KİK Kararı: 2014/UY.III-2741

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/051
Gündem No : 7
Karar Tarihi : 25.07.2014
Karar No : 2014/UY.III-2741
BAŞVURU SAHİBİ:
Hamza Yapı Madencilik İth. İhr. Hafriyat Nakliyat San. Ve Tic. Ltd. Şti., HÜSREV PAŞA MAH. SELAHADDİN EYYUBİ CAD. KÜLTÜR 2 APT. NO:5 BİTLİS

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı Yükseköğretim Kurumları Bitlis Eren Üniversitesi, Beşminare Mah. Ahmet Eren Bul. No:417 13000 BİTLİS

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/27901 İhale Kayıt Numaralı "Bitlis Eren Üniversitesi Tatvan Meslek Yüksekokulu Yıkımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bitlis Eren Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 28.03.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Bitlis Eren Üniversitesi Tatvan Meslek Yüksekokulu Yıkımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Hamza Yapı Mad. İth. İhr. Hafr. Nak. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 16.06.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.06.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.07.2014tarih ve 20780sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.07.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/2064sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçeleri olarak, %2 oranında öngörülen kâr ve genel giderlere ilişkin olarak genel giderlerle ilgili hesaplamalara yer verilmemesi ile 01.404, 01.409, 01.507 ve 01.026 poz numaralı rayiç fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımlanmış fiyatlarından düşük gösterilmesi hususlarının belirtildiği, bu gerekçelerin yerinde olmadığı, şöyle ki; kamu ihale mevzuatı çerçevesinde kâr ve genel giderlere ilişkin açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı, adı geçen işçilik rayiçlerine ilişkin olarak ise 2014 yılı birinci dönem asgari ücreti olan 4,76 TL/saat tutarının üzerinde fiyat öngördükleri, sonuç olarak açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki usul ve şartlara uygun olduğuiddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun başvuruya konu ihalenin ilan edildiği tarihte yürürlükte bulunan “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38'inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede, aşırı düşük teklif sınır değeri 136.184,60 TL olarak hesaplanmış ve bu tutarın altında teklif vermiş olan 13 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş, verilen süre içerisinde açıklama sunmayan dokuz isteklinin ve açıklamaları uygun görülmeyen dört isteklinin teklifleri reddedilerek ihale sonuçlandırılmıştır.

İdarece gönderilen belgeler incelendiğinde, sıralı iş kalemleri listesinin oluşturulduğu ve beş adet iş kaleminin, ihale konusu iş içerisindeki oranının %80,003 olduğu tespit edilerek, bu iş kalemlerine ilişkin açıklama istenilmesine karar verildiği, ayrıca sıralı analiz girdileri tablosunun da oluşturulduğu görülmektedir.

İhale komisyonu kararında, şikâyetçi Hamza Yapı Mad. İth. İhr. Hafr. Nak. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçeleri olarak;

- İstekli tarafından %2 oranında öngörülen kâr ve genel giderlere ilişkin olarak genel giderlerle ilgili hesaplamalara yer verilmemesi,

- Açıklanması istenilen bazı iş kalemlerinin analiz girdilerinden 01.404, 01.409, 01.507 ve 01.026 poz numaralı rayiç fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımlanmış fiyatlarından düşük gösterilmesi hususları belirtilmiştir.

Adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, açıklanması istenilen iş kalemlerine ait analizlerde kâr ve genel giderler oranının %2 olarak gösterildiği, analizler ve yardımcı/alt analizler kapsamındaki 01.404, 01.409, 01.507 ve 01.026 poz numaralı işçilik rayiçlerinin her birinin ise 4,80 TL/saat olarak dikkate alındığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, kamu ihale mevzuatı çerçevesinde, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerce yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin açıklanması gerekliliğinin getirildiği ve kâr ve genel giderlerin ne oranda olması gerektiğine ilişkin ayrıca bir belirleme yapılmadığı, öte yandan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında öngörülen işçilik fiyatları bakımından, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış fiyatların dikkate alınması gerekliliği getirilmeksizin yalnızca bu fiyatların ihale tarihinde yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında olmaması şartının koşulduğu, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından %2 oranında kâr ve genel giderler hesaplanmasının ve işçilik fiyatlarının 28.03.2014 olan ihale tarihinde yürürlükte bulunan 4,76 TL’lik (1.071,00 TL / 30 gün / 7,5 saat) saatlik asgari ücretin üzerinde olacak şekilde 4,80 TL/saat tutarında öngörülmesinin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmış ve idarenin gerekçeleri yerinde görülmemiştir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

İhale komisyonu kararında IMC Yapı San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının yerinde görülmeme gerekçelerinden biri olarak açıklanması istenilen bazı iş kalemlerinin analiz girdilerinden 01.404, 01.409, 01.507 ve 01.026 poz numaralı rayiç fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımlanmış fiyatlarından düşük gösterilmesi hususu belirtilmiştir.

Adı geçen isteklinin açıklamaları incelendiğinde, analizler ve yardımcı/alt analizler kapsamındaki 01.404, 01.409, 01.507 ve 01.026 poz numaralı işçilik rayiçlerinin her birinin 4,76 TL/saat olarak dikkate alındığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, (A) bölümünde yer verilen gerekçelerle, işçilik fiyatlarının 28.03.2014 olan ihale tarihinde yürürlükte bulunan 4,76 TL’lik saatlik asgari ücrete eşit olacak şekilde 4,76 TL/saat tutarında öngörülmesinin mevzuata aykırı olmadığı anlaşılmış ve idarenin bahse konu gerekçesi yerinde görülmemiştir.

Bununla birlikte, aynı isteklinin motorin fiyatına ilişkin açıklamalarının da idarece uygun görülmediği dikkate alındığında, işçilik fiyatlarına ilişkin gerekçe yerinde olmasa da isteklinin teklifinin reddedilmesi sonucu değişmeyeceğinden, bu hususta herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Hamza Yapı İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi