KİK Kararı: 2014/UY.III-3218

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/062
Gündem No : 6
Karar Tarihi : 19.09.2014
Karar No : 2014/UY.III-3218
BAŞVURU SAHİBİ:
Güney Antalya Emlak Alım Satım İnşaat Gıda Tur. Taah. Tic. Ltd. Şti.

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Dsi 13.Bölge Müdürlüğü 131. Şube Müdürlüğü

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/53031 İhale Kayıt Numaralı "Antalya 13 Bölge Ve 131 Şube Bina Tesisleri Onarımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Untitled

DSİ 13. Bölge Müdürlüğü 131. Şube Müdürlüğü tarafından 20.06.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Antalya 13 Bölge ve 131 Şube Bina Tesisleri Onarımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Güney Antalya Eml. Alım Sat. İnş. Gıda Tur. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin 01.08.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.08.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.08.2014 tarih ve 26865 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.08.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/2481 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Untitled

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdarece tekliflerinin aşırı düşük olduğu tespit edilerek açıklama istenildiği, ancak aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin hesaplamalarda hata bulunduğundan idarece gönderilen yazı ekindeki belgelerin eksik olduğu,

Kendi tekliflerinde toplam maliyetleri sırasıyla 1.200,00 TL ve 2.500,00 TL olan İnş-7 ve İnş-8 poz numaralı iş kalemlerinin yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri/grupları arasında yer almasının ve bunlara ilişkin açıklama istenilmesinin, bu iş kalemlerine ilişkin olarak yaklaşık maliyet hesabında öngörülen birim fiyatların afaki olduğunu gösterdiği,

Söz konusu iki iş kalemi için açıklama istenilirken, bahse konu imalatlardan daha yüksek maliyetli olan bazı iş kalemlerine yönelik açıklama istenilmediği, bu itibarla idarece hesaplamaların hatalı yapıldığı ve açıklama istenilmeyecek iş kalemlerine ilişkin olarak açıklama istenildiği, açıklama istenilecek iş kalemlerine ilişkin olarak ise açıklama istenilmediği,

İdare tarafından açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri listesinin, sıralı analiz girdileri listesinin yazı ekinde gönderilmediği, zira idarenin bu hesaplamaları yapmadığı veya eksik yaptığı, bu nedenle isteklilerden tekrar aşırı düşük açıklaması istenilmesi gerektiği,

İdarece yaklaşık maliyetin 2013 yılı fiyatları dikkate alınarak hesaplandığı, yaklaşık maliyetin 2014 yılı fiyatlarına güncellenerek, bu güncel tutar üzerinden hesaplamaların yapılması gerektiği,

Bu nedenlerle hesaplamalar yeniden yapılarak, bu hesaplamalara göre kendilerinden tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinin gerekli olduğu,

2. Aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmadığı, ancak açıklamalarının yeterli olduğu,

3. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı, şöyle ki;

- İşçilik fiyatlarına ilişkin olarak 2014 yılı ücretlerinin dikkate alınması gerektiği halde, 2013 yılı ücretlerinin dikkate alındığı,

- Analizlerdeki işçilik miktarlarının olması gerekenden düşük olduğu,

- Maliyet bileşenleri arasında sigorta, vergi, iş güvenliği, sözleşme karar pulu, sözleşme damga vergisi, damga vergisi ve şantiye giderlerinin gösterilmediği veya eksik gösterildiği,

- İnş-18 ile İnş-36 poz numaralı iş kalemleri için öngörülen fiyatlar çok düşük olduğundan, bu iş kalemlerine ilişkin birim fiyat ve proforma faturaların gerçeği yansıtmadığı,

- İnş-29 poz numaralı iş kalemi analizinin eksik düzenlendiği, analiz oluşturulurken ısı ve suyun dikkate alınmadığı,

- Yükleme, boşaltma ve nakliye bedellerinin gösterilmediği veya eksik gösterildiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İhale işlem dosyası incelendiğinde, başvuru sahibinden 30.06.2014 tarihli yazıyla aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve açıklanması istenilen iş kalemlerinin söz konusu yazıda belirtildiği, başvuru sahibince ise 14.07.2014 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulduğu görülmektedir.

Öte yandan, ihale komisyonu kararı ve eki tutanaklardan görüldüğü üzere, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 36’ncı maddesi uyarınca, ihale tarihi olan 20.06.2014’te yaklaşık maliyetin açıklandığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden isteklilerin, Kanun’da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde, her ne kadar başvuru sahibinin yaklaşık maliyete ilişkin olarak iddia ettiği hususlar yaklaşık maliyetin içeriğine yönelik olsa da, iddianın temelini yaklaşık maliyetin hatalı olduğu konusunun oluşturduğu, 4734 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesi uyarınca ise yaklaşık maliyet ihale tarihinde gerçekleştirilen ilk oturumda açıklandığından, yaklaşık maliyet ve içeriğinin ihale tarihi itibarıyla öğrenildiği veya öğrenilmiş sayıldığının kabulünün gerektiği belirtilmelidir.

Bununla birlikte, başvuru sahibinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin olarak idarece tanzim edilen yazı ve bu yazının içeriğiyle ilgili olarak iddia edilen hususların da, bu yazının başvuru sahibince tebellüğ edildiği tarihte farkına varılmıştır.

Bu itibarla, şikâyetçi tarafından idareye yapılan şikâyet başvurusu tarihinin 01.08.2014 olduğu göz önünde bulundurulduğunda, yaklaşık maliyete ilişkin hususlar bakımından ihale tarihi olan 20.06.2014 tarihinden, aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin yazı ve içeriğiyle ilgili hususlar bakımından ise bahse konu yazının tebellüğ tarihinden (yazının tanzim tarihi olan 30.06.2014 ile başvuru sahibinin açıklamalarını sunma tarihi olan 14.07.2014 tarihi arasında) itibaren on gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından, birinci iddiaya ilişkin olarak başvurunun süre yönünden reddinin gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihalenin ilan edildiği tarihte yürürlükte bulunan 4734 sayılı Kanun'un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38'inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu tarihte yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklamaları,

Aynı Tebliğ’in “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…” açıklamaları yer almaktadır.

Yapılan incelemede, idare tarafından 30.06.2014 tarihli yazılarla üç istekliden 21 adet iş kalemine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, açıklama sunmayan bir istekli ile sunmuş olduğu açıklamalar uygun bulunmayan başvuru sahibinin tekliflerinin reddedildiği ve 18.07.2014 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararı ile ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen Mercan İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyasından, idare tarafından anılan Tebliğ’in 38.1’inci maddesine uygun şekilde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyeti oluşturan tüm iş kalemleri tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği sıralı iş kalemleri listesinin hazırlandığı ve yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan 21 adet iş kalemine yönelik açıklama istenildiği tespit edilmiştir.

Öte yandan, bahse konu 38.1’inci maddede idarelerce yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında hazırlanması gerektiği belirtilen sıralı analiz girdileri tablolarının ihaleyi yapan idare tarafından hazırlanmadığı ve aynı Tebliğ’in 45.1.2.3’üncü maddesi uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması istenilirken bildirilmesi gereken açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin ilgili isteklilere bildirilmediği görülmüştür.

İsteklilerce sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğunun incelenebilmesi için öncelikle, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere idarece yapılacak işlemlerin mevzuata uygun şekilde yapılmış olması, açıklama yapılması istenilecek/istenilmeyecek iş kalemlerinin/iş gruplarının ve analiz girdilerinin Tebliğ açıklamalarına uygun şekilde belirlenmesi ve isteklilere gönderilen yazılarda açıklama istenilen iş kalemlerinin/iş gruplarının ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirtilmiş olması gerekmektedir.

Yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler incelendiğinde, açıklama istenilen iş kalemlerinin özel iş kalemleri olduğu ve bunlara ilişkin maliyetlerin analiz oluşturulmaksızın piyasa fiyat araştırması yapılmak suretiyle hesaplandığı görülmektedir. Dolayısıyla, idarenin yaklaşık maliyet tespit usulünün sıralı analiz girdileri tablolarının oluşturulmasına uygun olmadığı anlaşılmaktadır. Ancak, kamu ihale mevzuatı uyarınca yaklaşık maliyetin bu şekilde hesaplandığı durumlarda da aşırı düşük tekliflere ilişkin açıklama istenilirken kullanılmak üzere söz konusu tabloların oluşturulması gereklidir.

Bu kapsamda, idare tarafından, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan 21 adet iş kalemine ilişkin olarak sıralı analiz girdileri tablolarının düzenlenmesi, bu tablolar kullanılarak tespit edilen açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin yazılarda belirtilmesi, ayrıca söz konusu yazı ekinde bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının da verilmesi suretiyle aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden yeniden açıklama istenilmesi gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin olarak sıralı analiz girdileri tablolarının düzenlenmesi, bu tablolar kullanılarak tespit edilen açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin yazılarda belirtilmesi, ayrıca söz konusu yazı ekinde bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının da verilmesi suretiyle teklifi aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olan isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi