KİK Kararı: 2015/UH.III-191

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/007
Gündem No : 15
Karar Tarihi : 21.01.2015
Karar No : 2015/UH.III-191
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

İçkale Gıda İnş. Tem. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.,

Gıda Toptancılar Sitesi Sosyal Tesisler No: 14 Bağlar/DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Çınar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü

Gazi Mahallesi Hükümet Konağı 3.Kat 21750 Çınar/DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/74742İhale Kayıt Numaralı “Taşımalı İlkokul, Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Öğrenci Öğle Sıcak Yemek ve Kumanya” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Çınar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 26.08.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Taşımalı İlkokul, Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Öğrenci Öğle Sıcak Yemek ve Kumanya” ihalesine ilişkin olarak İçkale Gıda İnş. Tem. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.nin 07.11.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.11.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.12.2014 tarih ve 41775 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.12.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/3557 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idare tarafından 26.08.2014 tarihli ihaleye ilişkin olarak tesis edilen işlemlerin mevzuata aykırı olduğu, yemek menülerinde yer alan çiğ girdilerin bültende yer alan fiyatları kullanmak yerine üçüncü şahıslardan alınan proforma fatura ile açıklama yapılmasının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu,

İdarece “20 Gr’lık Ketçap” bileşeninin belgelendirilmediği gerekçesiyle de açıklamanın uygun görülmediği, tuz, baharat, tatlandırıcı gibi yardımcı girdiler arasında kabul edildiğinden herhangi bir tevsik edici belge sunulmasına gerek görülmediği, idarenin bu gerekçesinin de yerinde olmadığı,

Kumanya menülerinde yer alan “40 gr.’lık Topkek” ürününe ait 0,23 TL’lik proforma fiyat teklifi sunulduğu, fakat bir günlük sehven buna ilişkin maliyetin 0,15 TL olarak düzenlendiği, bu hatanın düzeltilmesi halinde ortalama kumanya maliyetinde değişiklik meydana gelmeyeceği, sehven yapılan hatadan dolayı teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

Kumanya menülerinde bulunan “domates” ve “salatalık” girdileri için birim maliyetin 0,0015 TL hesaplanması sonucunda teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

İhale tarihinde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden işçilik giderleri hesapladığı, 2015 yılına ait artışlar henüz belirlenemediği bir hesaplama yapılamadığı, idarece bu sebeple eksik işçilik maliyeti hesaplaması yapılmış olduğu gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

Yardımcı giderlere ilişkin açıklama yapılmadığı için teklifin reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı, (Ana çiğ girdi maliyeti + işçilik maliyeti) / Toplam teklif tutarı oranının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesindeki 0,80-0,95 oranları arasında olduğu, yardımcı giderler için açıklama yapmaya gerek bulunmadığı, idarece sıradan gerekçeler ile teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu yararı gözetilmeksizin alınmış olduğu, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen isteklinin vermiş olduğu teklifin sınır değere eşit olmasını rastlantısal bir durum olarak değerlendirilemeyeceği, ihale konusu iş uhdesinde bırakılan firmanın sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı hususunda herhangi bir açıklamaya yer verilmediği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

…

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.8. İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.”

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.”

79.2.6.Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana çiğ girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Ana çiğ girdi ibaresinden ilgili yemeğin pişirilmesi için gerekli temel girdiler anlaşılır. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, ana çiğ girdi maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.” açıklamaları bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin 2.1’inci maddesinin (a) ve (b) bentlerinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Taşımalı İlkokul, Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Öğrenci Öğle Sıcak Yemek Ve Kumanya

b) Miktarı ve türü: Taşımalı İlkokul, Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulunda okuyan 5323 öğrenciye 180 iş günü boyunca 19 taşıma merkezine günü birlik öğrenci öğle sıcak yemek ve kumanya hizmet alımı

19 okulda eğitim gören 5323 taşımalı eğitim öğrencisine 180 iş günü boyunca sıcak yemek veya kumanya hizmeti alım işi” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İlgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderlerinden hepsi İstekli tarafından teklif edilecek fiyata dâhil edilir

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Ulaşım, Sigorta , vergi ,resim harç vb. giderler ve öğrencilere verilecek olan sıcak yemek ve kumanya malzemeleri taşıma giderleri işçilik giderleri temizlik giderleri ile teknik şartnamede belirtilen tüm giderler teklif edilecek fiyata dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde, “İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında fiyat farkı hesaplanmayacaktır. Ancak, mücbir sebepler veya idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, yürürlükte bulunan fiyat farkına ilişkin esaslar dikkate alınarak fiyat farkı hesaplanacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır. Sözleşme Tasarısı’nın 9’uncu maddesinde işe başlama tarihi 15.09.2014; işi bitirme tarihi 12.06.2015 olarak belirlenmiştir.

İhale ilânının 16.07.2014 tarihinde yayımlandığı, ihale tarihi 19.08.2014 iken zeyilname ile 26.08.2014 tarihine ertelendiği, ihaleye 6 isteklinin teklif verdiği, sınır değerin 2.008.409,23 TL olarak belirlendiği ve teklif tutarı sınır değerin altında kalan ACB Gıda Ltd. Şti. ve İçkale Gıda İnş. Tem. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi İçkale Gıda İnş. Tem. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi neticesinde, açıklama kapsamında

Teklif bileşeni

Öngörülen tutar

Kumanya giderleri

854.884,80

Sıcak Yemek Giderleri

409.860,00

Ara Toplam

1.264.744,80

İşçilik Giderleri

446.959,17

Giyim Giderleri

6.400,00

İşçi Yemek Giderleri

7.603,20

Ana Çiğ Girdi Maliyeti + İşçilik Maliyeti

1.725.707,17

Yardımcı Giderler

133.084,43

Teklif bedeli

1.858.791,60 TL

şeklinde tabloya yer verildiği, Ek H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli ve İşçilik Hesaplama Modülü çıktılarının sunulduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesindeki “Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, ana çiğ girdi maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.” açıklamasına karşın, istekli tarafından “arpa şehriye, reçel bal, tereyağı, zeytin, yemeklik tuz, un, şehriye, salça, kaşar peyniri, kimyon, puding, kakao, makarna, toz şeker, topkek-40 gr’lık, çiğ badem, margarin, pirinç unu” gibi girdilerin arasında bulunduğu 55 adet girdi için fiyat teklifi sunulduğu, “Yumurta – orta boy”, “Yoğurt – kâse 120 gr” gibi girdilerin de üçüncü kişilerden alınan farklı fiyat teklifleri ile belgelendirildiği ve bu belgelerin de sunulma gerekçesi olarak Tebliğ’in 79.2.2’nci maddesinde yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığına ilişkin beyan ve gerekçelerine açıklama kapsamında yer verilmediği, bu yönüyle yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığı ve idarenin bu gerekçesinin yerinde olduğu,

İdarenin bir diğer gerekçesine ilişkin olarak, yapılan incelemede isteklinin açıklama kapsamında sunduğu proforma faturada, “Topkek 40 gr’lık” girdisi için 0,23 TL öngörüldüğü, kumanya listesindeki 3’üncü menü’de yer alan “Topkek 40 gr” için ise 0,15 TL üzerinden hesaplama yapıldığı, menüdeki hesaplamada tevsik edici belgedeki tutardan düşük bir tutarın dikkate alınmasının çelişkiye yol açacağı, açıklamanın bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir.

İdarece menülerde yer verilen “20 Gr’lık Ketçap” bileşeninin belgelendirilmediği gerekçesiyle de açıklamanın uygun görülmediği, ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde yer alan “Ana çiğ girdi ibaresinden ilgili yemeğin pişirilmesi için gerekli temel girdiler anlaşılır. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.” açıklaması dikkate alındığında, ketçap girdisinin, ilgili yemek türlerinin pişirilmesi için gerekli temel girdilerden olmadığı ve “tali girdiler” arasında kabulünün uygun olacağı, dolayısıyla bu unsur için açıklama sunulmasının mecburi olmadığı değerlendirildiğinden idarenin bu gerekçesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Kumanyalar için hazırlanan Teknik Şartname’de “Domates/Salatalık/Havuç” için “bu üç sebzenin dönüşümlü olarak verileceği” düzenlenmiştir. Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında “Salatalık” girdisi için kilogram başına 0,80 TL, “Domates” girdisi için kilogram başına 0,70 TL tutar öngördüğü, hâl fiyatları listesi ile tutarların tevsik edildiği açıklamadaki kumanya menüsünde ise, domates 50 gr salatalık 50 gr olarak yapılan hesaplama sonucu toplam 0,15 TL tutar elde edilerek açıklamaya yansıtıldığı anlaşılmıştır. Hal fiyatları listesindeki tutarlar ile hesaplandığında 50 gr domates 0,040 TL, 50 gr salatalık 0,035 TL olduğundan toplamda 0,075 TL tutara karşılık gelmektedir. Teknik Şartname’deki düzenleme gereği, söz konusu girdilerin dönüşümlü olarak verileceği anlaşıldığından istekli tarafından bu şekilde hesaplamanın mevzuata aykırı olmadığı ve toplam 0,075 TL’nin üzerinde tutar öngörüldüğü anlaşıldığından idarenin bu gerekçesinin yerinde olmadığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin dilekçesinde beşinci gerekçe olarak belirtilen değerlendirme dışı bırakılma gerekçesine ilişkin olarak; isteklinin açıklamasında, ihalede çalışması öngörülen personele ilişkin olarak İşçilik Hesaplama Modülü çıktılarının sunulduğu, toplam 32 personelin 9 ay çalıştırılmasına göre hesaplama yapıldığı, 446.959,17 TL işçilik tutarı hesaplandığı anlaşılmıştır.

İsteklinin açıklamalarında, ihale dokümanında açıkça belirtilmemesine karşın “Gıda Mühendisi” ve “Aşçı” için asgari ücretin %100 fazlası, “Aşçı yardımcısı” için %50 fazlası, paket personeli için %25 fazlası ücret öngörüldüğü, buna göre isteklinin teklifinde 2015 yılı Ocak ayına ait asgari ücret artışı için bir oran öngörülerek teklif verilmemiş ise de, toplam tutar olarak 2014 yılı ikinci yarısı için öngörülen asgari ücretin üzerinde tutar öngörüldüğü, bu yönden açıklamanın mevzuata aykırı olmadığı anlaşılmış olup, idarenin bu gerekçesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin dilekçesindeki 6 numaralı gerekçenin mevzuata uygunluğunun incelemesi neticesinde,

İdarece şikâyet başvurusuna verilen cevapta “Fiyat teklif açıklamasında

“a- Sıcak yemek ve kumanya üretim tesisinde öngörülen giderler ev yemek taşıma giderlerine ait maliyetler

b- Temizlik sarf malzeme ve hizmetin ifası sırasında yemek hizmeti ile ilgili ortaya çıkabilecek sarf malzemeler için tüketim bedelleri

c- Sıcak yemek sunumunda ekli listede verilen araç, gereç ve makinelere ait maliyetler

d- Ayda bir kez yapılacak yemek analiz ve numune giderleri… bileşenleri için herhangi bir maliyet hesaplaması yapılmadığı” gerekçeleriyle de açıklamanın uygun görülmediği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesindeki açıklama gereği bu tür giderlerin “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirileceği ve belgelerle tevsik edilmesinin gerekmediği, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında Ek H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinin sunulduğu, 1.858.791,60 TL’lik toplam teklif tutarının %92,84‘ünün (ana çiğ girdi maliyeti + işçilik giderleri) olduğu, yardımcı giderler için 133.084,43 TL hesaplandığı görülmüş olup, idarenin yardımcı giderlere ilişkin söz konusu gerekçesinin yerinde olmadığı tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, başvuru sahibinin dilekçesinde, ihalede ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklifin sınır değere eşit olduğu, bu durumun yaklaşık maliyetin gizliliği ve idarenin güvenirliği ilkesini ihlal ettiği iddialarına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinin ikinci fıkrasında isteklilerin, teklif fiyatlarının ve yaklaşık maliyet tutarının, ihale tarihindeki ilk oturumda açıklanacağı hükme bağlanmış olup aynı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü yer almaktadır.

İhale tarihinin zeyilname ile 26.08.2014 olarak belirlendiği, bu tarihte yapılan ilk oturumda yaklaşık maliyet ve isteklilerin teklif ettiği fiyatların açıklandığı görülmüş olup, idareye bu husustaki şikâyet başvurusunun 07.11.2014 tarihinde yapıldığı, bu yönüyle başvuru sahibinin söz konusu iddiasının süre yönünden reddi gerektiği değerlendirilmiştir.

Aktarılan tespitler ve mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun görülmemesi ve teklifin reddedilmesi işleminin mevzuata aykırı olmadığı, idarece, ana çiğ girdi maliyetleri için sunulan fiyat tekliflerinin uygun olmadığı gerekçesinin ve kumanya menülerindeki “40 gr topkek” giderinin proforma faturada ve menüde farklı tutarla açıklandığı gerekçesinin yerinde olduğu, dilekçede belirtilen yaklaşık maliyetin gizliliğine ilişkin iddianın ise kanunda öngörülen süresinde şikâyet başvurusu yapılmadığından uygun olmadığı anlaşıldığından, başvurunun reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İhalede iki isteklinin sınır değerin altında teklif verdiği, ihale üzerinde bırakılan ACB Gıda Tem. ve Bakım. Med. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük açıklaması kapsamında bazı ana çiğ girdi maliyetlerinin (zeytinyağı, bezelye, kakao, nişasta, piknik bal, toz şeker, yeşil zeytin, yumurta, kuru fasulye, makarna, salça vs.) tevsiki amacıyla meslek mensubu onayı bulunan proforma fatura sunduğu tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6.’ncı maddesindeki açıklama uyarınca, üçüncü kişilerden alınan farklı fiyat teklifleri ile ana çiğ girdi maliyetlerinin tevsik edilemeyeceği ve fiyat tekliflerinin sunulma gerekçesi olarak Tebliğ’in 79.2.2’nci maddesinde yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığına ilişkin beyan ve gerekçelerine açıklama kapsamında yer verilmediği, kaldı ki “proforma fatura” başlıklı bu belgelerdeki meslek mensubu beyanının da Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesindeki meslek mensubu beyanlarına uygun olmadığı, bu yönüyle ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ACB Gıda Tem. ve Bakım. Med. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin de değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KISMEN FARKLI GEREKÇE

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunda yer alan iddiaların incelenmesi neticesinde, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda, ihale üzerinde bırakılan ACB Gıda Tem. ve Bakım. Med. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin de değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği gerekçesi ile Kurul çoğunluğunca “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Anılan kararda, başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinin 5’inci maddesinde yer alan, “İhale tarihinde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden işçilik giderleri hesapladığı, 2015 yılına ait artışlar henüz belirlenemediği için bir hesaplama yapılamadığı, idarece bu sebeple eksik işçilik maliyeti hesaplaması yapılmış olduğu gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu” şeklindeki iddiasına ilişkin olarak, söz konusu isteklinin açıklamasında, toplam 32 personelin 9 ay çalıştırılmasına göre hesaplama yapıldığı ve 446.959,17 TL işçilik tutarı hesaplandığı, ihale dokümanında açıkça belirtilmemesine karşın “Gıda Mühendisi” ve “Aşçı” için asgari ücretin %100 fazlası, “Aşçı yardımcısı” için %50 fazlası, paket personeli için %25 fazlası ücret öngörüldüğü, buna göre başvuru sahibi isteklinin teklifinde 2015 yılı Ocak ayına ait asgari ücret artışı için bir oran öngörülerek teklif verilmemiş ise de, toplam tutar olarak 2014 yılı ikinci yarısı için öngörülen asgari ücretin üzerinde tutar öngörüldüğü, bu yönden açıklamanın mevzuata aykırı olmadığı anlaşılmış olup, idarenin bu gerekçesinin yerinde olmadığı ifade edilmektedir.

Kurul çoğunluğunca alınan kararın gerekçelerinin diğer kısımlarına katılmakla birlikte, başvuru sahibi tarafından, 2015 yılının Ocak ayına ait asgari ücret artışı için bir oran öngörülmesi gerektiği kısmına katılmıyorum.

Şöyle ki, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.6. maddesinde, “Tekliflerin hazırlanmasında ve asgari işçilik maliyetinin hesaplanmasında, ihale tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücret dikkate alınacaktır.” şeklinde açıklama yer almaktadır. Söz konusu açıklama gereğince, başvuru sahibi tarafından, işçilik giderinin ihale tarihinde yürürlükte olan 2014 yılı ikinci yarısına ait asgari ücret tutarı dikkate alınarak hesaplanmasının mevzuata uygun olduğu, idarece yaklaşık maliyet hesaplanırken, isteklilerce teklif hazırlanırken dikkate alınan asgari ücret tutarının, aşırı düşük teklif açıklaması söz konusu olduğunda yeterli görülmemesinin hukuki dayanağının bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, Kurul çoğunluğunca verilen kararın gerekçeleri arasında yer alan, başvuru sahibi tarafından, 2015 yılının Ocak ayına ait asgari ücret artışı için bir oran öngörülmesi gerektiği kısmına katılmıyorum.

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi