KİK Kararı: 2015/UY.II-1149

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/026
Gündem No : 27
Karar Tarihi : 17.04.2015
Karar No : 2015/UY.II-1149
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ

BAŞVURU SAHİBİ:

Yapı Merkezi İnş. ve San. A.Ş.,

Burhaniye Mah. Hacı Reşit Paşa Sokak No:4 Çamlıca/ Üsküdar/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü

TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü 06280 Altındağ/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/97266İhale Kayıt Numaralı “Konya-Karaman Hat Kesimine Elektrifikasyon Tesislerinin Kurulması Yapım” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından 25.09.2014 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Konya-Karaman Hat Kesimine Elektrifikasyon Tesislerinin Kurulması Yapım” ihalesine ilişkin olarak Yapı Merkezi İnş. Ve San. A.Ş. nin 10.02.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 02.03.2015 tarih ve 19321 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.03.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2015/588 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdari Şartname’nin 46.7 nci maddesinde birim fiyat teklif cetvelinin yanı sıra, Teknik şartname ekindeki keşif-metraj listelerinin de doldurularak basılı ve CD ortamında teklif zarfı kapsamında sunulmasının istendiği, ihale üzerinde bırakılan Şahin Yılmaz Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Emre Ray Enj. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan ve birim fiyat teklif cetvelindeki fiyatlar esas alınarak hazırlanması gereken keşif-metraj listelerinin söz konusu Şartname maddesine uygun düzenlenmediği, ayrıca Teknik Şartname’nin eki keşif-metraj listelerinde yer verilmeyen bazı iş kalemlerine ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan keşif-metraj listelerinde yer verildiği ve bu iş kalemlerine ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan istekliye ait analizlerde yer alan fiyatların yedek malzeme listesindeki fiyatlarla uyumlu olmadığı,

2. İdari Şartname’nin 46.6’ncı maddesinde yedek malzemelere, Sözleşme Tasarısı’nın 33.10’nuncu maddesinde de ihzarata ilişkin düzenlemelere yer verildiği, söz konusu hususlara ilişkin olarak teklif zarfı kapsamında isteklilerden herhangi bir belgenin sunulmasının istenmediği, ihale dokümanında talep edilip edilmediğine bakılmaksızın isteklilerin teklif zarfı kapsamında sunmuş olduğu bütün belgeler ihale dokümanının eki olduğundan bu belgelerin ihale dokümanındaki düzenlemelere uygun olması gerektiği, bu çerçevede talep edilmemesine rağmen ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan yedek malzeme listesinin İdari Şartname’nin 46.6’ncı maddesindeki düzenlemeye uygun olmadığı ve sunulmuş olması halinde ihzarat listesinin Sözleşme Tasarısı’nın 33.10’nuncu maddesindeki düzenlemeye uygun olup olmadığının incelenmesi gerektiği,

3. İhale üzerinde bırakılan istekli Şahin Yılmaz Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Emre Ray Enj. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan ve pilot ortak Şahin Yılmaz Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen alt yüklenici iş deneyim belgesindeki belge tutarının güncellenmesinde, yüklenici ile idare arasında imzalanan asıl sözleşmeye ait tarihin değil, yüklenici ile alt yüklenici arasındaki sözleşmenin tarihinin dikkate alındığı ve bu suretle asgari iş deneyim tutarına sahip olmamasına rağmen ihalenin adı geçen istekli üzerinde bırakıldığı, idarece tesis edilen söz konusu işlemin mevzuata uygun olmadığı, ayrıca Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 39’uncu maddesinin altıncı fıkrasında, iş ortaklığı olarak ihaleye teklif sunan isteklilerin sahip olması gereken asgari iş deneyim oranlarına yer verildiği, ihale üzerinde bırakılan İş Ortaklığının söz konusu maddede belirtilen asgari oranları sağlamadığının tahmin edildiği,

4. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunmuş olduğu analizlerin idareye ait analizlerle ve analizlerdeki malzeme-işçilik birim fiyatlarının keşif-metraj listelerindeki fiyatlarla uyumlu olup olmadığı, fiyat tekliflerinin mevzuata uygun düzenlenip düzenlenmediği ve maliyet-satış tutarı tespit tutanakları ile uyumlu olup olmadığı, fiyat tekliflerinin teklif sunulan alanda ticari faaliyette bulan firmalardan alınıp alınmadığı, açıklama kapsamında EK-O.7 tutanağının sunulmuş olması halinde bunun mevzuata uygun düzenlenip düzenlenmediği hususlarının incelenmesi ve mevzuata uygun açıklama yapılmadığının tespiti halinde söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin 46.7’nci maddesinde “Birim fiyat teklif cetvellerinin yanı sıra teknik şartname eklerindeki icmal sayfaları ile sözleşme uygulamasında ve yatırım teşvik belgesi müracaatında kullanılmak üzere keşif -metraj listeleri de doldurularak basılının yanında CD (excel) olarak ta teklifle birlikte sunulması zorunludur. Bu dokümanların teklifle birlikte verilmemesi halinde teklif değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale işlem dosyası kapsamında idarece gönderilen belgeler incelendiğinde, aktarılan Yönetmelik hükmü uyarınca ihale üzerinde bırakılan istekli Şahin Yılmaz Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Emre Ray Enj. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın basılı ve CD ortamında sunmuş olduğu keşif -metraj listelerinde yer alan birim fiyat ve toplam tutarların, anılan istekliye ait birim fiyat teklif cetvelinde yer alan birim fiyat ve tutarlarla uyumlu olduğu, dolayısıyla bu hususa yönelik olarak başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan Teknik Şartname’nin eki keşif-metraj listelerinde yer alan “Uzaktan kumanda merkezi” adlı iş kalemine ilişkin olarak, bu iş kalemi bünyesinde yer alan girdilere, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan keşif-metraj listelerinde ayrıca yer verildiği, bu girdiler için öngörülen tutarların toplamının, söz konusu iş kalemi için birim fiyat teklif cetvelinde öngörülen tutara eşit olduğu, başka bir ifade ile Teknik Şartname eki keşif-metraj listelerinde yer almayan farklı bir iş kaleminin istekliye ait keşif-metraj listelerinde yer verilmesinin söz konusu olmadığı tespit edilmiştir. Kaldı ki, Teknik Şartname’nin eki keşif-metraj listelerindeki iş kalemlerine ek olarak, isteklilerce sunulan keşif-metraj listelerinde farklı iş kalemlerine yer verilmiş olması ve bu iş kalemlerinin bileşenlerine ait birim fiyatların, isteklilerce teklif zarfı kapsamında sunulması zorunlu olmayan yedek malzeme listesindeki fiyatlarla uyumlu olmaması halinde dahi, bu hususun teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe oluşturamayacağı dikkate alındığında, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı, idarece tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “…46.6. Yükleniciler idarenin isteyebileceği miktarda yedek malzemeyi teminle yükümlü olacaktır. Yüklenici Elektrifikasyon Sitemleri için işin bitiminde TCDD’nin talep edebileceği yedek malzemeyi ilgili B/Q listesinden %10 indirim yapıldıktan sonraki fiyatlarla vermekle yükümlü olacaktır. Yedek malzeme teklif değerlendirmesine dâhil edilmeyecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Sözleşme Tasarısı’nın 33.10 uncu maddesinde “Bu projede onaylanan iş programına göre %60 oranında ihzarat ödenecektir…” düzenlemesine yer verilerek aynı maddede ihzarat edilecek kalemlere yer verilmiştir.

İhale işlem dosyası kapsamında idarece gönderilen belgeler incelendiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yedek malzemelere ait miktar, birim fiyat ve tutarların yer aldığı yedek malzeme listesinin sunulduğu, ancak ihzarat edilecek iş kalemlerine ait listenin sunulmadığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 24’üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde ihaleye katılabilme şartları ve istenilen belgelerin neler olduğunun ihale ilanında belirtilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmış, 27’nci maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde de, isteklilerde aranılan şartlar, belgeler ve yeterlik kriterlerinin idari şartnamede belirtilmesi zorunlu tutulmuştur.

İncelemeye konu ihaleye ait İdari Şartname incelendiğinde, teklif zarfı kapsamında yedek parça veya ihzarat listesinin sunulmasının istenmediği ve bu belgelerin yeterlik kriteri olarak düzenlenmediği, İdari Şartname ve Sözleşme Tasarısı’nın yukarıda aktarılan maddelerinin ise sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkin hususları içerdiği, bu itibarla yeterlik kriteri olarak düzenlenmeyen ve teklif zarfı kapsamında sunulması istenmeyen, belgeler üzerinden yeterlik değerlendirmesi yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan başvuru sahibince sunulan teklif mektubunda, ihale dokümanını oluşturan tüm belgelerin okunduğu, anlaşıldığı ve kabul edildiği beyan ve taahhüt edildiğinden, yüklenicinin ihale konusu işi teklif etmiş olduğu bedelle ve yedek parçaya ilişkin aktarılan hükümleri içeren ihale dokümanına uygun bir şekilde yerine getirmesi zorunlu olduğundan, ihale konusu iş kapsamında herhangi bir bağlayıcılığı ve hukuki değeri bulunmayan yedek parça listesine dayanılarak şartlı (alternatif) teklif sunulduğu sonucuna varılamayacağı belirlenmiştir.

Bu çerçevede başvuru sahibinin incelemeye konu iddiasının yerinde olmadığı, idarece tesis edilen işlemde mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinin altıncı fıkrasında “İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İş deneyim tutarının güncellenmesi” başlıklı 49’ncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerde yazılı tutarlar aşağıdaki şekilde güncellenir:

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel veya teklif birim fiyat ya da karma teklif üzerinden sözleşmeye bağlanan işlere ilişkin iş deneyim belgeleri; sözleşmenin yapıldığı aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.

…

(3) Türk Lirası üzerinden teklif verilen ihalelerde, yabancı para birimi cinsinden sözleşmeye bağlanan işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin tutarları, belgeye konu işin sözleşme tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilir. Bulunan bu tutar, birinci fıkranın (b) bendine göre güncellenir…” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5.1…İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 50'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur…” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Şahin Yılmaz Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Emre Ray Enj. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı pilot ortağının %51 ortaklık oranı ile Şahin Yılmaz Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, iş ortaklığı tarafından sunulan ve pilot ortağa ait olan alt yüklenici iş bitirme belgesinde iş sahibi idarenin “TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü”, işverenin “Ute Inelin (Inabensa S.A., Elecnor S.A., Ineco S.A.) Spanish Group”, esas işin sözleşme tarihinin “18.12.1998”, altyüklenicinin yüklenici ile yaptığı sözleşme tarihinin 21.09.2001, belge tutarının 3.127.251,29 USD olduğu görülmüştür.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin aktarılan maddesinde iş deneyim belgesinin güncellenmesinde esas alınacak tarihin “iş deneyim belgesine konu işin sözleşme tarihi” olduğu hüküm altına alınmıştır. Alt yüklenici iş deneyim belgelerinde, iş deneyim belgesine konu iş, esas iş olmayıp, esas işin bir kısmını teşkil eden ve alt yüklenici tarafından gerçekleştirilen iş olmaktadır. Öte yandan iş deneyim belgelerinin güncellenmesindeki amacın yapılan işin tutarının, fiyatların genel düzeyinde meydana gelen değişiklikten arındırılarak reel değerinin tespiti olduğundan, alt yüklenici iş deneyim belgelerinin tutarının güncellenmesinde dikkate alınması gereken tarihin, alt yükleniciyi yükümlük altına sokan sözleşmenin tarihi olması da doğaldır.

Bu çerçevede pilot ortak Şahin Yılmaz Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne ait alt yüklenici iş deneyim belgesinin belge tutarının güncellenmesinde, bu belgeye esas teşkil eden ve alt yüklenici ile yüklenici arasında imzalanan sözleşmenin tarihi olan 21.09.2001’in dikkate alınması gerektiği belirlenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının teklif bedelinin 48.717.000,00 TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda, aktarılan Şartname maddesi uyarınca pilot ortağın sahip olması gereken asgari iş deneyim tutarının 19.486.800,00 TL olması gerektiği anlaşılmıştır. Aktarılan Yönetmelik hükmü ve yapılan açıklamalar çerçevesinde pilot ortağa ait iş deneyim belgesinin güncel tutarının 20.031.171,82 TL olduğu ve bu tutarın pilot ortağın sahip olması gereken asgari iş deneyim tutarını karşıladığı görülmüştür.

Öte yandan özel ortak Emre Ray Enj. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait 25.08.2011 tarih ve 18590 sayılı, T.C. Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen, “Esenkent-Sincan arası yol üstyapı ve elektrifikasyon işleri yapım işi”ne ait iş deneyim belgesinde, elektrifikasyon iş grubuna ait güncel tutarın 10.512.051,64 TL olduğu ve bu tutarın özel ortağın sahip olması gereken asgari iş deneyim tutarı olan 4.871.700,00 TL’den daha fazla olduğu görülmüş, bu itibarla özel ortağa ait iş deneyim belgesi tutarının yeterli olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, ihale üzerinde bırakılan İş Ortaklığı tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin yeterli olduğu anlaşıldığından, idarece tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı, başvuru sahibinin incelemeye konu iddiasının yerinde olmadığı belirlenmiştir.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin 33’üncü maddesinde, teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama isteneceği düzenlenmiş, bu düzenleme uyarınca, idarece hesaplanan sınır değer olan 51.049.083,51 TL’nin altında teklif sunan iki istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenmiş, açıklama sunan isteklilerden Ultra Tek. San. ve Tic. A.Ş.nin açıklaması idarece uygun bulunmayarak teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve açıklaması uygun bulunan diğer istekli Şahin Yılmaz Enerj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Emre Ray Enerj. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiştir.

Başvuru sahibinin iddiası ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığına yönelik olmakla birlikte, inceleme kapsamında öncelikle açıklamanın mevzuata uygun bir şekilde idarece istenip istenmediğinin tespitinin yapılması gerektiği düşünülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 35’nci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklamasına,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’nci maddesinde “…45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.4. …Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.” açıklaması yer almaktadır.

Teklif bedeli aşırı düşük bulunan isteklilere idarece gönderilen açıklama talep yazısı ekinde, açıklama istenecek iş kalemleri listesi, açıklama istenecek analiz girdileri ve açıklama istenmeyen malzemelerin listesine yer verildiği görülmüştür.

Açıklama istenecek iş kalemleri listesinde, “Sıralı iş kalemleri listesi”ne göre idarece tespit edilen ve toplam tutarı yaklaşık maliyet tutarının %80,3’üne tekabül eden 15 adet iş kalemi bulunduğu, söz konusu iş kalemlerinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan özel iş kalemleri ile birden fazla iş kalemini ihtiva eden paçal iş kalemi niteliğinde olduğu, açıklama talep yazısı ekinde söz konusu iş kalemlerine ait analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının isteklilere verildiği anlaşılmıştır.

İsteklilere verilen analiz formatları incelendiğinde, TRF 1.0 poz numaralı “İnşaat işleri” adlı iş kalemi dışındaki diğer iş kalemlerinin tamamında malzeme, ekipman ve işçilik girdi gruplarına yer verildiği, ekipman girdi grubu içinde tek bir girdi cinsi belirtilerek girdi cinsinin “…her türlü ekipman ve makine kullanımı” şeklinde ifade edildiği ve bu girdiye ilişkin ölçü birimi “saat” şeklinde verilerek her bir analiz için farklı miktarların belirtildiği görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklamalarının hazırlanmasına ve değerlendirmesine esas teşkil eden analizlerde her bir iş kaleminin niteliğine uygun olarak kullanılacak makine ekipmanın cinsinin ve cinsine göre miktarının belirtilmesinin zorunluluk arz ettiği, birden fazla makine-ekipmanın yer aldığı iş kalemlerinde bu nitelikteki bir analizin kullanılmasının mümkün olmadığı, ayrıca kullanılacak makine-ekipmanın cinsi bilinmeden yapılan açıklamanın ihale dokümanına ve mevzuata uygunluğunun tespitinin de imkânsız olduğu düşünülmüştür.

Örneğin idarece hazırlanan örnek analiz formatında KKEP1.1.1 poz no’lu “1ST-1 PT Taşıyan Santrifüj Betonarme Direkler” tanımlı iş kalemine ilişkin analizde ekipman girdisinin “direk dikimi için her türlü ekipman ve makine kullanım ücreti” girdi miktarının “0,20 saat” şeklinde, işçilik girdisinin ise “direk dikme, ayar ve çember beton ekip-işçi ücreti”, girdi miktarının “2,10 saat” şeklinde belirtildiği görülmüş, söz konusu iş kalemi için Ultra Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.nin sunmuş olduğu analizde ekipman girdisi için; “kataner bakım otosu”, “vagon ücreti”, “vinç bedeli”, “operatör makinist” girdilerine, aynı iş kalemi ve girdi grubu için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan analizde; “kataner otosu” ile “vagon ücreti” girdi cinslerine, bahsi geçen iş kaleminin işçilik girdisi için Ultra Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.nin sunmuş olduğu analizde; “elektrik ustası” ile “elektrik usta yardımcısı” girdilerine, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan analizde ise “direk dikme ustası”, “direk dikme düz işçi”, “direk ayar düz işçi”, “direk ayar usta işçi”, “direk ayar formen”, “çember beton düz işçi” girdi cinslerine ve her girdi cinsi için ayrı ölçü birimi ve miktarlarına yer verildiği, her iki isteklinin öngörmüş olduğu girdi cins, ölçü birimi ve miktarlarının farklı olduğu görülmüştür. Aynı durumun diğer iş kalemleri için de mevcut olduğu tespit edilmiştir.

Öte yandan açıklama istenen iş kalemleri arasında TRF 1.0 poz numaralı “İnşaat işleri” adlı iş kaleminin bulunduğu, bu iş kalemine ait analizde malzeme ve nakliye girdi grubu içerisinde “1 adet trafo merkezine ait saha ve cihaz inşaat işleri için gerekli malzeme” girdisine yer verilerek ölçü biriminin “götürü”, miktarının “1,00” olarak belirtildiği, söz konusu iş kalemine ait diğer bir girdinin komple işçilik olarak belirlendiği ve yine ölçü biriminin “götürü”, miktarının ise “1,00” olarak ifade edildiği görülmüştür.

TRF 1.0 poz numaralı “İnşaat işleri” adlı iş kalemine ait birim fiyat tanımına bakıldığında tanımın “Kazılar, dolgular, taş duvarlar, drenaj ve kablo kanalları, bina, iç ve dış ihata, ihata kapıları, trafo temelleri, tekniğine uygun c3-c4-c5 demirli beton temellerin yapımı, trafo binası, foseptik çukuru, yağ çukuru, yangın çukuru yangın duvarı, geri dönüş akım rögarı, elektrik ve su tesisatı, testleri, topraklama, irtibatları dahil işletmeye hazır teslimi” şeklinde yapıldığı görülmüştür.

Bahse konu iş kalemine ait tanımdan, “inşaat işleri” adlı iş kaleminin esas itibari ile bir iş grubu mahiyetinde olduğu ve bünyesinde birbirinden farklı nitelikte birçok iş kaleminin bulunduğu anlaşılmaktadır. Birbirinden farklı iş kalemlerinden oluşan ve birçok analiz girdisi ihtiva eden söz konusu iş grubu için, gerek iş kalemlerinin gerekse iş kalemlerine ait girdilerin ve miktarların belirli olduğu analiz veya analizlerin oluşturulması ve açıklamanın bu analiz veya analizlere göre istenmesi gerekirken, ölçü birimi “götürü” şeklinde belirtilen ve tanım içerisinde yer alan iş kalemleri ile girdilere ait detayları içermeyen analiz düzenlenmesi suretiyle açıklama istenmesinin mevzuata uygun olmadığı, söz konusu analizin girdileri içermemesi nedeni ile esas itibari ile analiz mahiyetinin de bulunmadığı, ayrıca bu analize göre yapılacak açıklamanın ihale dokümanına ve mevzuata uygunluğun tespiti imkânının da olmadığı anlaşılmıştır.

Nitekim Ultra Teknoloji San. ve Tic. A.Ş.nin söz konusu iş grubu için sunmuş olduğu analizde, malzeme ve nakliye girdisi; “tesisat iş kalemleri” ile “kumanda binası ve şalt sahası inşaat işleri” şeklinde ikiye ayrıldığı, “tesisat iş kalemleri”ne ilişkin olarak sunulan analizde 60, “kumanda binası ve şalt sahası inşaat işleri”ne ilişkin olarak sunulan analizde de 49 farklı iş kalemine ve bunlara ilişkin miktarlara yer verildiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aynı iş grubu için sunmuş olduğu analizde ise ; “1 adet trafo merkezine ait saha ve cihaz inşaat işleri için gerekli malzeme” girdisi için 16, işçilik girdisi için ise 8 farklı iş kalemine ve bunlara ilişkin miktarlara yer verildiği, her iki isteklinin öngörmüş olduğu girdi cins, ölçü birimi ve miktarlarının farklı olduğu belirlenmiştir.

Diğer taraftan KKEP 6.0 poz numaralı “Temeller” adlı iş kalemine ait birim fiyat tanımına bakıldığında tanımın “Toprağın nakliyesi ve kazılan toprağın kaldırılması da dahil her türlü beton, çelik direklerin temelleri için elle veya kazı makinası ya da kompresör ile çeşitli yerlerde toprak kazı işleri, tesbit civatalarının temini ve yerleştirilmesi ve temelin tamamlanması için gerekli tüm malzemede dahil tcdd kkep tk 202'ye göre çukurun kazılması, betonun dökülmesi, temelin imalatı” şeklinde yapıldığı görülmüştür.

Söz konusu iş kaleminin, “İnşaat işleri” adlı iş kalemine benzer şekilde, birden fazla iş kalemi ve girdisini bünyesinde barındırmasına rağmen idareye ait analizde bütün iş kalemleri ve girdileri içerecek surette analizin düzenlenmediği tespit edilmiştir. Ayrıca söz konusu iş kalemine ait analizde işçilik girdi grubu içerisinde “el ile kazı, kalıp çakma ve beton dökme işçilik ücreti” ile “makine ile kazı, kalıp çakma ve beton dökme işçilik ücreti” şeklinde iki girdi cinsine yer verildiği ve ölçü biriminin “m3” olarak belirtildiği görülmüştür. Niteliği itibari ile birbirinden farklı nitelikteki işçiliklerin tek bir girdi cinsi içerinde gösterilmesi ve ölçü biriminin “saat” yerine “m3” olarak belirtilmesinin, söz konusu iş kalemi için yapılan açıklamaların ihale dokümanına ve mevzuata uygunluğunun tepitinin imkânsız kıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan tespitler çerçevesinde, açıklama istenen iş kalemleri/gruplarına ilişkin olarak idarece hazırlanan analizlerin iş kalemleri/gruplarına ait bütün girdileri ve bu girdilere ait miktarları içerecek şekilde hazırlanmamış olması nedeniyle bütün isteklilerin aynı verilere göre açıklama sunması ve sunulan açıklamaların ihale dokümanına ve mevzuata uygunluğunun tespitinin yapılması imkanının ortadan kalktığı, ayrıca aşırı düşük teklif sorgulamasına esas olacak sıralı analiz girdileri tablolarının da mevcut analizlerle oluşturulmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, ihale konusu işe ait iş kalemleri/gruplarının tariflerine uygun olarak, iş kalemleri/gruplarına ait bütün girdileri, uygun ölçü birimleri ve miktarları içerecek surette analizlerin hazırlanması ve bu analizlere göre aşırı düşük teklif açıklamalarının istenmesi gerekmekte iken, uygun olmayan analizlerle açıklama istenmiş olması mevzuata uygun olmadığından, aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden istenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

23.01.2015 tarihli ihale komisyonu kararında E+M Elek. Sis. Hiz. A.Ş.nin sunmuş belgelere yönelik olarak yapılan değerlendirmede, sunulan iş deneyim belgesinde ihale konusu iş ve benzer işe ilişkin olmayan kısımların bulunduğu, bu kısımlara ait parasal tutarların belirli olmadığı ve bu nedenle gerekli bilgi ve belgelerin istenmesi gerektiği tespitinin yapıldığı, ancak aynı komisyon kararında söz konusu istekli tarafından teklif zarfı kapsamında sunulan yedek parça ve ihzarat listelerinin ihale dokümanındaki düzenlemelere uygun olmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varıldığı ve bu gerekçeyle de iş deneyimine ilişkin belgelerin istenmesine gerek bulunmadığına karar verildiği görülmüştür.

E+M Elek. Sis. Hiz. A.Ş. tarafından sunulan 19.08.2008 tarihli ve 16973 sayılı alt yüklenici iş bitirme belgesinde, iş sahibi idarenin “İstanbul Büyükşehir Belediyesi İstanbul Elktrik Tarmvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü”, işverenin “Transstory-Hazinedaroğlu-Ünüvar Adi Ortalığı”, esas işin adının “Sultançiftliği-Edirnekapı Raylı Toplu Taşıma Sistemi İnşaatı ve Elktro-Mekanik İşleri Yapım İşi”, altyüklenici tarafından yapılan iş kısımlarının ise “Sinyal sistemi, enerji temini ve cer gücü sistemi, katener sistemi, anons sistemi, araç takip sistemi, asansör sistemleri, aydınlatma sistemi, kapalı devre televizyon sistemi, sinyalizasyon ve zayıf akım kablo sistemleri, enerji scada ve kontrol sistemi, güvenlik sistemi, haberleşme altyapı sistemi, havalandırma scada ve kontrol sistemi, topraklama sistemi, istasyon temel topraklama sistemi, kaçak akım sistemi, telsiz sistemi, telefon sistemi, drenaj sistemi, yolcu geçiş ve kontrol sistemi, yardımcı alanlar havalandırma sistemi, yangından korunma ve yangın söndürme sistemleri, gazlı söndürme sistemi, yangın ihbar sistemi” şeklinde belirtildiği görülmüştür.

E+M Elek. Sis. Hiz. A.Ş.nin değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerine ilişkin olarak 25.02.2015 tarihinde ve 17787 sayı numarası ile Kuruma yapmış olduğu itirazen şikayet başvurusu kapsamında yapılan inceleme neticesinde, 17.04.2015 tarih ve 2015/UY.II-1148 sayılı karar sonucunda E+M Elek. Sis. Hiz. A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik idarece tesis edilen işlemde mevzuata uyarlık bulunmadığı tespiti yapılarak söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği belirtilmiştir.

Bu çerçevede, E+M Elek. Sis. Hiz. A.Ş.nin teklifinin yeniden değerlendirmeye alınması sonrasında, bu isteklinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesinde ihale konusu iş ve benzer işe ilişkin kısımlarına ait tutarların yeterli olup olmadığına yönelik olarak, ihale komisyonu kararında belirtildiği üzere gerekli tespitlerin idarece yapılması ve yapılacak değerlendirme sonucunda ihalenin sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklanması istenen özel nitelikteki iş kalemlerine ait analizlerin bütün girdileri içerecek surette oluşturulması, açıklanması gerekmeyen analiz girdilerinin mevzuata uygun bir şekilde belirlenmesi ve buna göre teklif bedeli aşırı düşük bulunan isteklilerden yeniden açıklama istenmesi, bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelenen ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinin 4’üncü maddesinde yer alan, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği şeklindeki iddiasının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca, incelenen ihalede, ihale konusu işe ait iş kalemleri/gruplarının tariflerine uygun olarak, iş kalemleri/gruplarına ait bütün girdileri, uygun ölçü birimleri ve miktarları içerecek surette analizlerin hazırlanması ve bu analizlere göre aşırı düşük teklif açıklamalarının istenmesi gerekmekte iken, uygun olmayan analizlerle açıklama istenmiş olması mevzuata uygun olmadığından, aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden istenmesi gerektiği gerekçesi ile “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Yapılan incelemede, incelenen ihalede, idarece hesaplanan sınır değerin altında teklif sunan iki istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, açıklama sunan isteklilerden başvuru sahibi Ultra Tek. San. ve Tic. A.Ş.nin açıklaması idarece uygun bulunmayarak teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve açıklaması uygun bulunan diğer istekli Şahin Yılmaz Enerj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Emre Ray Enerj. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği, idarece gönderilen açıklama talep yazısı ekinde, açıklama istenecek iş kalemleri listesi, açıklama istenecek analiz girdileri ve açıklama istenmeyen malzemelerin listesine yer verildiği, açıklama istenecek iş kalemleri listesinde, “Sıralı iş kalemleri listesi”ne göre idarece tespit edilen ve toplam tutarı yaklaşık maliyet tutarının %80,3’üne tekabül eden 15 adet iş kalemi bulunduğu, söz konusu iş kalemlerinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan özel iş kalemleri ile birden fazla iş kalemini ihtiva eden paçal iş kalemi niteliğinde olduğu, açıklama talep yazısı ekinde söz konusu iş kalemlerine ait analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının isteklilere verildiği, Kurul çoğunluğunca verilen kararda yer verilen iş kalemlerineilişkin açıklamaların Tebliğ’in 45.1.4’üncü maddesinde yer alan “… Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.” açıklaması doğrultusunda, Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde yer alan açıklamalara göre yapabileceği, bu nedenle idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılmasına gerek olmadığı değerlendirilmektedir.

Yukarıda yer alan hususlar çerçevesinde, Kurul çoğunluğunun kararı gereğince, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi olan iş kalemlerinden %80 lik grupta yer aldığı ve idarece ilk açıklaması uygun olmadığı tespit edildiği halde, teklifi aşırı düşük olarak belirlenen isteklilerin tümüne aşırı düşük teklif sorgulamasının, aynı iş kalemlerini içerecek şekilde yeniden yapılması durumunda, teklifi uygun olmayan bir isteklinin teklifinin uygun hale getirilmesi sonucunun ortaya çıkacağı, ayrıca, idarece yapılan sorgulama sonucunda sunduğu açıklamalarla idarenin ikna olduğu bir ihalede, bu durumun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelerden eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, söz konusu iş kalemlerine ilişkin olarak sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesi gerektiği ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğuna ilişkin gerçekleştirilen işlemin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, başvuru sahibinin 4’üncü maddesinde yer alan iddiaya ilişkin olarak, “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca alınan “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi