SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2015/UH.I-39

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2015/UH.I-39

Karar Tarihi

7 Ocak 2015

İhale

2014/135521 İhale Kayıt Numaralı "(406) Akdeniz ... lümleri Temizlik Hizmeti (36 Ay) Alımı" İhalesi


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/002
Gündem No : 36
Karar Tarihi : 07.01.2015
Karar No : 2015/UH.I-39
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Cerit Güv. ve Sos. Hiz. Ltd. Şti.,

Remzi Oğuz Arık Mah. Tunus Cad. No: 50/A-17 Kavaklıdere ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Akdeniz Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği,

Dumlupinar Bulvari 07058 ANTALYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/135521İhale Kayıt Numaralı “(406) Akdeniz Üniversitesi Hastanesi ve Bölümleri Temizlik Hizmeti (36 Ay) Alımı” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Akdeniz Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği tarafından 09.12.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(406) Akdeniz Üniversitesi Hastanesi ve Bölümleri Temizlik Hizmeti (36 Ay) Alımı” ihalesine ilişkin olarak Cerit Güv. ve Sos. Hiz. Ltd. Şti.nin 19.11.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.11.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.12.2014 tarih ve 42942 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.12.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/3649 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

  1. Birim fiyat teklif cetvelinde engelli personel için ayrı bir satır açılmadığı, teklif fiyata dâhil giderlerin düzenlendiği İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde bu gidere yer verilmediği, bu hususun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78’inci maddesine aykırılık teşkil ettiği,

  2. Teknik Şartname’nin “Hastanelerde Çalıştırılacak Olan Personel Sayısı” başlıklı maddesinde “Yüklenici hastanede temizlik ve yardımcı hizmetleri yürütmek üzere toplam olarak 734 kişi çalıştıracaktır. ”, “Haftalık çalışma saati 45 saat olup bilfiil 734 kişi çalışır durumda olacaktır. Hastalık, mazeret ve sıhhi izin vb. nedenlerle ihale konusu hizmet görevlilerinin işe gelmemesi halinde, çalıştırılan toplam işçi sayısının altında olmayacaktır. Personel sayısının 734'den az olmaması için firma tarafından; izinli veya raporlu personelin görevini yapacak geçici süreli vasıflı personel görevlendirilir. Bu geçici personel yapılacak iş hususunda eğitimli, iş tecrübesi olan kişiler olacaktır ve toplam çalışma süreleri her biri için 1 (bir) yıl içinde 90 günü geçmeyecektir.” düzenlemesi ile “Şartnamede belirtilen sayıdaki personeli her an iş başında bulundurmakla yükümlüdür. Yüklenici tüm bu yükümlülükleri zamanında yerine getirmek zorundadır.” düzenlemesinin yer aldığı, söz konusu düzenleme ile yedek personel çalıştırılma zorunluluğunun getirildiği, ihale konusu işte fiilen çalışmayacak ancak firmanın bünyesinde bulunup olası bir durumda ihale konusu işte çalışacak söz konusu personellere ilişkin yapılan bu düzenlemenin ihalede sağlıklı teklif oluşturulmasını engelleyici nitelikte olduğu, idare tarafından hem izin türüne (ölüm, doğum, gebelik, ücretli izin vb.) ve işe gelmeme nedenine ilişkin herhangi bir ayrım yapılmayarak hem de 4857 sayılı Kanun’un 53, 54 ve 55’inci maddeleri uyarınca izne hak kazanan işçilerin yerine yeni eleman temin edilmesi yönündeki düzenlemenin Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.25’inci maddesine aykırılık teşkil ettiği,

  3. İdari Şartname’nin 25.1’nci maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında işin tamamı için ilgili mevzuat gereğince ödenecek her türlü vergi (KDV hariç), resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, giyim ve sigorta giderleri istekliye ait olup teklif fiyatına dahil ve sigorta giderleri istekliye ait olup teklif fiyatına dahil edilecektir.” düzenlemesinin, 25.2’nci maddesinde “25.1’inci maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” düzenlemesinin yer aldığı, ancak 25.1’inci maddede yazılı olan sigorta giderleri ifadesinin İdari Şartname’nin 46’ncı ve Sözleşme Tasarısı’nın 14’üncü maddesi ile çeliştiği,

  4. Teknik Şartname’nin “Akdeniz Üniversitesi Hastaneleri temizlik ihalesine makine parkı, araç ve gereçleri asgari özellikleri” başlıklı bölümünün 1’inci maddesinde 200 adet beyaz, 100 adet kırmızı, 100 adet siyah renkte olmak üzere 400 yıkama pedi, 18’inci maddesinde, 1000 adet mikrofiltreli süpürge torbası, 20’nci maddesinde 500 adedi hepa filtreli süpürgelere uygun, 100 adedi ulpa filtreli süpürgelere uygun olmak üzere 600 adet orijinal süpürge torbası, 24’üncü maddesinde 500 adet orijinal süpürge torbası gibi temizlik malzemelerinin yüklenici tarafından karşılanacağının düzenlendiği, aynı listenin 23’üncü maddesinde 200 adet kaygan zemin uyarı levhası, 8’inci maddesinde aparatları ile beraber 6 adet cam silme teleskopu, 26’ncı maddesinde 3 adet emniyet kemeri ve kask takımı şeklindeki ekipmanların yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilerek, maddenin sonunda not başlığı altında; “Hizmetin yürütülmesi esnasında gerekli olan her türlü araç, gereç, sarf malzemeleri ve makine parkının bakım, onarım giderleri yüklenici tarafından karşılanacaktır” açıklamasına yer verildiği, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25.3’üncü maddesinde ihaleye ait Teknik Şartname’de yüklenici tarafından karşılanması öngörülen temizlik malzemeleri ile ekipmanları giderlerinin isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olduğu yönünde herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, Kamu ihale Genel Tebliği’nin 78.22’nci maddesi gereğince malzeme giderlerinin birim fiyat teklif cetvellerinde ayrı bir iş kalemi şeklinde düzenlenmesinin zorunlu olduğu, ancak yüklenici tarafından karşılanması öngörülen sarf malzeme ve ekipman giderleri için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılmadığı,

  5. Teknik Şartname’de “Her cam kirlendiği zaman temiz bir şekilde silinmiş olup, 15 günde bir aynı cam silinmiş olacaktır. Cam temizleyicilerin emniyet kemeri, kaskı olmadan yüklenici tarafından çalıştırılması yasak olup, sorumluluk yükleniciye ait olacaktır. Dış cepheden silinmesi gereken camlar için cam asansörü temin edilecektir.” düzenlemesinin yer aldığı, cam asansörü ekipman giderinin, yükleniciye bir maliyetinin olduğu dikkate alındığında, bu gider bileşeninin İdari Şartname’de teklif fiyata dahil olan masraflar arasında sayılmamasının ve birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılmamasının isteklileri tereddüde düşürecek ve ihaleye katılımı kısıtlayacak bir husus olduğu,

  6. Teknik Şartname’de çalıştırılacak personellerin hastaneye geliş gidişlerinde servis kullanılacağının, yüklenicinin idarece belirlenen değişik zamanlarda ve değişik saatlerdeki vardiyalara göre geliş gidişi sağlamakla sorumlu olduğunun ve bir günde 75 güzergâh ve sefer yapılacağının, güzergâhların 1 aylık toplam kilometresinin 71.000 km olduğunun belirtildiği, ancak Şartname’de belirlenen gidiş ve geliş saatlerinde ve güzergâhlarda servisten yararlanacak personel sayılarının her güzergâh için ve her gidiş-geliş saati için ayrı ayrı belirtilmediği, dolayısıyla servis araçlarının niteliklerinin (44, 27, 17 vb. kişilik) anlaşılamadığı,

  7. İdari Şartname’nin 25.1’nci maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında işin tamamı için ilgili mevzuat gereğince ödenecek her türlü vergi (KDV hariç), resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, giyim ve sigorta giderleri istekliye ait olup teklif fiyatına dahil ve sigorta giderleri istekliye ait olup teklif fiyatına dahil edilecektir.” düzenlemesinin, 25.2’nci maddesinde “25.1 nci maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” düzenlemesinin, Sözleşme Tasarısı’nın 21.1’inci maddesi “21,1. İş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1. Bu madde boş bırakılmıştır. ”düzenlemesinin yer aldığı, söz konusu düzenlemeler ile işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğunun belirtildiği, ancak sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “(406) Akdeniz Üniversitesi Hastanesi ve Bölümleri Temizlik Hizmeti (36 Ay) Alımı” olarak belirtildiği, miktarı ve türüne ise Şartname ekinde,

Sıra No

Açıklama

Birimi

İşçi Sayısı

Ay/Gün/Saat

1

Vasıflı Personel (Gözetmen Sorumlusu ) (Brüt Asgari Ücretin %55 Fazlası) (1 Kişi)

İşçi X Ay

1,00

36

2

Vasıflı Personel (Kimyasala Maruz Kalan, Ağır İşte Çalışan, Terzi) (Brüt Asgari Ücretin %10 Fazlası) (52 Kişi)

İşçi X Ay

52,00

36

3

Vasıflı Personel (Gözetmen) (Brüt Asgari Ücretin %35 Fazlası) (17 Kişi)

İşçi X Ay

17,00

36

4

Vasıfsız Personel (Brüt Asgari Ücret) (502 Kişi)

İşçi X Ay

502,00

36

5

Vasıflı Personel (Özellikli Birimlerde Çalışan) (Brüt Asgari Ücretin %20 Fazlası) (156 Kişi)

İşçi X Ay

156,00

36

6

Vasıflı Personel (Şoför) (Brüt Asgari Ücretin %35 Fazlası) (6 Kişi)

İşçi X Ay

6,00

36

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Gözetmen Sorumlusu)

Gün

27

2

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Kimyasala Maruz Kalan, Ağır İşte Çalışan, Terzi)

Gün

1.209

3

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Gözetmen)

Gün

264

4

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Vasıfsız Personel)

Gün

8.013

5

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Özellikli Birimlerde Çalışan)

Gün

3.960

6

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Şoför)

Gün

81

şeklinde yer verildiği, anılan Şartname’nin 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının, Sözleşme Tasarısı’nın 9’uncu maddesinde, işe başlama tarihinin 01.01.2015; işi bitirme tarihinin 31.12.2017 olarak belirtildiği görülmüştür.

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında işin tamamı için ilgili mevzuat gereğince ödenecek her türlü vergi (KDV hariç), resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, giyim ve sigorta giderleri istekliye ait olup teklif fiyatına dahil edilecektir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

-Gözetmen sorumlusu için asgari ücretin % 55 fazlası ödeme yapılması. ( 1 kişi )

-Kimyasala maruz kalan, ağır işte çalışan personel, terzi asgari ücretin % 10 fazlası ödeme yapılması.(52 kişi)

- Gözetmen asgari ücretin % 35 fazlası ödeme yapılması.(17 kişi)

-Temizlik elemanı 502 kişi Asgari Ücret oranında ödeme yapılması.

-Özellikli birimlerde hizmet sunanlar için aylık asgari ücretin % 20 fazlası ödeme yapılması.(156) kişi)

-Şoförlere asgari ücretin % 35 fazlası ödeme yapılması öngörülmüş olup teklif fiyata dahil edilecektir.(6 kişi)

Çalışılacak Tarih

Genel Tatilin Adı

Tatil Gün Sayısı Çalışacak Vasıfsız Personel İçin Yevmiye Tutarı Sorumlu Gözetmen İçin Yevmiye Tutarı Ev İdaresi Gözetmeni İçin Yevmiye Tutarı

Şoförler İçin Yevmiye Tutarı Kimyasala Maruz Kalanlar İçin Yevmiye Tutarı

Diğer Hizm.

01/01/2015 Yılbaşı Tatili 1 173 1 8 3 25 100

23/04/2015 Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

01/05/2015 İşçi Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

19/05/2015 Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

16/07/2015

19/07/2015 2015 Yılı Ramazan (Şeker) Bayramı 3,5 668 1 18 5 100 300

30/08/2015 Zafer Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

23/09/2015

27/09/2015 2015 Yılı Kurban Bayramı 4,5 866 2 22 5 142 380

29/10/2015 Cumhuriyet Bayramı 1,5 272 1 8 3 36 140

01/01/2016 Yılbaşı Tatili 1 173 1 8 3 25 100

23/04/2016 Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

01/05/2016 İşçi Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

19/05/2016 Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

04/07/2016

07/07/2016 2016 Yılı Ramazan (Şeker) Bayramı 3,5 668 1 18 3 100 300

30/08/2016 Zafer Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

11/09/2016

15/09/2016 2016 Yılı Kurban Bayramı 4,5 866 2 22 5 142 380

29/10/2016 Cumhuriyet Bayramı 1,5 272 1 8 3 36 140

01/01/2017 Yılbaşı Tatili 1 173 1 8 3 25 100

23/04/2017 Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

01/05/2017 İşçi Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

19/05/2017 Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

24/06/2017 - 27/06/2017 2017 Yılı Ramazan (Şeker) Bayramı 3,5 668 1 18 4 100 300

30/08/2017 Zafer Bayramı 1 173 1 8 3 25 100

31/08/2017

04/09/2017 2017 Yılı Kurban Bayramı 4,5 866 2 22 5 142 380

29/10/2017 Cumhuriyet Bayramı 1,5 272 1 8 3 36 140

25.3.2. Yemek ve yol giderleri:

- İhale konusu hizmetin yerine getirilebilmesi için istenilen personelin yiyeceği bir öğün yemek İdarenin yemekhanesinden ücretsiz olarak idarece karşılanacaktır.

- İhale konusu hizmetin yerine getirilebilmesi için istenilen personelin yol giderleri istekli tarafından teknik şartnamede belirtilen güzergahlara göre ayni olarak karşılanacak olup, teklif fiyata dahildir. Bir kişinin yol gideri 26 gün üzerinden hesaplanacaktır.

- İhale konusu hizmetin yerine getirilebilmesi için istenilen personelin teknik şartnamede ayrıntıları belirlenen giyim giderleri yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacaktır ve teklif fiyata dahildir….” düzenlemesine yer verilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.

Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.

Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. (Ek cümle: 31/7/2008-5797/10 md.) Bu fıkrada düzenlenen teşvik, kamu idareleri hariç 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılara ilişkin matrah ve oranlar üzerinden olmak üzere, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıkların statülerine tabi personeli için de uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir. …” hükmü,

Aynı Kanun’un “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık” başlıklı 101’inci maddesinde “Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için binyediyüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.22. Brüt asgari ücret veya üzerinde ücret ödenmesi öngörülen personelin varsa nakdi yol ve yemek bedeli dahil aylık (78.12 nci maddeye göre gün üzerinden teklif alınan hallerde günlük) ücreti, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü ve yılbaşı günü) yapılacak çalışmalara ilişkin ücretler ile engelli işçi ücreti gibi ayrı ayrı hesaplanması gereken her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması, malzeme giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi zorunludur. Ayrıca, ayni teklif verileceği belirtilen yemek ve yol giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi esastır. Ancak, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasına göre işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kaleminin/kalemlerinin bulunduğu personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesinin birim fiyat teklif cetvelinde, bu iş kalemi/kalemleri kapsamındaki işlerde çalıştırılmak üzere ihale dokümanında asgari sayısı belirtilen personele ilişkin maliyetlere işçilik kaleminde değil, ait olduğu iş kalemi içerisinde yer verilecek ve istekliler de tekliflerini buna göre sunacaklardır.

Bununla birlikte, söz konusu personelin fazla çalışma yapması ve/veya ulusal bayram ve/veya genel tatil günlerinde çalıştırılması öngörülüyor ise, 78.8. maddesine göre çalışılacak gün ve personel sayısı ile toplam fazla çalışma saati belirlenirken, bu personel de dikkate alınmak suretiyle maliyet hesaplaması yapılarak ulusal bayram ve genel tatil günleri iş kalemi ile fazla çalışma iş kalemine dahil edilecektir.

Teklif fiyatına dahil edilmesi öngörülen malzemelerin tamamı tek bir iş kalemi olarak kabul edilmek suretiyle birim fiyat teklif cetvelinde malzeme için tek bir satır açılması halinde “birim” sütununda “ay” veya “gün” ibaresine yer verilecek, her bir malzeme için ayrı satır açılması halinde ise “birim” sütununa malzemenin türüne göre adet, kg, lt, m, kutu, paket vb. yazılacak ve “miktar” sütununda işin toplam süresi boyunca kullanılması öngörülen malzeme miktarı (toplam adet, kg, lt, m, kutu, paket vb.) belirtilerek teklif alınacaktır…

78.28. İsteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen asgari orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubu idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilecek ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacaktır. İdareler tarafından İş Kanununda belirtilen asgari oranının üzerinde engelli işçi çalıştırılmasını öngören düzenleme yapılması da mümkündür. İstekliler tarafından ihale dokümanında öngörülen engelli işçi sayısı ve bu işçiler için Hazinece karşılanacak prim teşvik tutarları dikkate alınarak teklif bedelleri oluşturulacaktır. İlgili mevzuatında engelli işçi çalıştırılmasını kısıtlayan hükümler saklıdır.” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuru konusu ihalede 232 vasıflı personel ve 502 vasıfsız personel olmak üzere toplam 734 personelin çalıştırılacağı anlaşılmış olup, ihale dokümanında engelli işçi çalıştırılıp çalıştırılmayacağına, engelli işçilerin ücretine ve sayısına yönelik herhangi bir düzenlemenin yer almadığı görülmüştür.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesi hükmü ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.28’inci maddesinde yer alan açıklama birlikte değerlendirildiğinde, ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak toplam personel sayısının 734 olduğu, dolayısıyla söz konusu iş kapsamında asgari %3 oranında engelli işçinin çalıştırılmasının kanuni bir yükümlülük olduğu, idarece İdari Şartname’de 4857 sayılı Kanun’da %3 olarak belirlenen asgari orana uyulmak kaydıyla çalıştırılacak engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubunun belirlenmesi ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması gerektiği halde ihale dokümanı düzenlemelerinin Tebliğ’in aktarılan maddesinde yer alan açıklamalara aykırı olduğu, ayrıca anılan Tebliğ maddesinde istekliler tarafından ihale dokümanında öngörülen engelli işçi sayısı ve bu işçiler için Hazinece karşılanacak prim teşvik tutarları dikkate alınarak teklif bedellerinin oluşturulacağı açıklaması dikkate alındığında, tekliflerin mevzuata uygun olarak hazırlanmasının ve değerlendirilmesinin bu açıdan da mümkün olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin konuya ilişkin iddiasının yerinde olduğu ve ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Hastanelerde Çalıştırılacak Olan Personel Sayısı İşçilerin Özellikleri İle Her İşçiden İstenecek Olan Evrak Listesi” başlıklı bölümünde “Yüklenici hastanede temizlik ve yardımcı hizmetleri yürütmek üzere toplam olarak 734 kişi çalıştıracaktır.

Yüklenici işçilerinin çalışma programı yüklenici tarafından yapılacak, hastane yetkilileri tarafından onaylanacak ve yüklenici bu programa mutlaka uyacaktır.

Haftalık çalışma saati 45 saat olup bilfiil 734 kişi çalışır durumda olacaktır. Hastalık, mazeret ve sıhhi izin vb. nedenlerle ihale konusu hizmet görevlilerinin işe gelmemesi halinde, çalıştırılan toplam işçi sayısının altında olmayacaktır. Personel sayısının 734’den az olmaması için firma tarafından; izinli veya raporlu personelin görevini yapacak geçici süreli vasıflı personel görevlendirilir. Bu geçici personel yapılacak iş hususunda eğitimli, iş tecrübesi olan kişiler olacaktır ve toplam çalışma süreleri her biri için 1 (bir) yıl içinde 90 günü geçmeyecektir.”düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Genel Hükümler” başlıklı bölümünde “İhale kapsamındaki işlerden dolayı her türlü vergi, harç ve sigorta primleri yükleniciye aittir. Sözleşme kapsamında çalışan tüm işçilerin özlük hakları yüklenici firma tarafından karşılanır. Şartnamede belirtilen sayıdaki personeli her an iş başında bulundurmakla yükümlüdür. Yüklenici tüm bu yükümlülükleri zamanında yerine getirmek zorundadır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İdare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:

16.1.1…b) İstekli İdarenin talebine rağmen (İsteklinin kusuru bulunmadığı durumlar ile İdare tarafından uygun görülen haller hariç) teknik şartnamede belirlenen sayıda personeli çalıştırmaması halinde (yıllık izin, vizite hariç) İdare veya kontrol teşkilatı tarafından tutulacak tutanağa istinaden noksan çalıştırılan her işçi için günlük asgari ücretin 5 katı ceza uygulanacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.

Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.

Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü,

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde “İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.

Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.

Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara bu Kanunun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz.

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,

b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,

c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,

Az olamaz.

Ancak onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Yıllık ücretli izne hak kazanma ve izni kullanma dönemi” başlıklı 54’üncü maddesinde “Yıllık ücretli izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır. Şu kadar ki, bir işverenin bu Kanun kapsamına giren işyerinde çalışmakta olan işçilerin aynı işverenin işyerlerinde bu Kanun kapsamına girmeksizin geçirmiş bulundukları süreler de hesaba katılır.

Bir yıllık süre içinde 55 inci maddede sayılan haller dışındaki sebeplerle işçinin devamının kesilmesi halinde bu boşlukları karşılayacak kadar hizmet süresi eklenir ve bu suretle işçinin izin hakkını elde etmesi için gereken bir yıllık hizmet süresinin bitiş tarihi gelecek hizmet yılına aktarılır.

İşçinin gelecek izin hakları için geçmesi gereken bir yıllık hizmet süresi, bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak gelecek hizmet yılına doğru ve yukarıdaki fıkra ve 55 inci madde hükümleri gereğince hesaplanır.

İşçi yukarıdaki fıkralar ve 55 inci madde hükümlerine göre hesaplanacak her hizmet yılına karşılık, yıllık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanır.

Aynı bakanlığa bağlı işyerleri ile aynı bakanlığa bağlı tüzel kişilerin işyerlerinde geçen süreler ve kamu iktisadi teşebbüsleri yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar veya bunlara bağlı işyerlerinde geçen süreler, işçinin yıllık ücretli izin hakkının hesaplanmasında göz önünde bulundurulur.” hükmü

Aynı Kanun’un “Yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan haller” başlıklı 55’inci maddesinde “Aşağıdaki süreler yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır:

a) İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler (Ancak, 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen süreden fazlası sayılmaz.).

b) Kadın işçilerin 74 üncü madde gereğince doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler.

c) İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler (Bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz.).

d) Çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın onbeş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla).

e) 66 ncı maddede sözü geçen zamanlar.

f) Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri.

g) 3153 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan tüzüğe göre röntgen muayenehanelerinde çalışanlara pazardan başka verilmesi gereken yarım günlük izinler.

h) İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis, kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler.

ı) İşçilerin evlenmelerinde üç güne kadar, ana veya babalarının, eşlerinin, kardeş veya çocuklarının ölümünde üç güne kadar verilecek izinler.

j) İşveren tarafından verilen diğer izinler ile 65 inci maddedeki kısa çalışma süreleri.

k) Bu Kanunun uygulanması sonucu olarak işçiye verilmiş bulunan yıllık ücretli izin süresi.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.25. İhale dokümanında günlük olarak belli sayıda personelin idarenin iş yerinde bulunması gerektiğine ilişkin düzenleme yapılan ihalelerde, 4857 sayılı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca izne hak kazanan işçilerin izin hakları idarenin belirleyeceği takvim çerçevesinde kullandırılacak ve izin kullanan işçiler fiilen çalışan işçi sayısına dahil kabul edileceğinden, izin kullanan işçilerin yerine başka işçilerin getirilerek sayının tamamlanması talep edilmeyecektir. İdarelerin, ihale konusu işte çalıştırılması istenen personel sayısını bu hususu dikkate alarak belirlemeleri gerekmektedir. Ayrıca idareler ve yükleniciler, işçilerin yıllık ücretli izin haklarını kullanmasına ilişkin olarak 4857 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinde öngörülen yükümlülüklere uymak zorundadır.” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamasına göre 4857 sayılı Kanun’un 53, 54 ve 55’inci maddeleri uyarınca izne hak kazanan işçilerin izin haklarının idarenin belirleyeceği takvim çerçevesinde kullandırılması gerekmekte olup, izin kullanan işçiler fiilen çalışan işçi sayısına dâhil kabul edilecektir.

Yapılan incelemede idare tarafından Teknik Şartname’de hastalık, mazeret ve sıhhi izin vb. nedenlerle personelde eksilme olması durumunun düzenlendiği, Sözleşme Tasarısı’nda ise yüklenicinin idarenin talebine rağmen Teknik Şartname’de belirlenen sayıda personeli çalıştırmaması halinde (yıllık izin, vizite hariç) ceza öngördüğü, bu durumda her iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde ihale dokümanında yıllık izinli personel yerine başka personel getirilmesinin istenmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin konuya ilişkin iddiası yerinde bulunmamıştır.

  1. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında işin tamamı için ilgili mevzuat gereğince ödenecek her türlü vergi (KDV hariç), resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, giyim ve sigorta giderleri istekliye ait olup teklif fiyatına dahil edilecektir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Fiyat Farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1. Fiyat farkında 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların değişik 6 ıncı maddesi çerçevesinde uygulama yapılacaktır.

(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.

(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

(3) Uygulama ayına ilişkin aylık ücret bordrosunda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı ile idari şartnamede idarece öngörülen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı arasında farklılık olması halinde, bu değişiklik fiyat farkı hesabında dikkate alınır.” düzenlemesine,

Sözleşme Tasarısı’nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde “14.1. Yüklenici, gerek sözleşme süresi, gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz.

14.2. Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır.

Fiyat farkında 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların değişik 6 ıncı maddesi çerçevesinde uygulama yapılacaktır.

(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.

(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

(3) Uygulama ayına ilişkin aylık ücret bordrosunda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı ile idari şartnamede idarece öngörülen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı arasında farklılık olması halinde, bu değişiklik fiyat farkı hesabında dikkate alınır

14.3. Sözleşmede yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartname’nin 25.1’inci maddesinin atıfta bulunduğu 29 numaralı dipnotta “İdareler, ihale edilecek hizmetin özelliğine göre, sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderlerinden hangilerinin, isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olması gerektiğini bu maddede belirteceklerdir.” açıklaması yer almaktadır. Anılan maddenin ardından gelen 25.2’nci maddede ise “25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” düzenlemesi yer almaktadır.

Diğer taraftan idare tarafından fiyat farkına ilişkin yapılan düzenleme incelendiğinde 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar”ın değişik 6’ıncı maddesi çerçevesinde uygulama yapılacağı anlaşılmıştır.

İdari Şartname’nin 25.1 ve 25.2’nci maddeleri ile 46’ncı maddesinin farklı konuları düzenlediği, anılan Şartname’nin 46’ncı maddesinde fiyat farkına ilişkin düzenleme yapılması gerekirken 25.1 ve 25.2’nci maddelerinde yapılacak düzenlemenin fiyat farkı ile ilgisi bulunmadığı, yukarıda aktarılan açıklamalar çerçevesinde idare tarafından İdari Şartname’nin anılan maddeleri ile Sözleşme Tasarısı’nın aktarılan maddesinin mevzuata uygun olarak düzenlendiği ve söz konusu maddeler arasında herhangi çelişkinin olmadığı sonucuna varılmış olup başvuru sahibinin konuya ilişkin iddiası yerinde bulunmamıştır.

  1. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdarece bahse konu ihaleye ilişkin İdari Şartname’nin 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının belirtildiği, anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde işçilik ücreti ile yol ve giyecek giderine ilişkin düzenleme yapıldığı, birim fiyat teklif cetvelinin,

Sıra No

Açıklama

Birimi

İşçi Sayısı

Ay/Gün/Saat

1

Vasıflı Personel (Gözetmen Sorumlusu ) (Brüt Asgari Ücretin %55 Fazlası) (1 Kişi)

İşçi X Ay

1,00

36

2

Vasıflı Personel (Kimyasala Maruz Kalan, Ağır İşte Çalışan, Terzi) (Brüt Asgari Ücretin %10 Fazlası) (52 Kişi)

İşçi X Ay

52,00

36

3

Vasıflı Personel (Gözetmen) (Brüt Asgari Ücretin %35 Fazlası) (17 Kişi)

İşçi X Ay

17,00

36

4

Vasıfsız Personel (Brüt Asgari Ücret) (502 Kişi)

İşçi X Ay

502,00

36

5

Vasıflı Personel (Özellikli Birimlerde Çalışan) (Brüt Asgari Ücretin %20 Fazlası) (156 Kişi)

İşçi X Ay

156,00

36

6

Vasıflı Personel (Şoför) (Brüt Asgari Ücretin %35 Fazlası) (6 Kişi)

İşçi X Ay

6,00

36

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Gözetmen Sorumlusu)

Gün

27

2

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Kimyasala Maruz Kalan, Ağır İşte Çalışan, Terzi)

Gün

1.209

3

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Gözetmen)

Gün

264

4

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Vasıfsız Personel)

Gün

8.013

5

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Özellikli Birimlerde Çalışan)

Gün

3.960

6

İdari Şart. 25.3.1 Mad. Bel. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (Şoför)

Gün

81

şeklinde düzenlendiği görülmüştür.

Öte yandan, Teknik Şartname’nin “Akdeniz Üniversitesi Hastaneleri temizlik ihalesine makine parkı, araç ve gereçleri asgari özellikleri” başlıklı maddesinde “1- 11 adet geniş yüzeyler için kombine yer yıkama ve emme makinesi.

  • Makinelerin beraberinde 200 adet beyaz, 100 adet kırmızı, 100 adet siyah renkte yıkama pedi olmalıdır.

8- 6 adet cam silme teleskopu ( Aparatları ile beraber).

18- 80 adet Mikrofiltreli Elektrikli toz süpürgesi.

  • Makinelerin beraberinde 1000 adet mikrofiltreli süpürgelere uygun, orijinal süpürge torbası olmalıdır.

20- 15 adet Hepa ve Ulpa Filtreli Elektrikli Süpürge

  • Makinelerin beraberinde 500 adedi hepa filtreli süpürgelere uygun, 100 adedi ulpa filtreli süpürgelere uygun, orijinal süpürge torbası olmalıdır.

23- 200 adet Kaygan Zemin Uyarı Levhası.

24- 10 Adet Sırtta Taşınan Uzun Kablolu Elektrikli Süpürge

  • Makinelerin beraberinde 500 adet sırt süpürgelerine uygun, orijinal süpürge torbası olmalıdır.

26- 3 Adet Emniyet Kemeri ve Kask Takımı

NOT: …

Hizmetin yürütülmesi esnasında gerekli olan her türlü araç, gereç, sarf malzemeleri ve makine parkının bakım, onarım, yakıt giderleri yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.22’nci maddesinde “Brüt asgari ücret veya üzerinde ücret ödenmesi öngörülen personelin varsa nakdi yol ve yemek bedeli dahil aylık (78.12 nci maddeye göre gün üzerinden teklif alınan hallerde günlük) ücreti, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü ve yılbaşı günü) yapılacak çalışmalara ilişkin ücretler ile engelli işçi ücreti gibi ayrı ayrı hesaplanması gereken her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması, malzeme giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi zorunludur. Ayrıca, ayni teklif verileceği belirtilen yemek ve yol giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi esastır. Ancak, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasına göre işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kaleminin/kalemlerinin bulunduğu personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesinin birim fiyat teklif cetvelinde, bu iş kalemi/kalemleri kapsamındaki işlerde çalıştırılmak üzere ihale dokümanında asgari sayısı belirtilen personele ilişkin maliyetlere işçilik kaleminde değil, ait olduğu iş kalemi içerisinde yer verilecek ve istekliler de tekliflerini buna göre sunacaklardır.

Bununla birlikte, söz konusu personelin fazla çalışma yapması ve/veya ulusal bayram ve/veya genel tatil günlerinde çalıştırılması öngörülüyor ise, 78.8. maddesine göre çalışılacak gün ve personel sayısı ile toplam fazla çalışma saati belirlenirken, bu personel de dikkate alınmak suretiyle maliyet hesaplaması yapılarak ulusal bayram ve genel tatil günleri iş kalemi ile fazla çalışma iş kalemine dahil edilecektir.

Teklif fiyatına dahil edilmesi öngörülen malzemelerin tamamı tek bir iş kalemi olarak kabul edilmek suretiyle birim fiyat teklif cetvelinde malzeme için tek bir satır açılması halinde “birim” sütununda “ay” veya “gün” ibaresine yer verilecek, her bir malzeme için ayrı satır açılması halinde ise “birim” sütununa malzemenin türüne göre adet, kg, lt, m, kutu, paket vb. yazılacak ve “miktar” sütununda işin toplam süresi boyunca kullanılması öngörülen malzeme miktarı (toplam adet, kg, lt, m, kutu, paket vb.) belirtilerek teklif alınacaktır.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in 78.30’uncu maddesinde “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.

b) İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir.

c) Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir.

ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78.22’nci maddesinde, sarf malzemesi niteliğindeki temizlik malzemeleri için birim fiyat teklif cetvelinde satır açılması gerektiğine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş, 78.30'uncu maddesinde ise %4 sözleşme ve genel giderlerin hangi bileşenlerden oluştuğu belirtilmiş ve “amortisman” da bu genel giderler arasında sayılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği'nde yapılan açıklamalardan, temizlik sarf malzemeleri maliyetlerinin %4 sözleşme ve genel giderler arasında sayılan “amortisman” içinde değerlendirilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Teknik Şartname’nin aktarılan maddesinde yapılan düzenlemede, amortismana tabi olmayan sarf malzemelerine, amortismana tâbi makine ve ekipmanlar arasında yer verilmesine karşın personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihalelerinde amortismana tâbi olmayan sarf malzemelerinin teklif fiyata dahil edilmesi gerektiği, bu itibarla Teknik Şartname’nin aktarılan maddesinde yer alan amortismana tâbi olmayan sarf malzemelerine ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılmamasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, ihale konusu temizlik işi kapsamında yüklenici tarafından işyerinde bulundurulması gereken ekipmanda kullanılacak sarf malzeme giderlerinin isteklilerce fiyatlandırılabilmesi için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin konuya ilişkin iddiası yerinde bulunmuştur.

  1. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Temizlik Periyotları” başlıklı bölümünde, “…h- Cam Temizliği: Her cam kirlendiği zaman temiz bir şekilde silinmiş olup, 15 günde bir aynı cam silinmiş olacaktır. Cam temizleyicilerin emniyet kemeri, kaskı olmadan yüklenici tarafından çalıştırılması yasak olup, sorumluluk yükleniciye ait olacaktır.

Dış cepheden silinmesi gereken camlar için cam asansörü temin edilecektir.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Temizlikte Uyulması Gerekli Kurallar” başlıklı bölümünde “…Her birimin camları ve çerçeveleri, yağmurlu havalar dışında en geç 15 günde bir kez silinecektir. Gerektiğinde idarenin isteği üzerine gösterilen yerler tekrar silinecektir. Yüklenici cam işçilerinin güvenliğini mutlaka sağlamış olacaktır. Her birimde bütün tuvalet lavabo ve banyolar sürekli olarak temiz tutulacak, yüzeylerde kireç ve pas birikmesine meydan verilmeyecektir. Tuvalet kapıları kesinlikle yıkanmayacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Söz konusu cam temizliği işinin ihale konusu işe ait İdari Şartname’nin teklifi fiyata dâhil olan giderleri düzenleyen 25’inci maddesinde belirtilmediği ve birim fiyat teklif cetvelinde de yer verilmediği görülmüş olup Teknik Şartname’nin anılan düzenlemesinden, periyodik olarak (en az 15 günde bir kez) binaların iç ve dış cephe cam ve çerçevelerin temizliğinin yüklenici tarafından yapılacağı, bu kapsamda dış cephedeki camların temizliğinin cam asansörü ile yerine getirileceği, ayrıca, yüklenici tarafından cam temizleyicilerin emniyet kemerleri ve kaskları olmadan çalıştırılmasının yasak olduğu, söz konusu duruma ilişkin sorumluluğun yükleniciye ait olacağı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.30’uncu maddesinde “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.

b) İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir.

c) Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir.

ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.” açıklaması yer almaktadır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na istinaden çıkarılan Maliye Bakanlığı’nın 333 ve 339 seri no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ile iktisadi kıymetlerin faydalı ömürleri ve amortisman süreleri ilan edilmiştir. Bahsi geçen 333 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’ne göre asansörler (yük, insan vb.) amortismana tabi iktisadi kıymetler arasında sayıldığı ve faydalı ömrünün 10 yıl olarak belirlendiği görülmüş olup, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.30’uncu maddesinde yer alan açıklamalar gereğince personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde amortisman giderlerinin %4 oranındaki sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alacağı belirtildiğinden idare tarafından İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde cam asansörü giderine yer verilmemesinin ve birim fiyat teklif cetvelinde anılan ekipmana ilişkin ayrı bir satır açılmamasının mevzuata aykırılık teşkil etmediği anlaşılmış, bu itibarla başvuru sahibinin konuya ilişkin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3.2. Yemek ve yol giderleri:

- İhale konusu hizmetin yerine getirilebilmesi için istenilen personelin yiyeceği bir öğün yemek İdarenin yemekhanesinden ücretsiz olarak idarece karşılanacaktır.

- İhale konusu hizmetin yerine getirilebilmesi için istenilen personelin yol giderleri istekli tarafından teknik şartnamede belirtilen güzergahlara göre ayni olarak karşılanacak olup, teklif fiyata dahildir. Bir kişinin yol gideri 26 gün üzerinden hesaplanacaktır.

- İhale konusu hizmetin yerine getirilebilmesi için istenilen personelin teknik şartnamede ayrıntıları belirlenen giyim giderleri yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacaktır ve teklif fiyata dahildir.…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Servis Sağlanma Şartları” başlıklı bölümünde “Yüklenici, yüklenici işçilerinin ulaşımlarını hastane idaresinin belirleyeceği vardiyalara göre geliş gidişlerini sağlamakla sorumludur. Servisi kullanacak sürücünün kılık kıyafeti, davranışları konusunda idarenin direktiflerinin dışına çıkmayacak. Servis yapacak aracın idare tarafından görülerek onaylanması ayrıca servis şoförünün işe giriş dosyası idareye verilecektir.

Servis araçları 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümlerine uygun olacak, araçlarda teknik ve ilk yardım malzemeleri personel sayısı dikkate alınarak hazırda bulundurulacaktır. Servise konulacak araçlar en az 2010 model araç tipi, yetişkin insanların rahatlıkla inip binebileceği, oturma düzenine göre düzenlenmiş ve klimalı olacaktır. Araçların ısıtma, soğutma, klima ve havalandırma sistemi, koltuk ve döşemesinin hasarsız tam ve eksiksiz olmalı, klima ve havalandırma sistemi yeterli olmayan araçlar Yüklenici tarafından değiştirilmelidir.

Yüklenici, çalıştırılan kişi sayısı kadar kişinin ulaşımını, aşağıda belirtilen servis güzergahlarına göre karşılayacaktır. Güzergahların 1 aylık toplam kilometresi 71.000 km dir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’deki söz konusu başlık altında yüklenicinin, çalıştırılan kişilerin ulaşımını sağlamakla yükümlü olduğu, ulaşımın Şartname’de kriterleri belirtilen araçlarla, belirtilen servis güzergâhlarına göre karşılanacağının düzenlendiği ve hastaneye geliş-gidiş ile ilgili farklı güzergâhlar ile güzergâhların bir aylık toplam km bilgisinin belirtildiği görülmüştür.

Anılan düzenlemelerden, personelin ulaşımının yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacağı ve yüklenicinin personeli bulunduğu yerden idarece belirlenen saatlere göre hastaneye taşıyacağı anlaşılmıştır. Başvuru sahibi tarafından Şartname’de belirlenen gidiş ve geliş saatlerinde ve güzergâhlarda servisten yararlanacak personel sayılarının her güzergâh için ve her gidiş-geliş saati için ayrı ayrı belirtilmediği, dolayısıyla servis araçlarının niteliklerinin anlaşılamadığı iddia edilmekteyse idarece farklı güzergâhlar ile güzergâhların bir aylık toplam km bilgisine yer verildiği diğer taraftan idarenin her güzergâhtan yararlanacak personel sayısını önceden belirlemesinin beklenemeyeceği, kaldı ki idare tarafından servise konulacak araçların en az 2010 model araç tipi, yetişkin insanların rahatlıkla inip binebileceği, oturma düzenine göre düzenlenmiş ve klimalı olacağına yönelik düzenleme yapıldığı ve bunun haricinde bir sınırlama getirilmediği, bu itibarla aracın diğer niteliklerini isteklilerin basiretli tacir sıfatı ile öngörerek tekliflerini buna göre oluşturması gerektiği ve bu hususun isteklilerin teklif vermesine engel teşkil etmediği sonucuna varılmış olup başvuru sahibinin konuya ilişkin iddiası uygun bulunmamıştır.

  1. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasında “Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında da “… İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz” açıklaması yer almaktadır.

İnceleme konusu iddiaya, idareye şikâyet dilekçesinde yer verilmediği; şikâyet dilekçesinde yer alan iddialara eklenerek Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusunda yer verildiği anlaşıldığından, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde söz konusu iddiaya ilişkin başvurunun şekil yönünden reddine karar verilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim