KİK Kararı: 2015/UY.II-3335
Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin
Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.
Karar Bilgileri
Kamu İhale Kurumu Kararı
2015/UY.II-3335
9 Aralık 2015
2014/40319 İhale Kayıt Numaralı "Hitit Üniversi ... Ve Kapalı Spor Salonu Binaları Yapımı" İhalesi
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/071
Gündem No : 66
Karar Tarihi : 09.12.2015
Karar No : 2015/UY.II-3335
Untitled
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Mahmut GÜRSES
Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Dr. Mehmet AKSOY
BAŞVURU SAHİBİ:
Uransan Dış Tic. Taah. ve Yatırım A.Ş.,
Kayışdağı Cad. Karaman Çiftlik Yolu No: 47 E Blok İçerenköy/ İSTANBUL
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Hitit Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı,
Üçtutlar Mh. Çevreyolu Bulvarı No: 10 19030 ÇORUM
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/40319İhale Kayıt Numaralı “Hitit Üniversitesi Kuzey Kampüsü 1. Etap Kampüs Altyapısı (Yol, Su, Atıksu, Yağmur Suyu, Isı ve Enerji Merkezi), İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, Merkez Yemekhane ve Kapalı Spor Salonu Binaları Yapımı” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Hitit Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 22.05.2014 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Hitit Üniversitesi Kuzey Kampüsü 1. Etap Kampüs Altyapısı (Yol, Su, Atıksu, Yağmur Suyu, Isı ve Enerji Merkezi), İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, Merkez Yemekhane ve Kapalı Spor Salonu Binaları Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Uransan Dış Tic. Taah. ve Yatırım A.Ş.nin 29.05.2014 ve 10.06.2014 tarihlerinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.06.2014 ve 18.06.2014 tarihli yazıları ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.06.2014 tarih ve 19085 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 05.11.2015 tarih ve 2015/M.K-466 sayılı Kurul kararı doğrultusunda yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/1938-02 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
-
29.05.2014 tarihinde idareye yaptıkları şikâyet başvurusunda RİT İnş.- Ayhas İnş. Ortak Girişimi ile KMB Metro İnş.- Nas İnş.- Pınar İnş. Ortak Girişimi tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin benzer iş tanımına uyan kısımlarının tutar olarak yeterlik kriterlerini sağlamadığı, sınır değer geçerli teklifler üzerinden hesaplanacağından anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak ihale sürecine devam edilmesi gerektiği hususlarının belirtildiği, idarece şikâyete ilişkin herhangi bir işlem tesis edilmeksizin 04.06.2014 tarihinde tebliğ edilen yazı ile kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği,
-
İdarece kendilerine gönderilen açıklama isteme yazısının sayfa numaralarından yazının 5 sayfadan oluştuğunun anlaşıldığı ancak numarası 5/5 olan sayfanın kendilerine gönderilmediği, açıklama istenen iş kalemleri listesinde 32.15 poz nolu işe yer verilmiş olmasına rağmen söz konusu iş kaleminin ihale dokümanında yer almadığı, “1Kv yer altı kablosu 1185 mm2 NYY-Beton Kanala” iş kalemi ihale dokümanında “32.12.A. 1/12” poz numarası ile tanımlanmış olmasına rağmen açıklama istenen tesisat iş kalemleri listesinde “32.12.006” poz numarası ile belirtildiği, yine “1Kv yer altı kablosu 1240 mm2 NYY-Beton Kanala” iş kalemi ihale dokümanında “32.12.A. 1/13” poz numarası ile tanımlanmış olmasına rağmen açıklama istenen tesisat iş kalemleri listesinde “32.12.007” poz numarası ile gösterildiği, N.03 nolu "Kum nakli" iş kalemine hem açıklama istenilen hem de istenmeyen iş kalemleri listesinde yer verildiği, açıklama istenen iş kalemleri listesinde yer alan 17 Özel poz için açıklama istenen /istenmeyen analiz girdilerinde herhangi bir girdiye yer verilmediği, idarece eksik veya kusurlu gerçekleştirilen işlemlerin düzeltilmesi, sonrasında mevzuata uygun şekilde aşırı düşük teklif açıklamasının yenilenmesi gerektiği iddialarıyla idareye ikinci kez şikâyet başvurusunda bulunulduğu, belirtilen hususlarla ilgili olarak Kurumca inceleme yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
- Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
Başvuruya konu ihaleye yönelik olarak 18.06.2014 tarihinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu ve Kurul tarafından alınan 17.06.2015 tarih ve 2015/UY.IV-1718 sayılı karar ile söz konusu başvurunun reddedildiği, bunun üzerine ihale üzerinde bırakılan istekli Nuhoğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Dalgıçlar İnş. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile 27.08.2014 tarihinde sözleşme imzalanarak işe fiilen başlandığı, Ankara 14. İdare Mahkemesinin 01.10.2015 tarih ve E:2015/2065, K:2015/1060 sayılı kararına bağlı olarak alınan 05.11.2015 tarih ve 2015/MK-466 sayılı Kurul kararı ile Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda esasın incelenmesine geçilmesine karar verildiği tespit edilmiştir.
İhale ilan tarihi (17.04.2014) itibariyle yürürlükte olan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.
…
(4) Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir.
…
(6) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur. …
(7) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağlaması halinde; diğer ortaklar, istenen asgari iş deneyim tutarının % 40’ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunabilirler…” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “…(3) İş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen işlerden edinilen iş deneyim belgelerindeki tutarlar, aday veya isteklinin belge sahibi iş ortaklığındaki hisse oranları esas alınarak değerlendirilir. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde, iş ortaklığının iş deneyiminin değerlendirilmesinde ortakların hisse oranlarına bakılmaksızın sunduğu belge üzerindeki tutar esas alınır.
…
(6) İş deneyim belge tutarlarının değerlendirilmesinde;
a) İş bitirme ve iş durum belge tutarları tam olarak,
…
dikkate alınır.” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in “İş deneyim tutarının güncellenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerde yazılı tutarlar aşağıdaki şekilde güncellenir:
a) Keşfindeki birim fiyatlar üzerinden ihale indirimi yapılmak suretiyle sözleşmeye bağlanan işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler; sözleşme birim fiyatlarına esas alınan yıldan bir önceki yılın Aralık ayına ait Türkiye İstatistik Kurumu Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun “Genel” sütunundaki (2003=100 Temel Yıllı) endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.
b) Anahtar teslimi götürü bedel veya teklif birim fiyat ya da karma teklif üzerinden sözleşmeye bağlanan işlere ilişkin iş deneyim belgeleri; sözleşmenin yapıldığı aydan bir önceki aya ait Türkiye İstatistik Kurumu Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun “Genel” sütunundaki (2003=100 Temel Yıllı) endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.
…
(3) Türk Lirası üzerinden teklif verilen ihalelerde, yabancı para birimi cinsinden sözleşmeye bağlanan işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin tutarları, belgeye konu işin sözleşme tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilir. Bulunan bu tutar, birinci ve ikinci fıkranın (b) bentlerine göre güncellenir.” hükümleri yer almaktadır.
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,
b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,
c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,
ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; toplam sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,
d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,
işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 80'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.
İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.
7.5.2. Bu bent boş bırakılmıştır.
7.5.3. Bu bent boş bırakılmıştır.
7.5.4. Bu bent boş bırakılmıştır.
7.6. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler:
BII Grubu Bina İşleri” düzenlemesi yer almaktadır.
Yapım İşlerinde Benzer İş Gruplar Tebliği’nde AIV, AV ve BII Grup İşler aşağıdaki şekilde belirtilmiştir.
(A) ALT YAPI İŞLERİ
IV. GRUP: İÇME-KULLANMA SUYU VE KANALİZASYON İŞLERİ
-
Kanalizasyon şebekeleri
-
Yağmursuyu şebekeleri
-
İçme ve kullanma suyu şebekeleri
-
Mikrotünel işleri
…
V. GRUP: KARAYOLU İŞLERİ (Altyapı+Üstyapı)
-
Otoyollar
-
Devlet, il ve köy yolları
-
Cadde ve sokak yapım işleri
(B) ÜSTYAPI (BİNA) İŞLERİ
II. GRUP: BİNA İŞLERİ
-
Askeri tesis ve binalar (20.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
Hastaneler (20.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
Havaalanı terminal binaları (25.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
İbadethaneler (5.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
İdari binalar (25.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
Kapalı spor salonları (5.000 ve üstü seyirci kapasiteli)
-
Kültür ve kongre merkezleri (20.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
Müze ve konser salonları (20.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
Stadyum, hipodrom ve veledromlar (en az 20.000’i kapalı olmak üzere toplam 25.000 ve üstü seyirci kapasiteli)
-
Ticaret ve alışveriş merkez ve kompleksleri (25.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
Toplu konut işleri (sosyal donatısı ile birlikte 50.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
Tren gar ve istasyonları ile liman binaları (20.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
Uluslararası fuar merkez ve kompleksleri (en az 20.000 m2 si kapalı sergileme alanı olmak üzere toplam yapı inşaat alanı 25.000 m2 ve üstü)
-
Üniversite ve eğitim binaları (25.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
Yüksek yapılar (30 kat üzeri ve 25.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)
-
(5) ve üzeri yıldızlı oteller ve 1. sınıf tatil köyleri (25.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı)”
Kamu ihale mevzuatı kapsamında, isteklilerin ihale konusu iş veya benzer iş ile ilgili deneyimlerinin tespiti amacıyla istenilen iş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde, isteklilerce sunulan iş deneyim belgelerine konu işlerin, ihale konusu işe veya idarece belirlenen benzer iş tanımına uygun olup olmadığının kontrol edilmesi gerekmektedir.
Başvuruya konu istekli Kmb Metro İnş. ve Altyapı San. Tic. Ltd. Şti.-Nas İnş. San. Tic. A. Ş.-Pınar Telekomünikasyon İnş. Tur. Enerji San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığında % 34 ortaklık oranı ile Kmb Metro İnş. ve Altyapı San. Tic. Ltd. Şti.nin pilot ortak durumunda olduğu görülmüştür.
Anılan iş ortaklığı tarafından sunulan iş deneyim belgeleri incelendiğinde, Kmb Metro İnş. ve Altyapı San. Tic. Ltd. Şti. - Nas İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Pınar Telekomünikasyon İnş. Tur. Enerji San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının pilot ortağı Kmb Metro İnş. ve Altyapı San. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere, “Kyivsky Metropoliten” – Kamu Hizmeti Şirketi Yeraltı İnşaat Daire Başkanlığı tarafından Kmb Metro İnş. ve Altyapı San. Tic. Ltd. Şti.nin ortağı olan Kyivmetrobud A.Ş. adına düzenlenmiş “Kurienevsko-Krasnoarmeiskoi’nin “Lybidskaya” İstasyonundan “Vstavochny Tsentr” İstasyonuna Kyiv Yeraltı İnşaat Projesi” ” işine ilişkin 28.01.2014 tarihli iş deneyim belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir.
Söz konusu iş deneyim belgesine konu işte “Shild TBM(EPB) bir tünel ile ve Cut-Vover methodu kullanarak Top Down Constructions alüvyonlu toprak ve kumlu toprak volkanik taştan 3 metro istasyonu dahil olarak aşağıda belirtilen ürünler başarı ile kullanılmıştır. Yeraltı İnşaat Projesi kapsamında Mühendislik, tedarik, yükleme, test etme ve tünel havalandırma sisteminde ,elektriklendirme, iletişim, su boşaltımı, su boruları, yangın alarmı/koruma sistemi, video gözlemleri, duman giderme sistemi, güvenlik sinyal sistemi, havalandırma sistemi ve çevre kontrol sistemi (EVS) vb.” gibi özelliklerin yer aldığı, sözleşme tarihinin 10.08.2004, toplam belge tutarının 1.751.201.006 Hryvnası olduğu anlaşılmıştır.
Ayrıca anılan iş deneyim belgesinin “işler” başlıklı kısmında yer verilen ve gerçekleştirilen işler arasında benzer iş kapsamında değerlendirilmesi gereken bölümlerinin ise; “ “Demeevskaya” istasyonu montajı pekiştirilmiş betonun tek kavisli; Bölüm 20.7 x 10.6 (h) m. Plandaki istasyon kısmı alanı = 8295 m2 ; Ssect.=219.42 m2. ; Uzunluk =289 m. Derinlik 20 m, Çimento çamur derz dolgu 15.000 m3 başarılı bir şekilde yürütüldü. Çukur hacmi 146.000 m3” olduğu ve söz konusu kısma ilişkin iş maliyetinin tutarının 223.576.780 Hyrvnası olduğu, “ “Vasilkovskaya” istasyonu Sütunlu, Montajı pekiştirilmiş betondan üç aralıklı: Bölüm 21.4 x 9.4 (h) m. Plandaki istasyon kısmı alanı 9634 m2; Ssect.= 201 m2; Uzunluk =234 m. Derinlik 20 m, Çimento çamur derz dolgu 25.000 m3 başarılı bir şekilde yürütüldü. Çukur hacmi 168.000 m3” ve iş maliyetinin tutarının ise 209.893.961 Hyrvnası olduğu, yine “ “Goloseevskaya” istasyonu sütunlu montajı pekiştirilmiş betondan üç aralıklı: Bölüm 25.6 x 12.9 (h) m. Plandaki istasyon kısmı alanı = 9046 m2 ; Ssect.=330.2 m2. ; Uzunluk =221 m. Derinlik 20 m, Çimento çamur derz dolgu 11.750 m3 başarılı bir şekilde yürütüldü. Çukur hacmi 131.000 m3” şeklinde olduğu ve ilgili kısmın iş maliyetinin tutarının 208.629.270 Hyrvnası olduğu, söz konusu kısımların toplam tutarının 642.100.011,00 Hyrvnası, benzer iş kapsamında olan ve planda belirtilen istasyon kısmı alanlarının ise toplam 26975 m2 olduğu tespit edilmiştir.
Özel ortak olan Nas İnş. San. Tic. A. Ş. tarafından teklif dosyası kapsamında İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Yol Bakım ve Onarım Müdürlüğünce düzenlenen, uygulanan yapı tekniği asfalt, sanat yapılar ile yol ıslahı yapım, bakım ve onarım işi çalışmaları olarak belirtilen, sözleşme tarihi 27.07.2010, geçici kabul tarihi 04.05.2011, belge tutarı 172.534.017,22 TL olan 13.07.2011 tarihli %50 ortaklık oranı ile iş ortaklığı olarak gerçekleştirilen yüklenici iş bitirme belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Yine, diğer özel ortak olan Pınar İnşaat San. ve Tic. A.Ş. adına Ulaştırma Bakanlığı tarafından düzenlenen “Antalya-Burdur-Isparta İlleri Erişim Şebekesi Global İhalesi” işine ilişkin olarak uygulanan yapı tekniği altyapı işi çerçevesinde kanal açılması, boru döşemesi, betonarme, muhtelif yol kaplamaları, kazı ve dolgu işleri; haberleşme hattı çalışmaları olarak belirtilen, sözleşme tarihi 03.06.2002, geçici kabul tarihi 26.09.2006, belge tutarı 21.515.416,40 TL olan 11.02.2011 tarihli yüklenici iş bitirme belgesinin sunulduğu belirlenmiştir.
Rit İnş. Taah. Doğalgaz Tıbbi Cih. San. ve Tic.A. Ş.-Ayhas İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığında % 50 ortaklık oranı ile Rit İnş. Taah. Doğalgaz Tıbbi Cih. San. ve Tic.A.Ş.nin pilot ortak durumunda olduğu görülmüştür.
Anılan iş ortaklığı tarafından sunulan iş deneyim belgeleri incelendiğinde, Rit İnş. Taah. Doğalgaz Tıbbi Cih. San. ve Tic. A.Ş.-Ayhas İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının pilot ortağı Rit İnş. Taah. Doğalgaz Tıbbi Cih. San. ve Tic. A.Ş.nin bir yıl boyunca kesintisiz %72 hissesine sahip Tansu Alper adına Ege Üniversitesi Rektörlüğü tarafından düzenlenen “Ege Üniversitesi Çocuk Sağlığı Araştırma ve Uygulama Hastanesi İkmal İnşaatı” işine yönelik iş bitirme belgesinde uygulanan yapı tekniğinin betonarme olarak belirtildiği, söz konusu işe ilişkin olarak Ege Üniversitesi Rektörlüğünün 17.01.2013 tarihli ve 141 sayılı yazısında belge konusu işin başlagıçta 8.500 m2 inşaat alanı olan projenin daha sonra Ege Bölgesi ve İzmir ilinin ihtiyacı göz önüne alınarak 38.500 m2 inşaat alanı 18 bloktan oluşan 400 yataklı bir hastane projesine dönüştürülen bir iş olduğunun belirtildiği, sözleşme tarihi 27.12.1996, geçici kabul tarihi 19.07.2006, belge tutarı 1.427.961,30 TL olan 05.03.2010 tarihli yüklenici iş bitirme belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Özel ortak olan Ayhas İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından teklif dosyası kapsamında Elazığ Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen, “Elazığ Belediye Sarayı İnşaatı” işine ait uygulanan yapı tekniği 25.263,50 m2 betonarme bina inşaatı olan, sözleşme tarihi 15.07.2008, geçici kabul tarihi 16.08.2010, belge tutarı 17.549.284,80 TL olan 15.09.2011 tarihli yüklenici iş bitirme belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Kmb Metro İnş. ve Altyapı San. Tic. Ltd. Şti.-Nas İnş. San. Tic. A.Ş.-Pınar Telekomünikasyon İnş. Tur. Enerji San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının teklif tutarının 133.000.000,00 TL olduğu dikkate alındığında iş ortaklığının sunması gereken asgari iş deneyimi tutarının 106.400.000 (133.000.000,00 x 0,8) TL olduğu anlaşılmıştır. Yukarıda aktarılan Şartname düzenlemeleri gereğince, iş ortaklığının pilot ortağı olan Kmb Metro İnş. ve Altyapı San. Tic. Ltd. Şti.nin bu tutarın % 80’i kadar iş deneyimini tek başına sağlaması gerekmektedir. Bu çerçevede pilot ortak tarafından sağlaması gereken asgari benzer iş deneyim tutarının 85.120.000 (106.400.000 x 0,8) TL, özel ortak tarafından sağlaması gereken asgari benzer iş deneyim tutarının 21.280.000 (106.400.000 x 0,2) TL olması gerekmektedir.
Pilot ortak tarafından sunulan 1.751.201.006 Hryvnası tutarlı iş deneyim belgesinin benzer iş kapsamında dikkate alınması gereken 642.100.011,00 Hryvnası’nın güncellenmesi neticesinde 376.485.419,20 TL tutarına ulaşılmış olup söz konusu belgenin pilot ortak tarafından sağlanması gereken iş deneyim tutarını karşılamasının yanı sıra, iş ortaklığı tarafından karşılanması gereken toplam iş deneyim tutarı olan 106.400.000 TL’nin tamamını karşıladığı anlaşılmıştır.
Özel ortak Nas İnş. San. Tic. A.Ş. tarafından sunulan belgede, belgeye konu işin asfalt, sanat yapılar ile yol ıslahı yapım, bakım ve onarım işini kapsadığı, söz konusu iş bitirme belgesinin benzer iş olarak belirlenen “BII Grubu Bina İşleri”ne uygun olmadığı, “V. Grup: Karayolu İşleri (Altyapı+Üstyapı)” kapsamında değerlendirilebileceği anlaşılmıştır. Bu itibarla özel ortak tarafından istenen asgari iş deneyim tutarının % 40’ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunabileceklerine ilişkin şartın karşılanıp karşılanmadığı yönünde yapılan incelemede, adı geçen ortak tarafından %50-%50 iş ortaklığı olarak gerçekleştirmiş oldukları 172.534.017,22 TL tutarlı belgenin anılan isteklinin hissesine düşen 86.267.008,61 TL’nin güncellenmesi neticesinde 117.300.675,14 TL tutarına ulaşılmış olup özel ortağın sunması gereken asgari iş deneyim tutarı olan 42.560.000 (106.400.000 x 0,4) TL’nin karşılandığı anlaşılmıştır.
Diğer özel ortak Pınar İnşaat San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan iş bitirme belgesine konu işin “Antalya-Burdur-Isparta İlleri Erişim Şebekesi Global İhalesi” işi olduğu dikkate alındığında benzer iş olarak belirlenen “BII grubu bina işleri”ne uygun olmadığı, bu nedenle özel ortak tarafından istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 40’ının sağlanması gerektiği, söz konusu ortak tarafından 21.515.416,40 TL tutarlı iş bitirme belgesinin sunulduğu, söz konusu belgenin güncellenmesi neticesinde 139.039.282,01 TL tutarına ulaşılmış olup özel ortağın sunması gereken asgari iş deneyim tutarı olan 42.560.000 (106.400.000 x 0,4) TL’nin karşılandığı tespit edilmiştir.
Rit İnş. Taah. Doğalgaz Tıbbi Cih. San. ve Tic.A. Ş.-Ayhas İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının teklif tutarının 118.500.000,00 TL olduğu dikkate alındığında iş ortaklığının sunması gereken asgari benzer iş deneyimi tutarının 94.800.000 (118.500.000,00 x 0,8) TL olduğu anlaşılmıştır. Yukarıda aktarılan Şartname düzenlemeleri gereğince, iş ortaklığının pilot ortağı olan Rit İnş. Taah. Doğalgaz Tıbbi Cih. San. ve Tic.A.Ş.nin bu tutarın % 80’i kadar iş deneyimini tek başına sağlaması gerekmektedir. Bu çerçevede pilot ortak tarafından sağlanması gereken asgari iş deneyim tutarının 75.840.000 (94.800.000 x 0,8) TL, özel ortak tarafından sağlaması gereken asgari iş deneyim tutarının 18.960.000 (94.800.000 x 0,2) TL olması gerektiği hesaplanmıştır.
Pilot ortak tarafından sunulan 1.427.961,30 TL tutarlı iş deneyim belgesi güncellendiğinde 108.617.386,75 TL tutarına ulaşılmış olup söz konusu belgenin pilot ortak tarafından sağlanması gereken 75.840.000 TL asgari iş deneyim tutarını karşıladığı anlaşılmıştır.
Özel ortak Ayhas İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan “Elazığ Belediye Sarayı İnşaatı”na ilişkin olarak düzenlenen 17.549.284,80 TL tutarlı iş deneyim belgesi güncellendiğinde 25.207.497,27 TL tutarına ulaşılmış olup söz konusu belgenin özel ortak tarafından sağlanması gereken 18.960.000 TL asgari iş deneyim tutarını karşıladığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Kmb Metro İnş. ve Altyapı San. Tic. Ltd. Şti.-Nas İnş. San. Tic. A. Ş.- Pınar Telekomünikasyon İnş. Tur. Enerji San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile Rit İnş. Taah. Doğalgaz Tıbbi Cih. San. ve Tic. A.Ş.-Ayhas İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin başvuru konusu iddia yönüyle yapılan incelemede mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
- Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kanunun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8’inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,
İhale ilan tarihi (17.04.2014) itibariyle yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.
45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.
Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.
45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.
Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.
Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.
Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.
Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.
45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.
İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.
… 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;
a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.
İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.” açıklamaları yer almaktadır.
Yapılan incelemede, ihalede 39 adet ihale dokümanı satın alındığı, 22.05.2014 tarihinde yapılan ihaleye 14 isteklinin katıldığı, idarece sınır değerin 92.832.356,00 TL olarak hesaplandığı, belirlenen sınır değerin altında geçerli teklif verdiği tespit edilen Egemen İnş. ve Tic. A. Ş.-Moment Yapı San. ve Tic. A. Ş. İş Ortaklığı, İzka İnş. Taah. Müh. Ltd. Şti.-İzka Gayrimenkul Proje Tur. İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve başvuru sahibi Uransan Dış Tic. Taah. ve Yatırım A.Ş.den 29.05.2014 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istendiği, daha sonra yapılan itiraz neticesinde aşırı düşük teklif açıklamasının 18.06.2014 tarihli yazı ile tekrar yapılmasına karar verildiği, ilgili yazı ekinde örnek analiz formatına, açıklama istenen inşaat iş kalemleri listesine ve açıklama istenen tesisat iş kalemleri listesine, açıklama istenilmeyen analiz girdileri ile açıklama istenilen analiz girdilerine, ayrıca 5 sayfadan oluşan sıralı analiz girdileri listesine yer verildiği görülmüştür.
İdarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması neticesinde isteklilerden sadece başvuru sahibi Uransan Dış Tic.Taah. ve Yatırım A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, 14.07.2014 tarihli ihale komisyonu kararı ile aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan 2 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması sunan başvuru sahibi isteklinin açıklamaları uygun bulunmayarak teklifinin reddedildiği, ihalenin Nuhoğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Dalgıçlar İnş. Mad. San. ve Tic. A. Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak da Pilon Yapı İnş. Tur. Petrol Mad. Gıda Oto.Teks. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Yıldızlar İnş. ve Tic. A. Ş. İş Ortaklığının belirlendiği anlaşılmıştır.
İhale üzerinde bırakılan istekli Nuhoğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Dalgıçlar İnş. Mad. San. ve Tic. A. Ş. İş Ortaklığı ile 27.08.2014 tarihinde ihaleye ilişkin sözleşmenin imzalandığı tespit edilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarına ilişkin olarak yapılan incelemede,
N03 nolu “Kum Nakli”ne yönelik idarenin 18.06.2014 tarihinde şikâyete verdiği cevapta anılan kalemin açıklama istenen iş kalemleri listesinden çıkarıldığı, açıklama istenmeyen analiz girdileri listesi ile sıralı analiz girdileri listesinde açıklama istenmeyen girdi olarak yer aldığı, nitekim 18.06.2014 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilendiği ve anılan yazı ekindeki açıklama istenilen iş kalemleri listesinde N03 nolu “Kum Nakli”ne yer verilmediği görülmüştür. Dolayısıyla başvuru sahibince dile getirilen tereddüt giderilmiştir.
Sıralı analiz girdi listesinin 5 sayfadan oluştuğu ve 18.06.2014 tarihinde yenilenen aşırı düşük teklif sorgulamasında söz konusu listenin isteklilere gönderildiği, öte yandan anılan listenin aşırı düşük teklif sorgulaması yazı ekinde isteklilere gönderilmesi zorunlu belgeler arasında bulunmadığı dikkate alındığında başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
32.15 poz numaralı kalemin ihale dokümanında olmadığı yönündeki iddiaya ilişkin olarak 32.15 poz numaralı iş kaleminin yaklaşık maliyetin hazırlanmasına ait belgelerde “09.12.06- Yg. Şebeke ve Trafo” başlığı altında yer aldığı, ayrıca idarenin 18.06.2014 tarihli cevabi yazısında 32.15/004 poz numaralı iş kalemi tanımının “20.3/35 KV YE3SV(2XSY); YE3SSV(2XSEYFGbY) KABLO (XLPE YALITKANLI, PVC DIŞ KILIFLI)” olarak belirtildiği, ancak söz konusu kalemin projede “09-ALTYAPI/ELEKTRİK/01-YG Tek Tek Hat Projesinde , 3x(1x95/16mm2) 20,3-35 Kv XLPE” olarak belirlendiği şeklindeki açıklamaya yer verildiği, buna ek olarak anılan kaleme ilişkin olarak idarece 03.12.2015 tarihli gönderilen yazı ekindeki belgelerde Enerji Merkezi “Altyapı/Elektrik/01-YG Tek Hat” projesi içerisinde 32.15 poz numaralı kalemin kablo kesit ve gerilim seviyesinin gösterildiği görüldüğünden, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.
Başvuru sahibinin “ “1Kv yer altı kablosu 1185 mm2 NYY-Beton Kanala” iş kalemi ihale dokümanında “32.12.A. 1/12” poz numarası ile tanımlanmış olmasına rağmen açıklama istenen tesisat iş kalemleri listesinde “32.12.006” poz numarası ile belirtildiği, yine “1Kv yer altı kablosu 1240 mm2 NYY-Beton Kanala” iş kalemi ihale dokümanında “32.12.A. 1/13” poz numarası ile tanımlanmış olmasına rağmen açıklama istenen tesisat iş kalemleri listesinde “32.12.007” poz numarası ile gösterildiği,” yönündeki iddialarına ilişkin olarak idarenin 18.06.2014 tarihli cevabi yazısında söz konusu iş kalemleri için açıklama istenen iş kalemleri listesinde 32.12.006 poz numaralı kalemin imalat listesine uygun olarak “32.12.A.1/12” poz numaralı şeklinde düzeltildiği, yine “32.12.007” poz numaralı kalemin ise imalat listesine uygun olacak şekilde “32.12.A. 1/13” poz numaralı olarak düzeltildiği, söz konusu iş kalemlerine yönelik olarak 18.06.2014 tarihli yenilenen aşırı düşük teklif sorgulaması yazı ekinde gönderilen açıklama istenen tesisat iş kalemleri listesinde bahse konu düzeltmelerin yapıldığı görüldüğünden başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.
Açıklama istenecek inşaat iş kalemleri arasında ÖZEL-1, ÖZEL 13-A, ÖZEL 14, ÖZEL 2, ÖZEL 23, ÖZEL 25, ÖZEL 27, ÖZEL-28, ÖZEL3, ÖZEL-3, ÖZEL 37, ÖZEL 3A, ÖZEL4, ÖZEL-4A,ÖZEL 5,ÖZEL 50, ÖZEL 6, ÖZEL-15, ÖZEL 54, , ÖZEL 7, ÖZEL 8 poz numaralı 21 adet özel inşaat iş kaleminin olduğu, ancak ihale dokümanı kapsamında ya da isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde söz konusu inşaat özel iş kalemleri için gönderilen formatlarda analiz girdi ve miktarlarına yer verilmediği, tüm iş kalemleri için tek bir analiz formatının gönderildiği, bu iddia açısından ihale ilan tarihi (17.04.2014) itibariyle yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine göre inşaat iş kalemleri listesinde yer alan ve yukarıda belirtilen özel pozlara ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması yazı ekinde idarenin anılan özel pozlara ilişkin girdi ve miktarların yer aldığı analiz formatlarını gönderme zorunluluğunun olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.
Öte yandan, ihale ilan tarihi (17.04.2014) itibariyle yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine göre aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısı ekinde belirtilen analiz formatının yanında sadece açıklama istenen iş kalemleri listesi ile açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesine yer verilmesi gerektiği, bu hususa ilişkin olarak idarenin ilgili belgeleri isteklilere aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısı ekinde gönderdiği göz önünde bulundurulduğunda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi.
Mahmut GÜRSES
Başkan
Kazım ÖZKAN
II. Başkan
Ahmet ÖZBAKIR
Kurul Üyesi
Mehmet Zeki ADLI
Kurul Üyesi
Hasan KOCAGÖZ
Kurul Üyesi
Hamdi GÜLEÇ
Kurul Üyesi
Dr. Mehmet AKSOY
Kurul Üyesi
10 Milyon+ Karar Arasında Arayın
Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.