KİK Kararı: 2015/UY.I-1334 (14 Mayıs 2015)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/030
Gündem No : 11
Karar Tarihi : 14.05.2015
Karar No : 2015/UY.I-1334
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan V. II. Başkan: Kazım ÖZKAN,

Üyeler: Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Okyanus Mühendislik ve İnş. A.Ş. - Su Yüklenim İnş. Ltd. Şti.İş Ortaklığı,

İzmir-2 Caddesi No:46/10 Kızılay ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri 24. Bölge Müdürlüğü,

Örnek Mahallesi A. Gaffar Okkan Bulvarı 36200 KARS

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/167880 İKN’li “Kars-Aras Nehri ve Yan Dereler 1 Grup Taşkın ve Rusubat Kontrolü” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri 24. Bölge Müdürlüğü tarafından 22.01.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kars-Aras Nehri ve Yan Dereler 1 Grup Taşkın ve Rusubat Kontrolü” ihalesine ilişkin olarak Okyanus Mühendislik ve İnş. A.Ş. - Su Yüklenim İnşaat Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 04.03.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.03.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.03.2015 tarih ve 27506 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.03.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2015/795 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale konusu yapım işi içerisinde yer alan A.001, A.003, A.009 ve N.001 poz no’lu iş kalemleri için taraflarından aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu 4 iş kaleminin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmadığı, özel veya paçal iş kalemi niteliğinde olduğu, örneğin kargir duvar inşaatında kullanılan harcın dozajının özel olarak belirlendiği ve ayrı bir pozu bulunan derz imalatının kargir duvar inşaatı pozunun içerisine ilave edildiği, istifli taş tahkimat imalatında ise ayrı bir pozda ödenmesi gerekli nakliye imalatının tahkimat pozunun içerisine dahil edildiği, ancak bu iş kalemlerine ilişkin analiz girdileri ile girdi miktarlarının belirlendiği analiz formatının ihale dokümanı içerisinde ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde taraflarına verilmediği, diğer taraftan ihale komisyonu kararında atıfta bulunulan 2011/UY.III-3859 sayılı Kurul kararının Kamu İhale Genel Tebliği’nin yürürlükten kaldırılan açıklamaları esas alınarak alındığı, ancak ihale ilan tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre fiyat tekliflerinin dayanağı olan Ek-O.5 ve EK-O.6 tutanaklarının, bu tutanakları düzenleyen, onaylayan SMMM’ye ait imza sirküsünün ve faaliyet belgesinin, fiyat teklifini veren firma yetkilisine ait imza sirküsünün fiyat teklifi ekinde sunulmasının bir zorunluluk olmadığı, sonuç olarak mevzuat gereğince proforma fatura ekinde idareye sunulmasına gerek olmayan belgelerin sehven savunma dosyasında sunulmasından ve mevzuata aykırı aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak, kendilerine analiz formatı verilmemesi sebebiyle savunma dosyasında analiz verilememesinden ötürü tekliflerinin mevzuata aykırı olarak reddedildiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname düzenlemeleri incelendiğinde ihale konusu işin “Kars-Aras Nehri ve Yan Dereler 1 Grup Taşkın ve Rusubat Kontrolü” işi olduğu, işin açık ihale usulüyle ve birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

12.02.2015 onay tarihli ihale komisyonu kararı ile Potansiyel Elektrik ve Tesisat A.Ş.- Septioğlu İnş. Mad. Taah San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’ndan Potansiyel Elektrik ve Tesisat A.Ş.nin sunduğu bilançoda öz kaynak oranının İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesinin (b) bendinde istenilen şartı sağlamaması sebebiyle anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, yapılan sınır değer hesabına göre 6 istekliden (Kayaoğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş., Yurt-se İnş. Taah. Beton San. Nakl. Maden. ve Tic. Ltd. Şti.- Kınay İnş. Tic. ve San Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Maşuk Akduman- Biroğlu İnş. Hafriyat Nak. Turz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Okyanus Müh. ve İnş. A.Ş.- Su Yüklenim İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Dirgün İnş. Doğalgaz Teks. Gıda Tic. Ltd. Şti., Emba Madencilik İnş. Nak. Tic. ve San A.Ş.- Kalite Beton İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’ndan) aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine karar verildiği, söz konusu isteklilerden 5’inin süresi içerisinde açıklama sunmamaları sebebiyle tekliflerinin reddedildiği, açıklama sunan Okyanus Müh. ve İnş. A.Ş.- Su Yüklenim İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın açıklama dosyasında iş kalemlerine ait SMMM onaylı satış tutarı tespit tutanaklarını sunduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.12’üncü maddesinin (d) bendinde maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler arasında bulunduğunun açıklandığı, 2011/UY.III-3859 sayılı Kurul kararında tedarikçi ve üreticilerden alınacak proforma fatura ve fiyat tekliflerinin bir inşaat iş kaleminde analiz yerine geçemeyecek belgelerden olduğuna karar verildiği, anılan Tebliğ’in ekinde yer alan Ek-O.6 standart formunda ekler kısmında “Meslek mensubuna ait faaliyet belgesi (meslek mensubunca “aslı gibidir” onaylı sureti)nin bulunmasının gerektiğinin belirtildiği ancak söz konusu belgede “aslı gibidir” onayının bulunmadığı ve belge geçerlilik süresinin 06.09.2012 tarihinde dolduğunun tespit edildiği, bu nedenle sunulan açıklamanın yeterli görülmediği ve anılan isteklinin teklifinin reddedildiği, ihalenin Cihan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmasına ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak Haselsan İnş. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin belirlenmesine karar verildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, … (Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. …

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. …” açıklaması,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. …” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in“Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle; a) Başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı,

b) Başvuru ehliyeti,

c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, … yönlerinden sırasıyla incelenir. …” hükmü,

“Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir. …” hükmü yer almaktadır.

12.02.2015 onay tarihli ihale komisyonu kararına göre teklif tutarı sınır değerin altında olan 6 istekliye gönderilen sorgulama yazılarında; 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi, İdari Şartname’nin 25’inci maddesi, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinin dikkate alınarak, Özel Teknik Şartname ve mahal listesinde belirtilen imalatların, nakliyeler, makine, ekipman ve malzeme teminleri de dikkate alınarak A.001, A.003, A.009 ve N.001 poz no’lu 4 iş kaleminin nasıl yapılacağına dair ayrıntılı açıklamaların belgelendirilmek suretiyle bildirilmesinin istenildiği, sorgulama yazılarında söz konusu 4 iş kalemi için, iş kalemi bazında açıklanması istenilmeyen analiz girdilerinin belirtildiği, sorgulama yazılarının ekinde herhangi belgeye yer verilmediği, ayrıca başvuru sahibinin adına düzenlenmiş doküman satın alma formunda istekliye ihale dokümanı kapsamında herhangi bir analiz formatının verilmediği görülmüştür.

İhale onay belgesi eki yaklaşık maliyet hesap cetveline göre ihale konusu yapım işi kapsamında toplam 12 iş kaleminin yer aldığı, sıralı iş kalemleri listesine göre söz konusu 12 iş kalemi içerisinden “A.001 Her türlü zeminde her çeşit kazı yapılması”, “A.003 “Ocak taşı ile 350 doz çimento harcı kullanılarak kargir inşaatı yapılması, moloz taş üzerine 450 doz kabartma derz yapılması”, “A.009 Ocak taşı ile istifli tahkimat yapılması” ve “N.001 Kazıdan ve sökümden çıkan malzemenin her mesafeye nakli” olmak üzere 4 iş kaleminin açıklanması gerekli iş kalemleri arasında yer aldığı, sıralı iş kalemleri listesinin ekinde 12 iş kalemine ait metrajların ve pursantajların gösterildiği listelerin, analiz girdilerinin, miktar ve birim fiyatlarının yer aldığı ayrıntılı analizlerin, sıralı analiz girdileri tablolarının yer aldığı görülmüştür.

Konuya ilişkin olarak idareden bilgi/belge talebinde bulunulmuş olup, gönderilen cevabi yazılara göre; başvuru sahibi Okyanus Mühendislik ve İnş. A.Ş. - Su Yüklenim İnşaat Ltd. Şti. İş Ortaklığı’na gönderilen 27.01.2015 tarihli sorgulama yazısının anılan istekli tarafından 03.02.2015 tarihinde tebliğ alındığının, sorgulamaya konu 4 iş kaleminin yaklaşık maliyete esas fiyatlarının kamu kurum kuruluşlarının yayımlanmış analizleri esas alınarak, söz konusu iş kalemleri içerisinde birden fazla farklı iş kaleminin maliyete etkisi oranında birleştirilerek belirlendiğinin, A.001 pozunda yapılacak kazı oranlarının birim fiyat tarifleri ile jeolojik raporlarda belirtildiğinin, N.001 poz no’lu nakliye pozunda ortalama nakliye mesafesinin Özel Teknik Şartname’de belirtildiğinin, diğer pozların ise işe ait projeler ve yapım şartları incelenerek fiyatlarının belirlenebileceğinin, sorgulama yazıları ekinde herhangi bir belgeye yer verilmediğinin, sadece açıklanması istenmeyecek analiz girdilerine yer verildiğinin ve ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere iş kalemlerinin girdi cins ve miktarlarının belirlendiği analiz formatının verilmediğinin, birim fiyat tarifleri ile jeolojik raporların verildiğinin açıklandığı görülmüştür.

Başvuru sahibi Okyanus Mühendislik ve İnş. A.Ş. - Su Yüklenim İnşaat Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklama dosyasının 09.02.2015 tarihli üst yazı ile idareye sunulduğu görülmüştür.

Bu çerçevede, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif sorgulama yazısının tebliğ alındığı 03.02.2015 tarihinde aşırı düşük teklif sorgulamasının içeriğinin öğrenildiği, bu tarihten itibaren 10 gün içerisinde sorgulamanın mevzuata uygun olmadığına dair iddiasına ilişkin olarak idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, 10 günlük başvuru süresi geçtikten sonra 04.03.2015 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşıldığından, taraflarına sorgulama yazısı ekinde herhangi bir analiz formatı verilmediği iddiasının süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ancak başvuru sahibinin diğer bir iddiasının aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğuna ilişkin olduğu ve paçal iş kalemi/kalemlerine ilişkin girdi cinsleri ve miktarlarının isteklilerce bilinmesinin gerek isteklilerce aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasında gerekse sunulan açıklamaların değerlendirilmesinde belirsizliği ortadan kaldıracağı anlaşıldığından, başvuru sahibinin paçal iş kalemlerine ilişkin girdilerin ve miktarların düzenlendiği analizlerin taraflarına verilmediğine dair iddiasının esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sorgulamaya konu iş kalemlerinin idarece tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden paçal iş kalemleri niteliğinde olduğu, bu iş kalemleri için ayrıntılı analizlerin yaklaşık maliyet hesap cetveli ekinde yer aldığı, ancak ihale dokümanı kapsamında ve sorgulama yazısı ekinde isteklilere verilmediği, dolayısıyla kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilen isteklilerin, girdileri ve miktarları belirli olmayan paçal iş kalemleri için açıklama yapabilmelerinin mümkün olmadığı ve bu eksikliğin yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarının ve bu açıklamaların değerlendirilmesinin belirsiz olmasına yol açacağı anlaşılmaktadır.

Bu açıdan paçal iş kalemlerinde bulunan analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analiz formatının idarece aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde isteklilere verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece mevzuata uygun olarak aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında gerekli belgelerin hazırlanıp, daha önce sorgulamaya cevap vermeyen istekliler dâhil olmak üzere teklifi sınır değerin altında kalan tüm isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik itirazen şikayet başvuru dilekçesindeki iddiaları kapsamında Kurul çoğunluğunca, idarece mevzuata uygun olarak aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında gerekli belgelerin hazırlanıp, daha önce sorgulamaya cevap vermeyen istekliler dâhil olmak üzere teklifi sınır değerin altında kalan tüm isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuruya konu ihale Kars-Aras Nehri ve Yan Dereler 1 Grup Taşkın ve Rusubat Kontrolü Yapım işi olup, 39 ihale dokümanı satın alınan ve 22.01.2015 tarihinde yapılan ihaleye 27 isteklinin katıldığı, bir isteklinin teklifinin sunduğu bilançoda öz kaynak oranının istenilen şartı sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer geçerli tekliflere göre hesaplanan sınır değerin altında teklif veren 6 istekliden aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklama istenildiği, 5 isteklinin teklifinin açıklama sunmadığı gerekçesiyle, başvuru sahibi Okyanus Müh. ve İnş. A.Ş.- Su Yüklenim İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin ise açıklaması uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Cihan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Haselsan İnş. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’inci maddesinde “12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar isteklilere aittir.

12.2.İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır.

12.3.İstekli veya temsilcilerinin, işin yapılacağı yeri görmek istemesi halinde, işin gerçekleştirileceği yapıya ve/veya araziye girilmesi için gerekli izinler İdare tarafından verilecektir.

12.4.Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.” düzenlemesine yer verilmiştir. ,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde ise sınır değerin nasıl hesaplanacağı, teklifi sınır değerin altında olan isteklilerden nasıl açıklama istenileceği, isteklilerin açıklamalarını nasıl yapacakları, yapılan açıklamaların nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. “…

45.1.2.3.İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, … (Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. …

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1.Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. …” açıklaması yer almaktadır.

12.02.2015 onay tarihli ihale komisyonu kararına göre teklif tutarı sınır değerin altında olan 6 istekliye gönderilen sorgulama yazılarında; 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi, İdari Şartname’nin 25’inci maddesi, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinin dikkate alınarak, Özel Teknik Şartname ve mahal listesinde belirtilen imalatların, nakliyeler, makine, ekipman ve malzeme teminleri de dikkate alınarak A.001, A.003, A.009 ve N.001 poz no’lu 4 iş kaleminin nasıl yapılacağına dair ayrıntılı açıklamaların belgelendirilmek suretiyle bildirilmesinin istenildiği, sorgulama yazılarında söz konusu 4 iş kalemi için, iş kalemi bazında açıklanması istenilmeyen analiz girdilerinin belirtildiği, sorgulama yazılarının ekinde herhangi belgeye yer verilmediği, ayrıca başvuru sahibinin adına düzenlenmiş doküman satın alma formunda istekliye ihale dokümanı kapsamında herhangi bir analiz formatının verilmediği görülmüştür.

İhale onay belgesi eki yaklaşık maliyet hesap cetveline göre ihale konusu yapım işi kapsamında toplam 12 iş kaleminin yer aldığı, sıralı iş kalemleri listesine göre söz konusu 12 iş kalemi içerisinden “A.001 Her türlü zeminde her çeşit kazı yapılması”, “A.003 “Ocak taşı ile 350 doz çimento harcı kullanılarak kargir inşaatı yapılması, moloz taş üzerine 450 doz kabartma derz yapılması”, “A.009 Ocak taşı ile istifli tahkimat yapılması” ve “N.001 Kazıdan ve sökümden çıkan malzemenin her mesafeye nakli” olmak üzere 4 iş kaleminin açıklanması gerekli iş kalemleri arasında yer aldığı, sıralı iş kalemleri listesinin ekinde 12 iş kalemine ait metrajların ve pursantajların gösterildiği listelerin, analiz girdilerinin, miktar ve birim fiyatlarının yer aldığı ayrıntılı analizlerin, sıralı analiz girdileri tablolarının yer aldığı görülmüştür.

Başvuru sahibi Okyanus Mühendislik ve İnş. A.Ş. - Su Yüklenim İnşaat Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından kendisine gönderilen 27.01.2015 tarihli sorgulama yazısının 03.02.2015 tarihinde tebliğ alındığı, sorgulamaya konu 4 iş kaleminin yaklaşık maliyete esas fiyatlarının kamu kurum kuruluşlarının yayımlanmış analizleri esas alınarak, söz konusu iş kalemleri içerisinde birden fazla farklı iş kaleminin maliyete etkisi oranında birleştirilerek belirlendiği, A.001 pozunda yapılacak kazı oranlarının birim fiyat tarifleri ile jeolojik raporlarda belirtildiği, N.001 poz no’lu nakliye pozunda ortalama nakliye mesafesinin Özel Teknik Şartname’de belirtildiği, diğer pozların ise işe ait projeler ve yapım şartları incelenerek fiyatlarının belirlenebileceği, sorgulama yazıları ekinde herhangi bir belgeye yer verilmediği, sadece açıklanması istenmeyecek analiz girdilerine yer verildiği ve ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere iş kalemlerinin girdi cins ve miktarlarının belirlendiği analiz formatının verilmediği, birim fiyat tarifleri ile jeolojik raporların verildiği, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklama dosyasının 09.02.2015 tarihli üst yazı ile idareye sunulduğu anlaşılmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde idareye şikâyet süresinin; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün olduğu, “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde başvuruların öncelikle; başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı, başvuru ehliyeti ve başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, … yönlerinden sırasıyla inceleneceği, “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde ise bu hususlar bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verileceği düzenlendiğinden, bu çerçevede, başvuru sahibi tarafından 27.01.2015 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısının tebliğ alındığı 03.02.2015 tarihinde aşırı düşük teklif sorgulamasının içeriğinin öğrenildiği, bu tarihten itibaren 10 gün içerisinde sorgulamanın mevzuata uygun olmadığına dair iddiasına ilişkin olarak idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, 10 günlük başvuru süresi geçtikten sonra 04.03.2015 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşıldığından, taraflarına sorgulama yazısı ekinde herhangi bir analiz formatı verilmediği iddiasının süre yönünden reddi gerekmektedir.

Ancak başvuru sahibinin diğer bir iddiası aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğuna ilişkin olduğu ve paçal iş kalemi/kalemlerine ilişkin girdi cinsleri ve miktarlarının isteklilerce bilinmesinin gerek isteklilerce aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasında gerekse sunulan açıklamaların değerlendirilmesinde belirsizliği ortadan kaldıracağı anlaşıldığından, başvuru sahibinin paçal iş kalemlerine ilişkin girdilerin ve miktarların düzenlendiği analizlerin taraflarına verilmediğine dair iddiasının esasının incelenmesi gerekmektedir.

İhale konusu işin yaklaşık maliyetinin Devlet Su İşleri’nin analizlerinin kullanılması, rayiçlerin ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2014 yılı yayımlanmış rayiçlerin kullanılarak oluşturulduğu anlaşılmaktadır.

Sorgulamaya konu 4 iş kalemi içerisinde yer alan A.001 poz no’lu “Her türlü zeminde her çeşit kazı yapılması” iş kaleminin idarece tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden paçal iş kalemi niteliğinde olduğu, ancak söz konusu kazı iş kalemine ait kazı toplam miktarının 1.920.331 m3 olmak üzere birim fiyat teklif cetvelinde belirlendiği, kazı oranları ile zemin cinsinin istekli olabileceklere ihale dokümanı kapsamında verilen jeolojik raporlar ile birim fiyat tariflerinde düzenlendiği, zemin cinslerine göre yapılacak kazıların fiyatlandırıldığı kamu kurum ve kuruluşlarının analizlerinin yayımlandığı ve A.001 pozu her ne kadar paçal iş kalemi niteliğinde olsa da, bu iş kalemine ait analiz girdi ve miktarlarının isteklilerce ihale dokümanı kapsamında yer alan bilgiler doğrultusunda kolaylıkla bilinebileceği anlaşılmaktadır.

A.003 poz no’lu “Ocak taşı ile 350 doz çimento harcı kullanılarak kargir inşaatı yapılması, moloz taş üzerine 450 doz kabartma derz yapılması” iş kaleminin adından anlaşılacağı üzere “Ocak taşı ile 350 doz çimento harcı kullanılarak kargir inşaatı yapılması” ve “Moloz taş üzerine 450 doz kabartma derz yapılması” olmak üzereiki ayrı iş kaleminden oluştuğu ve bu 2 iş kalemine ait kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış analizlerinin kullanılarak analiz oluşturulabileceği, diğer taraftan “Ocak taşı ile 350 doz çimento harcı kullanılarak kargir inşaatı yapılması” iş kalemine için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Y.17.002 poz no’lu ve “Ocak taşı ile 200 dozlu çimento harçlı kargir inşaat yapılması” isimli iş kalemine ait analizde yer alan verilerin 350 dozlu çimentoya ilişkin olarak revize edilebileceği anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet hesap cetveli ekinde yer alan belgelerde A.009 poz no’lu “Ocak taşı ile istifli tahkimat yapılması” iş kaleminin poz numarasının 17.090/1 olarak belirtildiği, anılan poz numarasının Devlet Su İşleri’nin yayımlanmış birim fiyatlarına ilişkin olduğu ve yayımlanmış analizinin de bulunduğu, A.009 poz no’lu iş kaleminin birden çok iş kalemini ihtiva etmediği, dolayısıyla paçal veya özel poz niteliğinde olmadığı, söz konusu iş kalemi içerisine yaklaşık maliyet hesaplamalarında 5 km taş nakli fiyatının dâhil edildiği, bu iş kalemine ilişkin ihale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat tariflerinde de her türlü nakliye giderinin birim fiyatın içerisine dâhil olduğunun belirtildiği, ancak 5 km’lik nakliye mesafesinin ortalama bir mesafe olarak belirlendiği, zira ihale dokümanı kapsamında ocak taşının şantiye alanına nerden taşınacağının düzenlenmediği, dolayısıyla isteklilerce ocak taşlarının temin edileceği yerden şantiye alanına kadar yapılacak nakliyelerin mesafelerinin kendileri tarafından tespit edilerek nakliye bedelinin iş kalemi birim fiyatına dâhil edilebileceği anlaşılmaktadır.

N.001 poz no’lu “Kazıdan ve sökümden çıkan malzemenin her mesafeye nakli” “iş kaleminde kazıdan ve sökümden çıkan malzemelerin nakliyeye konu edildiği, kazıdan çıkan malzemeye ilişkin nakliye birim fiyatının hesaplanabilmesi için gerekli olan kazılan malzemenin yoğunluğuna jeolojik raporlardan ulaşılabileceği, sökümden çıkan malzemenin ise iş kapsamındaki A.007 poz no’lu ve “Makine ile çimento harçlı kargir, horasan inşaat yıkımı” isimli iş kalemi ve A.008 poz no’lu ve “Makine ile demirli demirsiz beton inşaatın yıkılması” isimli iş kalemi çerçevesinde yapılacak işlerden elde edileceğinin açık olduğu, gerek A.007 ve A.008 poz no’lu iş kalemleri kapsamında söküme konu malzemenin ne tür bir malzeme olduğunun ve malzemenin türüne göre literatürde belirlenmiş malzeme yoğunluğunun isteklilerce bilinebileceğinden, gerekse İdari Şartnamenin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesi düzenlemesi gereğince de bu bilgiye sahip olunduğundan, ayrıca Özel Teknik Şartname’nin “İnşaat Malzemelerinin Yeri ve Depo Sahası” başlıklı maddesinde depo ve ariyet sahası olarak proje sahasına yaklaşık 1 km mesafede uygun görülen depo sahasının kullanılacağı düzenlemesi de yer aldığından, nakliye iş kaleminin birim fiyatının hesaplanması için gerekli tüm verilerin ihale dokümanı kapsamında yer aldığı anlaşılmaktadır.

Netice itibarıyla sorgulamaya konu 4 iş kaleminden yalnızca A.001 poz no’lu iş kaleminin paçal iş kalemi niteliğinde olduğu, ancak ihale dokümanında yer alan düzenlemelerden bu iş kalemine ait analiz girdileri ile miktarlarının isteklilerce elde edilebileceği anlaşıldığından, paçal iş kalemlerine ait analiz girdi ve miktarlarının belirlendiği analiz formatının verilmemesi işleminin mevzuata aykırılık teşkil etmediği, ayrıca yalnız girdi cinslerinin belirlendiği analiz formatının isteklilere verilmediği iddiasının ise süre yönünden reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Başvuru sahibi Okyanus Mühendislik ve İnş. A.Ş. - Su Yüklenim İnşaat Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyası incelendiğinde; açıklama dosyası kapsamında sorgulamaya konu 4 iş kalemi için 4 ayrı fiyat teklifi ve ekinde Ek-O.6 tutanaklarının, fiyat teklifini veren firmaya ait imza sirkülerinin, fiyat teklifi ile Ek-O.6 tutanaklarını imzalayan ve kaşeleyen SMMM Salih İrmak’a ait oda faaliyet belgesinin ve imza beyannamesinin, ayrıca iş kapsamında kullanılacak araçlara ilişkin aracın markasının, türünün, model yılının ve plakasının gösterildiği listenin ve araçların ruhsat ve tescil belgelerinin fotokopilerinin sunulduğu görülmüştür.

İstekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinden A.001 ve A.009 poz no’lu iş kalemlerine ait olan ve Olgun Gür tarafından verilen fiyat tekliflerinde meslek mensubu ibarelerinde atıfta bulunulan satış tutarı tespit tutanaklarının tarih ve sayılarının belirtilmediği, ancak fiyat tekliflerinin ekinde bu fiyat tekliflerinin dayanağı olan EK-O.6 tutanaklarının sunulduğu görülmüş olup, söz konusu aykırılığın fiyat tekliflerinin dayanağı olan EK-O.6 tutanaklarının bu fiyat tekliflerine ilişkin olarak düzenlenmiş olduğunun anlaşılması sebebiyle, esasa etkili olmadığı değerlendirilmiştir.

Diğer taraftan SMMM’ye ait 06.06.2012 düzenleme tarihli faaliyet belgelerinde; belgenin geçerlilik süresinin 06.09.2012 tarihine kadar olduğunun düzenlendiği ve “aslı gibidir” tasdiki taşımadığı görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) meslek mensubu tarafından muhafaza edilerek, fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyeceğine ve fakat idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanakların meslek mensubundan istenebileceğine dair açıklaması gereğince, söz konusu tutanağın ancak istenilmesi durumunda hem tutanağın hem de bu tutanağın ekinde mükellefe ait imza sirküleri ile meslek mensubunca “aslı gibidir” onaylı faaliyet belgesinin suretinin sunulmasının gerektiği anlaşılmış olmakla birlikte, açıklama dosyası kapsamında sunulmuş olan belgelerin şeklen mevzuata uygun olarak sunulmasının basiretli bir tacirin yükümlülüklerinden birisi olduğu hususu dikkate alındığında SMMM’ye ait faaliyet belgelerinde yer alan aykırılıklar sebebiyle isteklinin açıklamasının idarece mevzuata uygun görülmeme işlemi yerinde bulunmuştur.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde aşırı düşük teklif açıklamalarında sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin sunulması gerektiğinin açıklanarak madde kapsamında isteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin sayıldığı, söz konusu belgeler arasında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin yer aldığı, ancak mevzuat gereğince söz konusu fiyat tekliflerinin sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin analizler sunulmadan tek başına ve analiz yerine geçen belgeler olarak sunulamayacağı anlaşıldığından, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçeyle de uygun bulunmayarak teklifinin reddedilmesi işlemi yerinde bulunmuştur.

Açıklanan nedenlerle; yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi yerinde bulunduğundan “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle Kurul çoğunluğunun “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki kararına katılmıyoruz.

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi