KİK Kararı: 2015/UM.III-3122

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/069
Gündem No : 7
Karar Tarihi : 25.11.2015
Karar No : 2015/UM.III-3122
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Dr. Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Teknik Destek Grubu Bilimsel Ölçme Araştırma Danışmanlık Eğt. Tercüme Bilişim Müh. Makine Ltd. Şti.,

VEKİLİ:

Av. Duygu Kılıç ÇAYLI,

Eskişehir Yolu (Dumlupınar Bulvarı) Mustafa Kemal Mah. 2079 Sokak Via Green İş Merkezi No:2B/11 Kat: 3 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Deprem Dairesi Başkanlığı,

Kızılırmak Mah. Ufuk Üniversitesi Cad. No:12 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/125066İhale Kayıt Numaralı “Zayıf Yer Hareketi Cihazı Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Deprem Dairesi Başkanlığı tarafından 30.10.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Zayıf Yer Hareketi Cihazı Alımı” ihalesine ilişkin olarak Teknik Destek Grubu Bilimsel Ölçme Araştırma Danışmanlık Eğt. Tercüme Bilişim Müh. Makine Ltd. Şti.’nin 09.10.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.10.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.10.2015 tarih ve 85836 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.10.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2015/2792 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname’nin ilgili maddelerinin üstün modelleri kısıtladığı, belirli bir marka veya modeli işaret edecek şekilde düzenlendiği,

2. İlan ve İdari Şartname’de yerli istekliler lehine fiyat avantajı öngörülmesine rağmen, Teknik Şartname’de yer alan düzenlemelerin yerli isteklilerin ihaleye katılımını engellediği,

3. Yerli malı teklif eden istekliye % 5 oranında fiyat avantajı uygulanacağı yönündeki düzenlemenin yerli isteklileri yabancı isteklilere karşı korumak için yeterli olmadığı, belirlenen bu oranın bilimsel bir dayanaktan yoksun olduğu, söz konusu ihalede, yerli istekliler lehine %15’e kadar fiyat avantajı uygulanması gerektiği,

4. Sözleşme Tasarısı’nın 10.3.1’inci maddesinde teslim süresinin “Sözleşme İmzalandıktan Sonra 30(otuz) Gün” olarak belirlendiği, üretici firmaların (teslim süreleri dahil) 30 gün gibi kısa bir sürede 15 adet cihazı üretip ihaleye katılmasının mümkün olmadığı, keza (teslim süreleri dahil) 30 gün içerisinde bu kadar ürünü üretecek kapasitede üreticinin de olmadığı, ihaleye elinde hali hazırda 15 adet cihaz olmayan hiçbir isteklinin giremeyeceği, bu nedenle ihale konusu malzemeyi stoklayan belirli kişilere avantaj sağlanacağı, dolayısıyla da bu durumun Kanun’un temel ilkelerinden “güvenirlik, eşit muamele ve rekabet” ilkelerine aykırılık teşkil ettiği,

5. Teknik Şartnamenin 5.9’uncu maddesinde yer alan “10 yıl boyunca sismik cihazlara ait her türlü yazılım güncellemesi, yüklenici tarafından ücretsiz olarak yapılacak.” hükmünün ihaleye katılımda tereddüt yarattığı, keza 10 yıllık sürenin malzemenin teslimini müteakip, garanti süresinden sonra mı başlayacağı, yoksa garanti süresini de içine alan bir süre mi olduğunun ihale dokümanından anlaşılamadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Alınacak malın teknik kriterleri ve özellikleri, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede düzenlenir. Teknik kriterlerin ve özelliklerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “TEKNİK ÖZELLİKLER” başlıklı 4’üncü maddesinde “4.1. ZAYIF YER HAREKETİ CİHAZI TEKNİK ÖZELLİKLERİ

4.1.1. 120 sn’ lik Genişbant Sismometre (Sensör) Teknik Özellikleri:

4.1.1.1. Tipi: Genişbant olmalıdır.

4.1.1.2. Geri besleme: Force Balance olmalıdır.

4.1.1.3. Bileşen Sayısı: En az 3 (Üç) bileşen olmalı (2 Yatay, 1 Düşey )

4.1.1.4. Yapısı: 3 bileşen tek bir ünite içinde olmalıdır. 3 bileşen birbirinden bağımsız hareket etmelidir.

4.1.1.5. Sensor Yapısı: Hareketi algılayan sensör Kapasitif Dönüştürücülü Elektro-Mekanik (Electro-Mechanic with CapacitiveTransducer) tabanlı olmalıdır.

4.1.1.6. Peak Çıkış Seviyesi: Her bir line için ±10V veya ± 20V olmalıdır.

4.1.1.7. Çıkış Duyarlılığı: en az 1200V/m/s olmalı

4.1.1.8. Çalışma Sıcaklık Aralığı: -20 °C ile +50 °C aralığında olmalı,

4.1.1.9. Frekans Tepki Aralığı: 0.008 Hz - 50 Hz

4.1.1.10. Standart Hız Çıkış Band: 120 sn-50 Hz

4.1.1.11. Gürültü: 0.1 sn.’den 100 sn’ye kadar ölçülmüş gürültü seviyeleri, Serbest-Gürültü Modeli grafiğinde, McNamara Low Noise Model (MLNM) veya New Low Noise Model (NLNM) değerinin altında olduğunu gösteren gürültü seviye grafiği verilmelidir.

4.1.1.12. Kalibrasyon Kontrolü: Sinyal bağımsız yapılabilmeli,

4.1.1.13. Kalibıasyon Sinyal Tipi: Voltaj-sinüs dalgası, pulse vb. olmalı,

4.1.1.14. Uzaktan Kontrol, Mikro İşlemci Kontrollü Kütleyi (gerekiyorsa Açıp/Kapama ve) Ortalama işleri yapılabilmeli,

4.1.1.15. Güç Girişi: 9 - 36V aralığında ve izole edilmiş olmalı,

4.1.1.16. Veri Çıkışı Portu: Serial Port üzerinden olmalı. Bu port üzerinden Kütle Merkezleme, Cihaz Bilgileri, Sıcaklık, Yazılım güncelleme, Mode değiştirme gibi şeyler değiştirilebilmeli, görüntülenmeli,

4.1.1.17. Veri Çıkış ve Güç Kablosu: En az 3 m olmalı

4.1.1.18. GüçTüketimi: 10 ile 30 Voltta en fazla 1.5 W

4.1.1.19. Ağırlık: 7 ile 14 kg arası olmalıdır.

4.1.1.20. Genişbant Sismometre (sensör) tek bir bağımsız ünite şeklinde olmalıdır, sayısallaştırıcı ve diğer cihazla ilgili her türlü birimlerle yapılacak bağlantı kabloları, konnektör vb. diğer parçaları birlikte verilmelidir.

4.1.1.21. Kumlum süresi: Sismometre uzun veya kısa süreli elektrik kesintilerinden sonra elektrik geldiği anda çalışmaya başlamalı, doğru değer okuması yapabilmek için geçen süre 150 sn.’den fazla olmamalıdır.

4.1.1.22. En az IP67 standardına sahip olmalıdır.

4.1.2. Üç Kanallı Sismik Sayısallaştırıcı (24 bit) Teknik Özellikleri :

4.1.2.1. Giriş Kanal Sayısı: En az 3 tane olmalı,

4.1.2.2. Giriş Kanallarının Voltaj Aralığı: Tepeden tepeye en az ± 10 V olmalı,

4.1.2.3. Teklif edilen 120 sn‘lik Genişbant Sensörün tüm özelliklerini destekler biçimde olmalıdır.

4.1.2.4. Sensöıün Kalibrasyon Kontrolü, Kütle Açma, Kitleme ve Merkezleme yapabilme özelliklerini desteklemeli,

4.1.2.5. Sensöre güç sağlama (10-36 VDC aralığında, en fazla 1 A) yüksek akım ve yüksek voltaj korumalı olmalı,

4.1.2.6. Sayısallaştırıcıda her bir kanal 24-bit ADC sahip olmalı,

4.1.2.7. Örnekleme aralığı tüm kanallarda en az 1-1000 sps aralığında olmalı,

4.1.2.8. Dinamik aralık 137 dB ve üzeri olmalıdır.

4.1.2.9. Sayısallaştırıcı’da DSP Düşük geçiş süzgeci FIR olmalı,

4.1.2.10. Kalibrasyon Sinyal Jeneratörü ile ayarlanabilir dalgaformu üretmeyi sağlamalı,

4.1.2.11. Sayısallaştırıcıda dahili veya harici depolama birimi en az 16 GB Bellek olamalı,

4.1.2.12. Sayısallaştırıcı Sürekli (Continuous) ve Tetikleme (Trigger) modlarında çalışabilmeli ve bu iki modda en az MiniSEED, SEGY, ASCII formatlarında kayıt yapabilmeli özelliğine sahip olmalı,

4.1.2.13. Trigger Modunda Bandpassed, STA/LTA, Eşik değerli özellikleri olmalıdır.

4.1.2.14. Gerçek Zamanlı Veri İletişim Programı :

a. Gerçek zamanlı veri iletişimi amacıyla üreticinin kendi cihazları için geliştirmiş olduğu veri iletişim protokolü ve formatı olmalı,

b. Üretici tarafından geliştirilen, gerçek zamanlı veri iletişim programı istasyondan merkeze veriyi gerçek zamanlı olarak aktarılmasını sağlayacak nitelikte olmalı, sözkonu programın kullanım açısında belli bir limit ve sınırlama içermiyecek, eğer versiyonlara göre özelliklerinde ve kullanımında sınırlama varsa, en üst versiyon ve en yüksek limitlere ve özelliklere sahip olan versiyon verilecektir.

c. Üretici tarafından geliştirilen, gerçek zamanlı veri iletişim programının tamamlayıcı nitelikte sismik ağ yönetim yazılımı, arşivleme, metadata oluşturma programları cihazlarla birlikte verilecektir.

d. Programın, Sismik istasyonlardan gelen gerçek zamanlı verileri merkezde en az yukarıda belirtilen (Madde-4.1.2.12) formatlarda arşivleme özelliği olmalıdır.

e. Bu program windows ve/veya linux platformunda sorunsuz çalışmalı,

f. Aynı anda en az 500 İstasyonun gerçek zamanlı veri iletişimi yapabilir olmalı,

g. UDP, TCP/IP Unicast/multicast Protokollerini desteklemelidir.

h. Uluslararası Merkezlerin kullanmış olduğu SEISCOMP3, EARTHWORM, ANTELOPE ve kendi üretici yazılımlarına gerçek zamanlı veri sağlama özelliği olmalıdır.

i. Verilerin depolanma formatı, veri uzunluğu, verilerin depolandığı klasör yapısı kullanıcı tarafından ayarlanabilir olmalıdır. Veriler 15,30,60 dk vb. uzunluklarda depolanabilmelidir. Verilerin kayıt zaman başlangıçları dakika başlarına gelecek şekilde ayarlanabilmelidir. Verilerin depolandığı klasör yapısı da veri uzunluklarına göre ayarlanabilmelidir. Veriler Yil/Ay/Gün/Saat/dakika klasör yapısına göre depolanabilmelidir.

4.1.2.15. Sismik Datayı aktarmak için kullanılan Seedlink Veri İletişim Protokolü’nü desteklemeli,

4.1.2.16. Sayısallaştırıcı, VSAT, 3G, GPRS, ADSL İnternet gibi değişik iletişim türleri üzerinden veri iletişimini desteklemeli,

4.1.2.17. Sayısallaştırıcı, UDP, TCP/IP Unicast/multicast Protokollerini desteklemelidir.

4.1.2.18. Sayısallaştırıcı Web üzerinden IP tabanlı kontrol ve yönetim ekranına sahip olmalı,

4.1.2.19. Sayısallaştırıcı IP adreslemesinde Static ve Dinamik (DHCP) özelliğini, yönlendirme gibi özellikleri desteklemeli,

4.1.2.20. Sayısallaştırıcı üzerinde, iletişim portu olarak en az, 1 adet 10/100 Base-T Ethernet, USB portu olmalıdır.

4.1.2.21. Sayısallaştırıcı içinde GPS receiver dışında ise harici GPS anteni olmalı, data üzerinde UTC zaman etiketlemesi yapabilmeli,

4.1.2.22. GPS antenin Kablosu en az 15 metre olmalı,

4.1.2.23. GPS, En az 3 uydu’dan zaman ve lokasyon belirlemesi yapabilmeli, yükseklik bilgisini de verebilmelidir.

4.1.2.24. Güç: 10-36 VDC,

4.1.2.25. Cihaz -I0°C ile +60° C Derecede çalışma aralıklarına sahip olmalı,

4.1.2.26. Güç tüketimi: 1.4 Watt’dan az olmalı,

4.1.2.27. Kablo: En az 2 m güç ve veri iletişim kablosu olmalıdır.

4.1.2.28. Cihazla ilgili kullanılan her türlü ilgili bağlantı kablolarını firma sağlamalıdır.

4.1.2.29. Her bir cihaz için 1 adet asıl, 1 adet yedek toplamda 2 adet GPS anteni verilecek ve yedek en az 15 (Onbeş) m’lik 15 adet GPS kablosu da verilecektir.

4.1.2.30. Cihazla ilgi her türlü bağlantı kablosu, konnektör, vb benzeri diğer parçalar cihazla birlikte idare’ye verilecektir.

4.1.2.31. Alınan Zayıf Yer Hareketi Cihazı ile Ankara-Merkez arasında veri iletişimi ve veri aktarımını sağlayan yazılım firma tarafından temin edilecektir ve ileriki yıllarda olabilecek güncellemeleri de ücretsiz yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasında bilgi notu şeklinde hazırlanmış değerlendirmede;

“Başvuru Sahibi tarafından yerli üretim olarak gösterilen sensörün yerli üretim olmadığı ve Rusya menşeli R-Sensors LLC firmasının ürünü olduğu tespit edilmiştir. Üretici firmanın resmi web sayfasında (http://www.r-sensors.ru/5_partners.shtml) ise, söz konusu başvuru sahibinin ülkemizdeki temsilcisi olduğu görülmektedir. Başvuru sahibinin, Rusya’da bulunan R-Sensors LLC firmasının üretmiş olduğu sensörün; marka, modeli ve dış kutusu vb. kısımlarını değiştirerek yerli üretici görünmek için gerekli şartları sağlayarak, yerli malı belgelerine sahip olduğu anlamı çıkmaktadır.

Sensörlerin, Kapasitif Dönüştürücülü Elektro-Mekanik (Electro-Mechanic with Capacitive Transducer) veya Molecular Electronic Transducer (MET) tabanlı olması, sadece teknolojisini ifade etmekte olup, kesinlikle bir marka veya modeli işaret etmemektedir. Başkanlığımız, tüm dünyada kullanılan “Kapasitif Dönüştürücülü Elektro-Mekanik” tabanlı sensör talep ederken, başvuru Sahibi sunmuş olduğu cihazlarda bu teknolojiyi sağlayamadığını ve bunun yerine Elektro-Kimyasal özelliğe sahip MET tabanlı sensörleri önermektedir. Başkanlığımızca hazırlanan Teknik Şartname’nin bu doğrultuda yeniden düzenlenmesi konusunda yaptığı itiraz ve şikâyetlerle baskı oluşturmaktadır.

Başvuru sahibinin, başkanlığımız tarafından gerçekleştirilen 2015/72274 İKN’li ihaleye itirazı üzerine, Kamu İhale Kurumu’nun 26.08.2015 ve 2015/UM.III-2315 sayılı kararında, MET sensörlerin Elektro- Mekanik sensörlerin muadili olduğu ve aynı sonuçları ürettiğini Akademik rapor ile de doğrulandığı belirtilmektedir. Oysaki ileri teknoloji ürünü olan bu tür sensörleri, uluslararası normlara uygun olarak Ülkemizde teknik olarak test edip rapor oluşturabilecek hiçbir yetkin üniversite, kurum, kuruluş ve laboratuvar bulunmadığı gibi, uluslararası literatürde sismolojik amaçlı kullanılan bu tür sensörlerin testlerine yer verilen yayınlarına da rastlanmamıştır. Konuya ilişkin, test merkezleri çok sınırlı olup, dünyada kabul görmüş başlıca test merkezleri; Califomia Teknik Üniversitesi Sismoloji Laboratuvarı (http://www.seismolab.caltech.edu/index.html), Berkeley Üniversitesi (http://www.berkeley.edu/about), A.B.D. Jeoloji Araştırma Merkezi (http://www.usgs.gov/), Passcal Instrument Çenter (https://www.passcal.nmt.edu/) gibi kuruluşlar örnek verilebilir. Ancak başvuru sahibi, önerdiği MET tabanlı sensör için Sismolojik gözlem çalışmalarında kullanılabileceğine dair herhangi bir test ve yeterlilik belgesi sunmamaktadır. Dolayısıyla, dünyada bu test işlemini yapan merkez sayısı çok az olmasına rağmen ülkemizdeki bir akademik kurum tarafından bu testlerinin nasıl yapıldığı, kurumun bu tür testleri yapmaya yetkin olup olmadığı bilinmemektedir.

Sismik verilerin çözünürlüğü, içerdiği frekans aralığı, yapılacak her türlü bilimsel çalışma için çok önemli bir faktör olup, doğrudan sensör teknolojisi ile ilgilidir. Bir sensörün belirli frekans aralıklarında nominal response değerlerinin yatay stabilitesi o sensörün doğru değer okuması için gerekli önemli bir özellik olup, bu değerin yakalanması yüksek teknolojik çalışmalar gerektiren bir işlemdir. Ekte yer alan şekil l’de dünyadaki sismolojik gözlem amacıyla kullanılan sensörlerin tepki (response) spektrumlarının karşılaştırılması görülmektedir. MET hız ölçer sensörün bu grafikte yer almadığı açıkça görüldüğü gibi, MET sensöre ait tepki spektrumuna da hiçbir belgede karşılaşılmamıştır.

Toplanan sismik veriler için bir diğer kritik özellik ise, verinin gürültü içeriğidir. Gürültü spektrumları için tüm dünyada kullanılan tek model vardır. Amerika Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS) tarafından yapılan çalışmalar sonucu üretilen New Low Noise Model (veya McNamara Low Noise Model) ve High Noise Model grafikleridir. Bu grafikler bir sensörün iç gürültüsünün hangi seviyede olması gerektiğinin bir ölçüsüdür. New Low Noise Model bir sensörün ideal koşullarda sahip olabileceği kabul edilebilir en alt gürültü seviyesini gösterir. Herhangi bir sensörün gürültü seviyesinin bu değerin daha altında olması sensörün yüksek teknolojisine ve doğal olarak kalitesine bağlıdır. Ekte yer alan şekil 2’de R-Sensor firmasının web sitesinde yer alan ve literatürde erişilebilecek MET sensörle ilgili tek bilgi notu olan “Molecular Electric Transducers as Motion Sensors: A Review” makalesinden alınmıştır. şekil 2’de görülen Mavi ve Yeşil ile çizilmiş grafikler, geçerliliğini kanıtlamış ve dünyada birçok araştırma ve sismolojik gözlem ağında kullanılan Kapasitif Dönüştürücülü Elektro-Mekanik sensörlere ait olup. Kırmızı ile gösterilen grafik ise MET teknolojisine sahip sensöre aittir. 3 Hertz’den daha düşük frekanslarda MET sensörlerin iç gürültü seviyesinin diğer sensörler değerlerinden yüksek olduğu açıkça görülmektedir.

MET sensör üretecisi olduğunu iddia eden başvuru sahibi yetkililerinin katılmış olduğu “Sekizinci Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı, 11 Mayıs-14 Mayıs, 2015, İstanbul’' konferansında sunmuş oldukları bildiride, kendileri tarafından hazırlanan MET teknolojisine sahip ivme ölçer cihazlarda kullanılan sensörlerin performans maliyet grafiğinde bile FBA Elektro-Mekanik sensörlerin FBA-MET sensörden performans olarak üstün olduğunu ifade etmişlerdir. Bildiride sunulan grafikte (Ekte yer alan şekil 3 ), FBA-MET sensörlerin düşük performansa sahip olduğu açıkça görülmektedir.

Ekte yer alan şekil 1, 2 ve 3 ve açıklamalarından anlaşılacağı üzere başvuru sahibinin önerdiği sensör, başkanlığımız tarafından talep edilen sensör teknolojisi ile kıyaslandığında yetersiz kaldığı görülmektedir. Ayrıca, ülkemizde olduğu gibi dünyadaki hiçbir gelişmiş deprem gözlem ağlarında MET sensörlerin tercih edilmemesi, MET sensörler ile ilgili yeterli araştırmaların ve testlerin yer almaması, henüz başlangıç aşamasında ve gelişmekte olan bir teknolojik ürün olduğunu göstermektedir.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, tarafımızca hazırlanan Teknik Şartname’ye itirazen yapılan açıklamada yer alan “rekabete aykırı, bazı marka ve ürünlere göre hazırlandığı, ihaleye katılımın engellendiği” şeklindeki ifadeler, tamamen asılsız ve gerçek dışıdır. Aksine, ihtiyaca uygun olarak teknolojik özellikleri belirtilmeden hazırlanacak bir teknik şartname sonucu alınacak ürünler, kamu yararını sağlamayacağı için kaynakların israfı anlamına gelecektir.” ifadelerine yer verilmiştir.

İdarelerin, ihaleye çıkabilmeleri için öncelikle ihtiyaç tespiti yapmaları, yapılan tespite göre ihale dokümanı hazırlamaları ve söz konusu dokümanda ihale konusu işe ilişkin talimatlara yer vermeleri esastır. Söz konusu ihalede alınması kararlaştırılan zayıf yer hareketi cihazının özelliklerine ilişkin Teknik Şartname’de yer alan düzenlemelerin gerekçelerine bakıldığında idarenin kritik öneme sahip Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı olması sebebiyle çok yönlü ihtiyaçlarının giderilmesine yönelik hususlara yer verildiği, bu doğrultuda alıma konu cihazlara ait Teknik Şartname’de yer alan özelliklerin, sismik verilerin taşıması gereken çözünürlük, içerdiği frekans aralığı ve gürültü spektrumları gibi kritik özelliklerin gözetilerek Teknik Şartname’nin veri elde etmede hata yapma riskini azaltacak şekilde düzenlendiği, ayrıca Kamu İhale Kurulu’nun 26.08.2015 tarihli ve 2015/UM.III-2315 sayılı kararı ile aynı nitelikteki benzer alıma ilişkin ihalenin iptal edilmesine yol açan Teknik Şartname’nin 4.1.1.1’inci maddesi "Tipi/Kategori: Genişbant/Force Balans BB, olmalı" ve 4.1.1.4’üncü maddesinde "MET (Molecular Electronic Transducer) olmayacak." yer alan düzenlemelere inceleme konusu Teknik Şartnemede yer verilmeyerek rekabetin genişletildiği, uluslararası alanda kabul görmüş başlıca test merkezleri tarafından MET tabanlı sensörlerin Sismolojik gözlem çalışmalarında kullanılabileceğine dair düzenlenmiş herhangi bir test ve yeterlilik belgesinin bulunmadığı, bununla birlikte idare tarafından belgelere dayalı olarak sunulan açıklamalardan anlaşıldığı üzere başvuru sahibi tarafından teklif edilmesi düşünülen cihazın daha üstün teknoloji içermediği, bu durumda idarenin gerekçelerini ortaya koyarak belirlediği ihtiyaçlarını uygun şartlarda ve zamanında karşılama ve kaynaklarını verimli kullanmakla sorumlu olduğu dikkate alındığında, idarece yapılan düzenlemelerin mevzuata aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yerli istekli” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Yerli istekli; Türk vatandaşı gerçek kişiler ile Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliklerdir.

(2) Gerçek kişilerin yerli istekli oldukları, başvuru veya teklif mektubunda yer alan Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasından anlaşılır. Tüzel kişilerin yerli istekli oldukları ise başvuru veya teklif kapsamında sunulan belgeler üzerinden değerlendirilir. Yerli istekli olunduğuna ilişkin ayrıca bir belge istenilemez.

(3) Ortak girişimlerin yerli istekli sayılması için, ortak girişimi oluşturan ortakların her birinin yerli istekli olması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhalenin yabancı isteklilere açıklığı ve yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. İhale, yeterlik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açıktır. Yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 5 (beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. Yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif ettiği mala/mallara ilişkin yerli malı belgesini/belgelerini sunması zorunludur.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yapılan incelemede başvuru sahibinin bu iddiası çerçevesinde Teknik Şartname’nin belirli bir marka veya modeli işaret edecek şekilde düzenlendiğine ilişkin şikâyetinin olmadığı, şikâyetin yerli isteklilerin ihaleye katılımı engellediğine yönelik olduğu doğrultusunda yapılan değerlendirmede, teknik şartname düzenlemelerinin belirli bir marka veya modeli işaret etmediği sürece ihtiyacın niteliğini belirleme takdir ve sorumluluğunun idarelere ait olduğu, bahse konu ihalede 4 doküman satın alındığı ve 3 istekli tarafından teklif verildiği, teklif verenlerin tamamının yerli istekli oldukları düşünüldüğünde Teknik Şartname’nin mevcut halinin rekabeti engelleyici bir husus içermediği ve istekliler için ihaleye katılımı engelleyen bir durumun mevcut olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler” başlıklı 63’üncü maddesinde “İhalelere sadece yerli isteklilerin katılması ile yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmasına ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemeler esas alınır:

a) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir.

b) Hizmet alımı ve yapım işi ihalelerinde yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

c) Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve her yıl ocak ayında Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanması zorunludur.

d) Yerli malı belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak belirlenir. İsteklilerce teklif edilen malın yerli malı olduğu, bu usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir.

e) Ortak girişimlerin yerli istekli sayılabilmesi için bütün ortaklarının yerli istekli olması gereklidir.” hükmüne,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 61’inci maddesinde “(1) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan mal alımı ihalelerine sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir. Ayrıca sadece yerli isteklilerin katılımına açık ihalelerde, yerli malı teklif eden yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(2) Mal alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetine bakılmaksızın, tüm isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir ve bu ihalelerde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(3) İhale veya ön yeterlik ilanı ve idari şartnamede, yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranı belirtilir.

(4) Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşması zorunludur. Kısmi teklife açık ihalelerde, kısımların birinde, birkaçında veya tamamında yerli malı teklif eden istekliler lehine aynı veya farklı oranlarda fiyat avantajı sağlanabilir. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, yerli malı teklif etmeyen diğer isteklilerin söz konusu mal kalemi için teklif ettikleri bedele, kendi teklif bedelleri üzerinden ihale dokümanında belirlenen fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle bulunur.

(5) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalede, öncelikle fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiş teklif bedeli bulunur. Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı, bu istekliler dışındaki isteklilerin değerlendirilmiş teklif bedellerine, kendi değerlendirilmiş teklif bedelleri üzerinden fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle uygulanır.

(6) Her yıl Ocak ayında Kurum tarafından ilan edilen orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri listesinde yer alan malların ihalelerinde, yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanması zorunludur. Söz konusu zorunlu fiyat avantajı uygulaması, ilanı veya duyurusu bu listenin yayımlanmasından sonra yapılan mal alımı ihalelerinde uygulanacaktır.

(7) Teklif edilen malın yerli malı olduğu Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir.” hükmüne yer verilmiştir.

2011/13 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nde “Tasarruf ve rekabet ilkelerine uygun hareket edilmesi kaydıyla, ülkemiz ihtiyaçlarının yerli ürünlerden karşılanması ekonomimiz açısından büyük önem taşımaktadır.

Bu çerçevede, mevzuatımızda yerli ürün kullanımına yönelik mevcut hükümlerin uygulanmasına özen gösterilmesine ilave olarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca gerçekleştirilecek mal alımlarına ilişkin uygulamalarda;

1. Teknik şartnamelerde Türkiye’de üretilen ürünlerin teklif edilmesini engelleyen düzenlemelerin yapılmaması,

2. Kamu ihale mevzuatına aykırı olarak, isteklilerin ithal ürün ya da belirli bir ülkenin malını teklif etmesine yönelik düzenlemelerin yapılmaması,

3. Ürünlere ilişkin olarak yabancı belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve zorunlu olmayan belgelerin ihale dokümanlarında aranmaması,

4. İthal ürün teklif eden isteklilerin yurt dışında mal teslim edebilmelerine imkan tanınması durumunda, teslim yeri, navlun, gümrük ve vergi giderleri gibi unsurların tekliflerin değerlendirilmesinde nasıl dikkate alınacağına dair ihale dokümanlarında düzenlemelerin yapılması,

5. İthal ürün teklif eden isteklilere mal tesliminden önce akreditif açılarak ön ödeme yapılmasına imkan tanınması durumunda, Türkiye’de üretilen ürünleri teklif eden isteklilere de avans ödemesi yapılmasına yönelik ihale dokümanlarında düzenleme yapılması,

hususlarının dikkate alınarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki alımlar ile Devlet Malzeme Ofisinden gerçekleştirilecek alımlarda öncelikli olarak Türkiye’de üretilen ürünlerin tercih edilmesini ve kamu kurum ve kuruluşları yöneticilerinin bu konuda gereken duyarlılığı göstermelerini önemle rica ederim.” açıklaması yer almaktadır.

İhale İlanı’nın 6’ncı maddesinde “İhale yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olup yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 5 (beş)oranında fiyat avantajı uygulanacaktır.” düzenlemesine,

İhaleye ilişkin İdari Şartname’nin 1.1’inci maddesinde işin adının “Zayıf Yer Hareketi Cihazı Alımı” şeklinde belirtildiği, işin miktarı ve türünün de “15 (onbeş) adet Zayıf Yer Hareketi Cihazı Alımı” düzenlemesine,

Anılan Şartname’nin “İhalenin yabancı isteklilere açıklığı ve yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. İhale, yeterlik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açıktır. Yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 5 (beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. Yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif ettiği mala/mallara ilişkin yerli malı belgesini/belgelerini sunması zorunludur.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 35.3’üncü maddesinde “35.3.1.Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61 inci maddesi esas alınarak hesaplanacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Kamu İhale Kanunu’nun “Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler” başlıklı 63’üncü maddesi, Mal Alımı ihaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin “Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması başlıklı 61’inci maddesi ve 2011/13 sayılı Başbakanlık Genelgesi birlikte değerlendirildiğinde, mal alımı ihalelerinde idare tarafından yaklaşık maliyete bakılmaksızın yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabileceği, bu durumda ihale ilanında ve idari şartnamede yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranının belirtileceği, diğer taraftan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve her yıl ocak ayında Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanmasının zorunlu olduğu bu itibarla anılan listede yer almayan ürünlere fiyat avantajı uygulanmasının ve uygulanacak olan oranın %15’e kadar idarenin takdirinde olduğu, söz konusu listede yer alan ürünlere idarenin fiyat avantajı uygulamasının zorunlu olduğu ancak uygulanacak olan oranın %15’e kadar idare tarafından belirlenmesi hususunda takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, bu nedenle takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak kullanılması gerektiği,

Yapılan incelemede söz konusu fiyat avantajının neden üst sınırdan belirlenmediği hususunda somut ve hukuken geçerli bir sebep gösterilmeden, %5 oranında olmak üzere bir değerde belirlenmesinin, piyasa koşullarında yerli malı teklif eden istekliler lehine amaçlanan fiyat avantajını alımın niteliği, sektörün durumu gibi parametreler göz önünde tutulduğunda sağlayamayacağı, bu itibarla söz konusu düzenlemenin Kanun koyucunun bu maddeye ilişkin amacıyla bağdaşmadığı gibi, bu amacın gerçekleşmesini de fiilen engelleyeceği, bunun yanında idarenin şikâyet başvurusuna verdiği cevapta, fiyat avantajının, idarenin %15 oranına kadar takdir hakkı çerçevesinde %5 olarak belirlendiği gerekçesinin dışında, oranın belirtilen düzeyde belirlenmesine ilişkin makul bir gerekçenin sunulmadığı da dikkate alındığında, anılan düzenlemenin kanunun amacına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Sözleşme Tasarısı’nın “Malın/İşin teslim alma şekil ve şartları ile teslim programı” başlıklı 10’uncu maddesinde “…10.3. Teslim programı ve teslim tarihi 10.3.1. Sözleşme İmzalandıktan Sonra 30(otuz) Gün…” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuru sahibi ise 15 adet cihazın 30 gün içerisinde idareye teslim edilmesinin mümkün olmadığını, bu durumun ihale konusu ürünü stoklayan belirli kişilere avantaj sağlayacağı dolayısıyla Kanun’un temel ilkelerinden güvenilirlik, eşit muamele ve rekabet ilkelerine aykırılık oluşturacağını iddia etmektedir.

Yapılan incelemede neticesinde idarenin kendi ihtiyaçlarını dikkate alarak işin teslim süresini belirlemek konusunda takdir yetkisi bulunmakta birlikte söz konusu işin 2015 mali bütçe yılı içinde gerçekleştirilebilmesi gerektiği, dolayısıyla zaman açısından verimlilik ilkesinin gözetilerek düzenleme yapıldığı anlaşılmış olup, ayrıca ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda cihazların teslimine ilişkin sürenin göze alınarak ihaleye üç istekli tarafından teklif verildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde idarece yapılan düzenlemenin mevzuata aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “GARANTİ KAPSAMI, DESTEK ve ŞARTLARI” başlıklı 5’inci maddesinde “…5.9. 10 yıl boyunca sismik cihazlara ait her türlü yazılım güncellemesi, yüklenici tarafından ücretsiz olarak yapılacaktır.“ düzenlemesine,

Sözleşme Tasarısı’nın “Garanti ve bakım, onarım” başlıklı 16.7’nci maddesinde “16.7.1. Garanti: Yüklenici tarafından teslim edilecek malların kabulünden sonra asgari 24ay garanti süresi olacaktır…” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yapılan incelemede iddia konusu olan 10 yıllık sürenin ne zaman başlayacağına dair Teknik Şartname’nin 5.9’uncu maddesinde düzenleme bulunmamakla birlikte ihale konusu sismik cihazlara ait her türlü yazılım güncellemesinin yüklenici tarafından 10 yıl boyunca ücretsiz olarak yapılacağı hususunun Teknik Şartname’nin garanti kapsamı, destek ve şartları başlığı altında düzenlendiği, Sözleşme Tasarısı’nın ilgili maddesinde de garanti süresinin yüklenici tarafından teslim edilecek malların kabulünden sonra başlayacağı şeklindeki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde bu sürenin malların kabulünden sonra başlayacağının istekliler açısından tereddüt yaratmayacak şekilde açık olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı neticesine varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Dr. Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik itirazen şikayet başvuru dilekçesindeki üçüncü iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca “ihalenin iptaline” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında üçüncü iddiası dışındaki iddiaları hakkında Kurulca verilen karara katılmakla birlikte, üçüncü iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

Yerli malı teklif eden isteklilere fiyat avantajının nasıl uygulanacağı Kamu İhale Kanunu’nun “Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler” başlıklı 63’üncü maddesinde ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 61’inci maddesinde ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

Başvuruya konu ihale 15 adet zayıf yer hareketi cihazı alımı ihalesi olup, ihale ilanının 6’ncı maddesinde “İhale yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olup yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında %5 (beş)oranında fiyat avantajı uygulanacaktır.” düzenlemesine,

İdari Şartname’nin “İhalenin yabancı isteklilere açıklığı ve yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. İhale, yeterlik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açıktır. Yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında %5 (beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. Yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif ettiği mala/mallara ilişkin yerli malı belgesini/belgelerini sunması zorunludur.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 35.3’üncü maddesinde “35.3.1.Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61 inci maddesi esas alınarak hesaplanacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Kamu İhale Kanunu’nun 63’üncü maddesinde ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61’inci maddesinde yer verilen mevzuat hükümleri ile ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, mal alımı ihalelerinde idare tarafından yaklaşık maliyete bakılmaksızın yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabileceği, bu durumda ihale ilanında ve İdari Şartname’de yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranının belirtileceği, diğer taraftan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve her yıl ocak ayında Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanmasının zorunlu olduğu, bu itibarla anılan listede yer almayan ürünlere fiyat avantajı uygulanmasının ve uygulanacak olan oranın %15’e kadar idarenin takdirinde olduğu, söz konusu listede yer alan ürünlere ilişkin ise idarenin fiyat avantajı uygulamasının zorunlu olduğu ancak uygulanacak olan oranın %15’e kadar idare tarafından belirlenebileceği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, alıma konu cihazların Kurum tarafından ilan edilen orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri listesinde yer almadığı ve söz konusu fiyat avantajının da idarenin %15 oranına kadar takdir hakkı çerçevesinde İdari Şartname’de %5 olarak belirlendiği anlaşıldığından yerli malı teklif eden yerli istekliye %5 oranında fiyat avantajı uygulanmasına ilişkin yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmış olup başvuru sahibinin üçüncü iddiası uygun görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda idarece ihale dokümanında yerli istekli lehine %5 oranında fiyat avantajı uygulanmasına ilişkin yapılan düzenleme mevzuata aykırı bulunmadığından “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile Kurul çoğunluğunun “ihalenin iptaline” niteliğindeki kararına katılmıyorum.

Dr. Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi