KİK Kararı: 2014/UY.III-2747

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/051
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 25.07.2014
Karar No : 2014/UY.III-2747
BAŞVURU SAHİBİ:
Polat Yol Yapı Sanayi Ve Ticaret A.Ş. - Gezer Endüstri İnş. San. Ve Tic. A.Ş. , UZUNÇAYIR YOLU CAD. NO:6 HAMZA POLAT İŞ MERKEZİ HASANPAŞA/ İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Orman Ve Su İşleri Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, İçmesuyu Dairesi Başkanlığı, Devlet Mahallesi, İnönü Bulvarı No:16, C Blok, Kat:4 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/64345 İhale Kayıt Numaralı "Nevşehir İçmesuyu Arıtma Tesisi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İçmesuyu Dairesi Başkanlığı tarafından 19.06.2013tarihinde pazarlık usulüile yapılan “Nevşehir İçmesuyu Arıtma Tesisi” ihalesine ilişkin olarak Polat Yol Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Gezer Endüstri İnş. San. ve Tic. A.Ş.İş Ortaklığı’nın 25.06.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.06.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.07.2014tarih ve 21489sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.07.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/2121sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak belirlendiği ancak idarece sorgulama işleminin yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği'ne göre yapılmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekliden proforma fatura yerine kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını mevzuata uygun olarak sunmasının talep edilmesi ve anılan istekliden ayrıca önemli iş kalemlerine ilişkin olarak satış faturalarının istenmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde işin adının “ Nevşehir İçmesuyu Arıtma Tesisi ” olarak, işin miktarı ve türünün ise “ Bu İş kapsamında esas olarak; Nevşehir İline, 17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazetede yer alan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik esaslarına uygun içmesuyu sağlayacak olan 52.532 m3/gün kapasiteli arıtma tesisinin projelendirilmesi ve yapımı hedeflenmektedir. ” şeklinde yer aldığı,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşmenin türü” başlıklı 23’üncü maddesinde ise “ İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır. ” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

İhale konusu işin teknik özelliklerinin net olarak belirlenemediği ve ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (e) bendi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.

09.06.2014 tarihli ihale komisyonu kararından, ihaleye dokuz adayın yeterlik başvurusunda bulunduğu, bir isteklinin teklifinin, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının dokümanda yer alan şartı karşılamaması sebebiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer adayların yeterlik şartlarını sağladığı ve fiyat içermeyen ilk tekliflerini sunmaya davet edildiği, altı adayın teklif dosyası sunduğu, gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda teknik şartname hükümlerinin netleştirildiği ve isteklilerin ilk fiyat teklifi vermeye davet edildiği, bir isteklinin teklif sunmadığı, kalan beş isteklinin tekliflerinin geçerli kabul edilerek ikinci tekliflerinin alındığı, sınır değerin altında teklif veren Mpe Müh. İnş. Taah. ve Dış Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve sunulan açıklamaların kabul edilerek ihalenin adı geçen istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibine ait teklifin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde; verilen tekliflerin 37'nci maddeye göre değerlendirilmesi sonrasında, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edileceği ve bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, açıklamaları yeterli görülmeyen isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.

İhale ilan tarihinde yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler”başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “ 45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. ” açıklamaları yer almaktadır.

İşe ait teknik özelliklerin net olmaması sebebiyle yaklaşık maliyetin, daha önce farklı idarelerce gerçekleştirilen ihalelerin sözleşme bedelleri dikkate alınarak tespit edildiği anlaşılmıştır. İdare tarafından ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen aşırı düşük teklif savunması yazısında “ Membran Üniteleri, Ön Arıtım Üniteleri, Son Arıtım Üniteleri, 5.000m 3 lük Temiz Su Deposu, 3.000m3 lük Hamsu Besleme Deposu ve Terfi Merkezi” kalemlerine ilişkin açıklamalar ile teklifin detaylarını gösteren hesap cetvelinin sunulmasının talep edildiği, ancak sorgulama yazısı kapsamında açıklama istenilmeyecek analiz girdilerine yer verilmediği görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası üzerinde yapılan incelemede açıklama istenilecek yaklaşık maliyet kapsamındaki iş gruplarının parasal miktarlarının gösterildiği ancak bahse konu iş gruplarının yüzde olarak yaklaşık maliyet içindeki miktarının belirtilmediği görülmüş olup yapılan inceleme neticesinde aşırı düşük teklif savunma yazısında yer alan iş gruplarının yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını oluşturduğu anlaşılmıştır. Diğer taraftan aşırı düşük teklif açıklaması istenecek bahse konu iş gruplarının ve Tebliğ’in 38.1’inci maddesine göre oluşturulması gereken sıralı analiz girdileri listesinin oluşturulmadığı, sıralı analiz girdileri listesi kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmediği, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerinin oluşturulmadığı görülmüştür.

Uyuşmazlığa konu ihale her ne kadar 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine göre yapılmış olsa da, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının anılan Tebliğ’in 38’inci ve 45’inci maddelerindeki açıklamalara uygun olarak istenmesi gerekmekte olup bahse konu Kanun maddesi için idarece aşırı düşük teklif açıklaması talebinde isteklilere verilmesi gereken belgeler açısından herhangi bir istisnai durum bulunmamaktadır.

İdare tarafından açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ilişkin olarak Tebliğ’in 38.1’inci maddesine göre oluşturulması gereken sıralı analiz girdileri listesinin oluşturulması, sıralı analiz girdileri listesi kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerinin oluşturulması, açıklama istenilmeyecek iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi ve bahse konu hususlar belirlenip hazırlandıktan sonra bu hususlara uygun bir şekilde teklifi sınır değerin altında kalan istekliden tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği neticesine varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece mevzuata uygun bir şekilde aşırı düşük açıklama istemi kapsamında gerekli belgelerin hazırlanıp teklifi sınır değerin altında kalan Mpe Müh. İnş. Taah. ve Dış Tic. A.Ş.den tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi