KİK Kararı: 2015/UH.II-1415 (21 Mayıs 2015)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/032
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 21.05.2015
Karar No : 2015/UH.II-1415
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Raşit Demir - Demir Yapı İnşaat Taah. ve Dahili Ticaret Şirketi,

Çenedağ Mah. İstiklal Cad. Aytes İş Merkezi No: 202 Kat: 3 Derince/KOCAELİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü 3. Bölge Müdürlüğü,

Atatürk Caddesi No: 121 35220 Konak/İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/171355İhale Kayıt Numaralı “TCDD 3 Bölge Müdürlüğü Yol Müdürlüğü Alaşehir-Eşme İstasyonları Arasında Hızlı Yol Yenileme Makinası ve Eleme Makinası Kiralanarak Yol Yenileme Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü 3. Bölge Müdürlüğü tarafından 22.01.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “TCDD 3 Bölge Müdürlüğü Yol Müdürlüğü Alaşehir-Eşme İstasyonları Arasında Hızlı Yol Yenileme Makinası ve Eleme Makinası Kiralanarak Yol Yenileme Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Raşit Demir - Demir Yapı İnşaat Taah. ve Dahili Ticaret Şirketinin 13.04.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.04.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.04.2015 tarih ve 37591 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.04.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusundabulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2015/1129 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

a- Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesindeki düzenlemeler uyarınca üçüncü kişilerden alınacak fiyat tekliflerinde Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının beyanname dönemine uygun olarak düzenlenmesi gerektiği, bu düzenlemeye uyulmadan Ocak ayı faturalarına göre düzenlenen Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının geçerliliğinin bulunmadığı, bu belgelere dayalı olarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının reddi gerektiği,

İhale üzerinde kalan isteklinin fiyat teklifi aldığı firmanın 2014 ve 2015 yıllarında fiyat teklifi verdiği alanda herhangi bir imalatı bulunmadığı ve envanterinde de ihale konusu işte kullanılacak makinaların bulunmadığı, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işi yapmayan bir firmanın fiyat teklifi vermesinin mümkün olmadığı,

b-Birim fiyat teklif cetvelinde ihale konusu işin beş ayrı birim fiyat üzerinden ihale edilmiş olduğu, istenilen her bir iş kalemi için ayrı ayrı birim fiyat öngörülmesi gerektiği ve aşırı düşük teklif açıklamasında beş kalem birim fiyatın ayrı ayrı belgelere dayalı olarak açıklanmasının istenildiği, ihale üzerinde kalan isteklinin her bir iş kalemini ayrı ayrı açıklamak yerine toplu olarak bir fiyat öngördüğü, İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde teklif fiyata dahil olan kalemlerin “… taşıma, boşaltma ve istifleme” şeklinde sayma yöntemi le sayılmış olduğu ve bu kalemlerin teklif fiyatına dahil edileceğinin zorunlu olduğu, ancak ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında 4 ve 5 no’lu iş kalemi için yükleme boşaltma karşılığı için her hangi bir bedel öngörülmediği, 5 no’lu iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifinde Güneyköy ve Killik istasyonlarındaki mevcut figürlerin vagonlara yüklenmesi boşaltılması şantiye sahasına nakli için gerekli her türlü işçilik ve malzeme bedelinin istekliye ait olduğunun ifade edildiği, fakat ihale üzerinde kalan istekli tarafından buna ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında bir bedel öngörülmediği,

c- 3 numaralı iş kaleminde “İhale dokümanı kapsamında verilen tünel projelerine göre büyük onarım-yenileme işi yapılacağının, gerektiğinde tünel tabanındaki sert kayaların kırıcılar ile kırılıp, eleme makinası ile taşınabilir hale getirilmesi gerektiğinin ifade edildiği, birim fiyat tariflerinden de anlaşıldığı üzere tünel imalatlarında sadece eleme yapılmayacağı, elektrifikasyon gabari için kot düşürme imalatının da yapılacağı, ihale üzerinde kalan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında sadece eleme makinası ve taşıyıcı vagon kiralanması için maliyet öngörüldüğü, ancak tünel projelerine göre elektrifikasyon gabari için yapılacak kot düşürme imalatı için makina ve ekipman ile işçilik maliyetinin öngörülmediği,

d-İhale üzerinde kalan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında akaryakıt gideri için farazi bir rakamın öngörüldüğü, bu açıklama yönteminin Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu, ihale üzerinde kalan isteklinin her bir makine için saatlik yakıt tüketimini üretici firmadan veya yetkili servisinden alacağı ıslak imzalı belgelerle kanıtlaması ve toplam çalışma saati ve akaryakıt fiyatı ile ortalama tüketim miktarını çarparak akaryakıt maliyetini tevsik etmesi gerektiği,

e-İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde Özel Teknik Şartnamelerde yaptırılması öngörülen her türlü testler vs. teklif fiyatına dahil olduğunun ifade edildiği, ancak ihale üzerinde kalan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında testler ile ilgili herhangi bir fiyatın öngörülmediği, Şartname’nin 25’inci maddesinde öngörülen maliyetlerin tamamının teklif fiyatına dahil edilmediği,

f-Özel Teknik Şartnamelerde “Sözleşme süresince, sözleşme konusu hat kesimi dışında kalan hatlarda ve sözleşme bitiminde, makine ve araçların hatlarda seyri veya taşınması karşılığında yükleniciden Yük Dairesi Başkanlığının belirleyeceği ücret tarifesinden hat kullanım ücreti talep edilecektir.” şeklinde düzenlemenin bulunduğu, ihale üzerinde kalan isteklinin makine ve ekipmanların taşınma maliyeti için herhangi bir açıklamada bulunmadığı, söz konusu makinaların yurt dışından geleceği ve makinanın bulunduğu yerden şantiye sahasına getirilmesi için gerekli olan nakliye ve gümrük giderlerinin de aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında belgelendirilmesi gerektiği, bu hususta hiçbir açıklama yapılmamasının mevzuata aykırı olduğu,

g-İhale dokumanı içerisinde verilen Makinalara Ait Teknik Şartnamelerde ihale konusu iş kapsamında kullanılacak olan araçların teknik özelliklerine yer verildiği, fakat ihale üzerinde kalan isteklinin araçların Teknik Şartname’de öngörülen kriterleri karşıladığına dair her hangi bir belge ve bilgi sunmadan aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu, bu durumun mevzuata aykırı olduğu,

h-İhale konusu işin kendine özgü niteliği olan ve kendine özgü makina ekipmanı olan bir iş olduğu, bir önceki vergi beyanname dönemi muhasebe kayıtlarından ihale konusu işin birim fiyatının tespitinin mümkün olmadığı, fiyat teklifi veren firmanın ihale üzerinde kalan firmanın yan firması niteliğinde olduğu, 2014 yılında ihale konusu iş ile bire bir aynı bir işi yapan bir firma olmadığı, bu nedenle kendine özgü makine ve ekipman kullanılan ihale konusu işte makinaların ortalama yakıt tüketiminin, işçilik maliyetinin ayrı ayrı belgelere dayalı olarak açıklanması gerektiği,

i-İhalenin toplam beş iş kaleminde, her bir iş kalemi için birim fiyat teklif alınarak gerçekleştirildiği, iş kalemlerine konu edilen ve imalatta kullanılması öngörülen iş makinalarının kiralanması için aylık/günlük/saatlik gibi belli bir süre kiralama karşılığında ödenecek birim fiyat teklif açıklaması yerine, kiralamaya konu her bir makine ve ekipmanın gerçekleştirileceği birim imalat için “metre/TL” şeklinde kira bedelinin alındığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nde aşırı düşük teklif açıklamalarının belgelere dayalı olarak yapılmasının öngörüldüğü, proforma fatura ya da birim fiyat teklifi sunularak yapılan açıklamalarda proforma faturaya konu mal ya da hizmetin birim fiyatının bir önceki muhasebe kayıtlarından elde edilebilir olmasının gözetildiği, imalatın cinsi aynı bile olsa her işin kendine özgü koşullar içerisinde birim imalat için maliyet hesabı gerektiren iş kalemlerinde piyasadan fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

22.01.2015 tarihinde yapılan ihaleye 4 isteklinin teklif verdiği, isteklilerden İnter-Ray Taşımacılık ve Ticaret Ltd. Şti.nin teklifinin, iş deneyimini tevsik amacıyla teklif dosyasında sunulan belgelerin mevzuata uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer 3 isteklinin teklifi geçerli teklif olarak değerlendirilerek sınır değerin altında teklif veren Panoray Demiryolu İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, anılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunması üzerine ihalenin Panoray Demiryolu İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.” açıklaması bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: TCDD 3 Bölge Müdürlüğü Yol Müdürlüğü Alaşehir-Eşme İstasyonları Arasında Hızlı Yol Yenileme Makinası ve Eleme Makinası Kiralanarak Yol Yenileme Hizmet Alımı İşi

b) Miktarı ve türü:

48.500 Metre Yol Yenileme
18.000 Metre Eleme” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33.2’nci maddesinde “Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale üzerinde kalan Panoray Demiryolu İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Ltd. Şti.nin teklifi sınır değerin altında olduğundan aşırı düşük teklif olarak tespit edildiği, ihaleyi yapan idarenin 02.02.2015 tarihli aşırı düşük teklif sorgu yazısı ile ihale üzerinde kalan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istediği, söz konusu yazıda “…Komisyonumuzca teklifiniz üzerinde yapılan inceleme sonucu İdari şartnamenin 33. Maddesi gereği aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacaktır.

Teklif fiyatınıza ilişkin olarak teknik şartnamedeki esaslar dahilinde teknik ve ticari yönden hizmet alımına ilişkin;

a) Hizmet sürecinin, verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin (hizmetin) yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü,

d) ayrıca birim fiyat teklif cetvelinizin açılımını … gönderilmesi hususunda bilgi alınmasını rica ederiz.” ifadelerine yer verildiği görülmüş, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 18.02.2015 tarihinde idare kayıtlarına alınan yazının ekinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu belirlenmiştir.

Kamu İhale Kanunu’nun ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerinde idare tarafından isteklilerden istenecek aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin belirtilmesinin zorunlu olduğu açıkça düzenlenmiştir. Ancak idarenin 02.02.2015 tarihli yazısında açıklamaya ilişkin önemli teklif bileşenlerini belirtmediği tespit edilmiş, ihaleyi yapan idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulama yazısında açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin belirtilmemesinin kamu ihale mevzuatına uygun bir şekilde aşırı düşük teklif açıklaması hazırlanmasına ve sunulan açıklamaların sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesine engel olacağı anlaşılmıştır.

Bu nedenle, idare tarafından önemli teklif bileşenleri açıkça belirtilmek suretiyle yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yönünde düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde kalan istekliden açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin de belirtilerek idare tarafından tekrar sorgulama yapılması gerektiği ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi