KİK Kararı: 2015/UY.II-3086

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/068
Gündem No : 38
Karar Tarihi : 18.11.2015
Karar No : 2015/UY.II-3086
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan V. II. Başkan: Kazım ÖZKAN

Üyeler: Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Dr. Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Ayberk Harita ve Ticaret Ltd. Şti - Akhaş İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.

VEKİLİ:

Av. Sabri Erhan ÖZKAN,

Avukat Sancak Mahallesi Kahire Caddesi No: 26/3 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Kamulaştırma, Toplulaştırma ve Dağıtım Dairesi Başkanlığı,

Fatih Caddesi No: 6 06110 Dışkapı Keçiören/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2009/51645İhale Kayıt Numaralı “Diyarbakır Arazi Toplulaştırma, TİGH Projesi 64. Kısım” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Kamulaştırma, Toplulaştırma ve Dağıtım Dairesi Başkanlığı tarafından 10.06.2009 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Diyarbakır Arazi Toplulaştırma, TİGH Projesi 64. Kısım” ihalesine ilişkin olarak Ayberk Harita ve Ticaret Ltd. Şti - Akhaş İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 14.09.2009 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.09.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 07.10.2009 tarih ve 21249 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.10.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 16.09.2015 tarihli ve 2015/MK-434 sayılı Kurul kararı üzerine yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2009/2088-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdarece tanımlanan yapım şartlarına uygun analizleri teklifi ekinde sunmasına karşın, teklif mektubu eki birim fiyat cetvelinde yer alan 19, 20, 22, 23, 24 ve 29 sıra numaralı iş kalemlerine ilişkin olarak idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizlerin verilmediği gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, taraflarınca sunulan analizlerin ancak aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında ayrıntılı olarak incelenmesi gerektiği, ilk aşamada analizlerin sadece bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi gerektiği,

2. Teklif mektubu eki birim fiyat cetvelinde yer alan 26 ve 27 sıra numaralı iş kalemlerinde idarenin iddia ettiği şekilde bir aritmetik hata olmadığı, analizler ve genel fiyat analiz belgesinde ölçü biriminin “km” yerine “mt” yazılmış olmasının bir yazım hatası olarak kabul edilmesi gerektiği, kaldı ki analiz sonucunda tespit edilen birim fiyatın kilometre hesabına dayandığı ve teklif mektubu eki birim fiyat cetvelinde de ölçü biriminin km olarak belirtildiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin 14.09.2009 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 25.09.2009 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmadığı, idarenin kararının 28.09.2009 tarihinde başvuru sahibine bildirildiği ve başvuru sahibinin 07.10.2009 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İtirazen şikâyet başvurusu üzerine düzenlenen ön inceleme raporunun Kurulca müzakeresi neticesinde Kurul’un 19.10.2009 tarihli ve 2009/UY.II-2532 sayılı kararı ile “…başvuru sahibinin, idareye şikâyetin verilmesini izleyen on günlük sürenin bitimini (24.09.2009) izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 07.10.2009 tarihinde itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir.” gerekçesiyle başvurunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Davacı Ayberk Harita ve Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada, Ankara 8. İdare Mahkemesinin 16.04.2010 tarihli ve E:2009/1780, K:2010/620 sayılı kararı ile “davanın reddine” karar verilmesi üzerine yapılan temyiz incelemesi sonucunda Danıştay 13. Dairesi tarafından verilen 22.04.2015 tarihli ve E:2010/2711, K:2015/1573 sayılı kararda “...teklifi değerlendirme dışı bırakılan davacıların bu karara karşı 10 gün içerisinde ihaleyi yapan idareye şikâyet başvurusunda bulunduğunun, ihaleyi yapan idarenin 10 günlük süre içerisinde bir cevap vermediğinin, bu süre bittikten sonra verilen ve şikâyetin reddine ilişkin işlemde de, Anayasa’nın 40. maddesi ihlal edilmek suretiyle başvurulacak merci, süre ve kanun yolu gösterilmediğinin anlaşılması karşısında, davacının Kamu İhale Kurumu’na yapılan itirazen şikâyet başvurusunun süresinde olduğunun kabulü gerektiğinden, dava konusu işlemde ve davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.” gerekçesiyle anılan Mahkeme kararının bozulmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olup, Danıştay kararı üzerine alınan 16.09.2015 tarihli ve 2015/MK-434 sayılı Kurul kararı ile “1) Kamu İhale Kurulunun 19.10.2009 tarihli ve 2009/UY.II-2532 sayılı kararının iptaline,

2. Anılan Danıştay kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda itirazen şikâyet başvurusunun esasının incelenmesine,” karar verilmiştir.

A) 16.09.2015 tarihli ve 2015/MK-434 sayılı Kurul kararı üzerine başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen şikâyete konu işe ilişkin İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Diyarbakır AT ve TİGH Projesi 64. Kısım” şeklinde belirtildiği; miktarı ve türünün ise, “26555 Ha alanda AT, TİGH ve 622 km tarla içi yolların yapımı” olarak ifade edildiği;

5.1’inci maddesinde ihale dokümanını oluşturan belgelerin sıralandığı; (f) bendinde birim fiyat tariflerinin, (g) bendinde ise birim fiyat analiz formatının bu belgeler arasında sayıldığı;

7.1’inci maddesinin (ğ) bendinde, teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizlerin istendiği;

“Diğer hususlar” başlıklı 59’uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Analizler; a) Personel, makine, malzeme gibi ana iş kalemleri birim fiyat teklif fiyatlarını içerir rayiç bedelleri, b) Taşıma işlerinde birim taşıma bedeli (TL/ton/Km) içermelidir” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun tekliflerin değerlendirilmesini düzenleyen 37’nci maddesinin ikinci fıkrasında, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığının inceleneceği, uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İhale tarihi itibarı ile yürürlükte olan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 30’uncu maddesinde, yaklaşık maliyeti, 4734 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yapım işleri için öngörülen üst limit tutarına eşit ve üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde; teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizlerin isteneceği; teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgelerin (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulacağı düzenlenmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuattan hareketle teklif birim fiyatlı işlerde isteklilerin, tekliflerini oluşturan birim fiyatlarını analiz etme yoluyla ilgili bileşenleri gösterecekleri, tekliflerin ayrıntılı değerlendirmesi sonucunda aşırı düşük bulunması halinde, bu teklifler için ayrıca açıklama yapacakları, bu nedenle ihale sürecindeki teklif değerlendirmesinde, teklif edilen fiyat analizinin yeterlik ölçütü olduğu, aşırı düşük teklif açıklamasının ise geçerli tekliflerin ihale konusu işin kendi koşullarına göre yapılabilirliğinin incelenmesi olarak tanımlandığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, aşırı düşük olarak nitelendirilmeyen bir teklifin geçerliğinin değerlendirilmesi esnasında talep edilen analizin, sadece isteklinin birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde öngörmüş olduğu birim fiyatlara ilişkin yapılan bir analizinin bulunup bulunmadığı yönünde bir denetim ile sınırlı olması gerekmektedir.

İdarece hazırlanan “Analiz Formatı”na bakıldığında ise; analiz formatının genel nitelikte olduğu, her bir iş kalemi için ayrı ayrı verilmediği ve detay içermediği görülmüştür. İdare tarafından hazırlanan analiz formatının, her bir iş kalemi içinde yer alan bileşenlerin ayrıntılandırılması şeklinde olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibi tarafından sunulan söz konusu analizlerin, idarece hazırlanan analiz formatına uygun olmasının beklenmemesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, isteklilerce teklifleri ekinde sunulması zorunlu fiyat analizleri, teklifin maliyet bileşenlerine ait birim fiyatların girdi cinsi, miktar ve tutar yönünden detaylandırılarak gösterildiği ayrıntılı açıklamalardır. Bu nedenle, teklif ekinde niteliği itibarıyla analizi mümkün olan her bir iş kaleminin girdi cinsi miktarı ve tutarı yönünden ayrıntılarına yer verilmesi gerekmektedir.

İdarece hazırlanan teklif mektubu eki birim fiyat cetveli incelendiğinde;

Birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 19 sıra numaralı iş kalemi “Ölçü hesap ve röper krokisi hesap cildi”, 20 sıra numaralı iş kalemi “Astrolon veya emsali” iş kalemleridir.

Başvuru sahibinin teklifi ekinde sunmuş olduğu 19 ve 20 sıra numaralı iş kalemlerine ilişkin fiyat analizinde işin cinsi “Piyasa Teklifi” ve “Piyasa Temini” olarak öngörülmüştür.

Söz konusu 19 ve 20 sıra numaralı iş kalemlerinin girdi cinsi bakımından ayrıştırılmasının mümkün olmadığı, piyasadan direkt temin edilebilen ve herhangi bir özel imalat süreci gerektirmeyen iş kalemleri olarak değerlendirilmesi gerektiğinden; başvuru sahibi tarafından bu iş kalemlerine ilişkin fiyat açıklamalarında girdi cinsi olarak “Piyasa Teklifi” ve “Piyasa Temini” yazılmasının mevzuata aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Nitekim, ihaleye katılan diğer isteklilerin anılan iş kalemlerine ilişkin sunmuş oldukları analizler incelendiğinde; söz konusu iş kalemlerine ait analizlerde girdi cinsi kısmına yalnızca analiz adının tekrar yazıldığı ve bu açıklamaların da idarece uygun bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuru sahibine ait teklifin, ihalenin 19 ve 20 numaralı iş kalemlerine ilişkin fiyat analizlerini iş kalemlerinin yapım şartlarına uygun olarak sunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Aynı şekilde başvuru sahibinin 22 sıra numaralı “Tescil Harici Yerlerin Sınırlandırılması” iş kalemine ilişkin olarak sunduğu analizin girdi cinsi kısmında “Piyasa Temini” ifadesine yer verdiği; 23 sıra numaralı “Köy Gelişim Alanı Planlaması” iş kalemine ilişkin olarak sunduğu analizin girdi cinsi kısmında “Piyasa Teklifi” ifadesine yer verdiği; 24 sıra numaralı “Sosyal Yapı Etüd Raporu” iş kalemine ilişkin olarak sunduğu analizin girdi cinsi kısmında “Piyasa Teklifi” ifadesine yer verdiği öngörülen fiyat teklifi tutarlarına müteahhit kârı ilave edilerek, toplam analiz tutarının hesaplandığı; 29 numaralı “Stabilize Nakli” iş kalemine ilişkin olarak sunduğu analizin girdi cinsi kısmında “Piyasa Temini” ifadesine yer verdiği ve analiz ekinde 09.06.2009 tarihli fiyat teklifini sunduğu, söz konusu fiyat teklifinde 1 ton, stabilize malzemenin 3 kilometre mesafeye taşınması için 1,35 TL bedel teklif edildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tüm bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında teklif dosyası kapsamında sunulması bir yeterlik kriteri olan analizlerin, bu aşamada, sadece bulunup bulunmadığının incelenmesi gerektiği; söz konusu 22, 23, 24 ve 29 numaralı iş kalemlerine ilişkin analizlerde başvuru sahibi tarafından kullanılan “piyasa temini/piyasa teklifi” açıklamasının yapım şartlarına uygun olmadığına karar verilmesinin, analizin esasının incelenmesi anlamına geleceği; bu tür ayrıntılı bir incelemenin ise aşırı düşük tekliflerin incelenmesi sırasında yapılması gerektiği dolayısıyla idarenin, 19, 20, 22, 23, 24 ve 29 numaralı iş kalemlerine ilişkin olarak verilen analizlerin iş kalemlerinin yapım şartlarına uygun olmadığı gerekçesiyle başvuru sahibine ait teklifi değerlendirme dışı bırakması yönündeki işlemi mevzuata aykırı bulunmuştur.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin birim fiyat teklif mektubu ve 26 sıra numaralı iş kalemi için sunduğu “Tarla İçi Yol Yapımı (3,5 m.)” işine ait analiz ile 27 sıra numaralı iş kalemi için sunduğu “Tarla İçi Yol Yapımı (6,0 m.)” işine ait analiz incelendiğinde;

26 sıra numaralı iş kalemine ait analizde başvuru sahibi tarafından, “Makine ile Yumuşak, Sert Toprak Kazılması (Serilmesi, Düzeltilmesi Hariç)” işi için “m3” ölçü birimi kullanılarak 0,75 TL, “Yollarda Makine ile Her Cins Zeminde Reglaj Yapılması (A=M için)” işi için “m” ölçü birimi kullanılarak 380,31 TL, “Dolguların (Sedde, Dolgu gibi) Arazöz Kamyon ile Sulanması” işi için “ton” ölçü birimi kullanılarak 0,25 TL ve “Titreşimli Silindirle Sıkıştırma Yapılması” işi için “saat” ölçü birimi kullanılarak 0,08 TL öngörüldüğü; bahsedilen 4 analiz girdisine müteahhit kârı eklenerek 389,02 TL tutarındaki iş kalemi birim fiyatının hesaplandığı; ayrıca söz konusu analizin sağ üst köşesine ölçü biriminin “metre” olarak belirtildiği;

27 sıra numaralı iş kalemine ait analizde başvuru sahibi tarafından, “Makine ile Yumuşak, Sert Toprak Kazılması (Serilmesi, Düzeltilmesi Hariç)” işi için “m3” ölçü birimi kullanılarak 0,75 TL, “Yollarda Makine ile Her Cins Zeminde Reglaj Yapılması (A=M için)” işi için “m” ölçü birimi kullanılarak 470,86 TL, “Dolguların (Sedde, Dolgu gibi) Arazöz Kamyon ile Sulanması” işi için “ton” ölçü birimi kullanılarak 0,22 TL ve “Titreşimli Silindirle Sıkıştırma Yapılması” işi için “saat” ölçü birimi kullanılarak 0,76 TL öngörüldüğü; zikredilen 4 analiz girdisine müteahhit kârı eklenerek 482,04 TL tutarındaki iş kalemi birim fiyatının hesaplandığı; ayrıca söz konusu analizin sağ üst köşesine ölçü biriminin “metre” olarak belirtildiği görülmüştür.

Birim fiyat teklif cetvelinde ise; yukarıda belirtilen analiz sonuçlarının, ölçü birimi kilometre “km” olan 26 ve 27 sıra numaralı ilgili iş kalemlerine birim fiyat olarak yazıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen tüm bilgiler, ihale tarihinde yürürlükte olan mevzuat düzenlemeleri ile birlikte değerlendirildiğinde, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında teklif dosyası kapsamında sunulması bir yeterlik kriteri olan analizlerin, bu aşamada, sadece bulunup bulunmadığının incelenmesi gerektiği; idare tarafından başvuru sahibince metre-kilometre dönüşümünün yapılıp yapılmadığının araştırılmasının, analizin esasının incelenmesi anlamına geleceği; bu tür ayrıntılı bir incelemenin ise aşırı düşük tekliflerin incelenmesi sırasında yapılması gerektiği anlaşıldığından; idarenin, 26 ve 27 numaralı iş kalemlerine ilişkin olarak aritmetik hata yapıldığı gerekçesiyle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönündeki işlemin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

Aysa Müh. İnş. Ltd. Şti.ne ait teklifin “Genel Fiyat Analiz Cetvelinin 37 nolu pozunda hesaplanan birim ile Teklif Birim Fiyat Cetvelindeki birimin farklı olması” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Birim fiyat teklif cetvelinin 37 sıra numaralı kalemi 1/5000lik Fotogrametrik Harita Üretimi (Vektör ve Ortofoto) iş kalemi olup, birimi Hektar olarak belirlenmiştir.

Adı geçen isteklinin teklifi ekinde sunmuş olduğu analizde ise ölçü birimi ‘adet’ olarak ifade edilmiştir.

İhale tarihinde yürürlükte olan mevzuat düzenlemeleri uyarınca, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında teklif dosyası kapsamında sunulması bir yeterlik kriteri olan analizlerin, bu aşamada, sadece bulunup bulunmadığının incelenmesi gerektiği; idare tarafından değerlendirmenin analizin esasının incelenmesi anlamına geleceği; bu tür ayrıntılı bir incelemenin ise aşırı düşük tekliflerin incelenmesi sırasında yapılması gerektiği anlaşıldığından; idarenin, 37 sıra numaralı iş kalemine ilişkin olarak birim hatası yapıldığı gerekçesiyle Aysa Müh. İnş. Ltd. Şti.ne ait teklifi değerlendirme dışı bırakmasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Ayberk Harita ve Ticaret Ltd. Şti - Akhaş İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Aysa Müh. İnş. Ltd. Şti.ne ait tekliflerin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Dr. Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi