SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2015/UH.I-2934

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2015/UH.I-2934

Karar Tarihi

5 Kasım 2015

İhale

2015/99865 İhale Kayıt Numaralı "Eüaş Hirfanlı ... aşıma Hizmeti Ve 3 Adet Araç Kiralama," İhalesi


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2015/065
Gündem No : 41
Karar Tarihi : 05.11.2015
Karar No : 2015/UH.I-2934
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Dr. Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Yumuş Turizm İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. - Çalıkıran Turizm Taş. Oto. San. ve Tic. A.Ş.,

Cevizlidere Caddesi No: 135-C Dikmen/ ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü Hirfanlı ve Yöresi Hes İşletme Müdürlüğü,

İşletme Müdürlüğü Sosyal Sitesi 40300 Kaman/KIRŞEHİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/99865İhale Kayıt Numaralı “EÜAŞ Hirfanlı ve Yöresi Hes İşletme Müdürlüğüne Bağlı Hirfanlı Hes ve Kapulukaya Hes İçin Kısmı Teklife Açık Olarak 4 Kısımda, 2 Yıl Süreli 6 Araç İle Personel Taşıma Hizmeti ve 3 Adet Araç Kiralama” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Elektrik Üretim A.Ş Genel Müdürlüğü Hirfanlı ve Yöresi Hes İşletme Müdürlüğü tarafından 27.08.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “EÜAŞ Hirfanlı ve Yöresi Hes İşletme Müdürlüğüne Bağlı Hirfanlı Hes ve Kapulukaya Hes İçin Kısmı Teklife Açık Olarak 4 Kısımda, 2 Yıl Süreli 6 Araç İle Personel Taşıma Hizmeti ve 3 Adet Araç Kiralama,” ihalesine ilişkin olarak Yumuş Turizm İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. - Çalıkıran Turizm Taş. Oto. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının 18.09.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.09.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.10.2015 tarih ve 80602 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.10.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2015/2553 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

  1. Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.- Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının sunmuş olduğu birim fiyat teklif cetveli ile ilgili açıklamanın mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki, anılan isteklinin birim fiyat teklif cetvelinde A ve B grubu için teklif verdiği, birim fiyat teklif cetvelinde grupların toplam tutarlarının yazılmadığının idarece katılan firmalara okunduğu, standart formda genel toplam için ayrı bir satır açılmasına rağmen grupların toplam tutarlarının yazılmasının standart form ve cetvel hatası olduğunu gösterdiği, bu durumun şekil yönünden hatalı olduğu, ayrıca birim fiyat teklif cetvelinde toplam tutar yazmadığından teklif mektubu ve teklif cetvelinde yazan tutarın uyuşmadığı gerekçesi ile de anılan İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, anılan isteklinin teklif mektubunun ihale dokümanındaki standart forma uygun olmadığı, sunulan teklifin şekli, kapsamı ve niteliğinin ihale dokümanını kapsayacak şekilde hazırlanmadığı, teklif mektubunda aritmetik ve yuvarlama hataları olmasına rağmen söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmadığı, teklif mektubu ve teklif cetvelinin her sayfasının ihale üzerinde bırakılan İş Ortaklığının tüm ortakları tarafından imzalanmadığı, teklifin reddedilmesi gerektiği,

  2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin uygun olmadığı, özel sektörde faaliyet gösteren bir firma ile yapılan sözleşme ve faturaların sunulduğu, benzer iş olarak kabul edilecek işler kapsamında olmadığı, anılan istekli tarafından sunulan sözleşmede fatura kestiği firmanın kendi SSK’lı personelini mi veya bir kamu kurumundan yapılan personel taşıma hizmetinde mi çalıştırıldığının belli olmadığı, alt yüklenici sözleşmesinin sunulduğu, kamu kurumunda verilen personel taşıma hizmetinde Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti.nin kenidisine ait araçlarla alt yüklenici olarak hizmet verdiği, sözleşme yaptığı firmanın kendi SSK’lı personelini taşımadığı veya Samanyolu Kolejlerine (Atlantik Eğitim Kurumları) vermiş olduğu öğrenci taşıma işi ile ilgili olduğu, öğrenci taşıma işinde veliler ile birebir yapılan sözleşmelerin geçerli olduğu, ihalede sunulan iş deneyim belgesinin gerçeği yansıtmadığı, ayrıca Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti. sunduğu resmi iş deneyim belgesinin EKAP kodlu olmadığı ve benzer iş deneyim belgeleri kapsamında olmadığı,

  3. Anılan isteklinin İş Ortaklığı Beyannamesinin standart forma uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İhalenin şikayete konu 1’inci kısmına 8 isteklinin teklif verdiği, 1 isteklinin teklifinin teklif mektubunda yer alan toplam fiyat kısmında rakamla yazılan fiyat ile yazıyla yazılan fiyat arasında fark olduğu, 1 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına süresi içinde cevap vermediği gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.- Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının üzerinde ihalenin bırakıldığı, başvuru sahibi Yumuş Turizm İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. - Çalıkıran Turizm Taş. Oto. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin hazırlanması ve sunulması” başlıklı 30’uncu maddesinin ikinci fıkrasında “Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur. Mal alımı ihalelerinde, ihale dokümanında alternatif teklif verilebileceğine dair hüküm bulunması halinde, alternatif tekliflerde aynı şekilde hazırlanarak sunulur.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve teklif mektuplarının şekli” başlıklı 53’üncü maddesinde (1) Başvuru ve teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar esas alınarak hazırlanır.

(2) Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:

a) Yazılı olması.

b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi.

c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması.

ç) Üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması.

d) Türk vatandaşı gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, Türkiye’de faaliyet gösteren tüzel kişilerin vergi kimlik numarasının belirtilmesi.

e) Ad ve soyadı veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması.

(3) Ortak girişim olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya yetki verdikleri kişilerce imzalanması gerekir…..

(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.”hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekindeki “KİK015.3/H” numaralı “Birim Fiyat Teklif Mektubu” isimli standart formun 4’üncü maddesinde; “4) İhale konusu işi, bu teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemi için teklif ettiğimiz birim fiyatlar üzerinden Katma Değer Vergisi hariç [Teklif edilen toplam bedel, para birim belirtilerek rakam ve yazı ile yazılacaktır.] bedel karşılığında yerine getireceğimizi kabul ve taahhüt ediyoruz.” ifadesi yer almaktadır.

Anılan formun söz konusu madde ile ilgili olan 2 no’lu dipnotunda ise “Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalede, 6’ncı madde aşağıdaki şekilde düzenlenecektir: “6) İhale konusu işin; [ekteki cetvelde yer alan kısmını/ekteki cetvelde yer alan kısımlarını] bu teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemi için teklif ettiğimiz birim fiyatlar üzerinden Katma Değer Vergisi hariç [Teklif edilen toplam bedel, para birim belirtilerek rakam ve yazı ile yazılacaktır.] bedel karşılığında yerine getireceğimizi kabul ve taahhüt ediyoruz.” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aritmetik hata ve yuvarlama” başlıklı 16.5’inci maddesinde “16.5.1. Birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda hata olması durumunda aritmetik hata olduğu kabul edilecek ve teklif doğrudan değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalelerde, isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak, teklif verdiği diğer kısımlar üzerinden ihale sonuçlandırılacaktır….” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: EÜAŞ Hirfanlı ve Yöresi HES İşletme Müdürlüğüne bağlı Hirfanlı HES ve Kapulukaya HES için kısmı teklife açık olarak 4 kısımda, 2 yıl süreli 6 araç ile personel taşıma hizmeti ve 3 adet araç kiralama,

b) Miktarı ve türü: 6 adet araçla personel taşıma ve 3 adet araç kiralama hizmeti alımı” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif mektubunun şekli ve içeriği” başlıklı 23’üncü maddesinde “23.1. Teklif mektupları, ekteki form örneğine uygun şekilde yazılı ve imzalı olarak sunulur.

23.2. Teklif Mektubunda;

a) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi,

b) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması,

c) Kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması,

ç) Türk vatandaşı gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının, Türkiye'de faaliyet gösteren tüzel kişilerin ise vergi kimlik numarasının belirtilmesi,

d) Teklif mektubunun ad, soyadı veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması,

zorunludur.

23.3. İş ortaklığı olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya yetki verdikleri kişiler tarafından imzalanması gerekir.”düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca birim fiyat teklif almak suretiyle yapılan bütün ihalelerde kısmî teklife açık olup olmamasına bakılmaksızın tek birim fiyat teklif mektubu sunulması, ayrıca kısmî teklife açık olan ihalelerde, birim fiyat teklif cetvelindeki teklif verilen kısımlara ait tutarların toplamının, birim fiyat teklif mektubunun son maddesindeki ilgili yere yazı ve rakamla yazılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Kısmi teklife açık olarak yapılan şikayete konu ihalede, 1’nci kısımda ihale üzerinde bırakılan Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.- Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının birim fiyat teklif mektubu ve eki cetvel incelendiğinde; ihalenin 1 ve 2’nci kısmına teklif verildiği, birim fiyat teklif cetvelinde öngörülen iş kalemleri için teklif edilen tutarların çarpım ve toplamında herhangi bir hata bulunmadığı, teklif verilen 1 ve 2’nci kısımla ilgili olarak “kısım toplam tutarı”nın ayrı ayrı birim fiyat teklif cetvelinde belirtildiği, ancak iki kısmın “Genel toplamı”na birim fiyat teklif cetvelinde yer verilmemekle birlikte, kısımlara ilişkin toplam tutarın birim fiyat teklif mektubunun son maddesine yazı ve rakamla yazıldığı anlaşılmıştır.

Buna göre birim fiyat teklif cetvelinde “genel toplam” (767.720,00 TL) belirtilmemekle birlikte, kısımlara ilişkin toplam tutarların (1’inci kısım:508.000,00 TL, 2’inci kısım:259.720,00 TL) belirtildiği ve iki kısmın toplamına birim fiyat teklif mektubunda yazı ve rakamla yer verildiğinin görüldüğü ve tutarlarda bir uyumsuzluk olmadığı, söz konusu eksikliğin teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca sunulan birim fiyat teklif mektubu ve cetvelinin ihale dokümanı ekinde yer alan standart forma (KİK015.3H) uygun olduğu, teklifin kapsam ve nitelik olarak ihale dokümanını kapsayacak şekilde hazırlandığı anlaşılmış olup, birim fiyat teklif mektubunun idarece uygun kabul edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan ihale üzerinde bırakılan istekli Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.- Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının sunmuş olduğu birim fiyat teklif mektubu ile birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, her sayfada ortakların her ikisinin de imzasının ve kaşesinin bulunduğu görülmüştür.

Diğer taraftan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Standart Form – KİK015.3/H no’lu Birim Fiyat Teklif Cetvelinin (4) no’lu dipnotunda “Hesaplama yapılırken her iş kaleminin miktar sütunundaki/sütunlarındaki rakam/rakamlar ile teklif edilen birim fiyat çarpılarak o iş kalemine ait teklif tutarı bulunacaktır” açıklaması yer almaktadır. Buna göre Birim Fiyat Teklif Cetvelinde hesaplama yapılırken miktar ve teklif edilen birim fiyatın çarpılarak o iş kalemine ilişkin teklif tutarı bulunacak olup, teklif mektubu ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelinin incelenmesi sonucunda gerek her bir iş kaleminde gerekse genel toplamda herhangi bir aritmetik hata bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası da yerinde görülmemiştir.

  1. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin 7.5’inci maddesinde “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 30'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.

İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde, iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. İş ortaklığında teknolojik ürün deneyim belgesini sunan ortağın kendisine ait iş deneyim tutarına ilişkin asgari yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. Konsorsiyum ortağının teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde ise, belgeyi sunduğu kısım veya kısımlar için iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir.” düzenlemesine yer verildiği,

Aynı Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde benzer işi tanımının “Kamu Kurum Kuruluşlarında veya özel sektörde yapılmış olan;

-Sürücülü araç kiralama hizmetleri veya,

-Her türlü motorlu kara ulaşım araçları ile personel, yolcu veya öğrenci taşıma hizmetleri” şeklinde belirlendiği görülmüştür.

1’inci kısımda ihale üzerinde bırakılan Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.- Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklif fiyatının 508.000,00 TL olduğu, teklif fiyatına göre en az 152.400,00 TL’lik iş deneyim belgesi sunulması gerektiği, söz konusu iş deneyim belgesinin 106.680,00 TL’lik kısmının (%70 hisse oranı ile) pilot ortak Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti., 45.720,00 TL’lik kısmının özel ortak Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulması gerektiği,

Anılan İş Ortaklığının pilot ortağı Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsik için sunulan belgeler incelendiğinde;

Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.nin GMT Genel Makine Tasarım İmalat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti. ile 20.02.2012 tarihinde akdedilmiş personel taşıma işine ait sözleşme, KDV hariç toplam tutarı 222.860,00 TL olan Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 21 adet fatura sunulduğu görülmüştür.

Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu özel sektöre yapılmış işe ilişkin sözleşmenin konusunun “01.03.2012-28.02.2013 tarihleri arasında Ankara’da oturan “taşıtan”a ait personelin taşıma işinin “taşıyan” tarafından aşağıda belirtilen araçlar (c servis plakalı 2008 model ve üzeri klimalı 17+1 kişilik) güzergahlarda taşıma hizmet alım işidir.” olduğu görülmüştür.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre benzer iş; “ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan işlerdir.” olarak tanımlanmıştır.

Başvuru konusu ihalede, işin adının “EÜAŞ Hirfanlı ve Yöresi HES İşletme Müdürlüğüne bağlı Hirfanlı HES ve Kapulukaya HES için kısmı teklife açık olarak 4 kısımda, 2 yıl süreli 6 araç ile personel taşıma hizmeti ve 3 adet araç kiralama” işi olduğu, idarece benzer iş tanımının “Kamu Kurum Kuruluşlarında veya özel sektörde yapılmış olan;-Sürücülü araç kiralama hizmetleri veya, -Her türlü motorlu kara ulaşım araçları ile personel, yolcu veya öğrenci taşıma hizmetleri” şeklinde belirlendiği görülmektedir. Bu kapsamda inceleme konusu ihaleye ait işin tanımı ile benzer iş tanımı dikkate alındığında, Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyim belgesini tevsik etmek amacıyla sunulan sözleşmeye konu işin nitelik, personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellikler taşıdığı değerlendirildiğinden sunulan sözleşmeye konu işin hem ihale konusu işe hem de benzer iş tanımına uygun olduğu ve başvuru sahibinin bu konudaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimini gösteren diğer belgeler ve bu belgelerde aranacak kriterler” başlıklı 47’nci maddesinde “(1) Gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan her türlü kurum ve kuruluşa bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen işlerde, iş deneyim belgesi düzenlenemez. Bu durumda, bitirilen işlere ilişkin iş deneyiminin belgelendirilmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır:

(a) Yurtdışında gerçekleştirilen işler hariç bu madde kapsamında yer alan işlerde; sözleşme ve bu sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen; fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri veya serbest meslek makbuzu nüshaları ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak o işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgeler, iş deneyimini gösteren belgelerdir. Aday veya istekli, iş deneyimini gösteren bu belgeleri başvuru veya teklifi kapsamında sunar. Bu maddede belirtilen işler için iş deneyim belgesi düzenlenmiş olsa bile, ihale komisyonunca dikkate alınamaz.

(e) Birim fiyat üzerinden bağıtlanan ve toplam sözleşme tutarı bulunmayan süresi belirli bir sözleşmeye dayalı olarak ve sözleşme süresi içinde gerçekleştirilen işin tutarını gösteren faturalardaki tutarların toplamı, toplam sözleşme tutarı olarak kabul edilir.

(f) İş deneyimini gösteren belgelerin değerlendirilmesinde varsa fiyat farkları ile KDV hariç olarak belirlenen tutarlar dikkate alınır…” hükmü yer almaktadır.

Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu özel sektöre yapılmış işe ilişkin sözleşmede;

“Taraflar:

A-Başkent Organize Sanayi Bölgesi 23. Cad. No:8 Maliköy-Sincan/Ankara adresinde mukim, G.M.T. Genel Makine Tasarım İmalat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti. “Taşıtan” olarak adlandırılır.

B-Ergenekon Mah. Suadiye Cad. No:8/A Yenimahalle/Ankara adresinde mukim Konvoy Grup Turizm İnsan Kaynakları Oto Kirlm. Temz. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. “Taşıyan” olarak adlandırılır.

Sözleşmenin konusu:

01.03.2012-28.02.2013 tarihleri arasında Ankara’da oturan “taşıtan”a ait personelin taşıma işinin “taşıyan” tarafından aşağıda belirtilen araçlar (c servis plakalı 2008 model ve üzeri klimalı 17+1 kişilik) güzergahlarda taşıma hizmet alım işidir.

Güzergah

Araç Kapasiteli (C Plakalı)

Günlük fiyat+KDV

Keçiören/Maliköy

17+1 kişilik

200,00 TL + KDV

Dışkapı-Ulus/ Maliköy

17+1 kişilik

200,00 TL + KDV

Batıkent/Maliköy

17+1 kişilik

190,00 TL + KDV

Sincan/Maliköy

17+1 kişilik

190,00 TL + KDV

Sözleşmenin süresi:

…01.03.2012- 28.02.2013 tarihleri arasında geçerlidir…” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmü doğrultusunda Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsik için sunulan sözleşmede tarafların, işe başlama ve bitiş tarihinin, işin birim fiyatının belirtildiği, işin süresi içerisinde kalmak üzere 21 adet (31.03.2012, 30.04.2012, 31.05.2012 tarihlerinde birer fatura, diğer aylarda ikişer fatura) fatura düzenlendiği, faturaların tamamının Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından GMT Genel Makine Tasarım İmalat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlendiği, sunulan faturaların SMMM tarafından kaşeli ve imzalı olduğu görülmüş olup, gerek sözleşme ve gerekse faturalarda aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan anılan istekli tarafından sunulan özel sektör ile yapılan sözleşmenin “Sözleşme maddeleri” başlığı altında “3.Araç ve sürücüler Karayolları İl Trafik kanunu hükümlerine uymak ve istenilen belgeleri temin etmek zorundadır.

5.Servis taşımasında çalışan şoförlerin Ehliyet-SRC belgeleri olması ve ticari araç sürmeye uygun olmalıdır.” düzenlemelerinden sözleşme konusu iş kapsamında şoför çalıştırıldığının anlaşıldığı, ancak başvuruya konu ihale kapsamında yerine getirilecek olan işte tam zamanlı olarak münhasıran şoför istihdam edilmesi ve dolayısıyla söz konusu iş için yüklenicinin ayrı bir işyeri bildiriminde bulunmasının gerekmediği anlaşılmış olup, bu durumda ilgili mevzuatına göre sözleşme konusu işte çalıştırılan personeli gösteren bir SGK belgesinin sunulmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, personel çalıştırıldığını tevsiken SGK internet sitesinden alınmış belge sunulmaması hususunun bir aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş bitirme belgelerinin EKAP üzerinden düzenlenmesi” başlıklı Ek Madde 1’de “(1) İş bitirme belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından 31/8/2014 tarihinden sonra düzenlenecek olan iş bitirme belgelerinin EKAP üzerinden düzenlenerek kayıt edilmesi zorunludur.” hükmü getirildiği, ancak pilot ortak Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından özel sektöre taahhüt edilen iş kapsamında sözleşme sunulduğu için söz konusu sözleşmenin EKAP kaydı olamayacağından, başvuru sahibinin, Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu resmi iş deneyim belgesinin EKAP kodlu olmadığı iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.- Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının özel ortağı Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsik için sunulan belgeler incelendiğinde;

Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti.nin Neşem Tur. Turz. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile 20.04.2014 tarihinde akdedilmiş personel taşıma işine ait sözleşme, KDV hariç toplam tutarı 88.804,00 TL olan Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 12 adet fatura sunulduğu,

Anılan istekli tarafından sunulan özel sektöre yapılmış işe ilişkin sözleşmede;

“Taraflar:

A-Vatan Cad. Korkmaz Sok. No:3/5 Sincan/Ankara adresinde mukim Neşem Tur. Turz. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. “Taşıtan” olarak adlandırılır.

B-Umut Mah. Seyran Cad. No:106/8 Seyranbağları/Ankara adresinde mukim Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. “Taşıyan” olarak adlandırılır.

Sözleşmenin Konusu:

01.05.2014-30.04.2015 tarihleri arasında Taşıtanın servis taşıma işini yaptığı, 3.üncü Hava İkmal Komutanlığı personelinin aşağıda belirtilen araçlar (c servis plakalı 2010 model ve üzeri) güzergahlarda taşıma hizmet alımı işidir.

Güzergah

Araç Kapasitesi

Günlük fiyat+KDV

Mamak / Hava İkmal Kmt.

22+1 kişilik

150,00 TL + KDV

Etlik –Esertepe/ Hava İkmal Kmt.

29+1 kişilik

230,00 TL + KDV

Sözleşmenin süresi:

01.05.2014- 30.04.2015 tarihleri arasında geçerlidir…” düzenlemelerinin yer aldığı,

Buna göre Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsik için sunulan sözleşmede tarafların, işe başlama ve bitiş tarihinin, işin birim fiyatının belirtildiği, işin süresi içerisinde kalmak üzere 12 adet fatura düzenlendiği, faturaların tamamının Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından Neşem Tur. Turz. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlendiği, sunulan faturaların SMMM tarafından kaşeli ve imzalı olduğu görülmüştür.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyim belgesi ve teknolojik ürün deneyim belgesinin düzenlenme koşulları” başlıklı 45’inci maddesinde “(3) Alt yüklenicilerin iş bitirme belgesi almak amacıyla yapacakları başvurularda; yüklenici ile alt yüklenici arasında imzalanan bedel içeren sözleşmenin ve bu sözleşme kapsamında düzenlenen fatura örneklerinin veya bu örneklerin noter, serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerinin veya serbest meslek makbuzu nüshalarının ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerinin, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak alt yüklenici ile yüklenici arasında imzalanan sözleşme konusu işte personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgelerin sunulması zorunludur.

(4) Bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen ve kabulü yapılan işlerde gerçekleştirilen işin parasal tutarının sözleşme bedeline oranına bakılmaksızın yüklenici iş bitirme belgesi, ihale dokümanında alt yüklenici çalıştırılabileceği öngörülen işlerde, belgeyi düzenlemeye yetkili kurum veya kuruluşun onayı ile çalıştırılan alt yükleniciler tarafından gerçekleştirilen iş kısımları için ise, alt yüklenici iş bitirme belgesi düzenlenir.

(7) Belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhüt edilen işlerin alt yüklenicileri için; sözleşmesinin tamamını bir bütün olarak gerçekleştirip bitirmek ve idare tarafından o işin kısmî kabulü veya esas sözleşmeye konu işin kabulü yapılmak şartıyla, yaptıkları işin esas sözleşme fiyatları ile hesaplanan tutarını geçmemek üzere, kendi sözleşmelerinde yazılı bedel esas alınır. Yüklenici ile alt yüklenici arasında yapılan sözleşmelerde, nevi itibariyle bir işin baştan sona yapılmasının öngörülmesi zorunludur. Birden fazla alt yüklenici olması durumunda, alt yüklenicilere verilecek iş deneyim belgelerinin tutarlarının toplamı asıl işin toplam sözleşme bedelini aşamaz.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler ve benzer işe ilişkin hususlar” başlıklı 72’nci maddesinde “72.5. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45 inci maddesi çerçevesinde, ihale dokümanında alt yüklenici çalıştırılabileceği öngörülen işlerde, belge düzenlemeye yetkili kurum veya kuruluşun onayı ile çalıştırılan alt yükleniciler için; sözleşmesinin tamamını bir bütün olarak gerçekleştirip bitirmek ve idare tarafından o işin kısmî kabulü veya esas sözleşmeye konu işin kabulü yapılmak şartıyla, yaptıkları işin esas sözleşme fiyatları ile hesaplanan tutarını geçmemek üzere, kendi sözleşmelerinde yazılı bedel esas alınarak “Alt Yüklenici İş Bitirme” belgesi düzenlenecektir. Ancak, belge düzenlemeye yetkili kurum veya kuruluşun onayı alınmaksızın çalıştırılan alt yükleniciler için alt yüklenici iş deneyim belgesi düzenlenemeyecek ve bu kapsamdaki işler idarelerce iş deneyimi olarak kabul edilemeyecektir.

72.6. Alt yüklenicilerin iş bitirme belgesi almak amacıyla iş sahibi idareye yapacakları başvurularda; yüklenici ile alt yüklenici arasında imzalanan bedel içeren sözleşmenin ve bu sözleşme kapsamında düzenlenen fatura örneklerinin veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM veya vergi dairesi onaylı suretlerinin veya serbest meslek makbuzu nüshalarının ya da bu nüshaların noter, SM, YMM, SMMM veya vergi dairesi onaylı suretlerinin, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak alt yüklenici ile yüklenici arasında imzalanan sözleşme konusu işte personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgelerin sunulması gerekmektedir.”açıklaması yer almaktadır.

Buna göre inceleme konusu ihaleye ait işin tanımı ile benzer iş tanımı dikkate alındığında, Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyim belgesini tevsik etmek amacıyla sunulan sözleşmeye konu işin hem ihale konusu işe hem de benzer iş tanımına uygun olduğu ve başvuru sahibinin, sunulan belgenin benzer iş tanımına uygun olmadığı iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan özel sektöre yapılmış işe ilişkin sözleşmenin konusunun “01.05.2014-30.04.2015 tarihleri arasında Taşıtanın servis taşıma işini yaptığı, 3.üncü Hava İkmal Komutanlığı personelinin aşağıda belirtilen araçlar (c servis plakalı 2010 model ve üzeri) güzergahlarda taşıma hizmet alımı işidir.” olduğu görülmüş olup, 19.10.2015 tarih ve 2139 sayılı kurum yazısı ile 3. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığından “01.05.2014-30.04.2015 tarihlerini kapsayan bir tarihte, Neşem Tur. Turizm Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile personel taşıma hizmet alımı işi kapsamında sözleşme imzalanıp imzalanmadığı, imzalandı ise sözkonusu işe ait Sözleşme, İdari Şartname ve Teknik Şartname” nin gönderilmesi istenmiştir.

3. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığının 26.10.2015 tarih ve 2207 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.10.2015 tarihli yazısı ekinde gönderilen 2013/190493 İKN’li Personel Taşıma Hizmet alımı işine ilişkin İdari Şartname, Teknik Şartname ve Sözleşmenin incelenmesi neticesinde; 3. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı’nın 2013/190493 İKN’li Personel Taşıma Hizmeti işi ihalesinin ikinci kısmı için Neşem Tur. Turizm Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile 14.04.2014 tarihinde sözleşmenin imzalandığı ve 07.05.2014 tarihinde işe başlandığı,

Anılan ihaleye ait İdari Şartname’nin “Alt yükleniciler” başlıklı 18’inci maddesinde “18.1. ihale konusu hizmetin tamamı veya bir kısmı alt yüklenicilere yaptırılamaz.” düzenlemesinin yer aldığı anlaşılmıştır.

Buna göre Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından şikayete konu ihaleye sunulan özel sektöre yapılmış işe ilişkin sözleşmenin konusu ve 3. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı ile yapılan yazışma ekindeki belgeler dikkate alındığında, söz konusu işin kamu kurumuna taahhüt edilen bir iş kapsamında alt yüklenici sıfatıyla gerçekleştirildiğinin anlaşıldığı, bu durumda yukarda aktarılan Yönetmelik hükmü gereğince alt yüklenici iş bitirme belgesi sunulması gerekirken sözleşme ve fatura ile yapılan tevsik işleminin uygun olmadığı anlaşılmış olup, özel ortak Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsik için sunulan sözleşme ve faturaların uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Netice itibarıyle şikayete konu ihalenin 1’inci kısmı üzerinde bırakılan Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti. – Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından iş deneyimini tevsik amacıyla sunulan belgelerin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmış olup, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş ortaklığı” başlıklı 32’nci maddesinde “(1) Birden fazla gerçek veya tüzel kişi iş ortaklığı oluşturmak suretiyle her türlü ihaleye katılabilir.

(2) İş ortaklığını oluşturanlar, hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte yapmak üzere ortaklık yapar.

(3) İş ortaklığı, başvuru veya teklifiyle birlikte pilot ortağın da belirlendiği İş Ortaklığı Beyannamesini vermek zorundadır.

(4) İş ortaklığında en çok hisseye sahip ortak, pilot ortak olarak gösterilmek zorundadır. Ancak bütün ortakların hisse oranlarının eşit olduğu veya diğer ortaklara göre daha fazla hisse oranına sahip ve hisseleri birbirine eşit olan ortakların bulunduğu iş ortaklığında ise bu ortaklardan biri pilot ortak olarak belirlenir. Ortakların hisse oranları İş Ortaklığı Beyannamesinde gösterilir.

(5) İş ortaklıklarının ihaleye katılabilmek için sunacakları belgelerin belirlenmesinde ve yeterlik kriterlerine ilişkin değerlendirmede, bu Yönetmeliğin İkinci Kısmında yer alan düzenlemeler esas alınır.

(6) İhalenin iş ortaklığı üzerinde kalması halinde iş ortaklığı tarafından, sözleşmenin imzalanmasından önce noter onaylı ortaklık sözleşmesinin idareye verilmesi zorunludur. Bu sözleşmede, ortakların hisse oranları ve pilot ortak ile diğer ortakların işin yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu açıkça belirtilir.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7.1’nci maddesinin (f) bendinde, “İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

f) İsteklinin ortak girişim olması halinde, bu Şartname ekinde yer alan standart forma uygun iş ortaklığı beyannamesi” düzenlemesi yer almaktadır.

1’inci kısımda ihale üzerinde bırakılan Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.- Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından teklif zarfı kapsamında sunulan belgelerin incelenmesi neticesinde, iş ortaklığı beyannamesinin sunulduğu, söz konusu belgenin İdarece doküman ekinde verilen standart forma uygun olduğu, pilot ortak ve özel ortağın ve ortaklık oranlarının belirtildiği, her iki ortak tarafından kaşeli ve imzalı olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin bu konudaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Konvoy Grup Tur. Tic. Ltd. Şti.- Dulkadiroğlu Tur. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Dr. Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim