KİK Kararı: 2015/UH.III-2897

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/065
Gündem No : 1
Karar Tarihi : 05.11.2015
Karar No : 2015/UH.III-2897
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Dr. Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Cevdet ALBAYRAK,

Acıbadem Cad. İbrahimağa Konutları B2/A D:5 Kadıköy/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğü,

Hamidiye Mah. Kemerburgaz Cad. No:170 34408 Kâğıthane/İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/33006İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü O-4 Otoyolu (İstanbul(Çamlıca)-Düzce(Gümüşova)) ve Bağlantı Yolları Aydınlatma Sistemlerinin Bakım ve Onarımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğü tarafından 30.04.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü O-4 Otoyolu (İstanbul(Çamlıca)-Düzce(Gümüşova)) ve Bağlantı Yolları Aydınlatma Sistemlerinin Bakım ve Onarımı” ihalesine ilişkin olarak Cevdet Albayrak’ın 02.07.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.07.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.07.2015 tarih ve 61192 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.07.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 14.10.2015 tarihli ve 2015/M.K-453 sayılı Kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2015/1903-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İsteklinin teklifinin aşırı düşük olmadığı şeklinde yapılan tespitin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesi bulunduğu, hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi hususunun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.1’inci maddesi ile düzenlenmiş olduğu, anılan Yönetmelik hükümlerinde de belirtildiği üzere, idarelerin yaklaşık maliyeti belirlerken (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilecekleri, yaklaşık maliyet belirlenirken kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenen birim fiyatların kullanılması zorunluluğu olmadığı gibi ihalelerde kullanılacak mal ve hizmetlerin piyasadan temin edilebileceği fiyatlarının belirlenmesinin esas olduğu, kısacası kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlamış olduğu birim fiyatların kullanılmasının zorunlu olmadığı, yaklaşık maliyetin belirlenmesi işleminin ihale öncesi yapılmış ve idare tarafından da onaylanmış bir işlem olduğu, kamu ihale mevzuatına göre, ihale öncesinde belirlenmiş olan yaklaşık maliyetin ihale işlemleri esnasında değiştirilmesinin de mümkün olmadığı, ayrıca yaklaşık maliyetin yanlış belirlendiğinin tespit edilmesi durumunda ihale işlemlerine devam edilmesinin mümkün bulunmadığı, böyle bir durumda ihalenin iptal edilmesi ve doğru yaklaşık maliyetin belirlenerek yeniden ihaleye çıkılmasının gerektiği,

İstekli Cihangir Güngör’ün teklifinin yürürlükteki kamu ihale mevzuatına göre değerlendirilerek ihale öncesi hazırlanmış ve usulüne uygun olarak onaylanmış olan yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğunun tespit edildiği,

Yaklaşık maliyet hazırlanırken TEDAŞ ve Çevre Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarının esas alınmaması öne sürülerek, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında sınır değer tespiti için yeni bir yaklaşık maliyet belirlenmesi ve belirlenmiş olan bu yeni değere göre işlem yapılarak ihale üzerinde bırakılan istekli Cihangir Güngör’ün teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmeyeceğinin belirtilmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,

2. İhale üzerinde bırakılan Cihangir Güngör’ün aşırı düşük teklif açıklamasının TEDAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İnşaat ve Tesisat birim fiyatlarını kullanarak yapmasının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerin hangi yöntemlerin kullanılarak açıklanabileceğinin belirtildiği, proforma fatura kullanılarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılmasının, şeklen Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri başlıklı maddesinde belirtilen yönteme uygun olduğu, ancak kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları kullanılarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılması yönteminin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde ve alt maddelerinde sayılmadığı, bu yöntemin Tebliğin 45.1.5’inci maddesinde ve sadece yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin açıklanması için kullanılacak yöntemlerden birisi olarak belirtildiği, istekli tarafından yapılmış olan aşırı düşük teklif açıklamasının, ihalede kullanılacak malzemelerin, belge üzerinde yazılı olan tutardan temin edilebilirliğini göstermesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle yapılmasının gerektiği, istekli Cihangir Güngör tarafından yapılmış olan aşırı düşük teklif açıklamasında toplam 79 adet iş kalemi yer aldığı, 79 adet iş kaleminden 18 adedi için Tebliğin 79’uncu maddesi hükümlerine şeklen uygun görünen yönteme göre açıklama yapılmış ancak 61 adet iş kalemi için ise TEDAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İnşaat ve Tesisat Birim fiyatlarının kârsız tutarları kullanılarak açıklama yapıldığı, TEDAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.2 ve 79.2.2.3’üncü maddelerinde belirtilen, mal ve hizmet sunucu ya da fiyat tarifeleri belirleyici kurum ve kuruluşlar arasında bulunmadığı;

Bir an için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları kullanılarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılmasının kamu ihale mevzuatına aykırı olmadığı düşünülse bile, isteklinin birim fiyat teklif cetvelinin “36 kV 400 A 8 kA Harici Tip Sig. Top. Seksiyoner” ve “Ayırıcı Kumanda Tertibatı (bobinsiz)” isimli iş kalemlerine ilişkin teklif birim fiyatlarının, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasına dayanak gösterdiği TEDAŞ 2015 Elektrik Proje ve Tesis Birim Fiyatlarından (kârsız tutarından) düşük olması nedeniyle, ihalede sunmuş olduğu teklifin geçersiz olduğu;

İhale konusu işe ait birim fiyat teklif cetvelinde tanımlanan 39, 40, 52 ve 70’inci sıra nolu iş kalemleri ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasına dayanak olarak gösterdiği TEDAŞ birim fiyatlarının tanım ve kapsamlarının birbirinden farklı olduğu, ihale konusu işe ait birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemi tanımlamaları “e kadar” eki kullanılarak paçal birim fiyat olarak tanımlandığı, oysa, ilgili birim fiyatların aşırı düşük açıklamaları için dayanak gösterilen ilgili idarelere ait birim fiyatların ise tekil birim fiyatlar olduğu;

İstekli Cihangir Güngör tarafından, AD2-120/20 209 kg Galvaniz Aydınlatma Direği (107 sıra nolu) iş kalemine ait birim fiyatın aşırı düşük açıklaması için TEDAŞ Elektrik Proje ve Tesis Birim Fiyatlarının 9’uncu sayfasındaki pozun dayanak gösterildiği, teklif birim fiyat listesinde yer alan ve aşırı düşük açıklaması yapılması istenilen galvaniz aydınlatma direğinin ağırlığı 209 kg. olmasına karşın isteklinin aşırı düşük açıklamasına dayanak olarak gösterdiği TEDAŞ birim fiyat kitabının 9’uncu sayfasında yer alan aydınlatma direğinin ağırlığının ise 220 kg. olduğu, bu nedenle bahse konu iş kaleminin aşırı düşük açıklaması için anılan pozun dayanak olarak gösterilemeyeceği;

Cihangir Güngör tarafından aşırı düşük teklif açıklaması için sunulmuş olan proforma faturaları tevsik amacıyla ilgili meslek mensubunca düzenlenmiş olan Ek-O.6 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenip düzenlenmediğinin kontrol edilmesi ve bundan sonra ihale işlemlerinin devam etmesi gerektiği;

Yukarıda yapılan açıklamalar ve kamu ihale mevzuatındaki düzenlemelere göre, ihale üzerinde bırakılan istekli Cihangir Güngör’ün teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak, ihale işlemlerine devam edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin yukarıda numaralandırılan 1’inci iddiasına idarenin cevabının özetle “… İhaleye ait yaklaşık maliyet olan 2.856.110,64-TRY dikkate alındığında sınır değer (2.856.110,64/1,30) 2.197.008,18 TRY’dir.

İhaleye ait idari şartnamenin 33.1’inci maddesi ile ihale ilanının 13’üncü maddesinde belirtilen ‘Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38’inci maddesine göre açıklama istenilecektir.’ hükmü yer almakta olup, sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahibi 2.110.099,75-TL teklif veren 1 sıra numaralı istekli GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’dür.

…

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda 1 sıra numaralı istekli GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’ün açıklaması yeterli görülerek teklifi geçerli kabul edilmiştir.

…

Bunların dışında aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen açıklamanın incelenmesi sırasında ihaleye ait hazırlanan yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerinden TEDAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat listesinde olan iş kalemlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait olanlarının 2015 yılı birim fiyatları ile TEDAŞ’a ait olanlarının ÜFE endeksi ile güncellenmesi sonrası yaklaşık maliyetin 2.856.110,64-TL değil 2.274.585,84-TL olması gerektiği buna göre ise sınır değerin (2.274.585,84/1,30) 1.749.681,42-TL olduğu dikkate alındığında her ne kadar aşırı düşük teklif sorgulamasına ait açıklamaları yeterli olsa dahi 1 sıra numaralı istekli GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’ün teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilemeyeceği sonucu da ortaya çıkmıştır.

Bir başka değerlendirme de aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan 79 iş kalemi için GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’ün verdiği toplam tutar 642.478,50-TL olup, şikâyet sahibinin bu iş kalemleri için 592.448,00-TL olup, bu iş kalemleri için şikâyet sahibinin verdiği teklif birim fiyatların 54 adedi GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’ün verdiği teklif birim fiyatlarının gerisindedir.

İhale konusu işte 107 adet malzeme kalemine GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’ün verdiği toplam tutar 981.799,75-TL olup aynı iş kalemlerine şikâyet sahibinin vermiş olduğu toplam tutar ise 780.135,25-TL’dir.

Bir başka tespit ise ihalenin yaklaşık maliyeti hazırlanırken şikâyet sahibinden de fiyat teklifleri alınmış olup, bunların şikâyet sahibinin teklif birim fiyatları ile karşılaştırılmasının yapılması sonrasında yaklaşık maliyete esas teklif birim fiyatlarının çok yüksek olduğu yaklaşık maliyetin gerçeği yansıtmayacak şekilde sehven yüksek hazırlandığı görülmüştür. Kaldı ki resmi dairelerin birim fiyatları varken piyasadan teklif alınmasının da gereksiz olduğu, resmi dairelerin tüm yıl için geçerli olan fiyatlarına göre hazırlanan revize yaklaşık maliyetin esas alınmasının kamu menfaati için uygun olacağı ortaya çıkmıştır.

Bu hususlar yazı ekindeki karşılaştırmalı tabloda da gösterilmiştir.” şeklinde olduğu görülmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık Maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Madde 9- (Değişik: 30/7/2003-4964/6 md.)

Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü bulunmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler

MADDE 7 – (1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce tahmini alım miktarı esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi alım miktarı ve diğer hususlar göz önünde bulundurularak yeniden hesaplanabilir.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işte kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleri ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, bu kapsamda yaklaşık maliyet de aynı danışmanlık hizmet sunucusuna hesaplatılabilir.

Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti

MADDE 8 – (1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi

MADDE 9 – (1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek 16/7/2011-27996 R.G./1. md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) (Değişik: 7/6/2014–29023 R.G./3.md., Geçerlilik: 1/2/2014) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, endeks üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” hükümleri yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nde “… 16.3. Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler

16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklamaları bulunmaktadır.

İdarenin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde 111 adet sıra numarasına yer verildiği görülmektedir. Bunlardan; 1 sıra no’nun karşısında poz no olarak “Poz-01” ibaresi, yapılan işin cinsi olarak “Mühendis Ekibi”, miktarı ve birimi olarak “320 gün” ibaresi, birim fiyat olarak “353,94-TL” bilgisi, tutarı olarak “113.260,80-TL” bilgisinin yer aldığı; 2 sıra no’nun karşısında poz no olarak “Poz-02” ibaresi, yapılan işin cinsi olarak “Başteknisyen Ekibi”, miktarı ve birimi olarak “320 gün” ibaresi, birim fiyat olarak “217,53-TL” bilgisi, tutarı olarak “69.609,60-TL” bilgisinin yer aldığı; 3 sıra no’nun karşısında poz no olarak “Poz-03” ibaresi, yapılan işin cinsi olarak “Elektrik Bakım Onarım Ekibi”, miktarı ve birimi olarak “2.220 gün” ibaresi, birim fiyat olarak “350,02-TL” bilgisi, tutarı olarak “777.044,40-TL” bilgisinin yer aldığı; 4 sıra no’nun karşısında poz no olarak “Poz-04” ibaresi, yapılan işin cinsi olarak “Mesai Sonrası Arızaya Müdahale Ekibi”, miktarı ve birimi olarak “500 saat” ibaresi, birim fiyat olarak “43,75-TL” bilgisi, tutarı olarak “21.875,00-TL” bilgisinin yer aldığı görülmektedir. Buna karşılık geriye kalan sıra numaralı iş kalemleri açısından düzenlendiği anlaşılan “Birim Fiyat Tespit Tutanağı”nda 107 adet iş kalemi için ilgili kurumların “resmi fiyatlar” başlığıyla yüklenici kârsız birim fiyatlarının baz alındığı, bunlardan bazıları (örneğin kurum adı TEDAŞ olanlarda 2015 yılı öncesi birim fiyatlarına yönelik olarak) “ÜFE Farkı” sütununda belirtilen tutarların da eklenerek Güncel Birim Fiyatların belirlendiği, anılan kalemlerin büyük çoğunluğu için “Firmalarca Verilen Fiyatlar” başlıklı sütunda bazı firmalardan alınan fiyatların yazıldığı, sonuç olarak; resmi fiyatlar kullanılarak bulunan “Güncel Birim Fiyat” sütunundaki rakamlarla, firmalarca verilen fiyatların ortalaması alınarak bulunan rakamların “Ortalama Birim Fiyat” sütununa yazıldığı ve son sütunda ise “Komisyonca Tespit Edilen Rayiç Fiyat”ların belirtildiği görülmektedir.

Ancak, tekliflerin değerlendirilmesi sürecinde 12.06.2015 tarihli ihale komisyonu kararında belirtildiği (ve anılan kararın ekinde belirtilen revize yaklaşık maliyette görüldüğü) üzere ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen açıklamanın incelenmesi sırasında yapılan değerlendirmeye göre yaklaşık maliyetin (379.097,64-TL’si %20’lik yüklenici kârı olmak üzere) toplam 2.274.585,84-TL olarak yeniden belirlendiği anlaşılmaktadır. Nitekim 12.06.2015 tarihli ihale komisyonu kararında ilgili bölümde “… Bununla birlikte aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen açıklamanın incelenmesi sırasında ihaleye ait hazırlanan yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerinden TEDAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat listesinde olan iş kalemlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait olanlarının 2015 yılı birim fiyatları ile TEDAŞ’a ait olanlarının ÜFE endeksi ile güncellenmesi sonrası yaklaşık maliyetin 2.856.110,64-TL değil 2.274.585,84-TL olması gerektiği buna göre ise sınır değerin (2.274.585,84/1,3) 1.749.681,42-TL olduğu dikkate alındığında her ne kadar aşırı düşük teklif sorgulamasına ait açıklamaları yeterli olsa dahi 2 sıra numaralı istekli GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’ün teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilemeyeceği sonucu da ortaya çıkmıştır.” açıklamaları yer almakta olup, anılan ihale komisyonu kararının 2 no’lu ekinde ise “Revize edilen yaklaşık maliyet” olduğu görülmektedir.

İhale komisyonunun açıklamalarından, daha önce idarece oluşturulan yaklaşık maliyette yer alan hesaplama tekniğinde ilgili kamu kurumlarının birim fiyatlarının tek başına baz alınmadığı, anılan fiyatlar ile piyasadan yapılan fiyat araştırması sonucu bulunan tutarların ortalamasının baz alındığı, ancak 12.06.2015 tarihli ihale komisyonu kararında anılan yöntemin yaklaşık maliyeti olması gerektiğinden yüksek gösterdiği gerekçesinden hareketle, anılan hesaplamada yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerinden TEDAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat listesinde olan iş kalemlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait olanlarının 2015 yılı birim fiyatları ile TEDAŞ’a ait olanlarının ÜFE endeksi ile güncellenmesi yönteminin baz alınması gerektiği sonucuna ihale komisyonunun ulaştığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede yaklaşık maliyetin 2.856.110,64-TL yerine 2.274.585,84-TL olması gerektiği sonucuna ihale komisyonunca ulaşıldığı, buna göre ise sınır değerin (2.274.585,84/1,30) 1.749.681,42-TL olduğunun belirtildiği görülmektedir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyete ilişkin hükümleri çerçevesinde idarenin yaklaşık maliyeti oluştururken kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlamış olduğu birim fiyatları kullanmasının mevzuata aykırı olmadığı, anılan fiyatlardan ilan tarihinde yayımlanmış olmayanların bir önceki yıl birim fiyatlarının güncellenmesi suretiyle kullanılmasının da tek başına mevzuata aykırılık teşkil etmeyeceği, 12.06.2015 tarihli ihale komisyonu kararında belirtilen açıklamalar çerçevesinde yaklaşık maliyetin olduğundan yüksek olduğu tespit ve değerlendirmesine ihale komisyonunca ulaşıldığı anılan durumda, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerinden TEDAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat listesinde olan iş kalemlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait olanlarının 2015 yılı birim fiyatları ile TEDAŞ’a ait olanlarının ÜFE endeksi ile güncellenmesiyle bulunan tutara göre yaklaşık maliyetin dikkate alınmasının mevcut ihale şartları açısından mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmaktadır. Öte yandan idarenin red cevabında “…Bir başka tespit ise ihalenin yaklaşık maliyeti hazırlanırken şikâyet sahibinden de fiyat teklifleri alınmış olup, bunların şikâyet sahibinin teklif birim fiyatları ile karşılaştırılmasının yapılması sonrasında yaklaşık maliyete esas teklif birim fiyatlarının çok yüksek olduğu yaklaşık maliyetin gerçeği yansıtmayacak şekilde sehven yüksek hazırlandığı görülmüştür. Kaldı ki resmi dairelerin birim fiyatları varken piyasadan teklif alınmasının da gereksiz olduğu, resmi dairelerin tüm yıl için geçerli olan fiyatlarına göre hazırlanan revize yaklaşık maliyetin esas alınmasının kamu menfaati için uygun olacağı ortaya çıkmıştır.” hususunun da belirtildiği görülmektedir. Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde yukarıda numaralandırılan 1’inci iddia konusunun yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin yukarıda numaralandırılan 2’nci iddiasına idarenin cevabının özetle “… İhaleye ait yaklaşık maliyet olan 2.856.110,64-TRY dikkate alındığında sınır değer (2.856.110,64/1,30) 2.197.008,18 TRY’dir.

İhaleye ait idari şartnamenin 33.1’inci maddesi ile ihale ilanının 13’üncü maddesinde belirtilen ‘Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38’inci maddesine göre açıklama istenilecektir.’ hükmü yer almakta olup, sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahibi 2.110.099,75-TL teklif veren 1 sıra numaralı istekli GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’dür.

1 sıra numaralı istekli GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’ün iş kalemleri için verdiği teklif birim fiyatlar iş kalemlerine ait idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyete esas kârsız birim fiyatlarla karşılaştırılmış olup, teklif birim fiyatı idare tarafından hazırlanan kârsız birim fiyatlardan düşük olan 79 adet iş kalemi tespit edilmiştir.

GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’den aşırı düşük teklifine ayrıntılı açıklama yapması 22.05.2015 tarih ve 99384 sayılı yazı ile EKAP aracılığı ile gönderilmiştir.

Tebligat sonrası süresi içerisinde ve 27.05.2015 tarihinde idaremize teslim edilen açıklama 118601 sayı ile kayıt altına alınmıştır.

Yapılan açıklama ile ilgili incelemede aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan iş kalemlerine ait istekli tarafından verilen teklif birim fiyatların proforma fatura veya TEDAŞ veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları karşılaştırılması yapılmış isteklinin teklif birim fiyatlarının Karayolları Genel Müdürlüğü Birim Fiyatı veya TEDAŞ Elektrik Proje ve Tesis Birim Fiyatları veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatlarının kârsız fiyatlarının altında kaldığı, piyasadan teklif almak sureti ile belirlediği teklif birim fiyatlarının da teklif aldığı birim fiyatlarının altında kaldığı tespit edilmiştir.

Fiyat teklifinde kullanılan proforma faturaların Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından tasdik edildiği ve ‘Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (…/…/…) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin olduğu, proforma faturaları düzenleyen firmaların ticaret odası kayıt belgeleri veya vergi levhasının olduğu, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirin proforma faturaları düzenleyen firma ile yaptığı tam tasdik sözleşmenin meslek mensubu tarafında aslına uygunluğu tasdiklenmiş suretlerinin mevcut olduğu, fiyat tekliflerine ait meslek mensubunca onaylı Ek-O.6 numaralı tutanakların da açıklamanın ekinde sunulduğu tespit edilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda 1 sıra numaralı istekli GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’ün açıklaması yeterli görülerek teklifi geçerli kabul edilmiştir.

Şikâyet dilekçenizde belirtilenin aksine isteklinin fiyat teklifini hazırlarken resmi dairelerin mevcut pozlarını kullanması son derece uygun ve güvenilirdir. Bununla birlikte fiyat teklifi aldığı firmaların tarafınızca internette yaptığınız araştırmalara dayanılarak yaptığı iddialarda internet çıktılarının kabul edilmediği bir ihalede dikkate alınmamıştır. Ayrıca ilgili firmalar internet sayfalarını sürekli güncellemek durumunda olmadıkları gibi internette yayımlanan bilgilerin tamamının doğru olacağı anlamı da bulunmamaktadır.

…” şeklinde olduğu görülmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nde “Yapım İşi İhalelerine İlişkin Özel Hususlar” başlıklı bölümde “Madde 45-(Değişik: 30/07/2010-27657 R.G./2. md.; Değişik başlık: 07/06/2014-29023 R.G./21. md.) Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler

…

45.1.5.(Değişik07/06/2014-29023 R.G./ 24.md.) İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir. …” açıklamaları bulunmaktadır.

Anılan Tebliğin hizmet alımı ihaleleriyle ilgili bölümünde ise “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi

79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.

…

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: …

79.2.2.2. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

…

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

…

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklamaları bulunmaktadır.

Yukarıda 1 numaralı iddia konusunda belirtildiği üzere, ihale komisyonunun 12.06.2015 tarihli kararında “yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerinden TEDAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat listesinde olan iş kalemlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait olanlarının 2015 yılı birim fiyatları ile TEDAŞ’a ait olanlarının ÜFE endeksi ile güncellenmesi sonrası yaklaşık maliyetin 2.856.110,64-TL değil 2.274.585,84-TL olması gerektiği buna göre ise sınır değerin (2.274.585,84/1,3) 1.749.681,42-TL olduğu” dikkate alındığında istekli GÜNGÖR Ticaret-İnşaat Mühendisi Cihangir GÜNGÖR’ün teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilemeyeceği sonucu ortaya çıktığından, ortada aşırı düşük teklif kalmadığından yukarıda numaralandırılan 2’nci iddianın da konusunun kalmadığı sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Dr. Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelenen ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesi neticesinde, “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Anılan kararda, incelenen ihalede, ihale komisyonunca, yaklaşık maliyetin yüksek olduğunun tespit ve değerlendirmesine ulaşıldığı, bu durumda, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerinden TEDAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat listesinde olan iş kalemlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait olanlarının 2015 yılı birim fiyatları ile TEDAŞ’a ait olanlarının ÜFE endeksi ile güncellenmesiyle yaklaşık maliyetin yeniden belirlendiği, bu hususun mevcut ihale şartları açısından mevzuata aykırı olmadığı ifade edilmektedir.

Yapılan incelemede, uyuşmazlığa konu ihalede, idarece hazırlanan yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, resmi fiyatlar kullanılarak bulunan “Güncel Birim Fiyat” sütunundaki rakamlarla, firmalarca verilen fiyatların ortalaması alınarak bulunan rakamların “Ortalama Birim Fiyat” sütununa yazıldığı ve son sütunda ise “Komisyonca Tespit Edilen Rayiç Fiyat” şeklinde belirtildiği, bu haliyle yaklaşık maliyetin, söz konusu ortalama fiyatlar üzerinden oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Ancak, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen açıklamanın incelenmesi sırasında, ihaleye ilişkin hesaplanan yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerinden, TEDAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat listesinde olan iş kalemlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait olanlarının 2015 yılı birim fiyatları ile TEDAŞ’a ait olanlarının ÜFE endeksi ile güncellenerek yaklaşık maliyetin yeniden belirlendiği görülmüştür.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin 4’üncü fıkrasında “Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, endeks üzerinden güncellenir.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan Yönetmelik hükmü gereğince, yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybettiği durumlarda, idarelerce yaklaşık maliyetin oluşturulması aşamasında kullanılan endekslerin esas alınarak güncellenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. İncelenen ihalede ise, daha önce idarece oluşturulan yaklaşık maliyette yer alan hesaplama tekniğinde, ilgili kamu kurumlarının birim fiyatlarının tek başına baz alınmadığı, anılan fiyatlar ile piyasadan yapılan fiyat araştırması sonucu bulunan tutarların ortalamasının baz alındığı halde, yapılan güncellemenin sadece kamu kurumlarının birim fiyatları üzerinden yapıldığı, bu durumda idarece gerçekleştirilen işlemin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, incelenen ihalede, yaklaşık maliyetin daha önce kullanılan endeksler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerektiği, belirlenen yeni yaklaşık maliyet ve verilen teklifler üzerinden yapılan hesaplama sonucunda bulunan sınır değerin altında kalan teklif varsa, söz konusu tekliflere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihale işlemlerine devam edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlık konusu ihalede, “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunca verilen “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi