KİK Kararı: 2015/UY.II-127

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/005
Gündem No : 57
Karar Tarihi : 14.01.2015
Karar No : 2015/UY.II-127 Mahkeme Kararını Göster
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Arıtürk İnş. ve Tur. Ltd. Şti.,

Büyükesat Mah. Koza Sok. No: 58/12 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü,

Çetin Emeç Bulvarı No: 5 06460 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/66881İhale Kayıt Numaralı “Şanlıurfa 1000 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı Yapım İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 15.08.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Şanlıurfa 1000 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Arıtürk İnş. ve Tur. Ltd. Şti.nin 06.11.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.11.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.11.2014 tarih ve 40219 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.11.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/3430 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Başvuruya konu ihalede tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, değerlendirme dışı bırakılma gerekçesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 11’inci ve 59’uncu maddelerine dayandırıldığı, bu çerçevede idarece; hakkında kamu davası açılan kişilerin kendisi veya başkası adına doğrudan veya dolaylı olarak teklif vererek ihaleye katılamayacakları gibi, ortağı oldukları şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları sermeye şirketlerinin de ihaleye katılamayacağı, buna rağmen hakkında kamu davası açılan ve tüm ihalelere katılmaktan yasaklı olan şirket müdürünün verdiği vekaletname ile vekil tayin edilen kişinin teklifi imzalamasının, yasaklı olan şahsın verdiği vekalet ile dolaylı olarak ihaleye teklif verildiği sonucunu doğurduğu kabul edilerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı,

Oysa ki, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 11’inci, 17’nci, 58’inci ve 59’uncu maddeleri ile 26.04.2014 tarihli ve 2014/DK.D-21 sayılı Düzenleyici Kurul Kararı dikkate alındığında, hakkında kamu davası açılan isteklilerin ihaleye katılıp katılamayacağına yönelik değerlendirmede, ilk derece mahkemesi tarafından verilen bir yasaklama kararının olup olmadığına bakılması gerektiği, nitekim Niğde Ağır Ceza Mahkemesinin 2010/267 sayılı Esas numaralı dosyasına ilişkin 10.10.2014 tarihli Duruşma Tutanağı’nda özetle “…amacıyla kamu davası açılmış ise de; Sanıkların üzerlerine atılı bulunan suçları işlediklerine dair somut, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığından CMK’nın 223/2.e maddesi gereğince haklarında açılan kamu davalarından ayrı ayrı BERAATLERİNE,” şeklinde duruşma tutanağı düzenlediği ve duruşmanın 14.11.2014 gününe ertelenmesine karar verildiği, şirket müdürü Murat Yaşar Arıtürk hakkında ihaleye fesat karıştırma suçundan kamu davası açıldığı, yargılamanın devam ettiği, söz konusu kişi hakkında herhangi bir yasaklama kararı verilmediği, anılan Kanun’da haklarında ihalelere girme yasağı bulunanların sermaye şirketine ortak olmaları halinde sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verileceğinin hüküm altına alındığı, söz konusu Kanun’da hakkında ihalelere katılma yasağı bulunan şirket ortağının sermaye şirketinin yarısından fazlasına sahip olmaması halinde, sermaye şirketinin, ortağı hakkında uygulanan yasaklama devam ettiği sürece ihalelere katılamayacağı yönünde bir hüküm bulunmadığı, kaldı ki başvuru konusu ihalede sunulan teklif mektubunun şirketin %49 hissesine sahip şirket müdürü Murat Yaşar Arıtürk tarafından imzalanmadığı, teklifin şirket müdürünün vekil tayin ettiği kişi tarafından imzalandığı, dolayısıyla değerlendirme dışı bırakılmaları yönünde tesis edilen işlemin mevzuata aykırı olduğu,

2. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının idarece yeterli kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu hesap cetvelindeki metrajlar ile idarece belirlenen metrajlar arasındaki farkın kabul edilebilir bir boyutta olmadığı, teklifin idarece belirlenen yaklaşık maliyete göre %33 daha düşük olduğu, açıklama istenilmeyen iş kalemleri için öngörülen birim fiyatların makul olmadığı, sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri için yapılan fiyatlandırmanın yürürlükte bulunan işçilik giderlerini dahi karşılamadığı, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ait miktarlar ve teklif edilen tutarların çarpımında aritmetik hata yapıldığı, sunulan analizlerin ihale dokümanı kapsamındaki yapım şartlarına, Teknik Şartname’ye ve örnek analiz formatına uygun olmadığı, yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi Arıtürk İnş. ve Tur. Ltd. Şti.nin teklif mektubunun, tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili müdürü ve aynı zamanda şirketin %48,5 hissesine sahip olan Murat Yaşar Arıtürk’ün verdiği vekalete istinaden Aysel Tamgüç tarafından imzalandığı görülmüştür.

Murat Yaşar Arıtürk hakkında 12.10.2010 tarihinde Niğde Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde kamu davası açıldığı ve yargılama sonuna kadar kamu ihalelerine katılamayacak durumda olduğu, yargılamanın halen devam ettiği anlaşılmıştır.

İhale sürecinde, başvuru sahibinin teklifi, teklif mektubunu vekâleten imzalayan şahsa vekâlet veren şirket müdürü hakkında kamu davası açıldığı ve yargılama sonuna kadar kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olduğu gerekçesiyle idarece değerlendirme dışı bırakılmıştır.

İtirazen şikâyet dilekçesi ekinde 10.10.2014 tarihli Niğde Ağır Ceza Mahkemesi Duruşma Tutanağı’na yer verilmiş olup, tutanaktan duruşmanın 14.11.2014 gününe ertelendiği ve iddia makamının esas hakkındaki mütalaasında Arıtürk İnş. ve Tur. Ltd. Şti.nin müdürü olan Murat Yaşar Arıtürk’ün de dâhil olduğu 19 kişi hakkında “… ihaleye fesat karıştırma suçuna uyan TCK.nın 235/2.b, 35 maddeleri gereğince cezalandırılmaları amacıyla kamu davası açılmış ise de;

Sanıkların üzerlerine atılı bulunan suçları işlediklerine dair somut, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığından CMK.nın 223/2.e maddesi gereğince haklarında açılan kamu davalarından ayrı ayrı BERAATLERİNE,” şeklinde talep ve mütalaa verildiği görülmüştür. Duruşmanın 14.11.2014 tarihine ertelendiği dikkate alındığında, adı geçen şirket müdürü hakkında ihale tarihi itibarıyla henüz Mahkemece bir beraat kararının verilmediği anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 11’inci maddesinde “Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar:

a) Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan veya örgütlü suçlardan veyahut kendi ülkesinde ya da yabancı bir ülkede kamu görevlilerine rüşvet verme suçundan dolayı hükümlü bulunanlar…” hükmü,

17’nci maddesinde “İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

…

e) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak.

Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” hükmü,

58’inci maddesinde “17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise İçişleri Bakanlığı tarafından verilir.

Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir.” hükmü,

59’uncu maddesinin ikinci fıkrasında “Bu Kanun kapsamında yapılan ihalelerden dolayı haklarında birinci fıkra gereğince ceza kovuşturması yapılarak kamu davası açılmasına karar verilenler ve 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlar yargılama sonuna kadar Kanun kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılamaz. Haklarında kamu davası açılmasına karar verilenler, Cumhuriyet Savcılıklarınca sicillerine işlenmek üzere Kamu İhale Kurumuna bildirilir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Haklarında yasaklama kararı verilen şirket ortak veya ortaklarının durumu” başlıklı 28.1.9.3’üncü maddesinde “6359 sayılı Kamu İhale Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan ‘olarak’ ibaresinden sonra gelmek üzere ‘idarelerce veya mahkeme kararıyla’ ibaresi eklenmiş olduğundan, bu Kanun değişikliğinin yürürlüğe girmesiyle hakkında kamu davası açılanlar söz konusu bent kapsamından çıkarılmıştır. Bununla birlikte, Kanunun 17 nci maddesinde belirtilen ve Türk Ceza Kanununa göre suç teşkil eden fiil veya davranışlarda bulunmaları nedeniyle haklarında kamu davası açılanların, Kanunun 59 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince ihalelere katılamayacakları hüküm altına alınmış olup, Kanun değişikliği bu kuralla ilgili olmadığından; haklarında kamu davası açılmış olanların kendisi ya da bir tüzel kişi veya başka bir gerçek kişi adına teklif vererek ihaleye katılmaları veyahut ortağı olduğu şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları sermaye şirketlerinin ihaleye katılmaları mümkün değildir. Bu yasağa rağmen ihaleye katılmış olunması halinde, bu durumda olan isteklilerin değerlendirme dışı bırakılması, ancak geçici teminatlarının gelir kaydedilmemesi ve idarece haklarında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilmemesi gerekmektedir.” açıklamasına, “Haklarında kamu davası açılmasına karar verilenler” başlıklı 28.2’nci maddesinde “4734 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi ve 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin uygulanmasıyla ilgili açıklama yapılmasına gerek duyulmuştur.

28.2.1. 1/1/2003 tarihinde yürürlüğü giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşların yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usuller belirlenmiş, Kanunun 59 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında; taahhüt tamamlandıktan ve kabul işlemi yapıldıktan sonra tespit edilmiş olsa dahi, 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlardan Türk Ceza Kanununa göre suç teşkil eden fiil veya davranışlarda bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile o işteki ortak veya vekilleri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre ceza kovuşturması yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacağı, hükmolunacak cezanın yanı sıra, idarece 58 inci maddeye göre verilen yasaklama kararının bitiş tarihini izleyen günden itibaren uygulanmak şartıyla bir yıldan az olmamak üzere üç yıla kadar bu Kanun kapsamında yer alan bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan mahkeme kararıyla 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlarla birlikte yasaklanacakları, 2 nci fıkrasında ise; bu Kanun kapsamında yapılan ihalelerden dolayı haklarında birinci fıkra gereğince ceza kovuşturması yapılarak kamu davası açılmasına karar verilenler ve 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanların yargılama sonuna kadar Kanun kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılamayacakları, haklarında kamu davası açılmasına karar verilenlerin, Cumhuriyet Savcılıklarınca sicillerine işlenmek üzere Kuruma bildirileceği hükme bağlanmıştır.

28.2.1.1. 4734 sayılı Kanunun 59 uncu maddesinin birinci fıkrasının göndermede bulunduğu aynı Kanunun 58 inci maddesinin 2 nci fıkrasında da haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verileceği, haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verileceği hüküm altına alınmıştır.

28.2.1.2. 4734 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde belirtilen yasak fiil ve davranışlarda bulunması sebebi ile aynı Kanunun 59 uncu maddesi birinci fıkrası gereğince haklarında kamu davası açılmasına karar verilen;

a) Gerçek kişiler,

b) Tüzel kişiler,

c) Gerçek ve tüzel kişilerin o işteki ortakları,

ç) Gerçek ve tüzel kişilerin o işteki vekilleri,

Yargılama sonuna kadar Kanun kapsamında yer alan kurum ve kuruluşların ihalelerine katılamayacaktır.

28.2.1.3. 4734 sayılı Kanunun 59 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yapılan gönderme dolayısıyla;

Türk Ceza Kanununda tüzel kişiler hakkında ceza davası açılmasının öngörüldüğü durumlarda haklarında kamu davası açılan tüzel kişilik şahıs şirketi ise bu şirketin ortaklarının tamamı; sermaye şirketi ise, sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek ve tüzel kişi ortaklar da yargılama sonuna kadar 4734 sayılı Kanun kapsamında yer alan Kurum ve kuruluşların ihalelerine anılan Kanunun 58 inci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca katılamayacaklardır. Aynı nedenle; yukarıda belirtilen şekilde yargılama sonuna kadar ihalelere katılamayacak olanların ortağı olduğu şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları sermaye şirketleri de yargılama sonuna kadar Kanun kapsamında yer alan kurum ve kuruluşların ihalelerine katılamayacaklardır.

Öte yandan, 6359 sayılı Kamu İhale Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla aynı Kanunun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan ‘olarak’ ibaresinden sonra gelmek üzere ‘idarelerce veya mahkeme kararıyla’ ibaresi eklenmiş ve bu değişiklik sonucunda söz konusu bent; ‘Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan veya örgütlü suçlardan veyahut kendi ülkesinde ya da yabancı bir ülkede kamu görevlilerine rüşvet verme suçundan dolayı hükümlü bulunanlar’ şeklinde düzenlenmiştir. Bu bentte değişiklik yapan 6359 sayılı Kanunun gerekçesinde de; ‘…Kanunun 59 uncu maddesinde yer verilen özel düzenleme veya özel kanunlarla yer verilen düzenlemeler nedeniyle ihalelere katılamayacak durumda olanların ihalelere katılması halinde, bu kişilerin sadece tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması, ancak bu durumda olanlar hakkında 4734 sayılı Kanunun 11 inci ve 58 inci maddelerinde yer alan müeyyidelerin uygulanmaması gerekmektedir. Uygulamada karşılaşılan belirsizliğin ortadan kaldırılması … 4734 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin ilk cümlesinin değiştirilerek, kamu ihalelerinden yasaklanmış olma halinin idari bir işlem veya mahkeme kararının bulunması koşuluna bağlanması öngörülmektedir.’ açıklamasına yer verilmiştir. Dolayısıyla, 4734 sayılı Kanunun 59 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hüküm gereğince hakkında kamu davası açılanlar kendisi ya da bir tüzel kişi veya başka bir gerçek kişi adına teklif vererek ihaleye katılamayacakları gibi, ortağı oldukları şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları sermaye şirketleri de ihalelere katılamayacaktır. Ayrıca, haklarında kamu davası açılan sermaye şirketi ortaklarının hisseleri toplamının şirketin sermayesinin yarısından fazlasını teşkil etmesi halinde de, sermaye şirketi yine ihalelere katılamayacak, katılması durumunda ise, değerlendirme dışı bırakılacak, ancak geçici teminatları gelir kaydedilmeyecek ve idarece haklarında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilmeyecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Yukarıda anılan mevzuat hüküm ve açıklamaları bir arada değerlendirildiğinde, bu düzenlemelerin amacının, esas olarak kamu ihalelerinde şeffaflığın ve tarafsızlığın sağlanabilmesi açısından, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanların doğrudan veya dolaylı olarak kendileri veya başkaları adına herhangi bir şekilde ihalelere katılmalarının önlenmesi olduğu anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, 4734 sayılı Kanun ve diğer kanunlar gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanların dolaylı olarak dahi kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamayacakları hükme bağlanmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nde bu konu ile ilgili olarak, haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı bulunanların bir tüzel kişi veya başka bir gerçek kişi adına teklif vererek ihaleye katılmaları halinde istekli durumunda olanların, maddede belirtilen yasağa rağmen ihaleye katılmış sayılacağı ve ihale dışı bırakılarak geçici teminatının gelir kaydedilmesi gerektiği yönünde açıklama yapılmıştır. Dolayısıyla, 4734 sayılı Kanun’un 59’uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hüküm gereğince hakkında kamu davası açılanlar kendisi ya da bir tüzel kişi veya başka bir gerçek kişi adına doğrudan veya dolaylı olarak teklif vererek ihaleye katılamayacakları gibi, ortağı oldukları şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları sermaye şirketleri de ihalelere katılamayacaktır. Buna rağmen katılması durumunda ise, değerlendirme dışı bırakılacak, ancak geçici teminatları gelir kaydedilmeyecek ve idarece haklarında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilmeyecektir.

6359 sayılı Kamu İhale Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’la 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 11’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “olarak” ibaresinden sonra gelmek üzere “idarelerce veya mahkeme kararıyla” ibaresi eklenmiş olduğundan, bu Kanun değişikliğinin yürürlüğe girmesiyle haklarında kamu davası açılanların 4734 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin kapsamının dışına çıktığıyla ilgili şüphe olmamakla birlikte, Kanun’un 17’nci maddesinde belirtilen ve Türk Ceza Kanunu’na göre suç teşkil eden fiil veya davranışlarda bulunmaları nedeniyle haklarında kamu davası açılanların, Kanun’un 59’uncu maddesi gereğince ihalelere katılımlarının engellendiği, 11’inci madde de yapılan değişikliğin bu duruma istisna getiren bir düzenleme olmadığı, yalnızca geçici teminatın gelir kaydedilmesi ve haklarında yasaklama işlemlerine başlatılmasının ortadan kaldırılmasına yönelik olduğu anlaşıldığından, hakkında kamu davası açılan kişilerin kendisi veya başkası adına da dolaylı olarak ihalelere katılmasının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Mevcut durumda, hakkında kamu davası açılan ve yargılaması devam eden Murat Yaşar Arıtürk’ün verdiği vekaletname ile, Arıtürk İnş. ve Tur. Ltd. Şti.nin teklif mektubunun Aysel Tamgüç tarafından imzalaması durumunun yukarıda yapılan yorum içerisinde değerlendirilmesi gerektiği görüş ve kanaatine ulaşılmış olup, adı geçen istekliye ait teklifin idarece değerlendirme dışı bırakılması yönünde tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu yapım işi kapsamında 5 adet yurt bloğu, 1 adet sosyal tesis, 1 adet danışma binası, 1 adet trafo ve jeneratör köşkü olmak üzere toplam inşaat alanı 29.378,29 m2 olan bir kompleks yapılması öngörülmüştür.

İdarece geçerli teklifler üzerinden hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değeri 26.973.685,96 TL olarak belirlenmiş, teklif bedeli idarece belirlenen sınır değerin altında kalan 7 istekliden 10.09.2014 tarihli yazılarla tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmiş, Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nakl. Tic. ve San. Ltd. Şti.- Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı haricinde teklifine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı, adı geçen isteklinin sunmuş olduğu açıklamaların idarece uygun görüldüğü ve ihalenin Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nakl. Tic. ve San. Ltd. Şti.- Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

İdarenin aşırı düşük teklif sahiplerinden açıklama talep ettiği yazı ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ve örnek analiz listesine yer verilmiştir.

İdarece şikâyete konu yapım işinde toplam 95 iş kalemi aşırı düşük teklif açıklamasında açıklama istenilecek iş kalemi olarak belirlenmiş olup, bu iş kalemlerinden 57 adedinin inşaat imalatlarına, geriye kalan 38 adedinin ise tesisat imalatlarına ilişkin olduğu görülmüştür.

İnşaat imalatları içerisinde yer alan 57 iş kaleminin 8 iş kaleminin özel imalat, 49 iş kaleminin ise kamu kurum ve kuruluşlarınca poz numaraları belirlenen imalatlara ilişkin olduğu, tesisat iş kalemlerinden ise 11 iş kaleminin özel imalat, 27 iş kaleminin ise kamu kurum ve kuruluşlarınca poz numaraları belirlenen imalatlara ilişkin olduğu, idarece özel imalat olarak tanımlanan iş kalemlerine ilişkin analiz hazırlanmadığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nakl. Tic. ve San. Ltd. Şti.- Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifine ilişkin sunmuş olduğu açıklamalar, idarece 10.09.2014 tarihli yazı ekinde verilen listeler ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesi ile idarenin şikâyet başvurusuna verdiği cevap çerçevesinde bir bütün olarak incelenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin açıklama istenilen 95 iş kaleminden inşaat iş kalemi olarak belirlenen 57 iş kalemi içinde yer alan;

Y.23.014 poz numaralı “Ø 8- Ø 12 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması” imalatı,

Y.23.015 poz numaralı “Ø 14- Ø 28 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması” imalatı,

Y.21.050/C01 poz numaralı “Çelik borudan kalıp iskelesi yapılması (0,00-4,00m arası)” imalatı,

Y.23.176 poz numaralı “Lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması” imalatı,

Y.23.155 poz numaralı “2,00 mm kalınlığında sıcak haddelenmiş sacdan bükme kapı kasası yapılması ve yerine konulması” imalatı,

27.508/MK poz numaralı “350 kg. çimento dozlu harçla tek kat serpme düz sıva yapılması (Beton yüzeyler üzerine)” imalatı,

27.581/MK-A1 poz numaralı “200 kg çimento dozlu 4 cm kalınlığında tesviye tabakası yapılması” imalatı,

Y.21.051/C03 poz numaralı “Çelik borudan tavanlar için tam güvenlikli iş iskelesi yapılması (0,00-21,50m arası)” imalatı,

Y.15.010/4B poz numaralı “Makine ile patlayıcı madde kullanmadan her derinlik ve her genişlikte yumuşak kaya kazılması (Derin kazı) ” imalatı,

26.502/MK-A poz numaralı “Suni mermer döşeme kaplaması yapılması (2 cm harçlı) (cilalı) (250x250mm/300x300mm/330x330mm vb. ebatlarda) ” imalatı,

Y.15.010/2A poz numaralı “Makine ile patlayıcı madde kullanmadan yumuşak kaya kazılması (Serbest kazı)” imalatı,

Y.21.050/C02 poz numaralı “Çelik borudan kalıp iskelesi yapılması (4,01-6,00m arası)” imalatı,

Y.15.006/2B poz numaralı “Makine ile her derinlik ve her genişlikte yumuşak ve sert küskülük kazılması (Derin kazı)” imalatı,

15.140/4 poz numaralı “Makine ile tuvenan kum çakıl temin edilerek, makine ile serme, sulama, sıkıştırma yapılması” imalatı,

Y.17.136 poz numaralı “Ocak taşı ile blokaj yapılması” imalatı,

26.502/MK poz numaralı “Beyaz çimentolu, tek tabakalı terrazo karo plak (suni mermer-sınıf
2 ) ile iç mekanlarda döşeme kaplaması yapılması (cilalı) (250x250 mm/300x300 mm/330x330 mm vb. ebatlarda)” imalatı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan analizlerle girdi cins ve miktarları bakımından tam uyumlu analizlerin ve ilgili alt analizlerin sunulduğu, söz konusu analizlerde ve alt analizlerde işçilik ücretleri için ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan saatlik asgari ücretin (5,04 TL) esas alındığı, dolayısıyla bu şekilde analize dayalı açıklama yapılan 16 iş kalemi için yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

İdarece özel imalat olarak tanımlanmayan, kamu kurum ve kuruluşunca birim fiyatı yayımlanmış inşaat iş kaleminden geriye kalan 33 iş kalemine ilişkin olarak ihale üzerine bırakılan istekli tarafından kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan analiz ve alt analizlerle tam uyumlu analiz sunduğu, analiz bünyesine giren ana girdiler için proforma fatura aldığı, diğer girdiler için 2014 yılı rayiç bedellerinin kullanıldığı ve proforma faturada teklif edilen malzeme fiyatına göre analizlerini sunduğu görülmüştür. Söz konusu analiz ve alt analizlerde yer alan işçilik birim fiyatlarının, ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan saatlik asgari ücretin (5,04 TL) altında olmadığı tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından temin edilerek analizlerinin dayanağını oluşturan proforma fatura ve fiyat teklifleri incelendiğinde, üçüncü kişiler tarafından düzenlenen söz konusu belgeler ekinde ilgisine göre maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.6) sunulduğu, sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine aykırı olmadığı, ayrıca proforma faturalar ekinde belgeyi düzenleyen meslek mensuplarına ait oda kayıt/faaliyet belgelerinin, imza beyannamelerinin sunulduğu görülmüştür.

Dolayısıyla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin idarece açıklama talep edilen inşaat imalatlarından 33 adedi için yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının da mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

İdarece açıklama talep edilen inşaat iş kalemlerinden;

İÖBF.03B poz numaralı “6+16+6 mm Temperli Low-E Kaplı Cam Takılması” imalatı,

İÖBF.03D poz numaralı “6+16+6 mm Temperli Low-E Kaplı Emaye Boyalı Cam Yapılması” imalatı,

İÖBF.04 poz numaralı “Yangın Kapısı Yapılması (100/220)” imalatı,

İÖBF.06 poz numaralı “Tuğla Duvar Kaplaması Yapılması” imalatı,

İÖBF.07 poz numaralı “Alüminyum Kompozit Dış Cephe Kaplaması Yapılması” imalatı,

İÖBF.08A poz numaralı “3 Kişilik Çalışma Bölümü Masası Yapılması (481X70X70 cm)” imalatı,

İÖBF.09A poz numaralı “Gömme Dolap Sistemi Yapılması” imalatı,

İÖBF.10A poz numaralı “Masa Üstü Raf Sistemi Yapılması (132X40X40 cm)” imalatı özel imalat olarak tanımlanmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesinde “…İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.” açıklaması, 45.1.13’üncü maddesinde ise “Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıya aktarılan Tebliğ açıklamalarına göre, idarece özel imalat olarak tanımlanan imalatlara ilişkin olarak analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece söz konusu özel imalatlara ilişkin olarak analiz girdi ve miktarlarının gösterildiği analizlerin hazırlanarak ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmediği, yaklaşık maliyetin tespitinde idarece yukarıda sayılan özel imalatlar için fiyat tekliflerinin alındığı ve %25 yüklenici kârı ve genel gider ilave edilerek imalatların birim fiyatlarının tespit edildiği anlaşılmıştır.

Yine anılan Tebliğ’in 45.1.4’üncü maddesinde yer alan açıklama uyarınca analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar kapsamında isteklilerce analiz sunulması zorunluluğunun olmadığı, bu tür iş kalemleri için Tebliğ’in 45.1.13 maddesi uyarınca açıklama yapılabileceği açıktır.

Bahse konu 8 özel imalat için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklamalar incelendiğinde;

- İÖBF.03B poz numaralı “6+16+6 mm Temperli Low-E Kaplı Cam Takılması” imalatı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın benzer nitelikli bir imalatı olan Y.28.645/C52 poz numaralı imalatın analizinden istifade ederek analiz sunduğu, analizin ana girdisi olan temperli 6 mm dış cam+16+low-e kaplamalı 6 mm temperli çift cam için proforma fatura alındığı, 46,00 TL/m2 üzerinden düzenlenen proforma faturanın mevzuatın aradığı asgari şartları taşıdığı ve ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüştür.

İdarece İÖBF.03B poz numaralı imalat için analiz girdi ve miktarlarının belirtildiği analizin hazırlanmadığı, imalatın ana girdisi olan 6 mm temperli+16 mm boşluk+6 mm temperli low-e kaplamalı cam için 105,00 TL/m2 üzerinden proforma fatura alındığı ve bu bedele %25 oranında yüklenici kârı ve genel gider ilave edilerek imalatın birim fiyatının tespit edildiği dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından İÖBF.03B poz numaralı “6+16+6 mm Temperli Low-E Kaplı Cam Takılması” imalatı için proforma fatura ve analiz sunularak yapılan açıklamanın yeterli kabul edilmesinin mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

- İÖBF.03D poz numaralı “6+16+6 mm Temperli Low-E Kaplı Emaye Boyalı Cam Yapılması” imalatı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın benzer nitelikli bir imalatı olan Y.28.645/C52 poz numaralı imalatın analizinden istifade ederek analiz sunduğu, analizin ana girdisi olan temperli 6 mm dış cam+16+6 mm low-e kaplamalı emaye boyalı temperli çift cam için proforma fatura alındığı, 55,00 TL/m2 üzerinden düzenlenen proforma faturanın mevzuatın aradığı asgari şartları taşıdığı ve ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüştür.

İdarece İÖBF.03D poz numaralı imalat için analiz girdi ve miktarlarının belirtildiği analizin hazırlanmadığı, imalatın ana girdisi olan 6 mm temperli+16 mm boşluk+6 mm temperli low-e kaplamalı emaye boyalı cam için 110,00 TL/m2 üzerinden proforma fatura alındığı ve bu bedele %25 oranında yüklenici kârı ve genel gider ilave edilerek imalatın birim fiyatının tespit edildiği dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından İÖBF.03D poz numaralı “6+16+6 mm Temperli Low-E Kaplı Emaye Boyalı Cam Yapılması” imalatı için proforma fatura ve analiz sunularak yapılan açıklamanın yeterli kabul edilmesinin mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

- İÖBF.04 poz numaralı “Yangın Kapısı Yapılması (100/220)” imalatı için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından malzeme, montaj ve nakliye bedelinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura sunulduğu, temin edilen proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları taşıdığı ve ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Söz konusu imalatın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde yer alan açıklama uyarınca, yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen bir iş kalemi niteliğinde olduğu, dolayısıyla analiz sunulmasının zorunlu olmadığı, fiyat teklifine dayanılarak yapılan açıklamanın idarece yeterli kabul edilmesinde mevzuata aykırılık olmadığı anlaşılmıştır.

- İÖBF.06 poz numaralı “Tuğla Duvar Kaplaması Yapılması” imalatı için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığının benzer nitelikli bir imalatı olan 26.351/D1 poz numaralı imalatın analizinden istifade edilerek analiz ve alt analizlerin sunulduğu, analiz ve alt analizlerde yer alan girdi miktar ve cinsleri ile tutarlarının doğru olduğu görülmüştür. Analizin ana girdisi niteliğindeki cephe kaplama tuğlası için 0,28 TL/adet üzerinden düzenlenen proforma fatura alındığı, proforma faturada teklif edilen birim fiyat üzerinden analiz düzenlendiği, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları taşıdığı ve ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından düzenlenen analize göre bahse konu imalatın birim fiyatı 51,31 TL/m2 iken, idarenin yaklaşık maliyetin hesaplanmasında dikkate aldığı birim fiyatın yüklenici kârı ve genel gider hariç tutarı 45,00 TL/m2 dir.

Söz konusu imalat için idarece analiz girdi ve miktarlarının belirlendiği bir analiz düzenlenmediği, idare tarafından belirlenen birim fiyatın ihale üzerinde bırakılan isteklinin analize dayanarak tespit ettiği birim fiyattan daha düşük olduğu dikkate alındığında, İÖBF.06 poz numaralı “Tuğla Duvar Kaplaması Yapılması” imalatı için yapılan açıklamanın idarece yeterli kabul edilmesinde mevzuata aykırılık olmadığı anlaşılmıştır.

- İÖBF.07 poz numaralı “Alüminyum Kompozit Dış Cephe Kaplaması Yapılması” imalatı için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından analiz düzenlendiği görülmüştür. İmalatın ana girdisi niteliğindeki alüminyum kompozit panel için 41,00 TL/m2 üzerinden düzenlenen proforma faturanın sunulduğu, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları taşıdığı ve ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Sunulan analizde yer alan malzeme cins ve özelliklerinin, söz konusu imalat için idarece Özel Teknik Şartname’de belirlenen malzemelerle uyumlu olmadığı başvuru sahibince iddia edilmekte ise de, idarece İÖBF.07 poz numaralı imalat için girdi cins ve miktarlarının gösterildiği bir analiz hazırlanmadığı, imalatın birim fiyatının fiyat teklifi alınması ile belirlendiği, alınan fiyat teklifinin alüminyum kompozit dış cephe kaplaması yapılması mekanik montaj dahil 150,00 TL/m2 üzerinden verildiği, fiyat teklifinde de Teknik Şartname’de belirtilen malzeme cins ve özelliklerine yer verilmediği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından ise, idarece düzenlenmemiş olmasına rağmen, montaj elemanları ve her nevi işçiliğin de yer aldığı bir analiz düzenlenmiştir. İdarenin elinde istekli tarafından sunulan analizi mukayese edebileceği bir analiz olmadığı gibi, analizin idarece belirlenen teknik tarife uyumlu olmadığını da iddia edebilecek bir veri yoktur. Ayrıca, analizde yer alan malzemelerin teknik özelliklerinin Teknik Şartname’de belirtilen özellikleri (ebad, çekme dayanımı, elastisite modülü, kullanılan boyanın cinsi vb) taşımadığının iddia edilemeyeceği, kaldı ki, imalatın ana girdisi olan alüminyum kompozit panelin idarece belirlenen ve bu aşamada tespiti mümkün olan özellikleri taşıdığı (Her iki yüzeyi 0.5 mm alüminyum arası non-tozic poliüretandan oluşan, dış yüzeyi değişik renkler ile kaplanabilen 3 mm kalınlığında, dış yüzeyi PVDF kaplı) görülmüştür.

Dolayısıyla, idarenin İÖBF.07 poz numaralı “Alüminyum Kompozit Dış Cephe Kaplaması Yapılması” imalatına ilişkin analiz hazırlamadığı da dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin söz konusu kalem için yapmış olduğu açıklamanın idarece yeterli kabul edilmesinde mevzuata aykırılık olmadığı anlaşılmıştır.

- İÖBF.08A poz numaralı “3 Kişilik Çalışma Bölümü Masası Yapılması (481X70X70 cm)” imalatı için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından Milli Savunma Bakanlığının benzer nitelikli bir imalatı olan MSB.913/A1 poz numaralı imalatın analizinden istifade edilerek analiz sunulduğu, analizde yer alan girdi miktar ve cinsleri ile tutarlarının doğru olduğu görülmüştür. Analizin ana girdisi niteliğindeki malzemeler için 350,00 TL/m3 üzerinden düzenlenen proforma fatura ile 7,20 TL/m2 ve 4,80 TL/m2 üzerinden düzenlenen proforma faturaların alındığı, proforma faturalarda teklif edilen birim fiyatların analize aktarıldığı, diğer girdiler için 2014 yılı rayiç bedellerinin dikkate alındığı, proforma faturaların mevzuatın aradığı asgari şartları taşıdığı ve ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanakları ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Analizinden istifade edilen MSB.913/A1 poz numaralı imalatın teknik tarifi, İÖBF.08A poz numaralı imalatın idarece belirlenen teknik tarifiyle uyumlu olup, tek fark İÖBF.08A poz numaralı imalatın tarifinde “dolap altına 20x80 mm alüminyum baza monte edilmesi” istenilmişken, sunulan analizde ve bu analize ilişkin tarifte alüminyum bazadan bahsedilmemiş olmasıdır. Ancak, İÖBF.08A poz numaralı imalata ilişkin idarece hazırlanan mimari detay projeleri incelendiğinde, nokta detaylarında alüminyum baza gösterilmemiştir. Kaldı ki, imalatın niteliği dikkate alındığında baza yapılacak bir imalat olmadığı görülmektedir.

Dolayısıyla, idarenin İÖBF.08A poz numaralı “3 Kişilik Çalışma Bölümü Masası Yapılması (481X70X70 cm)” imalatına ilişkin analiz hazırlamadığı da dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin söz konusu kalem için yapmış olduğu açıklamanın idarece yeterli kabul edilmesinde mevzuata aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

- İÖBF.09A poz numaralı “Gömme Dolap Sistemi Yapılması” imalatı için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından Milli Savunma Bakanlığının benzer nitelikli bir imalatı olan MSB.913/A1 poz numaralı imalatın analizinden istifade edilerek analiz sunulduğu, analizde yer alan girdi miktar ve cinsleri ile tutarlarının doğru olduğu görülmüştür. Analizin ana girdisi niteliğindeki malzemeler için 350,00 TL/m3 üzerinden düzenlenen proforma fatura ile 7,20 TL/m2 ve 4,80 TL/m2 üzerinden düzenlenen proforma faturaların alındığı, proforma faturalarda teklif edilen birim fiyatların analize aktarıldığı, diğer girdiler için 2014 yılı rayiç bedellerinin dikkate alındığı, proforma faturaların mevzuatın aradığı asgari şartları taşıdığı ve ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanakları ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Analizinden istifade edilen MSB.913/A1 poz numaralı imalatın teknik tarifi, İÖBF.09A poz numaralı imalatın idarece belirlenen teknik tarifiyle uyumlu olup, tek fark İÖBF.09A poz numaralı imalatın tarifinde “dolap altına 20x80 mm alüminyum baza monte edilmesi” istenilmişken, sunulan analizde ve bu analize ilişkin tarifte alüminyum bazadan bahsedilmemiş olmasıdır. Ancak, tek başına bu aykırılığın teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirecek bir aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmış olup, idarece analiz hazırlanmayan ve fiyat teklifine dayanılarak birim fiyatı belirlenen imalat için ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu açıklamanın idarece yeterli kabul edilmesinde mevzuata aykırılık olmadığı görüşüne ulaşılmıştır.

- İÖBF.10A poz numaralı “Masa Üstü Raf Sistemi Yapılması (132X40X40 cm)” imalatı imalatı için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından Milli Savunma Bakanlığının benzer nitelikli bir imalatı olan MSB.913/A1 poz numaralı imalatın analizinden istifade edilerek analiz sunulduğu, analizde yer alan girdi miktar ve cinsleri ile tutarlarının doğru olduğu görülmüştür. Analizin ana girdisi niteliğindeki malzemeler için 350,00 TL/m3 üzerinden düzenlenen proforma fatura 7,20 TL/m2 ve 4,80 TL/m2 üzerinden düzenlenen proforma faturaların alındığı, proforma faturalarda teklif edilen birim fiyatların analize aktarıldığı, diğer girdiler için 2014 yılı rayiç bedellerinin dikkate alındığı, proforma faturaların mevzuatın aradığı asgari şartları taşıdığı ve ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanakları ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Analizinden istifade edilen MSB.913/A1 poz numaralı imalatın teknik tarifi, İÖBF.10A poz numaralı imalatın idarece belirlenen teknik tarifiyle uyumlu olup, tek fark İÖBF.10A poz numaralı imalatın tarifinde “dolap altına 20x80 mm alüminyum baza monte edilmesi” istenilmişken, sunulan analizde ve bu analize ilişkin tarifte alüminyum bazadan bahsedilmemiş olmasıdır. Ancak, İÖBF.08A poz numaralı imalata ilişkin idarece hazırlanan mimari detay projeleri incelendiğinde, nokta detaylarında alüminyum baza gösterilmemiştir. Kaldı ki, imalatın niteliği dikkate alındığında baza yapılmasını gerektirecek bir imalat olmadığı görülmektedir.

Dolayısıyla, idarenin İÖBF.10A poz numaralı “Masa Üstü Raf Sistemi Yapılması (132X40X40 cm)” imalatına ilişkin analiz hazırlamadığı da dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin söz konusu kalem için yapmış olduğu açıklamanın idarece yeterli kabul edilmesinde mevzuata aykırılık olmadığı anlaşılmıştır.

İdarece açıklama talep edilen 57 adet inşaat imalatı için, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan açıklamaların mevzuata aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

İdarece açıklama talep edilen tesisat iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan açıklamalar incelendiğinde;

905-224 poz numaralı “Sınıf I-II insan asansörü, 5 duraklı, 800 kg, 1/0,25 m/sn” yapılması,

796-103 poz numaralı “Linye ve sorti hatları kurşunsuz antigron (NHXMH) nevinden malzeme ile normal priz sortisi” yapılması,

794-301 poz numaralı “Normal sorti” yapılması,

924-011 poz numaralı “1500 mm kadar kapalı tip dikey kaldırma platformu” yapılması,

923-102 poz numaralı “Özel Asansör Tesisatı (tahrik farkı, beyan yükü 630 kg ve 800 kg seyir mesafesi en çok 35 m’ye kadar, hızı 1 m/sn)” yapılması,

921-503 poz numaralı “Tam otomatik kat kapısı (2 kanatlı Tlskpk/Mrk açı) 900x2000 mm” yapılması,

981-101 poz numaralı “50 mm2 elektrolitik bakır tel ile ç atı ihata ve indirme iletkenleri tesisatı” yapılması,

794-302 poz numaralı “Komütatör sorti” yapılması,

32.19-004 poz numaralı “35 kV, 1x95s/16 mm2 XLPE kablo (aynı kanala)” yapılması,

905-223 poz numaralı “Sınıf I-II insan asansörü, 4 duraklı, 800 kg, 0,63/0,15 m/sn” yapılması,

923-300 poz numaralı “Kabin iç yüzeyinin satine paslanmaz kaplama farkı” yapılması,

922-582 poz numaralı “3 duraklı, 1,0 m/sn hızlı, makine dairesiz sınıf I asansörü, 800 kg” yapılması ve

794-304 poz numaralı “Paralel sorti (Linye ve sorti hatları kurşunsuz antigron (NHXMH) nevinden malzeme ile)” yapılması imalatları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatların müteahhit kârı ve genel gider hariç tutarının esas alındığı ve açıklama istenilen iş kalemlerinden yukarıda yer verilen 13 adedi için bu şekilde yapılan açıklamanın kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olmadığı görülmüştür.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca poz numaraları belirlenen 27 iş kaleminden geriye kalan 14 iş kalemi için yapılan açıklamalar incelendiğinde;

950-124 E poz numaralı “1600 kVA prime güçte diesel elektrojen grubu” birim fiyatının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan 950-123 poz numaralı 1500 KVA (Tam yükte sürekli çalışma gücü) birim fiyatı ile 950-124 poz numaralı 1750 KVA (Tam yükte sürekli çalışma gücü) birim fiyatının enterpole edilmesi suretiyle malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı hesaplandığı görülmüş olup, yapılan açıklamanın mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

Diğer 13 iş kalemi için ise, malzeme bedelleri için ayrı ayrı proforma fatura sunulduğu, sunulan proforma faturaların mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, ekinde yer alan tutanaklarla uyumlu olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından söz konusu 13 iş kaleminin montaj bedeli, için 2014 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan fiyatların %25 yüklenici kârı ve genel gider hariç tutarlarının esas alındığı analizlerin sunulduğu görülmüştür.

Dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan isteklinin özel pozlar haricinde açıklama istenilen tesisat iş kalemleri için yapmış olduğu açıklamaların idarece uygun görülmesinin mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

İdarece özel poz olarak tanımlanan 11 tesisat iş kalemine ilişkin yapılan açıklama incelendiğinde;

- S.ÖZEL-02.1 poz numaralı “Gri su arıtma deposu (6 m³/gün)” iş kalemi için malzeme, montaj, nakliye ve eğitim giderlerinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

- S.ÖZEL-02 poz numaralı “Gri su arıtma deposu (10 m³/gün)” iş kalemi için malzeme, montaj, nakliye ve eğitim giderlerinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

- EÖBF.03 poz numaralı “Öz.3-1x13W Armatür” iş kalemi için malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

• EÖBF.25 poz numaralı “Omurga Switch” iş kalemi için malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

- S.ÖZEL-16 poz numaralı “Sifonik yağmur toplama sistemi” için malzeme, montaj ve nakliye bedelinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

- S.ÖZEL-09 poz numaralı “Duşakabin (90x180 cm)” için malzeme, montaj ve nakliye bedelinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

• EÖBF.14/2 poz numaralı “2x24W Led Aydınlatma Armatürü ve Direği (3m Çift kollu)” iş kalemi için malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

• EÖBF.14/1 poz numaralı “1x24W Led Aydınlatma Armatürü ve Direği (3m Tek kollu)” iş kalemi için malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

• EÖBF.11 poz numaralı “1x22W LED aydınlatma armatürü ve direği” iş kalemi için malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

• O.ÖZEL-33 poz numaralı “3x1 LIH (ST)CH kablo ve kablolama” iş kalemi için malzeme bedeli için proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüştür. Söz konusu iş kalemi için teklif edilen montaj bedelinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 880-3175 poz numaralı “3X1.0 mm2 LIH(St)H halojen free sinyal ve kumanda kablosu” iş kalemi için belirlenen montaj bedelinin müteahhit kârı ve genel gider hariç tutarı esas alınarak tespit edildiği dolayısıyla bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

- Y.ÖZEL- 01 poz numaralı “Yangın Pompa Grubu” iş kalemi için malzeme, montaj ve nakliye bedelinin ayrı ayrı gösterildiği proforma fatura alındığı, proforma faturanın mevzuatın aradığı şartları haiz olduğu, proforma faturada belirtilen birim fiyatların, fatura ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanağı ile uyumlu olduğu görülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklama istenilen iş kalemlerinden özel poz numarası verilerek tanımlanan 11 iş kalemi/grubu için yapmış olduğu açıklamaların mevzuata uygun olduğu ve söz konusu açıklamaların idarece uygun görülmesinin mevzuata aykırılık içermediği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan;

Bahse konu isteklinin sunmuş olduğu açıklamalar kapsamında ayrıca nakliye analizlerine yer verildiği, bir inşaat işinin yapılmasında temel girdiler olan çimento, kum, çakıl, sönmemiş kireç, agrega, ytong, parke, kaba yonu taş, moloz taş, betonarme ve profil demiri, nervürlü çelik, hasır çelik, sac vb. girdiler için taşıma formülüne dayalı analiz ve alt analizlerin sunulduğu, nakliye hesaplanmayan diğer girdiler için idarece de yaklaşık maliyetin tespitinde nakliye gideri öngörülmediği, nakliye maliyeti hesaplanmayan girdilerin ayrıca proforma faturaya konu edilen malzemeler olduğu ve nakliye bedellerinin teklif fiyata dahil olduğu, dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan isteklinin nakliye giderlerini teklifine dahil etmediği yönündeki iddianın yerinde olmadığı ve nakliye maliyetlerine ilişkin açıklamaların idarece uygun görülmesinin mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

Ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinde “Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.” açıklaması yer almaktadır.

Söz konusu açıklama uyarınca, teklifi aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilerce teklifin tümüne ilişkin hesap cetveli sunulması zorunlu değildir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından şikâyete konu yapım işi kapsamında inşası öngörülen 8 bloğun tümü ile çevre ve altyapı imalatları için inşaat, sıhhi tesisat, makine tesisatı, elektrik tesisatı gibi tüm iş gruplarına yönelik ayrı ayrı hesap cetvelleri sunulmuştur. Başvuru sahibi tarafından açıklama talep edilmeyen bazı iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarla açıklama talep edilen iş kalemleri için öngörülen birim fiyatların birbiri ile uyumlu olması gerektiği iddia edilmiştir. Başvuru sahibince bu nevi iş kalemleri için somut bir örnek verilmemiş olmakla beraber, idarece açıklama istenilen ve açıklama istenilmeyen benzer nitelikli kalemler incelenmiş olup, açıklama istenilecek iş kalemleri için teklif edilen bedellerle, açıklama istenilmeyecek benzer nitelikli iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların birbiri ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Dolayısıyla başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibince ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından belirlenen metrajların idarece belirlenen metrajlara oranla çok daha düşük tespit edildiği ve avantaj sağlandığı iddia edilmektedir.

İdareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarece ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından öngörülen metrajlar, yaklaşık maliyetin tespitinde esas alınan metrajlarla karşılaştırılmış ve bir tablo hazırlanmıştır. İdarece metraj farklılıklarını gösterir bu tablo incelendiğinde, açıklama istenilen 95 iş kaleminden hiçbirinin idarece belirlenen metrajlardan %10’dan daha düşük olmadığı görülmüştür. Dolayısıyla, başvuru sahibinin bu iddiasının da yerinde olmadığı görülmüştür.

Başvuru sahibince ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından belirlenen metrajların idarece belirlenen metrajlara oranla çok daha düşük tespit edildiği ve avantaj sağlandığı iddia edilmektedir.

İdareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarece ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından öngörülen metrajlar, yaklaşık maliyetin tespitinde esas alınan metrajlarla karşılaştırılmış ve bir tablo hazırlanmıştır. İdarece metraj farklılıklarını gösterir bu tablo incelendiğinde, açıklama istenilen 95 iş kaleminden hiçbirinin idarece belirlenen metrajlardan %10’dan daha düşük olmadığı, dolayısıyla, başvuru sahibinin bu iddiasının da yerinde olmadığı görülmüştür.

Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifine ilişkin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu tüm proforma fatura/fiyat tekliflerinin tümünün serbest muhasebeci mali müşavirler tarafından onaylandığı, ekinde yer alan tutanakların proforma fatura veya fiyat tekliflerini onaylayan SMMM tarafından düzenlendiği ve ilgili kişilerin imza beyannameleri ile TÜRMOB faaliyet belgelerinin sunulduğu görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi