KİK Kararı: 2015/UH.III-3383

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/072
Gündem No : 21
Karar Tarihi : 16.12.2015
Karar No : 2015/UH.III-3383
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Dr. Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Eryol Mühendislik Müşavirlik ve Ticaret Ltd. Şti.,

Mutlukent Mah. 2020 Sok. No: 20 Beysukent Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü

Fabrikalar Mah. Gazi Bulvarı 07108 Kepez/ANTALYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/110391İhale Kayıt Numaralı “Alanya-Gazipaşa-5Blhd Devlet Yolu, Dim Tüneli (Km:6+050-7+400 Arası) Etüt ve Proje Mühendislik Hizmetleri Alım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 07.10.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Alanya-Gazipaşa-5Blhd Devlet Yolu, Dim Tüneli (Km:6+050-7+400 Arası) Etüt ve Proje Mühendislik Hizmetleri Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Eryol Mühendislik Müşavirlik ve Ticaret Ltd. Şti.’nin 11.11.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.11.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.11.2015 tarih ve 91873 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.11.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2015/3058 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdareye yapmış oldukları şikâyet başvurusunda piyasa şartları ve Karayolları Genel Müdürlüğü’nün yayınladığı birim fiyatlar göz önünde bulundurulduğunda bahse konu işin en avantajlı teklifi sunan ZTM Mühendislik Müşavirlik Limited Şirketi ile ikinci en avantajlı teklifi sunan Tanjant Mühendislik ve Müşavirlik Anonim Şirketi’nin teklif ettiği fiyatlarla yapılamayacağının belirtildiği, idareye yapmış oldukları şikâyet başvurusu üzerine verilmiş olan cevapla ilgili olarak şikâyet dilekçesini imzalayan Çağrı Göksel’in firma ortağı ve şirket müdürü olduğu ve şikâyet dilekçesinin her bir sayfasının imzalanması gerektiğine dair Kamu İhale Kanunu ve mevzuatında herhangi bir hükmün bulunmadığı,

2. İhale Komisyonu tarafından Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre verilmiş olan Kamu İhale Kurul kararlarının esas alınarak red kararında da ifade edildiği üzere “Kamu İhale Kurulu emsal kararlarına göre başvuruya konu ihalenin aşırı düşük sorgulaması yapılmadan tamamlanması gerektiği, bu haliyle aşırı düşük sorgulama yapılmadan ihalenin tamamlanmış olması durumunda da en avantajlı birinci ve ikinci teklifin değişmeyeceği” fikrine göre hareket edildiği ve Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun değerlendirme yapılmadığının anlaşıldığı, bu nedenle söz konusu iş kapsamında proje işlerinin yanı sıra tünel sondajları ile laboratuvar ve deney hizmetlerinin de göz önünde bulundurularak her iki firmanın tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkındaki Yönetmelik’in “Başvuruları şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

(2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;

a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı veya unvanı ve adresi ile (…)faks numarası.

b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası.

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

d) İtirazen şikâyet başvurularında ayrıca idareye yapılan şikâyetin tarihi ve varsa şikâyete ilişkin idare kararının bildirim tarihi” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Başvuruları şekil unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Şikâyet başvurularının taşıması gereken şekil unsurları Kanunun 54 üncü maddesi ile Yönetmeliğin 8 inci maddesinde sayılmıştır. Buna göre dilekçede; başvuru sahibinin ve varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı veya unvanı, adresi (…)ve faks numarası ile imzası, ihaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası, başvuru konusunun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller belirtilmelidir.

(2) Uygulamada başvuru sahiplerinin dilekçelerinde yukarıda belirtilen bazı bilgilere yer vermediği görüldüğünden, ilgililerin yararlanmasına yönelik olarak hazırlanan dilekçe örneklerine bu Tebliğin ekinde yer verilmiş olup; ilgililerin uygun dilekçe örneklerini kullanmaları, başvurularının zamanında ve doğru olarak yapılması bakımından önem arz etmektedir. İlgililer, Yönetmeliğin 8 inci maddesinde belirtilen bilgileri içermesi kaydıyla bu örnekler dışındaki dilekçeler ile de başvuruda bulunabilir.” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 07.10.2015 tarihinde götürü bedel teklif alınmak suretiyle ve açık ihale usulüyle gerçekleştirilen “Alanya-Gazipaşa-5Blhd Devlet Yolu, Dim Tüneli (Km:6+050-7+400 Arası) Etüt ve Proje Mühendislik Hizmetleri Alım İşi” olduğu, ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği, isteklilerce sunulan belgelerin değerlendirilmesi sonucunda 1 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, İdari Şartname’nin 33’üncü maddesine göre sınır değerin hesaplanması neticesinde, sınır değerin altında teklif veren 6 istekliden Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama istendiği, 3 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını zamanında sunduğu, bu isteklilerden 1’inin açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin en avantajlı teklifi sunan ZTM Mühendislik Müşavirlik Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılan inceleme neticesinde başvuru sahibinin 10.11.2015 tarihli şikâyet dilekçesi ile idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, 4 sayfadan oluşan dilekçenin İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in ekinde yer alan EK:1 formatına uygun olarak hazırlandığı, vekili/temsilcisi satırının doldurulmadığı, ancak Şirket Müdürü Çağrı Göksel tarafından dilekçenin son sayfasının imzalandığı görülmüştür. Hem şikâyet dosyası hem de ihale işlem dosyası kapsamında yer alan imza sirkülerinden Çağrı Göksel’in münferiden şirketin temsil ve ilzamına yetkili olduğu anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, başvuru sahibinin şikâyet dilekçesinin her bir sayfasının imzalanması gerektiğine dair Kamu İhale Kanunu ve mevzuatında herhangi bir hükmün bulunmadığı yönündeki iddiasına ilişkin olarak, mevzuatta şikâyet ya da itirazen şikâyet dilekçelerinin tüm sayfalarının imzalı olması şartı bulunmadığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar idare tarafından verilen cevapta söz konusu durumun Kamu İhale Kanunu gereği şekil yönünden reddi gerektiği belirtilmişse de başvuru sahibinin iddiasının esas yönünden incelenerek cevap verildiği ve uyuşmazlığa konu olacak herhangi bir hususun bulunmadığı görülmüştür.

Sonuç itibariyle, Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için aday, istekli ve istekli olabileceklerin, idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eyleminden dolayı bir hak kaybına veya zarara uğraması veya zarara uğramasının muhtemel olması gerektiği ancak istekli sıfatını haiz başvuru sahibinin yukarıda izah edildiği üzere idarenin iddia konusu işleminden dolayı bir hak kaybına veya zarara uğramadığı veya zarara uğramasının muhtemel olmadığı tespit edildiğinden, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Temel ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “4) Danışmanlık hizmet alımı ihaleleri Kanunun ikinci kısmının beşinci bölümünde yer alan maddelere göre belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılır. Ancak yaklaşık maliyeti Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarının dört katının altında kalan danışmanlık hizmetleri, hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilebilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Danışmanlık hizmetlerinin kapsamı” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınır” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.8.İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.

…

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.” açıklamaları,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45.1.13.’üncü maddesinde; … Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verildiği üzere; Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Danışmanlık hizmetlerinin kapsamı” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “etüt ve proje” işlerinin danışmanlık hizmeti olduğu belirtilmiş, anılan Yönetmelik’in “Temel ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde, danışmanlık hizmet alımı ihalelerinin belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılacağı ifade edilmiş; ancak yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarının dört katının altında kalan danışmanlık hizmetlerinin, hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilebileceği düzenlenmiştir. İhale konusu işin anılan hüküm çerçevesinde hizmet alımı ihalesi yoluyla gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.

Bu kapsamda, ihale konusu işe ait ihale dokümanının yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden ihale konusu işin 1350m uzunluğundaki tünele ait sayısal harita oluşturulması, proje işleri, araştırma hizmetleri de dahil tünel projesi hizmetleri, elektrik-elektromekanik ve çeşitli kontrol sistemleri proje işleri gibi danışmanlık hizmeti niteliğinde işlerden oluştuğu, bu tip işlerin niteliği gereği sermaye birikiminden daha çok mesleki tecrübeye ve bilgi birikimine dayalı işler olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla anılan ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı değerlendirilmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespitine esas sınır değer, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.1’inci maddesinde yer verilen “personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.” açıklaması uyarınca yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesi suretiyle belirlenmektedir.

İhale işlem dosyası kapsamında yapılan incelemede, yaklaşık maliyetin piyasa rayiçleri esas alınarak toplam 718.000,00 TL olarak belirlendiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen açıklamaları gereğince söz konusu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı niteliğinde olduğu ve bu hizmet alımlarında aşırı düşük teklif sorgulamasına esas sınır değerin yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar olduğu anlaşılmış olup, söz konusu ihalede olması gereken sınır değerin 552.307,69 TL olduğu, bu tutarın altında teklif sunan ZTM Mühendislik Müşavirlik Limited Şirketi, Tanjant Mühendislik ve Müşavirlik Anonim Şirketi, Mega Mühendislik Müşavirlik Tic. Ltd. Şti., Epro Mühendislik Bil. İş. İn. ve Tu. D. San. ve Tic. Ltd. Şti., Emre Özcan Mühendislik Müşavirlik Limited Şirketi, Ataç Mühendislik Müşavirlik İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti., Erbil Proje Müşavirlik Mühendislik Anonim Şirketi’ne ait tekliflere ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına karar verildiği, anılan isteklilere gönderilen 22.10.2015 tarihli yazılarda “ … 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin (30.07.2010 tarih ve 27657 sayılı) 79. maddesi gereğince; verilecek hizmetin ve yapım yönteminin ekonomikliği, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen işin özgünlüğü hususlarına ait belgelerin (teknik personel giderleri, sayısal hâlihazır harita üretimi giderleri, tünel projesi zemin araştırma hizmetleri giderleri ile yol projeleri giderlerinin) ihale komisyonumuza teslim edilmesi gerekmektedir. Bu mektubun EKAP ortamında tebliğ edilmesi halinde aynı gün tarafınıza tebliğ edildiği tarih sayılacağından dolayı tebliğ tarihinden itibaren 5 (Beş) iş günü içinde söz konusu belgelerin ihale komisyonumuza teslim edilmesi, belgelerin belirtilen süre içerisinde verilmemesi durumunda teklifinizin değerlendirme dışı bırakılacağı hususunda; …” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Yapılan inceleme neticesinde, idarenin anılan yazısına ilişkin olarak, başvuruya konu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren istekli ZTM Mühendislik Müşavirlik Limited Şirketi tarafından 26.10.2015 tarihinde sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, toplam teklif fiyatına sözleşme, personel, ulaşım, kırtasiye, ofis maliyetleri ile diğer genel giderler toplamı ile ulaşıldığı belirtilmiş, bu kalemlere ilişkin olarak açıklama yapıldığı,

Sözleşme maliyetleri kapsamında, Ticaret Odasından temin edilecek evraklar, sözleşme damga vergisi, ihale kararı damga vergisi, kesin teminat bedeli için bankaya verilecek olan komisyon ücreti ile gözükmeyen diğer sözleşme giderleri için maliyet öngörüldüğü,

Anılan isteklinin işçilikle ilgili açıklamalarının KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak yapıldığı, İdari Şartname’nin 47.4’üncü maddesinde belirlenmiş olan teknik personelin yanı sıra iş kapsamında çalıştırmayı planladıkları bir idari personelin maliyetinin de hesaplamaya dahil edildiği,

İş süresince kullanılacak olan araca ilişkin yakıt giderinin ulaşım maliyeti olarak belirtildiği ve yakıt bedeli için fiyat teklifi alınarak açıklama yapıldığı,

Proje hazırlama hizmetleri kapsamında kullanılacak olan kırtasiye malzemeleri için fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklama yapıldığı ve ofis giderlerine ilişkin olarak da açıklamaların sunulduğu görülmüştür.

Başvuruya konu ihalede ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklif sahibi Tanjant Mühendislik ve Müşavirlik Anonim Şirketi tarafından 27.10.2015 tarihinde sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında ise, firmalarına ait Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nın sunulduğu, iş kapsamında çalıştırılması planlanan teknik personel bilgilerine yer verildiği,

Yol projesi hazırlanması İşi için Sar Proje İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş.’den alınan fiyat teklifi ile tünel projesi hizmetleri kapsamında yapılacak olan sondaj ve deneyler için Petra Mühendislik Müşavirlik ve İnşaat Ltd. Şti.’den alınan fiyat teklifinin sunulduğu görülmüştür.

Yapılan bu tespitler neticesinde, idare tarafından 22.10.2015 tarihinde teklifleri sınır değerin altında kalan isteklilerden “teknik personel giderleri, sayısal hâlihazır harita üretimi giderleri, tünel projesi zemin araştırma hizmetleri giderleri ile yol projeleri giderleri” için açıklama sunmaları istendiği ancak açıklama istenen bu maliyet bileşenlerine ilişkin olarak detaylı niceliksel bilgileri verilmediği, ihale dokümanı kapsamında da bu iş özelinde sadece projesi hazırlanacak olan 1350 m uzunluğundaki Dim Tüneli’ne ilişkin güzergâh planının verildiği, teknik kriterlerde ise bu iş özelinde belirlemeye gidilmeksizin İdare tarafından hazırlanmış olan genel Teknik Şartname’lerin dokümana eklendiği anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, aşırı düşük teklif açıklaması istenen 6 istekliden sadece 3’ünün açıklama sunabildiği ve aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun görülen iki isteklinin de açıklamalarını kendi belirledikleri unsurlar üzerinden sunduğu görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuatın ilgili maddelerinde açık bir ifadeyle aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenilmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmasına karşın idare tarafından teklifi aşırı düşük olarak belirlenen 6 istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin yazıda genel olarak teknik personel giderleri, sayısal hâlihazır harita üretimi giderleri, tünel projesi zemin araştırma hizmetleri giderleri ile yol projeleri giderleri için açıklama sunmaları istenmiş ve bu giderlere ilişkin olarak teknik kriterlerin ve maliyet unsurlarının net bir şekilde belirlenmemesi sebebiyle sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin açıklamalarını kendi belirledikleri kriterler üzerinden sunduğu tespit edilmiştir.

Bu itibarla, idarenin önemli teklif bileşenlerine ilişkin olarak nesnel ve standart bir biçimde belirleme yapmaksızın teklifi aşırı düşük olarak belirlenen isteklilerden açıklama istemesi işleminin yerinde olmadığı, bu nedenle idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının anılan mevzuat hükmüne uygun olarak ve önemli teklif bileşenlerine ait detaylı bilgilerin net olarak belirtilmek suretiyle yeniden yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından açıklama istenilen önemli teklif bileşenlerinin izah edildiği şekilde açıkça belirtilmesi suretiyle yeniden aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Dr. Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi