KİK Kararı: 2014/UY.III-3888
Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin
Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.
Karar Bilgileri
Kamu İhale Kurumu Kararı
2014/UY.III-3888
28 Kasım 2014
2014/68704 İhale Kayıt Numaralı "Merkezi Derslik Binası Yapım İşi" İhalesi
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/079
Gündem No : 35
Karar Tarihi : 28.11.2014
Karar No : 2014/UY.III-3888
Untitled
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Mahmut GÜRSES
Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY
BAŞVURU SAHİBİ:
Soylu Dek. İnş. Taah. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Emitek İnş. Mek. El. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,
Bahçelievler Mah. 19.Sokak No:16/3 Çankaya/ANKARA
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Nevşehir Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı,
2000 Evler Zübeyde Hanım Cad. No:1 50300 NEVŞEHİR
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/68704İhale Kayıt Numaralı “Merkezi Derslik Binası Yapım İşi” İhalesi
KURUMCA YAPILAN İNCELEME:
Nevşehir Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 15.08.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Merkezi Derslik Binası Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Soylu Dek. İnş. Taah. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Emitek İnş. Mek. El. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 29.09.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.10.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.10.2014 tarih ve 33966 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.10.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/3004 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Acerler İnş. Taah. Mad. Müh. Nak. ve Sar. Tic. Ltd. Şti., Önal İnş. Eml. Taah. Müh. İnş. Malz. Tem. Hay. San. Tic. Ltd. Şti., Şifa İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Cemaller İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Altındağ İnş. Tur. Tic. A.Ş., Alba Müh. Müş. İnş. A.Ş., RG İnş. En. Tah. San. Tic. Ltd. Şti., Kontaş İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., Septioğlu İnş. Mad. Taah İm. İt. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti., Erka İnş. Müh. Mim. Hay. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Ulu İnş. Tur. San. ve Tic .Ltd. Şti., Z-A İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., Asım Dereçiçek-Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Arslanlar İnş. Teks. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Yapı Tek Pro. Müh. Mim. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Alver İnş. San. ve Tic. Şti.- Özver İnş. Tic. San. A.Ş. İş Ortaklığı ve Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Oğulhan İnş. Tur. Proje San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olmak üzere 17 istekliye ilişkin olarak,
-
İstekliler tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin özel sektöre ait olduğu, bu itibarla söz konusu iş deneyim belgelerinin geçersiz olduğu, söz konusu iş deneyim belgelerinin İdari Şartname’de benzer iş grubu olarak belirlenen B/III grubu kapsamında yer almadığı, iş deneyim belgeleri kapsamında farklı iş gruplarının da yer aldığı, istekliler tarafından iş deneyim belgelerinin hangi grupta olduğuna dair tevsik edici belgelerin sunulmadığı, iş deneyimini tevsik için sunulan mezuniyet belgelerinin sürelerinin ve söz konusu belgelerin ekinde yer alan ortaklık durum belgelerinin mevzuatta aranan şartları karşılamadığı,
-
Teklif mektuplarını imzalayan kişilerin teklif vermeye yetkili olmadığı, imza sirkülerlerinin ve yetki belgelerinin sürelerinin dolduğu, Ticaret Sicil Gazetelerinin şirketlerin son durumunu göstermediği,
-
İstekliler tarafından sunulan bilançoların Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne uygun şekilde düzenlenmediği, cari oranın ve özkaynak oranının uygun şekilde hesaplanmadığı, bilançoların hesap dönemlerinin ve onaylanma usullerinin mevzuata aykırı olduğu,
-
İstekliler tarafından sunulan İsteklinin iş hacmini gösteren belgelerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne uygun şekilde düzenlenmediği, ilgili tutarların mevzuatta yer alan oranları karşılamadığı, sunulan belgelerin mevzuata uygun şekilde onaylanmadığıiddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
- Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:
7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,
b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,
c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,
ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,
d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,
işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 100'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.
İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.
7.5.2. Bu bent boş bırakılmıştır.
7.5.3. Bu bent boş bırakılmıştır.
7.5.4. Bu bent boş bırakılmıştır.
7.6. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler:
11.06.2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yapım İşlerinde benzer iş grupları tebliği” EK-1 deki tabloda belirtilen (B III) Grubu İşler
7.6.1. Mezuniyet belgeleri/diplomalar: İnşaat Mühendisi”düzenlemesi yer almaktadır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin (b) bendinde benzer işin, ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibarıyla benzer özellikteki işleri ifade edeceği hüküm altına alınmıştır.
Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 2’nci maddesinde “Yapım işlerinde benzer işlerin belirlenmesinde ve değerlendirilmesinde aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:
…
2.5. (Ek-1)’de yer alan listedeki işlerin bünyesinde olan ancak, yapının bir parçası olarak tek başına ihale edilecek olan işler için benzer iş belirlemesi yapılırken, ihale konusu iş ve/veya işlere ilişkin iş deneyim belgeleri sunulabileceği gibi ihale konusu işi de içeren iş deneyim belgelerinin de sunulabileceğinin belirtilmesi gerekmektedir. İhale konusu işe ilişkin iş deneyim belgesi yerine ihale konusu işi de içeren bir iş deneyim belgesi sunulduğu ve ihale konusu iş tutarının iş deneyim belgesi üzerinden tespit edilemediği hallerde, ihale konusu iş tutarının tespit edilebileceği bilgi ve belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur. Örneğin; bir binanın sadece sıhhi tesisat yapımına ilişkin bir ihaleye CI grubuna ait iş deneyim belgesi sunan aday veya istekliler katılabileceği gibi kapsamında sıhhi tesisat işleri olan BIII grubu bir binaya ilişkin iş deneyim belgesi sahibi aday veya istekli de katılabilecektir. Benzer şekilde bir tünel yapım işi ihalesine AII grubu iş deneyim belgesi sahibi aday veya istekli katılabileceği gibi örneğin kapsamında tünel yapım işi olan AVIII grubu iş deneyim belgesi ile de aynı ihaleye katılmak mümkündür.
…
2.8. Birden fazla gruptan işleri içeren iş deneyim belgelerinde, ihale konusu işe benzer nitelikteki işler değerlendirmeye alınır. Örneğin; bir rekreasyon alanı yapım işinde, iş kapsamında BIII grubuna giren bir bina inşasının da gerçekleştirilmesi durumunda; iş deneyim belgesi sahibi, BIII grubu işleri ayrıştırılmak suretiyle BIII grubu iş deneyimi istenen bir ihaleye katılabilecektir…” açıklamaları yer almaktadır.
Yapılan incelemede,
Şifa İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Kocaeli Merkez 2000 kişilik Öğrenci Yurdu ve Sosyal Tesisleri İnşaat Yapım İşi” ne ilişkin iş denetleme belgesinin,
Cemaller İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Kartal Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Darülaceze Vakfı Kartal Huzurevi inşaatı yapım işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin,
Altındağ İnş. Tur. Tic. A.Ş. tarafından sunulan teklif kapsamında, MSB İnşaat Emlak Daire Başkanlığı tarafından düzenlenen “Siirt 3. Komando Tugayı Tesisleri İnşaatı işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin,
RG İnş. En. Tah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Adalet Bakanlığı Teknik İşler Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen “Eskişehir H Tipi Ceza infaz Kurumuna ek bina yapım işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin,
Asım Dereçiçek-Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan teklif kapsamında, İş Ortaklığı’nın Pilot ortağı Asım Dereçiçek’e ait İnşaat Mühendisliği diplomasının ve Kars İl Özel idaresi tarafından düzenlenen “Kars Sarıkamış Köyü İ.Ö.O. 5 derslik ek bina yapım işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin, İş Ortaklığı’nın özel ortağı Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ilişkin olarak ise Türkiye Hentbol Federasyonu tarafından düzenlenen “Spor salonu ve kompleksi inşaatı (2090 kişilik salon, kamp eğitim merkezi ve sosyal tesisi” işine iş deneyim belgesinin,
Arslanlar İnş. Teks. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Yapı Tek Pro. Müh. Mim. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, İş Ortaklığı’nın Pilot ortağı Arslanlar İnş. Teks. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait Başbakanlık TOKİ tarafından “İstanbul Halkalı 2. Bölge 912 konut, adaiçi ve genel altyapı ile çevre düzenlemesi inşaatı işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin, İş Ortaklığı’nın özel ortağı Yapı Tek Pro. Müh. Mim. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ilişkin olarak ise Kartal Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü tarafından “Kartal Belediyesi Hizmet Binası Yapım işi” ne iş deneyim belgesinin,
Kontaş İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Aydın Valiliği Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü Tarafından düzenlenen “500 kişilik öğrenci yurt binası işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin,
Septioğlu İnş. Mad. Taah İm. İt. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, TİKA Başkanlığı Kabil Program Koordinatörlüğü tarafından düzenlenen “Kabil İli Askeri Lise Kompleksi İnşaatı Yapım İşi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin,
Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan teklif kapsamında, İş Ortaklığı’nın Pilot ortağı Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.’ye ait Erzurum Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Erzurum Universiade Arena Olimpik Spor Kompleksi yapım işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin, İş Ortaklığı’nın özel ortağı Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. nin %51 ortağı olan İsmet Kartal’ a ait inşaat Mühendisliği diplomasının ve Yapı İşleri 4. Bölge Müdürlüğü tarafından Kütahya E Tipi Cezaevi İkmal İnşaatı” işine ilişkin iş deneyim belgesinin,
Alver İnş. San. ve Tic. Şti.- Özver İnş. Tic. San. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan teklif kapsamında, İş Ortaklığı’nın Pilot ortağı Alver İnş. San. ve Tic. Şti.nin %51 ortağı Zafer Toklu’ya ait MSB Ankara İnşaat Emlak ve Nato Enformasyon Bölge Başkanlığı tarafından “TSK Rehabilitasyon ve Bakım Merkezi inşaatı işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin, İş Ortaklığı’nın özel ortağı Özver İnş. Tic. San. A.Ş.’ye ilişkin olarak ise Başbakanlık TOKİ tarafından düzenlenen Aile Sağlık Merkezi İnşaatı işine ilişkin iş deneyim belgesinin,
Erka İnş. Müh. Mim. Hay. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Çankırı Karatekin Üniversitesi Yapı işleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından düzenlenen “1. Etap Fen ve Uygulamalı Birimler Fakültesi İnşaatı Yapım İşi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin,
Ulu İnş. Tur. San. ve Tic.Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Antalya Muratpaşa Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğü tarafından düzenlenen “İşyeri İnşaatı Yapım İşi”ne ilişkin ilişkin sözleşme tarihi 31.10.2011, belge tutarı 11.500.000,00 TL olan iş deneyim belgesinin,
Z-A İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Başbakanlık TOKİ tarafından “İlköğretim okulu, lise, çok amaçlı salon işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin,
Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Oğulhan İnş. Tur. Proje San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan teklif kapsamında, İş Ortaklığı’nın Pilot ortağı Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen “43 ada 1 parsel 14.845 m2 konut inşaatı yapım işi”ne ilişkin, sözleşme tarihi 06.01.2000, belge tutarı 2.581.520,00 TL olan iş deneyim belgesinin, İş Ortaklığı’nın özel ortağı Oğulhan İnş. Tur. Proje San. Tic. Ltd. Şti.ye ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Kahramanmaraş Göksun 300 kişilik prefabrik öğrenci yurdu inşaatı işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin,
Acerler İnş. Taah. Mad. Müh. Nak. ve Sar. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Milli Eğitim Bakanlığı Projeler Koordşnasyon Merkezi Başkanlığı tarafından düzenlenen “Ankara ili 44 ilköğretim okulunun rehabilitasyonu ve ek derslik inşaatları yapım işi”ne ilişkin iş bitirme belgesinin,
Önal İnş. Eml. Taah. Müh. İnş. Malz. Tem. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Kaman Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen, “2 blok 66 daire + 2 dükkân inşaat” yapım işine ilişkin iş bitirme belgesinin,
Alba Müh. Müş. İnş. A.Ş. tarafından sunulan teklif kapsamında, Bahçelievler Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen “Çoban çeşme belediye hizmet binası tamamlama inşaatı yapım işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir.
a) İstekliler tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin özel sektöre ait olduğu, bu itibarla söz konusu iş deneyim belgelerinin geçersiz olduğu iddiasına yönelik olarak yapılan inceleme:
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar” başlıklı 43’üncü maddesinde “(1) İş deneyim belgeleri; yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak, Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) gerçekleştirilen işler için, iş sahibi tarafından düzenlenir ve sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından onaylanır.
(2) Gerçek kişilere veya yukarıda belirtilenler dışındaki tüzel kişilere gerçekleştirilen işler için, belediye sınırları veya mücavir alan içinde ilgili belediye tarafından, belediye sınırları veya mücavir alan dışında ilgili bayındırlık ve iskan il müdürlüğü tarafından, ilgili mevzuatı uyarınca yapı denetimi veya kabulü bunların dışındaki kuruluşlar tarafından yapılan işlerde ise bu mevzuat uyarınca yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenlenir. Belediyenin ilgili birimi tarafından düzenlenen iş deneyim belgeleri belediye başkanı veya yetkili birim amiri tarafından, bayındırlık ve iskan il müdürlüğünce düzenlenenler ise, valilik tarafından onaylanır…” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in “Belge için başvuru” başlıklı 45’inci maddesinde “(1) İş deneyim belgesi talebinde bulunanlar, yaptıkları işi veya görevi tevsik amacıyla, dilekçelerine aşağıda sayılan belgeleri ekleyerek, belge vermeye yetkili kurum veya kuruluşa başvururlar:
a) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yükleniciler için; sözleşme, hakediş raporları, biten işlerde geçici kabul tutanağı, varsa; tasfiye tutanağı, kesin hakediş raporu, keşif artış olurları ve devir sözleşmesi.
b) (Değişik:RG-7/6/2014-29023) Özel sektöre taahhütte bulunan yükleniciler için; yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesi, kat ve/veya arsa karşılığı inşaat işleri haricindeki işlerde bu belgelere ek olarak sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri…” hükmü,
Anılan Yönetmelik’in “İş deneyim belgelerinin verilmesi” başlıklı 47’nci maddesinde “(1) İş deneyim belgeleri, ilgilinin iş ve/veya mesleki tecrübesini tevsik amacıyla; yüklenicilere, yükleniciye karşı bir sözleşme ile taahhüt ettiği iş bölümünü bitiren alt yüklenicilere, mimar veya mühendis olmak şartıyla denetleme veya yönetme görevlerinde bulunanlara, talepleri halinde, aşağıdaki hükümlere göre talep tarihini izleyen 30 gün içinde belge düzenlemeye yetkili mercilerce düzenlenir ve verilir. Düzenleme koşullarını taşımayan taleplerde, aynı süre içinde başvuru sahibine bu husus gerekçeleriyle yazılı olarak bildirilir.
(2) Yüklenicilere;
a) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara tek sözleşme ile taahhüt ettikleri işler için, geçici kabulün yapılmış olması durumunda “iş bitirme belgesi”, işin ilk sözleşme bedelinin tamamlanması ve gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşarak kusursuz olarak gerçekleştirilmesi durumunda “iş durum belgesi”, sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından,
b) Yurtiçinde özel sektöre, yapılacak iş karşılığı bedel içeren bir sözleşme ile taahhüt ettikleri işler için, işi bitirmeleri durumunda “iş bitirme belgesi”, işin ilk sözleşme bedelinin tamamlanması ve gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşarak kusursuz olarak gerçekleştirilmesi durumunda “iş durum belgesi”, belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından, düzenlenir ve verilir…” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan Yönetmelik hükümlerinden, iş deneyim belgelerinin, anılan Yönetmelik’in “İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar” başlıklı 43’üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilenler dışındaki tüzel kişilere gerçekleştirilen işler için, belediye sınırları veya mücavir alan içinde ilgili belediye tarafından, belediye sınırları veya mücavir alan dışında ilgili bayındırlık ve iskan il müdürlüğü tarafından, ilgili mevzuatı uyarınca yapı denetimi veya kabulü bunların dışındaki kuruluşlar tarafından yapılan işlerde ise bu mevzuat uyarınca yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenleneceği, belediyenin ilgili birimi tarafından düzenlenen iş deneyim belgelerinin belediye başkanı veya yetkili birim amiri tarafından, bayındırlık ve iskan il müdürlüğünce düzenlenenlerin ise, valilik tarafından onaylanacağı; yurtiçinde özel sektöre yapılacak iş karşılığı bedel içeren bir sözleşme ile taahhüt edilen işler için, işin bitirilmesi durumunda “iş bitirme belgesi”nin, işin ilk sözleşme bedelinin tamamlanması ve gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşarak kusursuz olarak gerçekleştirilmesi durumunda ise “iş durum belgesi”nin belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından düzenleneceği ve verileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilen isteklilerden Ulu İnş. Tur. San. ve Tic.Ltd. Şti., Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Oğulhan İnş. Tur. Proje San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Önal İnş. Eml. Taah. Müh. İnş. Malz. Tem. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. olmak üzere 3 isteklinin özel sektöre gerçekleştirilen işlere ilişkin olarak düzenlenen iş deneyim belgesini sunduğu,
Ulu İnş. Tur. San. ve Tic.Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Antalya Muratpaşa Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğü tarafından düzenlenen, iş sahibinin “Güneş Ekspres Havacılık A.Ş.”, işin adının “İşyeri İnşaatı”, sözleşme tarihinin 31.10.2011, belge tutarının 11.500.000,00 TL olduğu iş deneyim belgesinin sunulduğu tespit edilmiş olup, söz konusu belge üzerinde yapılan incelemede mevzuata aykırı bir hususa rastlanmamıştır.
Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Oğulhan İnş. Tur. Proje San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan teklif kapsamında, İş Ortaklığı’nın Pilot ortağı Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ilişkin olarak sunulan, S.S. Bilim Ağacı Konut Yapı Kooperatifine karşı gerçekleştirmiş olduğu “43 Ada 1 Parsel 14845 m2 Konut İnşaatı İşi”ne ait Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen iş deneyim belgesine ilişkin olarak yapılan incelemede, 03.02.2014 tarihli ve 2014/UY.II-709 sayılı Kurul kararında “…İhale üzerinde bırakılan Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Veysel Tank - İlkay İnş. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nda pilot ortak olarak yer alan Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin S.S. Bilim Ağacı Konut Yapı Koop.ne karşı gerçekleştirmiş olduğu “43 Ada 1 Parsel 14845 m2 Konut İnşaatı İşi”ne ait Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş iş deneyim belgesi sunduğu, belge konusu işin ilk sözleşme bedelinin 546.000,00 TL (1999 BF ile), toplam sözleşme bedelinin 2.581.520,00 TL, işin sözleşme tarihinin 06.01.2000, iskan tarihinin 31.03.2008, belge tutarının 2.581.520,00 TL olduğu,
…
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığında pilot ortak olarak yer alan Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesi değerlendirildiğinde, belgenin düzenlenmesi aşamasında sunulması gereken faturaların idareye sunulan belgeler içerisinde yer almadığı, işin sözleşmesinde keşif bedelinin 546.000,00 TL olduğu ve %30 oranında iş artışı yapılabileceği, toplam keşif bedelinin %30’unu geçtiği takdirde yeni bir sözleşme yapılacağının düzenlenmiş olduğu, anılan mevzuat hükmü uyarınca iş deneyim belgelerinin yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak taahhüt edilen işlere ilişkin düzenlenmesi gerektiği, bu nedenle keşif artışına ilişkin düzenlenen ek sözleşmenin dikkate alınamayacağı, anılan Yönetmelik hükmü uyarınca özel sektöre gerçekleştirilen işlerde iş deneyim tutarının tespitinde; diğer belgelerin de bu tutarı doğrulaması şartıyla, işin sözleşmesinde yazılı bedeli aşmamak üzere fiilen yapılan iş tutarının dikkate alınacağı, sözleşmede iş artışına ilişkin hüküm bulunması durumunda, ayrıca sözleşme bedelinin % 10’unu aşmamak üzere tamamlanan iş tutarı da dikkate alınacağından, her ne kadar sözleşmesinde %30 keşif artışı yapılacağı düzenlenmiş ise de tutar olarak ancak sözleşme bedelinin %10 fazlası kadar ilave iş tutarının dikkate alınabileceği, bununla birlikte ilk sözleşmede belirtilen tutar ile işin tamamlanamadığı anlaşıldığından, söz konusu işin benzer iş tebliğinde belirtilen B III Grubu işler içerisinde yer alamayacağı, ayrıca söz konusu iş özel sektöre karşı gerçekleştirilen bir iş olduğundan, anılan Tebliğ açıklamalarına göre yapılan değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı sonucuna varıldığından, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.” ifadelerine yer verilerek Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ilişkin olarak sunulan söz konusu iş deneyim belgesinin uygun bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuruya konu ihaleye teklif sunan Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Oğulhan İnş. Tur. Proje San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Önal İnş. Eml. Taah. Müh. İnş. Malz. Tem. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında ise, Kaman Belediye Başkanlığı tarafından 03.01.2014 tarihinde düzenlenen, işin adının “2 blok 66 daire + 2 dükkân inşaat” yapım işi, sözleşme tarihinin 28.12.2010, hem iş sahibinin hem de yüklenicinin Önal İnş. Eml. Taah. Müh. İnş. Malz. Tem. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. olarak belirtildiği iş deneyim belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Somut olayda, şirketin kendi kendisiyle sözleşme yapmasının, kendisine karşı bir taahhütte bulunmasının ve bunun karşılığında yine kendisine karşı bir borç altına girmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Kamu ihale mevzuatında yer alan hükümler doğrultusunda iş deneyim belgelerinin bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak taahhüt edilen işler için ilgilinin iş ve/veya mesleki tecrübesini tevsik etmek amacıyla düzenlendiği açıktır. Söz konusu mevzuat uyarınca, iş deneyimini tevsik amacıyla düzenlenen belgelerin sözleşmeye dayalı olması kaydıyla düzenlenebilmesi şartı, işin taahhüt edildiği şekilde, taahhüt edilen zamanda ve işin başında taahhüt edilen fiyatlara uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığının kontrolünün yapılabilmesine olanak sağlamak amacıyla bulunmaktadır. Bu itibarla, bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleşmeyen işlerin Kamu İhale Kanunu çerçevesinde “iş deneyimi” olarak değerlendirilmesine imkân bulunmamaktadır.
Bu nedenle, Önal İnş. Eml. Taah. Müh. İnş. Malz. Tem. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesinin, bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak taahhüt edilen bir işe ilişkin olmadığı anlaşıldığından, söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
b) İş deneyim belgelerinin İdari Şartname’de benzer iş grubu olarak belirlenen B.III grubu kapsamında yer almadığı, iş deneyim belgeleri kapsamında farklı iş gruplarının da yer aldığı, istekliler tarafından iş deneyim belgelerinin hangi grupta olduğuna dair tevsik edici belgelerin sunulmadığı iddiasına yönelik olarak yapılan inceleme:
Yapılan incelemede, Acerler İnş. Taah. Mad. Müh. Nak. ve Sar. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif kapsamında, Milli Eğitim Bakanlığı Projeler Koordinasyon Merkezi Başkanlığı tarafından düzenlenen “Ankara ili 44 ilköğretim okulunun rehabilitasyonu ve ek derslik inşaatları yapım işi”ne ilişkin sözleşme tarihi 03.06.2002, yapı tekniği “betonarme, kalıp-iskele sistemi”, geçici kabul tarihi 15.01.2003, belge tutarı 4.994.000,00 TL olan iş deneyim belgesinin,
Alba Müh. Müş. İnş. A.Ş. tarafından sunulan teklif kapsamında, Bahçelievler Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen “Çoban Çeşme Belediye Hizmet Binası Tamamlama İnşaatı Yapım İşi”ne ilişkin sözleşme tarihi 21.02.2011, yapı tekniği “bina ince işleri, betonarme+çelik çatı ve yüzme havuzu”, geçici kabul tarihi 07.09.2012, belge tutarı 9.774.893,87 TL olan iş deneyim belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.
(2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için;
a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,
b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,
…
(4) Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir.” hükmü,
Anılan Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48 inci maddesinde; “(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez.
(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz.”hükmü yer almaktadır.
Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde, Ek-1: Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesinde III. Grup: Bina İşleri “1. BII. Grup işler
2. BI. ve BII. Grubu işlerin dışındaki bina işleri” olarak sayılmış, anılan Tebliğ’de “…2.4 (EK-1)’de yer alan listedeki işler ile ilgili, tamamlama, onarım, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri vb. yapım işlerine ilişkin benzer işler, yapılacak işin niteliği ile bu listedeki gruplar göz önüne alınarak ve rekabeti engellemeyecek şekilde idarelerce belirlenebilecektir.
…
2.5. (Ek-1)’de yer alan listedeki işlerin bünyesinde olan ancak, yapının bir parçası olarak tek başına ihale edilecek olan işler için benzer iş belirlemesi yapılırken, ihale konusu iş ve/veya işlere ilişkin iş deneyim belgeleri sunulabileceği gibi ihale konusu işi de içeren iş deneyim belgelerinin de sunulabileceğinin belirtilmesi gerekmektedir. İhale konusu işe ilişkin iş deneyim belgesi yerine ihale konusu işi de içeren bir iş deneyim belgesi sunulduğu ve ihale konusu iş tutarının iş deneyim belgesi üzerinden tespit edilemediği hallerde, ihale konusu iş tutarının tespit edilebileceği bilgi ve belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur. Örneğin; bir binanın sadece sıhhi tesisat yapımına ilişkin bir ihaleye CI grubuna ait iş deneyim belgesi sunan aday veya istekliler katılabileceği gibi kapsamında sıhhi tesisat işleri olan BIII grubu bir binaya ilişkin iş deneyim belgesi sahibi aday veya istekli de katılabilecektir. Benzer şekilde bir tünel yapım işi ihalesine AII grubu iş deneyim belgesi sahibi aday veya istekli katılabileceği gibi örneğin kapsamında tünel yapım işi olan AVIII grubu iş deneyim belgesi ile de aynı ihaleye katılmak mümkündür.
…
2.8. Birden fazla gruptan işleri içeren iş deneyim belgelerinde, ihale konusu işe benzer nitelikteki işler değerlendirmeye alınır. Örneğin; bir rekreasyon alanı yapım işinde, iş kapsamında BIII grubuna giren bir bina inşasının da gerçekleştirilmesi durumunda; iş deneyim belgesi sahibi, BIII grubu işleri ayrıştırılmak suretiyle BIII grubu iş deneyimi istenen bir ihaleye katılabilecektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemelerine göre idarelerce onarım, tamamlama vb. işlere ilişkin iş deneyim belgelerinin kabul edilebilmesi için ihale dokümanında buna ilişkin düzenlemenin yapılması gerekmektedir.
İncelenen ihalede, yalnızca B/III grubu kapsamındaki işlerin benzer iş olarak belirlendiği, B/III veya diğer herhangi bir gruba ait işlerle ilgili, tamamlama, onarım, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri gibi işlerin de benzer iş kapsamında kabul edileceğine ilişkin bir düzenleme yapılmadığı anlaşılmıştır.
Yapılan incelemede, Acerler İnş. Taah. Mad. Müh. Nak. ve Sar. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan “Ankara İli 44 ilköğretim okulunun rehabilitasyonu ve ek derslik inşaatları yapım işi”ne ilişkin iş deneyim belgesi ile Alba Müh. Müş. İnş. A.Ş. tarafından sunulan “Çoban Çeşme Belediye Hizmet Binası Tamamlama İnşaatı Yapım İşi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin ekinde ihale konusu iş tutarının tespit edilebileceği bilgi ve belgelerin sunulmadığı görülmüştür.
Bununla birlikte, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale komisyonlarının inceleme yetkisi” başlıklı 50’nci maddesi uyarınca, ihale komisyonunun, aday veya isteklilerce sunulan iş deneyimini gösteren belgelerde tereddüt duyulan hususlara ilişkin gerekli incelemeyi yapma yetkisi bulunmaktadır.
Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 2.8’inci maddesi uyarınca ihalede birden fazla gruptan işleri içeren iş deneyim belgesi sunulması halinde, bu iş kapsamında B/III grubuna giren bina yapımı işlerinin ayrıştırılması gerektiğinden, Acerler İnş. Taah. Mad. Müh. Nak. ve Sar. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan “Ankara İli 44 ilköğretim okulunun rehabilitasyonu ve ek derslik inşaatları yapım işi”ne ilişkin iş deneyim belgesi ile Alba Müh. Müş. İnş. A.Ş. tarafından sunulan “Çoban Çeşme Belediye Hizmet Binası Tamamlama İnşaatı Yapım İşi”ne ilişkin iş deneyim belgelerine konu iş kapsamında B/III grubuna giren bir bina inşasının da gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti amacıyla 04.11.2014 tarihli ve 2292 ve 2310 sayılı yazılarla anılan belgeleri düzenleyen idarelerden bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir.
Acerler İnş. Taah. Mad. Müh. Nak. ve Sar. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan “Ankara İli 44 ilköğretim okulunun rehabilitasyonu ve ek derslik inşaatları yapım işi”ne ilişkin iş deneyim belgesini düzenleyen Milli Eğitim Bakanlığı Avrupa Birliği ve Projeler Koordinasyon Daire Başkanlığı’nın 05.11.2014 tarihli ve 5055770 sayılı cevabi yazısı ekinde kesin hesap fişi ve yapılan işlerin bölümlerini gösteren icmallerin yer aldığı, anılan idarenin 10.11.2014 tarihli ve 5179604 sayılı cevabi yazısında ise belgeye konu iş kapsamında baştan sona gerçekleştirilen bina işlerinin toplamının 4.676.860,00 TL, onarım işlerinin toplamının 299.640.000 TL olduğu bilgisine yer verildiği görülmüştür. Anılan idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde belgeye konu “Ankara İli 44 ilköğretim okulunun rehabilitasyonu ve ek derslik inşaatları yapım işi” kapsamında, 4.676.860,00 TL tutarında baştan sona bina yapım işlerinin gerçekleştirildiği, başvuruya konu ihalede B/III grubu kapsamındaki işlerin benzer iş olarak belirlendiği dikkate alındığında, söz konusu belgenin idarece uygun bulunması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
Alba Müh. Müş. İnş. A.Ş. tarafından sunulan “Çoban Çeşme Belediye Hizmet Binası Tamamlama İnşaatı Yapım İşi”ne ilişkin iş deneyim belgesini düzenleyen Bahçelievler Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü’nün 06.11.2014 tarihli ve 4344 sayılı cevabi yazısı ekinde kesin kabul tutanağı, sözleşme ve kesin hakkediş belgelerinin yer aldığı, söz konusu yazıda “…söz konusu işte yeni bir bina yapılmadığı, baştan sona yapım işinin gerçekleştirilmediği, sadece betonarmesi biten binanın tamamlama işidir…” ifadesine yer verildiği görülmüştür. Anılan idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde belgeye konu “Çoban Çeşme Belediye Hizmet Binası Tamamlama İnşaatı Yapım İşi” kapsamında, baştan sona bir binanın yapım işinin gerçekleştirilmediği, belge konusu işin betonarmesi biten binaların tamamlama işi olduğu anlaşılmıştır. Başvuruya konu ihalede sadece B/III grubu kapsamındaki işlerin benzer iş olarak belirlendiği, B/III grubuna ait işlerle ilgili tamamlama/ikmal işlerinin benzer iş olarak belirlenmediği dikkate alındığında, söz konusu belgeye konu işin idarece belirlenen benzer iş tanımına uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer taraftan, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilen isteklilerden Acerler İnş. Taah. Mad. Müh. Nak. ve Sar. Tic. Ltd. Şti. ve Alba Müh. Müş. İnş. A.Ş. haricindeki istekliler tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin İdari Şartname’de benzer iş grubu olarak belirlenen B/III grubu kapsamında yer aldığı tespit edilmiştir.
c) İş deneyimini tevsik için sunulan mezuniyet belgelerinin sürelerinin ve söz konusu belgelerin ekinde yer alan ortaklık durum belgelerinin mevzuatta aranan şartları karşılamadığı iddiasına yönelik olarak yapılan inceleme:
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.6. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler: 11.06.2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yapım İşlerinde benzer iş grupları tebliği” EK-1 deki tabloda belirtilen (B III) Grubu İşler 7.6.1. Mezuniyet belgeleri/diplomalar: İnşaat Mühendisi” düzenlemesi yer almaktadır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “…(9) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağına ait olması halinde; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur.
…
(11) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere, en az beş yıldır % 51 veya daha fazla hissesine sahip mimar veya mühendis ortağının mezuniyet belgesinin sunulması durumunda; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son beş yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur.
(12) Mezuniyet belgelerinin iş deneyimini tevsik için sunulması durumunda; mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi için, başvuru veya teklif kapsamında mezuniyet belgesi sahibine ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesinin sunulması zorunludur.” hükümleri yer almaktadır.
Yapılan incelemede, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilen isteklilerden Asım Dereçiçek-Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olmak üzere 2 istekli tarafından sunulan iş deneyimine ilişkin belgeler kapsamında mezuniyet belgelerine yer verildiği,
Asım Dereçiçek-Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan teklif kapsamında, İş Ortaklığı’nın Pilot ortağı Asım Dereçiçek’e ait İnşaat Mühendisliği diplomasının sunulduğu, Asım Dereçiçek’in mezuniyet tarihinin 12.12.1977 olduğu, mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi için teklif kapsamında Kars İl Özel İdaresi tarafından düzenlenen “Kars Sarıkamış Köyü İ.Ö.O. 5 derslik ek bina yapım işi”ne ilişkin iş deneyim belgesinin sunulduğu,
Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan teklif kapsamında İş Ortaklığı’nın özel ortağı Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. nin %51 ortağı olan İsmet Kartal’ a ait inşaat Mühendisliği diplomasının sunulduğu, İsmet Kartal’ın mezuniyet tarihinin 01.11.1970 olduğu, mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi için teklif kapsamında Yapı İşleri 4. Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Kütahya E Tipi Cezaevi İkmal İnşaatı” işine ilişkin iş deneyim belgesinin sunulduğu, teklif kapsamında sunulan 08.08.2014 tarihli ortaklık durum belgesinde İsmet Kartal’ın belgenin düzenleme tarihinden önceki 5 yıl boyunca Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. nin %51 hissesine sahip ortağı olduğu ifadesinin yer aldığı, söz konusu belgenin meslek mensubu tarafından onaylı olduğu tespit edilmiştir.
Bu itibarla, Asım Dereçiçek-Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olmak üzere iki istekliye ait teklifler kapsamında yer alan ve iş deneyimi tevsik amaçlı sunulan mezuniyet belgelerine ilişkin olarak yapılan incelemede mevzuata aykırı bir hususa rastlanmamıştır.
- Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) İhalelerde aday veya isteklilerden;
a) Gerçek kişi olması halinde, kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odasından ya da esnaf ve sânatkar odasından veya ilgili meslek odasından, ilk ilan veya davet tarihinin ya da ihale veya son başvuru tarihinin içinde bulunduğu yılda alınmış, odaya kayıtlı olduğunu gösterir belgenin,
b) Tüzel kişi olması halinde, ilgili mevzuatı gereği kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odasından, ilk ilan veya davet tarihinin ya da ihale veya son başvuru tarihinin içinde bulunduğu yılda alınmış, tüzel kişiliğin odaya kayıtlı olduğunu gösterir belgenin,
c) Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesinin,
ç) Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin,
istenilmesi zorunludur.
(2) Vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması zorunludur.
(3) İş ortaklığında, iş ortaklığı beyannamesinin ve iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin her biri tarafından, ilgisine göre birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (ç) bentlerindeki belgelerin ayrı ayrı verilmesi zorunludur. Konsorsiyumda ise konsorsiyum beyannamesinin ve konsorsiyumu oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin her biri tarafından, ilgisine göre birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (ç) bentlerindeki belgelerin ayrı ayrı verilmesi zorunludur…” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu Yönetmelik’in 38’inci maddesi uyarınca; isteklilerin gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesinin, tüzel kişi olması halinde ise, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesinin, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazetelerinin veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin istenmesinin zorunlu olduğu, vekaleten ihaleye katılma halinde vekil adına düzenlenmiş ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulmasının gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Anılan Yönetmelik’in “Başvuru ve teklif mektuplarının şekli” başlıklı 54’üncü maddesinde ise teklif mektuplarının yetkili kişilerce imzalanmasının zorunlu olduğu, ortak girişim olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya yetki verdikleri kişilerce imzalanması gerektiği hükme bağlanmıştır.
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:
a) Mevzuatı gereği kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odası ya da esnaf ve sânatkar odası veya ilgili meslek odası belgesi;
-
Gerçek kişi olması halinde, kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odasından ya da esnaf ve sânatkar odasından veya ilgili meslek odasından, ilk ilan veya ihale tarihinin içinde bulunduğu yılda alınmış, odaya kayıtlı olduğunu gösterir belge,
-
Tüzel kişi olması halinde, ilgili mevzuatı gereği kayıtlı bulunduğu ticaret ve/veya sanayi odasından, ilk ilan veya ihale tarihinin içinde bulunduğu yılda alınmış, tüzel kişiliğin odaya kayıtlı olduğunu gösterir belge.
b) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi veya imza sirküleri;
-
Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesi,
-
Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri.
c) Bu Şartname ekinde yer alan standart forma uygun teklif mektubu.
ç) Bu Şartnamede belirlenen geçici teminata ilişkin geçici teminat mektubu veya geçici teminat mektupları dışındaki teminatların Saymanlık ya da Muhasebe Müdürlüklerine yatırıldığını gösteren makbuzlar.
d) Bu şartnamenin 7.4. ve 7.5. maddelerinde belirtilen, şekli ve içeriği Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde düzenlenen yeterlik belgeleri.
e) Vekaleten ihaleye katılma halinde, vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile vekilin noter tasdikli imza beyannamesi
f) İsteklinin ortak girişim olması halinde, bu Şartname ekinde yer alan standart forma uygun iş ortaklığı beyannamesi,
g) Bu bent boş bırakılmıştır,
ğ) (Mülga:26/06/2010-27623 R.G./4 md.)
h) Tüzel kişi tarafından iş deneyimi göstermek üzere sunulan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belge.
ı) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere, en az beş yıldır % 51 veya daha fazla hissesine sahip mimar veya mühendis ortağının mezuniyet belgesinin sunulması durumunda; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son beş yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belge…” düzenlemesi yer almaktadır.
Yapılan incelemede, Asım Dereçiçek-Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifi kapsamında; gerçek kişi ortağı Asım Dereçiçek’e ait odaya kayıtlı olduğunu gösterir belge ile noter tasdikli imza beyannamesinin, tüzel kişi ortak Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ilişkin odaya kayıtlı olduğunu gösterir belgenin, tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesinin ve noter tasdikli imza sirkülerinin yer aldığı,
Acerler İnş. Taah. Mad. Müh. Nak. ve Sar. Tic. Ltd. Şti., Önal İnş. Eml. Taah. Müh. İnş. Malz. Tem. Hay. San. Tic. Ltd. Şti., Şifa İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Cemaller İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Altındağ İnş. Tur. Tic. A.Ş., Alba Müh. Müş. İnş. A.Ş., RG İnş. En. Tah. San. Tic. Ltd. Şti., Kontaş İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., Septioğlu İnş. Mad. Taah İm. İt. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti., Erka İnş. Müh. Mim. Hay. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Ulu İnş. Tur. San. ve Tic .Ltd. Şti., Z-A İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklifler kapsamında; odaya kayıtlı olduklarını gösterir belgelerin, tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetelerinin ve noter tasdikli imza sirkülerlerinin yer aldığı,
Arslanlar İnş. Teks. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Yapı Tek Pro. Müh. Mim. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Alver İnş. San. ve Tic. Şti.- Özver İnş. Tic. San. A.Ş. İş Ortaklığı ve Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. -Oğulhan İnş. Tur. Proje San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan teklifler kapsamında; iş ortaklığı beyannameleri ile odaya kayıtlı olduklarını gösterir belgelerin, tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetelerinin ve noter tasdikli imza sirkülerlerinin yer aldığı, söz konusu belgelerin her bir ortak için ayrı ayrı sunulduğu,
Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Yapı-Su İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Alver İnş. San. ve Tic. Şti.- Özver İnş. Tic. San. A.Ş. İş Ortaklığı’nın pilot ortağı Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin şirketi temsil ve ilzama yetkili şirket müdürü Ahmet Erdoğan’ın ihalelere şirket adına katılma konusunda Naci Kayaoğlu’nu vekil tayin ettiği, bahse konu ihalede de Fors Yapı İnş. Taah. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. adına teklif mektubunun Naci Kayaoğlu tarafından imzalandığı, söz konusu iş ortaklığının teklifi kapsamında Naci Kayaoğlu’na ait imza beyannamesinin yer aldığı,
Ulu İnş. Tur. San. ve Tic .Ltd. Şti.nin şirketi temsil ve ilzama yetkili şirket müdürü Cemal Ulu’nun ihalelere şirket adına katılma konusunda Abdil Torlak’ı vekil tayin ettiği, bahse konu ihalede de Ulu İnş. Tur. San. ve Tic .Ltd. Şti. adına teklif mektubunun Abdil Torlak tarafından imzalandığı, söz isteklinin teklifi kapsamında Abdil Torlak’a ait imza beyannamesinin yer aldığı,
Asım Dereçiçek-Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın özel ortağı Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin şirketi temsil ve ilzama yetkili şirket müdürü Erhan Cengiz’in ihalelere şirket adına katılma konusunda Sevda Filiz’i vekil tayin ettiği, bahse konu ihalede de Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı adına teklif mektubunun Sevda Filiz tarafından imzalandığı, söz konusu iş ortaklığının teklifi kapsamında Sevda Filiz’e ait imza beyannamesinin yer aldığı görülmüştür.
Yukarıda aktarılan bilgiler ve tespitler ışığında, söz konusu isteklilerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde yer alan hükümlere ve başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde yer alan ilgili düzenlemelere uygun şekilde teklif verdikleri, teklif mektuplarını imzalayan kişi/kişilerin teklif vermeye yetkili olduklarını tevsik eden belgelerin isteklilerce sunulan teklifler kapsamında yer aldığı, söz konusu belgelerde süre yönünden bir aykırılığın bulunmadığı, anılan şirketlere ilişkin olarak sunulan Ticaret Sicil Gazetelerinin şirketlerin ortaklık durumları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlilerin son durumunu gösterdiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
- Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;
a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,
b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,
her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.
(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;
a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini,
b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi,
sunar.
(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;
a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,
ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.
(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(6) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin bilançoları için bu hesap dönemi esas alınır.
(7) Bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
(8) Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.
(9) Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve üçüncü fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” hükmünün,
İdari Şartnamenin “Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.4’üncü maddesinde “7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.
a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,
b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK024.1/Y)
sunmaları gerekmektedir.
Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;
a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,
ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.
Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.
İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.
Yapılan incelemede, itirazen şikayet başvurusuna konu edilen istekliler tarafından sunulan “Bilanço veya eşdeğer belgeler”in yukarıda aktarılan İdari Şartname düzenlemelerine ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 35’inci maddesinde yer alan hükümlere uygun olduğu, cari oranların (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) 0,75’in üzerinde olduğu, hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetlerinin dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin ise kısa vadeli borçlardan düşüldüğü, aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranlarının (öz kaynaklar/toplam aktif) 0,15’in üzerinde olduğu, hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetlerinin toplam aktiflerden düşüldüğü, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olduğu, hesaplamaların belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yapıldığı, sunulan belgelerin Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinin yedinci fıkrasında yer alan hükümlerin uygun şekilde onaylandığı, söz konusu belgelerde kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
- Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “Madde 36 – (1) (Değişik:RG-16/7/2011-27996) İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;
a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,
b) Taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını gösteren faturalardır.
(2) (Değişik:RG-16/7/2011-27996) İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin ise üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir.
(3) (Değişik:RG-16/7/2011-27996) Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda;
a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden, taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarının ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması,
b) Belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerin ön yeterlik aşaması ile Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılan ihalelerin yeterlik aşamasında; aday veya isteklinin cirosunun, yaklaşık maliyetin % 25’i ile % 35’i aralığında idarece belirlenen tutardan, taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarının ise yaklaşık maliyetin % 15’i ile % 25’i aralığında idarece belirlenen tutardan az olmaması,
gerekir. Yeterlik kriteri olarak bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan aday veya istekli yeterli kabul edilir.
(4) (Değişik:RG-16/7/2011-27996) Üçüncü fıkradaki kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(5) (Değişik:RG-16/7/2011-27996) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(6) Taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını tevsik etmek üzere; fatura örnekleri ya da bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı suretleri sunulur.
(7) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.
(8) Taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında gerçekleştirilen yapım işi faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.
(9) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır.
(10) Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
(11) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.
(12) Konsorsiyum olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından kendi kısmı için sağlanması zorunludur.
(13) Aday veya isteklinin, ortak girişimin ortağı olarak taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirdiği yapım işlerinin parasal tutarı, iş ortaklığındaki hissesi oranında, konsorsiyumda ise taahhüt edilen iş kısmı üzerinden hesaplanır.” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in “İş hacmine ilişkin belge tutarlarının güncellemesi” başlıklı 37’inci maddesinde “ (1) İş hacmine ilişkin belge tutarları aşağıdaki şekilde güncellenir:
a) Yıllık toplam ciro, gelirin elde edildiği yılın Haziran ayına ait (Değişik:RG-7/6/2014-29023,Geçerlilik:1/2/2014) endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.
b) Taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarı, fatura tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait (Değişik:RG-7/6/2014-29023, Geçerlilik:1/2/2014) endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.” hükmü bulunmaktadır.
İhale konusu işe ilişkin İdari Şartname’nin iş hacmini gösteren belgelere ilişkin 7.4.3.üncü maddesinde; “İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir;
a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,
b) Taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını gösteren faturalar.
İsteklinin cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarının ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.
Bu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
Taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını tevsik etmek üzere; fatura örnekleri ya da bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı suretleri sunulur.
Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.” düzenlemesi yer almaktadır.
Yapılan incelemede, Asım Dereçiçek-Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın tarafından sunulan iş hacmini gösteren belgeler kapsamında, özel ortak Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin gelir tablolarının sunulduğu, anılan iş ortaklığının teklif tutarının 9.850.000,00 TL, özel ortağın iş ortaklığındaki hisse oranın ise %49 olduğu dikkate alındığında, söz konusu ortak tarafından sağlanması gereken asgari cironun 1.206.625,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Anılan ortağın iş hacmine yönelik olarak sunduğu 2011 yılı cirosunun 1.473.708,61 TL, 2012 yılı cirosunun 538.599,65 TL ve 2013 yılı cirosunun 162.207,75 TL olduğu, söz konusu tutarların yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri uyarınca güncellenmesi ve ortalamasının alınması sonucunda ulaşılan tutarın 870.529,89 TL olduğu ve başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’de aranan asgari tutarı karşılamadığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
RG İnş. En. Tah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş hacmini gösteren belgeler kapsamında YMM onaylı “Yıllık Ciro Endeksleme Tablosu” adı altında düzenlenen bir belge sunulduğu, anılan belgede söz konusu şirketin 2013 yılı cirosunun başvuruya konu ihale ilan tarihi esas alınarak hesaplanan güncellenmiş tutarının 19.032.582,27 TL olduğu bilgisinin yer aldığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 36’ıncı maddesinde yer alan hükümler uyarınca, istekliler tarafından sunulabilecek “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler”in; toplam cironun gösterildiği gelir tablosu ve taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını gösteren faturalar olmak üzere iki başlık altında düzenlendiği, anılan Yönetmelik uyarınca söz konusu iki tevsik yöntemi haricinde herhangi bir belgelendirme yönteminin isteklilerin iş hacimlerini gösteren belgeler kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu itibarla, anılan Yönetmelik hükümlerine ve başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin iş hacmini gösteren belgelere ilişkin 7.4.3.üncü maddesinde yer alan düzenlemelere uygun teklif sunmayan RG İnş. En. Tah. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
İtirazen şikayet başvurusuna konu edilen diğer istekliler tarafından sunulan “iş hacmini gösteren belgeler”in yukarıda aktarılan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 36’inci maddesinde yer alan hükümlerine ve başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname düzenlemelerine uygun olduğu tespit edilmiştir.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 2.8’inci maddesi uyarınca ihalede birden fazla gruptan işleri içeren iş deneyim belgesi sunulması halinde, bu iş kapsamında B/III grubuna giren bina yapımı işlerinin ayrıştırılması gerektiğinden,
Soylu Dek. İnş. Taah. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Emitek İnş. Mek. El. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan teklif kapsamında yer alan, İş Ortaklığı’nın özel ortağı Emitek İnş. Mek. El. San. Tic. Ltd. Şti.’ye ilişkin olarak Bozok Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından düzenlenen “Sorgun Meslek Yüksekokulu İkmal İnşaatı İşi”ne ilişkin iş deneyim belgesine konu iş kapsamında B/III grubuna giren bir bina inşasının da gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti amacıyla 04.11.2014 tarihli ve 2309 sayılı yazıyla anılan belgeyi düzenleyen idarelerden bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir.
Bozok Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı’nın 10.11.2014 tarihli ve 2773 sayılı cevabi yazısı ekinde iş deneyim belgesine konu işe ilişkin yaklaşık maliyet tablosu, sözleşme metni, Teknik Şartname ve hakkediş belgelerinin yer aldığı, söz konusu yazıda “…1- Sorgun Meslek Yüksekokulu İkmal İnşaatı” adı altında yapılan iş kapsamında; betonarmesi biten ana bina bloklarının ikmal işleri ve ayrıca binaya ait konferans salonu ve spor salonu kısımlarının baştan sona yapımı ile binanın çevre düzenleme işleri yer almaktadır.2- Toplam sözleşme bedeli 3.916.199,25 TL olan işin ihaleye esas yaklaşık maliyet ve hakediş raporlarında; baştan sona gerçekleştirilmiş olan ‘konferans salonu ve spor salonu* kısımları için ayrıca bir maliyet belirtilmemiştir. Ancak Kurumunuza yapılmış olan şikâyet başvurusu incelemesine dayanak teşkil etmesi açısından konferans salonu ve spor salonuna ilişkin imalatların tutarı toplam iş tutarından ayrıştırılmıştır. Buna göre; toplam 3.916.199,25 TL tutarında olan işin, baştan sona yapılmış kısımları olan konferans salonu ve spor salonunun maliyeti 663.318,55 TL olarak hesaplanmıştır. Binanın betonarmesi tamamlanmış kısımlarının ikmal işleri ile çevre düzenlemesi işlerinin maliyeti ise 3.252.880,70 TL olarak hesaplanmıştır.” ifadesine yer verildiği görülmüştür. Anılan idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde belgeye konu “Sorgun Meslek Yüksekokulu İkmal İnşaatı İşi” kapsamında baştan sona bina yapım işi ile birlikte ikmal işlerinin de gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Başvuruya konu ihalede sadece B/III grubu kapsamındaki işlerin benzer iş olarak belirlendiği, B/III grubuna ait işlerle ilgili tamamlama/ikmal işlerinin benzer iş olarak belirlenmediği dikkate alındığında, söz konusu belgeye konu iş kapsamında gerçekleştirilen B/III Grubu işlere ilişkin tutarın İdari Şartname’de öngörülen şartları karşılamadığı, bu itibarla söz konusu İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Asım Dereçiçek-Ozan Mad. Nak. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, RG İnş. En. Tah. San. Tic. Ltd. Şti., Önal İnş. Eml. Taah. Müh. İnş. Malz. Tem. Hay. San. Tic. Ltd. Şti., Alba Müh. Müş. İnş. A.Ş., Soylu Dek. İnş. Taah. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Emitek İnş. Mek. El. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Esen Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Oğulhan İnş. Tur. Proje San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olmak üzere 6 isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi.
Mahmut GÜRSES
Başkan
Kazım ÖZKAN
II. Başkan
Ali Kemal AKKOÇ
Kurul Üyesi
Ahmet ÖZBAKIR
Kurul Üyesi
Mehmet Zeki ADLI
Kurul Üyesi
Hasan KOCAGÖZ
Kurul Üyesi
Hamdi GÜLEÇ
Kurul Üyesi
Mehmet AKSOY
Kurul Üyesi
10 Milyon+ Karar Arasında Arayın
Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.