KİK Kararı: 2015/UH.II-257

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/008
Gündem No : 13
Karar Tarihi : 28.01.2015
Karar No : 2015/UH.II-257
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Yeşil Amasya Hazır Yemek Gıda ve Hayvancılık San. Tic. Ltd. Şti.,

Yeni Sanayi Sitesi Hizmet Binası Yanı C Blok No :4 AMASYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Merzifon Huzurevi Müdürlüğü,

Şeyhşamil Caddesi No:19 05300 Merzifon/AMASYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/120931İhale Kayıt Numaralı “Merzifon Huzurevi Müdürlüğüne Kuruluş Mutfağında Yemek Hizmet Alımı” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Merzifon Huzurevi Müdürlüğü tarafından 27.10.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Merzifon Huzurevi Müdürlüğüne Kuruluş Mutfağında Yemek Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak ihalenin idarece iptal edilmesi üzerine Yeşil Amasya Hazır Yemek Gıda ve Hayvancılık San. Tic. Ltd. Şti. tarafından, 29.12.2014 tarih ve 46675 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.12.2014 tarihli dilekçe ile ihalenin iptaline karşı doğrudan Kuruma başvuruda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/3857 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idarece ihalenin iptal edilmesinin mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin “Merzifon Huzurevi Müdürlüğüne Kuruluş Mutfağında Pişirilmek Üzere 17.885 Tabldot Sabah Kahvaltısı, 36.630 Tabldot Öğlen ve Akşam Yemeği, 960 Tabldot Özel Gün Menüsü, 14.630 Tabldot Ara Öğün 1, 14.630 Tabldot Ara Öğün 2 ve 21.900 Litre Su Hizmeti Alımı” olduğu belirtilmiştir.

27.11.2014 tarihli ihale komisyon kararı uyarınca, incelenen ihalenin, Yeşil Amasya Hazır Yemek Gıda ve Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, bu karar üzerine idarece teklifi değerlendirme dışı bırakılan Leziz Kurumsal Yemek Hazır Gıda Temizlik Sosyal Hizmetler San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğu iddiasıyla yapılan şikayet başvurusu üzerine idarece ihalenin, başvuru sahibinin teklif bedelinin diğer tekliflerin ortalamasından yüzde 32 daha fazla olması, ihaledeki sınır değerin piyasa rayiçlerinin üzerinde olması ve aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında açıklama istenen teklif bileşenlerinin açıkça belirlenmemesi gerekçeleri ile iptal edildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

İhale süreci incelendiğinde, idarenin yaklaşık maliyeti hesaplarken piyasa araştırması yaptığı ve bu fiyatların ortalamalarını esas aldığı, bu ortalama tutarlar içinde kârın da bulunduğu, ayrıca % 10 oranında kâr eklemek suretiyle kâr oranının yüksek belirlendiği, mükerrer hesaplanan kâr oranı nedeniyle yaklaşık maliyetin, dolayısıyla da sınır değerin yükseldiği ve bu değerin piyasa rayiçlerinin üzerinde olduğu, bu itibarla idarenin bu konudaki gerekçelerinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, idarece gönderilen ihale işlem dosyasından, söz konusu ihalede 12 adet ihale dokümanı satın alındığı, 7 istekli tarafından teklif verildiği, bu tekliflerin 6 adetinin sınır değerin altında olduğu, sınır değerin altındaki tekliflerden ikisinin teklif değerlendirmesi sırasında ihale dokümanına uygun teklif hazırlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan 4 istekliden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmasının istenildiği, bu isteklilerden üçünün açıklama sunmadığı, açıklamada bulunan bir isteklinin de açıklamasının mevzuata uygun açıklamada bulunmadığı, sınır değerin üzerinde tek teklifin bulunduğu (Başvuru sahibinin teklifi) anlaşılmıştır. İsteklilerin, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap veremedikleri göz önüne alındığında, ihalenin en yüksek teklif bedeli sunan istekli üzerinde bırakmama yönündeki takdir hakkını kullanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı, ayrıca ortada tek geçerli teklifin bulunduğu ihalede rekabetin sağlanmadığı da birlikte değerlendirildiğinde idarece ihalenin iptalinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddedilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunda yer alan, idarece ihalenin iptaline ilişkin verilen kararın gerekçesinin yerinde olmadığı şeklindeki iddiasının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca, idarece gerçekleştirilen işlemlerin yerinde olduğu gerekçesiyle “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Anılan kararda, söz konusu ihalede 12 adet ihale dokümanı satın alındığı, 7 istekli tarafından teklif verildiği, bu tekliflerin 6 adetinin sınır değerin altında olduğu, sınır değerin altındaki tekliflerden ikisinin teklif değerlendirmesi sırasında ihale dokümanına uygun teklif hazırlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan 4 istekliden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmasının istenildiği, bu isteklilerden üçünün açıklama sunmadığı, açıklamada bulunan bir isteklinin de açıklamasının mevzuata uygun açıklamada bulunmadığı, sınır değerin üzerinde tek teklifin bulunduğu (Başvuru sahibinin teklifi) anlaşılmıştır. İsteklilerin, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap veremedikleri göz önüne alındığında, ihalenin en yüksek teklif bedeli sunan istekli üzerinde bırakmama yönündeki takdir hakkını kullanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı, ayrıca ortada tek geçerli teklifin bulunduğu ihalede rekabetin sağlanmadığı da birlikte değerlendirildiğinde idarece ihalenin iptalinin yerinde olduğu ifade edilmektedir.

Yapılan incelemede, 27.11.2014 tarihli ihale komisyon kararı uyarınca, incelenen ihalenin, Yeşil Amasya Hazır Yemek Gıda ve Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, bu karar üzerine idarece teklifi değerlendirme dışı bırakılan Leziz Kurumsal Yemek Hazır Gıda Temizlik Sosyal Hizmetler San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğu iddiasıyla yapılan şikayet başvurusu üzerine, idarece ihalenin üç gerekçe ile iptal edildiği anlaşılmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3 üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinin devamında yer alan 79.2.6 ncı maddesinde “Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana çiğ girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Ana çiğ girdi ibaresinden ilgili yemeğin pişirilmesi için gerekli temel girdiler anlaşılır. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, ana çiğ girdi maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.” açıklaması bulunmaktadır.

İdarenin birinci gerekçesi Kamu İhale Genel Tebliğinin 16 ncı maddesinin uygulanması ve başvuru sahibinin teklif bedelinin diğer tekliflerin ortalamasından yüzde 32 daha fazla olmasıdır. Kamu İhale Genel Tebliğinin atıf yapılan 16.3 üncü maddesi yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin değerlendirilmesi konusunda idarelerin takdir yetkileri bulunduğunu açıklamaktadır. İncelenen ihalede ise yaklaşık maliyet 635.899,28 TL tespit edilmiş olup bu tutarın üzerinde teklif bedeli bulunmamaktadır. Dolayısıyla Tebliğin 16.3 üncü maddesinin başvuruya konu ihalede uygulama olanağı bulunmadığından idarenin ilk iptal gerekçesi yerinde görülmemiştir.

İdarenin ikinci iptal gerekçesi, ihaledeki sınır değerin piyasa rayiçlerinin üzerinde olmasıdır. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer doğrudan yaklaşık maliyete bağlı bir tutar olduğundan, idarenin dolaylı olarak yaklaşık maliyetin piyasa fiyatlarının üzerinde olmasını gerekçe gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu amaçla idarenin yaklaşık maliyet hazırlama usulü incelendiğinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendi gereğince piyasa fiyat araştırması yönteminin uygulandığı, hazırlık aşamasında aynı maddenin dördüncü fıkrasındaki piyasa rayicini yansıtmayan tekliflerle ilgili düzenlemenin kullanılmadığı, bu nedenle yaklaşık hesaplama yönteminin kamu ihale mevzuatına uygun olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle sınır değer hesabında da hukuka aykırılık bulunmadığından idarenin ikinci iptal gerekçesi yerinde görülmemiştir.

İdarenin üçüncü gerekçesi ise, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında açıklama istenen teklif bileşenlerinin açıkça belirlenmemesidir. Kamu İhale Genel Tebliğinin malzemeli yemek alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.2.6 ncı maddesinde isteklilerin gerekli koşullara uymak şartıyla sadece ana çiğ girdi ve işçilik maliyetlerini açıklayacakları düzenlenmiştir. Ayrıca aynı maddede idareler tarafından aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılacağı ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının belirtileceği açıklanmıştır.

Yukarıda atıf yapılan mevzuat gereği isteklilerin gerekli oranları belirtmek suretiyle sadece ana çiğ girdiler ve işçilik giderleri için açıklama yapacakları, dolayısıyla açıklama yapılacak unsurlarda herhangi bir tereddüt bulunmadığı, bu durumun Genel Tebliğde kurala bağlandığı, öte yandan idarece iki haftalık örnek menü oluşturulduğu da göz önüne alındığında, idarenin ihaleyi iptal etmesindeki üçüncü gerekçenin de uygun olmadığı ve idarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlık konusu ihalede, “İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunca verilen “İtirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi