KİK Kararı: 2014/UY.III-2917

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/056
Gündem No : 57
Karar Tarihi : 20.08.2014
Karar No : 2014/UY.III-2917
BAŞVURU SAHİBİ:
Astek Kaplama Ve Asfalt Teknolojileri İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Finike Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/52546 İhale Kayıt Numaralı "Belediyemiz Sınırları Dahilindeki Yolların Emülsiyon İle Çift Kat Sathi Asfalt Kaplama Yapımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Untitled

Finike Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 30.05.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Belediyemiz Sınırları Dahilindeki Yolların Emülsiyon ile Çift Kat Sathi Asfalt Kaplama Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Astek Kaplama ve Asfalt Teknolojileri İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 23.06.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.06.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 01.07.2014 tarih ve 20516 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.07.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/2046 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Untitled

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif tutarının sınır değerin altında olduğu, idarece bu istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun görülerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı, Teknik Şartname'de tarif edilen temel malzemesi, asfalt emülsiyonu, agrega gibi iş kalemleri dikkate alındığında ihale konusu işi teklif edilen tutar ile gerçekleştirmenin mümkün olmadığı ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin gerçeklerle bağdaşmadığı ve işin bu bedelle gerçekleştirilmesinin ancak eksik malzeme veya evsafı düşük emülsiyon kullanılması ile mümkün olacağı, sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakılmasının hukuka aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari Şartname’nin 2.1’inci maddesinde ihale konusu işin adı, “Belediyemiz Sınırları Dahilindeki Yolların Emülsiyon İle Çift Kat Sathi Asfalt Kaplama Yapımı”, “Miktarı ve Türü” ise “47.550 ,00 m2 Alanın CRS 2 Katyonik Emülsiyon İle Çift Kat Sathi Asfalt Kaplama İşi (15 cm. kalınlığında 0,25mm lik plentmix malzeme dahil)” olarak belirlenmiştir.

Aynı Şartname’nin 19’uncu maddesinde isteklilerin tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden verecekleri ve ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacağı düzenlenmiş olup Şartname’nin 46’ncı maddesinde ihalede uygulanacak sınır değer katsayısı 1,20 olarak belirlenmiştir.

İhale dokümanında yer alan birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki gibidir :

Sıra No

Iş Kalemi No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Ölçü Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat (Para birimi belirtilerek)

Tutarı (Para birimi belirtilerek)

1

1

CRS – 2 Katyonik Emülsiyon İle Çift Kat Sathi Asfalt Kaplama İşi (15 cm. kalınlığında 0,25mm lik plentmix malzeme dahil )

M2

47.550

Toplam Tutar (K.D.V Hariç)

İhale işlem dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, ihale ilan tarihinin 15.05.2014, ihale tarihinin 30.05.2014 olduğu, ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, tüm tekliflerin geçerli kabul edilerek sınır değerin 472.094,23 TL olarak belirlendiği, bu tutarın altında tek teklif bulunduğu, idarece 06.06.2014 tarih ve 1158 sayılı yazıyla Enfalt Emülsiyon ve Asfalt Tesisleri A.Ş.’ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı ve yazı ekinde tek kalemden oluşan sıralı iş kalemleri tablosuna ve açıklama istenilecek ve istenilmeyecek girdilerin belirlendiği analiz formatına yer verildiği tespit edilmiştir.

İhale ilan tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre; Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde

“45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)(Ek: 20/8/2011-28031 R.G./ 17 md.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)…” açıklamalarına yer verilmiştir.

Aşırı düşük teklif açıklaması 16.06.2014 tarih ile idare kayıtlarına alınan Enfalt Emülsiyon ve Asfalt Tesisleri A.Ş.’nin açıklamalarının incelenmesi neticesinde,

Analizde bulunan “03.031-Eleme Makinası (Yaklaşık 70 HP’lik 3-4 kademeli 100 m3/saat kapasiteli titreşimli çekilir tip)”, “04.109 Mazot (Motorin)”, “04.611/B Katyonik Asfalt Emülsiyonu (CRS-2 Tipi)” girdileri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımladığı 2014 yılı fiyatlarının kullanıldığı, 12 adet girdi için Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 2014 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı, istekli tarafından kârsız fiyatlara kâr eklenmek suretiyle açıklama yapıldığı,

“KGM.15.122.K”, “KGM/6580” ve “KGM/6040” pozları için alt analizler sunulduğu, alt analizlerdeki fiyatların da 2014 yılı Karayolları Genel Müdürlüğü kârsız fiyatları ile uyumlu olduğu,

İstekli tarafından analizlerde yer alan “Plentmiks Temel Malzemesi (25mm)”, Mıcır Agrega (9-22 mm)” ve “Plentmiks Temel Malzemesi Nakli (25mm)” girdileri için Demre İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. den alınan 13.06.2014 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerinde “Nakliye güzergâhı Finike şantiye ile Ocak arası mesafedir (M=32km)” ibaresinin bulunduğu, fiyat teklifinde ayrıca SMMM kaşesi, imzası ve “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklinde meslek mensubu beyanının yer aldığı,

Alt analizlerde işçilik için öngörülen saatlik ücretlerin, ihale tarihindeki saatlik asgari ücretin altında olmadığı, bu yönüyle açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.9’uncu maddesine uygun olduğu,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, idarenin yazısında açıklama istenilmediği belirtilen “Agreganın yıkanması” “Agreganın elenmesi” “Agreganın elenirken su verilerek yıkanması” gibi 7 adet analiz girdisi için 0,01 TL tutar öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Aktarılan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde; ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının bu haliyle mevzuata aykırılık taşımadığı ve idarece açıklamaların uygun görülerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

Untitled

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirtilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca “İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun görüleyerek teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen Enfalt Emülsiyon ve Asfalt Tesisleri A. Ş.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları Kurul çoğunluğunca uygun bulunmuştur.

Analizde bulunan “03.031-Eleme Makinası (Yaklaşık 70 HP’lik 3-4 kademeli 100 m3/saat kapasiteli titreşimli çekilir tip)”, “04.109 Mazot (Motorin)”, “04.611/B Katyonik Asfalt Emülsiyonu (CRS-2 Tipi)” girdileri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımladığı 2014 yılı fiyatlarının kullanıldığı, 12 adet girdi için Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 2014 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı, istekli tarafından kârsız fiyatlara kâr eklenmek suretiyle açıklama yapıldığı,

“KGM.15.122.K”, “KGM/6580” ve “KGM/6040” pozları için alt analizler sunulduğu, alt analizlerdeki fiyatların da 2014 yılı Karayolları Genel Müdürlüğü kârsız fiyatları ile uyumlu olduğu,

İstekli tarafından analizlerde yer alan “Plentmiks Temel Malzemesi (25mm)”, Mıcır Agrega (9-22 mm)” ve “Plentmiks Temel Malzemesi Nakli (25mm)” girdileri için Demre İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. den alınan 13.06.2014 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu fiyat teklifi üzerinde “Nakliye güzergâhı Finike şantiye ile Ocak arası mesafedir (M=32km)” ibaresinin bulunduğu, fiyat teklifinde ayrıca SMMM kaşesi, imzası ve “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklinde meslek mensubu beyanının yer aldığı,

Alt analizlerde işçilik için öngörülen saatlik ücretlerin, ihale tarihindeki saatlik asgari ücretin altında olmadığı, bu yönüyle açıklama istenilen iş kalemleri açısından açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.9’uncu maddesine uygun olduğu anlaşılmakla birlikte açıklanması istenmeyen analiz girdileri açısından konu ele alındığında, bu girdilere ilişkin olarak “Agreganın yıkanması” “Agreganın elenmesi” “Agreganın elenirken su verilerek yıkanması” gibi 7 adet analiz girdisi için 0,01 TL fiyat öngörüldüğü,

Tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinin son fıkrasında,

“İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasında,

“İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.” hükmüne yer verilmiş;

Anılan Yönetmeliğin aynı maddesinin üçüncü fıkrasında ise, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alacağı hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesi, yapım işi ihalelerine ilişkin olup, söz konusu maddede; aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin sınır değerin belirlenmesine, idarenin yaklaşık maliyeti hazırlama aşamasında yapması gereken iş ve işlemlerin neler olduğuna, teklifi belirlenen sınır değerin altında kaldığı için aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilerden idarece ne çerçevede açıklama isteneceğine ve isteklilerin tekliflerine ilişkin yazılı açıklama kapsamında sunması gereken belgelerin neler olduğu ve nasıl sunulması gerektiğine ilişkin ayrıntılı düzenlemelere ve açıklamalara yer verilmiştir.

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapım işi ihalesinde, aşırı düşük teklif olarak belirlenen teklif sahibi isteklilerin idareye sunacakları açıklama kapsamında hesap cetveline de yer vermeleri gerekmektedir.

Anılan Tebliğ’in “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45.1.2’nci maddesinde,

“Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” açıklamasına,

45.1.2.1’inci maddesinde,

“İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklamasına yer verilmiş,

Anılan Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesinde de sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulmasının istenmeyeceği açıkça belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yapılan düzenlemeler, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin olarak isteklilere açıklama yapma ve belgelendirme zorunluluğu getirmekte, geriye kalan % 20’lik kısmın ise sorgulamaya konu edilmesini ve bu kapsamda yer alan kalemlere ilişkin analiz ve belgelendirme yapılmasını engellemektedir.

Ancak, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinde sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemlerine yer verilmesi gerektiği açıktır.

Dolayısıyla, açıklamalar kapsamında hesap cetvelinin sunulmasının istenilmesinden teklifin, açıklama istenilen iş kalemleri ile açıklama istenilmeyen kalemler ile birlikte bir bütün olarak değerlendirileceği ve isteklilerce açıklama istenilecek kalemler ile açıklama istenilmeyecek benzer nitelikli kalemlere verilen tekliflerin birbiriyle uyumlu olması gerektiği, aksi halde tekliflerin sağlıklı ve gerçekçi hazırlandığından ve sağlıklı bir rekabet ortamından bahsedilemeyecektir.

Başvuruya konu ihalede, başvuru sahibi istekli tarafından yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan ve idarece kendisine bildirilen iş kalemleri için 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatına uygun olacak şekilde açıklama yapılmıştır.

Ancak, sorgulamaya konu edilmeyen birden fazla iş kalemine, 0,01 TL gibi cari fiyatların çok çok altında düşük birim fiyatlar teklif etmiştir.

Her ne kadar açıklama yapılması istenilmeyen kalemler olsa da, söz konusu bu kalemlerin birim fiyat tarifi olarak belirlenen poz numarasına, yapım şartlarına, fen ve sanat kurallarına aykırı yapılamayacağı hususu, teklifin bir bütün olarak ve birbiriyle uyumlu olması gerektiği hususu ile bir arada ele alındığında:

İsteklilerce, açıklama istenilecek iş kalemlerine makul ve kabul edilebilir teklifler verilirken; açıklama istenilmeyecek iş kalemleri için, teklifi manipüle ederek, kendi beyanlarına, işin Teknik Şartnamesine, fen ve sanat kurallarına uygun olmayacak bir imalatın yapılmasını gündeme getirebilecek fiyat tekliflerinin kabulü mümkün görünmemektedir.

Kaldı ki, 4734 sayılı Kanun ve bu Kanuna göre Kurumca hazırlanan ikincil mevzuatta, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin yaklaşık maliyetin % 20’sini oluşturan iş kalemleri için isteklilerce belgeye dayalı açıklama yapılmayacağı düzenlenmiştir.

Bu düzenleme, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin, belgelendirme yapmayacakları iş kalemleri için gayri ciddi fiyatlar teklif edebilecekleri anlamı taşımamaktadır.

Yaklaşık maliyetin % 20’sine tekabül eden imalatlar için isteklilerce açıklama sunulması gerekmediğinden, bu kısım için teklif edilen fiyatların incelenmemesi gerektiği şeklinde Kamu İhale Kurulu kararları mevcut olmakla birlikte; somut olayda isteklinin hesap cetvelindeki uyumsuzlukların göz ardı edilemeyeceği, 4734 sayılı Kanun, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği'nin, aşırı düşük tekliflere ilişkin hüküm ve açıklamalarının, gerçekçi olmayan bir teklifin kabulünü sağlamayı amaçlamadığı, aksine bir yaklaşımın 4734 sayılı Kanun'un temel ilkelerine aykırılık oluşturacağı açıktır.

Yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu açıklamaların uygun olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, incelemeye konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, sorgulamaya konu edilmeyen birden fazla iş kalemine 0,01 TL gibi yayınlanmış kârsız cari fiyatlarının bile çok çok altında düşük birim fiyatlar teklif etmesinin mevzuata uygun olmadığı, bu nedenle ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının bu haliyle mevzuata aykırılık taşıdığı ve idarece açıklamaların uygun görülerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakılmasının yerinde olmadığına ilişkin“Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile bu husus hakkında Kurulca verilen karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi