılmıştır.

Açıklama yapılması istenilmeyen kalemler olsa da fiyat tarifi olarak belirlenen poz numarasına, yapım şartlarına, fen ve sanat kurallarına aykırı yapılamayacağı hususu ile bir arada ele alındığında, isteklinin açıklama istenilen iş kalemleri için poz numarasıyla atıf yapılan teknik tarifine uygun fiyat teklif ettiği, açıklama istenilmeyen kalemler içinse yapmış olduğu açıklamalarla çelişecek şekilde birbiri ile uyumlu olmayan fiyatlar teklif ettiği tespit edilmiştir.

Açıklama istenilen iş kalemlerinden 26.622/C poz numaralı renkli mermer plakalar ile merdiven basamağı kaplaması (basamak 3 cm, rıht 2 cm) yapılması imalatına dair istekli tarafından yayınlanmış kamu fiyatı esas alınarak 40,28 TL maliyet öngörüldüğü, açıklama istenilmeyen iş kalemlerinden olan 26.702/C1 poz numaralı 3 cm kalınlığında renkli mermer plakalar ile dış denizlik yapılması (3x30x Serbestboy) imalatına 41,00 TL maliyet bedeli belirlendiği tespit edilmiştir. Söz konusu iki imalatın da analizlerinde girdi olan 04.416/C001 rayiç numaralı renkli mermer imalatının 26.702/C1 poz numaralı imalatta miktarının 1,27 m2 olduğu ve sadece mermer girdi bedelinin 41,91 TL olduğu göz önüne alındığında 26.702/C1 poz numaralı imalat için öngörülen maliyet bedelinin mermer girdi bedelini dahi karşılamadığı görülmüştür.

İsteklilerin belgelendirme yapmak zorunda olmadıkları imalata dair teknik şartnamesine, fen ve sanat kurallarına uygun olmayan fiyat vermelerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin gerçekçi bir teklifin kabulünü sağlama amacına aykırı olduğu ve açıklama istenilmeyen iş kalemleri için verilen fiyat teklifi ile bu iş kalemlerinin teknik şartnamesine uygun yerine getirilebilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenden ötürü isteklinin sunmuş olduğu açıklama uygun görülmemiş ve teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır. Genyap Mim. Müh. ve İnş. San. Ltd. Şti. tarafından verilen açıklama uygun görülmemiş ve teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.” açıklamasına yer verilmiştir.

İdarece başvuru sahibi isteklinin şikayet başvurusu hakkında alınan kararda da aynı gerekçelere yer verilmiştir.

İhale komisyonu kararından ve idarece şikayet başvurusuna ilişkin alınan karardan başvuru sahibi isteklinin “açıklama istenilen iş kalemlerinden olan 26.622/C poz numaralı iş kalemine 40,28 TL fiyat teklifi verdiği, açıklama istenilmeyen iş kalemleri arasında yer alan 26.702/C1 poz nolu iş kalemine ise 41,91 TL fiyat teklifi verdiği, oysa 26.702/C1 poz nolu iş kalemi içerisinde yer alan 04.416/C001 girdi bedelinin 41,91 TL bedeli olduğu, böylece isteklinin açıklama istenilmeyen iş kalemleri için düşük fiyat verdiği ve açıklama istenilmeyen iş kalemleri için verdiği fiyatlarla ihale konusu işin gerçekleştirilemeyeceği” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihale anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilmiş olup, idarece ihale konusu işe ilişkin aşağıda poz numaraları belirtilen toplam 76 iş kaleminden açıklama isteniliştir.

Sıra No

İş Kalemi Poz No

Sıra No

İş Kalemi Poz No

Sıra No

İş Kalemi Poz No

1002-118

600-1108/1109

Y.16.050/06

1020-118

735-102

Y.18.001/C01

105-620/621

742-532

Y.18.001/C04

165-708

751-122

Y.18.461/002

17.155/MK

782-101

Y.19.055/054

18.233/1

791-417

Y.19.061/002

18.353/A/MK

833-500

Y.21.001/03

18.354/A/MK

880-563

Y.21.050/C01

22.5.1.1-005

905-228

Y.21.051/C01

23.243/2

919-503

Y.21.051/C03

23.243/3

921-503

Y.21.101/01

26.041/MK

950-118

Y.22.009/04

26.210/MK

İNŞ02

Y.23.014

26.502/MK

İNŞ03

Y.23.015

26.622/C

İNŞ06

Y.23.152

26.662/MK

İNŞ07

Y.23.176

261-153

İNŞ09

Y.23.244/F

27.525/A1

Özel Elk-10

Y.23.244/L

27.528/3

Özel Elk-17

Y.25.003/14

27.530/1

Özel Elk-18

Y.25.003/16

27.531/1

Özel Elk-2

Y.25.004/05

27.535/1

Özel Elk-8

Y.26.005/402

27.581/MK

Özel Elk-9

Y.26.006/405

280-2102

Özel 01

Y.26.008/305A

32.12.1-011

Özel 02

Y.28.645/C06

P-135

İhale komisyonunca değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak belirtilen 26.702/C1 poz nolu iş kaleminin açıklama istenilen iş kalemleri arasında olmadığı, bu kalem için açıklama istenilmediği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü bulunmakta olup, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin nasıl belirleneceği, nasıl açıklama istenileceği ve yapılan açıklamaların nasıl değerlendirileceği konusunda Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde açıklamalara yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde; “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.” açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin aynı maddesinde “45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir…” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde, idarece sıralı iş kalemlerine göre yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını belirleyeceği ve yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerini belirleyerek bu kalemlere ilişkin açıklama isteyeceği, isteklilerin de açıklama istenilen iş kalemlerini dikkate alarak bu kalemlere ilişkin açıklama yapacağı, ihale komisyonunca da açıklama istenilen iş kalemleri dikkate alınarak değerlendirme yapılacağı, isteklilerin açıklama istenilmeyen iş kalemleri ile ilgili olarak sadece hesap cetvelinde iş kalemlerine ve miktarları ile birim fiyatlarına yer verileceği, isteklilerin açıklama istenilmeyen iş kalemleri için analiz, belge ve genel olarak açıklama sunmayacağı açıklanmış bulunmakta olup, başvuruya konu ihalede ihale komisyonunca açıklama istenilmeyen iş kalemleri için öngörülen fiyat ve açıklama istenilmeyen iş kalemlerinden olan 26.702/C1 poz nolu iş kalemi için öngörülen fiyatın düşük olduğu dikkate alınarak değerlendirme yapılması ve başvuru sahibinin teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata uyarlık olmadığı değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Genyap Mim. Müh. ve İnş. San. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “ihaleye katıldıkları ve tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek açıklama istenildiği, sundukları açıklama ile ilgili olarak ihale komisyonu kararında; %20 oranındaki açıklama istenilmeyen iş kalemleri için toplam teklifin %4,18’i oranında fiyat teklifi verildiği ve açıklama istenilen 26.622/C poz numaralı iş kalemi için 40,28 TL, açıklama istenilmeyen iş kalemleri arasında olan 26.702/C poz nolu aynı nitelikteki iş kalemi için 41,00 TL fiyat öngörüldüğü, bu suretle aynı girdileri içeren iki iş kalemi için farklı fiyat öngörüldüğü gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmadığının belirtildiği, Kamu ihale Genel Tebliği’nin 38.1 ’inci maddesine göre sıralı iş kalemlerinin %80’lik kısmı için açıklama istenileceği, bu oranın dışında kalan iş kalemleri için açıklama istenilemeyeceği, bu nedenle açıklama istenilmeyecek kısma dair teklif bedeli ile kıyaslama yapılarak açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinde “sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri için analiz sunulması istenilmeyecektir” denildiği, Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde “Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.” açıklaması bulunduğu, idareye analiz sunulma zorunluluğu olmayan ve analizi sunulmamış %20’lik açıklama istenilmeyen iş kalemleri için verilen fiyat dikkate alınarak açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu, bu kararın değiştirilerek tekliflerinin en avantajlı teklif olarak belirlenmesi gerektiği” şeklinde yer alan iddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde, idarece sıralı iş kalemlerine göre yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını belirleyeceği ve yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerini belirleyerek bu kalemlere ilişkin açıklama isteyeceği, isteklilerin de açıklama istenilen iş kalemlerini dikkate alarak bu kalemlere ilişkin açıklama yapacağı, ihale komisyonunca da açıklama istenilen iş kalemleri dikkate alınarak değerlendirme yapılacağı, isteklilerin açıklama istenilmeyen iş kalemleri ile ilgili olarak sadece hesap cetvelinde iş kalemlerine ve miktarları ile birim fiyatlarına yer verileceği, isteklilerin açıklama istenilmeyen iş kalemleri için analiz, belge ve genel olarak açıklama sunmayacağı açıklanmış bulunmakta olup, başvuruya konu ihalede ihale komisyonunca açıklama istenilmeyen iş kalemleri için öngörülen fiyat ve açıklama istenilmeyen iş kalemlerinden olan 26.702/C1 poz nolu iş kalemi için öngörülen fiyatın düşük olduğu dikkate alınarak değerlendirme yapılması ve bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata uyarlık olmadığı Mustafa Karaman’ın aşırı düşük teklif açıklamalarında kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığından başvuru sahibi Genyap Mim. Müh. ve İnş. San. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesinde belirtilen eşit muamele çerçevesinde inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmeyerek teklifi reddedilen başvuru sahibi Genyap Mim. Müh. ve İnş. San. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları Kurul çoğunluğunca uygun bulunmuştur.

İhale komisyonu kararından ve idarece şikayet başvurusuna ilişkin alınan karardan başvuru sahibi isteklinin, açıklama istenilen iş kalemlerinden olan 26.622/C poz numaralı iş kalemine 40,28 TL fiyat teklifi verdiği, açıklama istenilmeyen iş kalemleri arasında yer alan 26.702/C1 poz no’lu iş kalemine ise 41,91 TL fiyat teklifi verdiği, oysa 26.702/C1 poz no’lu iş kalemi içerisinde yer alan 04.416/C001 girdi bedelinin 41,91 TL olduğu, böylece isteklinin açıklama istenilmeyen iş kalemleri için düşük fiyat verdiği ve açıklama istenilmeyen iş kalemleri için verdiği fiyatlarla ihale konusu işin gerçekleştirilemeyeceği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı,

İhale komisyonunca değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak belirtilen 26.702/01 poz no’lu iş kaleminin açıklama istenilen iş kalemleri arasında olmadığı, bu kalem için açıklama istenilmediği anlaşılmıştır.

Açıklamanın açıklama istenilen iş kalemleri açısından uygun olduğu anlaşılmakla birlikte, açıklanması istenmeyen analiz girdileri açısından konu ele alındığında, başvuru sahibi isteklinin, açıklama istenilen iş kalemlerinden olan 26.622/C poz numaralı iş kalemine 40,28 TL fiyat teklifi verdiği, açıklama istenilmeyen iş kalemleri arasında yer alan 26.702/C1 poz no’lu iş kalemine ise 41,91 TL fiyat teklifi verdiği, 26.702/C1 poz no’lu “3 cm kalınlığında renkli mermer plaklar ile dış denizlik yapılması (3x30xSerbestboy)” iş kalemi analizinde, 04.416/C001 girdisi dışında, “10.001/MK” poz no’lu “200 kg çimento dozlu tesviye harcı yapılması”, “10.009/MK” poz no’lu “400 kg çimento dozlu tesviye harcı yapılması”, “01.005” poz no’lu “mermer kaplama ustası” ve “01.501” poz no’lu “Düz işçi” girdilerinin de bulunduğu, bu girdilerin de bir bedelinin olması gerektiği düşüncesiyle hareket edildiğinde 26.702/C1 poz no’lu iş kalemi içinde yer alan 04.416/C001 girdisi bedelinin 41,91 TL olarak belirtildiği durumda 26.702/C1 poz no’lu iş kalemi analizinde bulunan diğer girdilere bir bedel öngörülmeyerek toplam analiz fiyatlarına ulaşıldığı tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinin son fıkrasında,

“İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasında,

“İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.” hükmüne yer verilmiş;

Anılan Yönetmeliğin aynı maddesinin üçüncü fıkrasında ise, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alacağı hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesi, yapım işi ihalelerine ilişkin olup, söz konusu maddede; aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin sınır değerin belirlenmesine, idarenin yaklaşık maliyeti hazırlama aşamasında yapması gereken iş ve işlemlerin neler olduğuna, teklifi belirlenen sınır değerin altında kaldığı için aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilerden idarece ne çerçevede açıklama isteneceğine ve isteklilerin tekliflerine ilişkin yazılı açıklama kapsamında sunması gereken belgelerin neler olduğu ve nasıl sunulması gerektiğine ilişkin ayrıntılı düzenlemelere ve açıklamalara yer verilmiştir.

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapım işi ihalesinde, aşırı düşük teklif olarak belirlenen teklif sahibi isteklilerin idareye sunacakları açıklama kapsamında hesap cetveline de yer vermeleri gerekmektedir.

Anılan Tebliğ’in “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45.1.2’nci maddesinde,

“Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” açıklamasına,

45.1.2.1’inci maddesinde,

“İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Anılan Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesinde de sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulmasının istenmeyeceği açıkça belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yapılan düzenlemeler, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin olarak isteklilere açıklama yapma ve belgelendirme zorunluluğu getirmekte, geriye kalan % 20’lik kısmın ise sorgulamaya konu edilmesini ve bu kapsamda yer alan kalemlere ilişkin analiz ve belgelendirme yapılmasını engellemektedir.

Ancak, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinde sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemlerine yer verilmesi gerektiği açıktır.

Dolayısıyla, açıklamalar kapsamında hesap cetvelinin sunulmasının istenilmesinden teklifin, açıklama istenilen iş kalemleri ile açıklama istenilmeyen kalemler ile birlikte bir bütün olarak değerlendirileceği ve isteklilerce açıklama istenilecek kalemler ile açıklama istenilmeyecek benzer nitelikli kalemlere verilen tekliflerin birbiriyle uyumlu olması gerektiği, aksi halde tekliflerin sağlıklı ve gerçekçi hazırlandığından ve sağlıklı bir rekabet ortamından bahsedilemeyecektir.

Başvuruya konu ihalede, başvuru sahibi istekli tarafından yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan ve idarece kendisine bildirilen iş kalemleri için 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatına uygun olacak şekilde açıklama yapılmıştır.

Ancak, sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri arasında yer alan 26.702/C1 poz no’lu iş kalemine ise 41,91 TL fiyat teklifi verdiği, 26.702/C1 poz no’lu iş kalemi analizinde, 04.416/C001 girdisi dışında, “10.001/MK” poz no’lu “200 kg çimento dozlu tesviye harcı yapılması”, “10.009/MK” poz no’lu “400 kg çimento dozlu tesviye harcı yapılması”, “01.005” poz no’lu “mermer kaplama ustası” ve “01.501” poz no’lu “Düz işçi” girdilerinin de bulunduğu, bu girdilerin de bir bedelinin olması gerektiği düşüncesiyle hareket edildiğinde 26.702/C1 poz no’lu iş kalemi içinde yer alan 04.416/C001 girdisi bedelinin 41,91 TL olarak belirtildiği durumda 26.702/C1 poz no’lu iş kalemi analizinde bulunan diğer girdilere bir bedel öngörülmeyerek toplam analiz fiyatlarına ulaşıldığı tespit edilmiştir.

Her ne kadar açıklama yapılması istenilmeyen kalemler olsa da, söz konusu bu kalemlerin birim fiyat tarifi olarak belirlenen poz numarasına, yapım şartlarına, fen ve sanat kurallarına aykırı yapılamayacağı hususu, teklifin bir bütün olarak ve birbiriyle uyumlu olması gerektiği hususu ile bir arada ele alındığında:

İsteklilerce, açıklama istenilecek iş kalemlerine makul ve kabul edilebilir teklifler verilirken; açıklama istenilmeyecek iş kalemleri için, teklifi manipüle ederek, kendi beyanlarına, işin Teknik Şartnamesine, fen ve sanat kurallarına uygun olmayacak bir imalatın yapılmasını gündeme getirebilecek fiyat tekliflerinin kabulü mümkün görünmemektedir.

Kaldı ki, 4734 sayılı Kanun ve bu Kanuna göre Kurumca hazırlanan ikincil mevzuatta, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin yaklaşık maliyetin % 20’sini oluşturan iş kalemleri için isteklilerce belgeye dayalı açıklama yapılmayacağı düzenlenmiştir.

Bu düzenleme, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin, belgelendirme yapmayacakları iş kalemleri için gayri ciddi fiyatlar teklif edebilecekleri anlamı taşımamaktadır.

Yaklaşık maliyetin % 20’sine tekabül eden imalatlar için isteklilerce açıklama sunulması gerekmediğinden, bu kısım için teklif edilen fiyatların incelenmemesi gerektiği şeklinde Kamu İhale Kurulu kararları mevcut olmakla birlikte; somut olayda isteklinin hesap cetvelindeki uyumsuzlukların göz ardı edilemeyeceği, 4734 sayılı Kanun, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği'nin, aşırı düşük tekliflere ilişkin hüküm ve açıklamalarının, gerçekçi olmayan bir teklifin kabulünü sağlamayı amaçlamadığı, aksine bir yaklaşımın 4734 sayılı Kanun'un temel ilkelerine aykırılık oluşturacağı açıktır.

Yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde, başvuru sahibinin sunmuş olduğu açıklamaların uygun olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönünde idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, incelemeye konu ihalede, başvuru sahibi Genyap Mim. Müh. ve İnş. San. Ltd. Şti. tarafından, sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri arasında yer alan 26.702/C1 poz no’lu iş kalemine 41,91 TL fiyat teklifi verdiği, 26.702/C1 poz no’lu iş kalemi analizinde, 04.416/C001 girdisi dışında diğer girdilerin de bulunduğu, bu girdilerin de bir bedelinin olması gerektiği düşüncesiyle hareket edildiğinde 26.702/C1 poz no’lu iş kalemi içinde yer alan 04.416/C001 girdisi bedelinin 41,91 TL olarak belirtildiği bu durumda 26.702/C1 poz no’lu iş kalemi analizinde bulunan diğer girdilere bir bedel öngörülmeyerek toplam analiz fiyatlarına ulaşılmasının yukarıda açıklanan nedenlerle mevzuata uygun olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu gerekçe ile uygun olmadığı yönündeki idare değerlendirmesinin yerinde olduğuna ilişkin “İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle bu husus hakkında Kurulca verilen “Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KİK Kararı: 2015/UY.III-103

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin