KİK Kararı: 2014/UY.III-1456

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/022
Gündem No : 78
Karar Tarihi : 19.03.2014
Karar No : 2014/UY.III-1456
BAŞVURU SAHİBİ:
Suat Ader , CUMHURİYET MAH. CENGİZ TOPEL CAD. BİRMAK İŞ MERKEZİ 20/10 ESKİŞEHİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Antalya Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı, Karaalioğlu Parkı İçi Muratpaşa/Antalya 07100 ANTALYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/179601 İhale Kayıt Numaralı "Konyaaltı Kültür Merkezi Yapımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Antalya Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığıtarafından 30.12.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Konyaaltı Kültür Merkezi Yapımİşi” ihalesinin iptaline ilişkin olarak idarece alınan 07.02.2014 tarihli karar üzerine Suat Adertarafından 12.02.2014 tarih ve 5432sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.02.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/720sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,16.01.2014 tarihli ihale komisyonu kararı ile, sundukları aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu işleme karşı 31.01.2014 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunmaları üzerine 07.02.2014 tarihli karar ile “idarenin metrajları ile yaklaşık maliyetin revize edilmesi zorunluluğunun doğduğu” gerekçesi ileri sürülerek ihalenin iptal edildiği, oysaki ihalede yeterli rekabetin sağlandığı, ihale sürecine devam edilmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek bir hukuka aykırılığın bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, aynı maddenin onbirinci fıkrasında ise başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak ihale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Başvuruya konu ihalenin, idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine ihale yetkilisinin kararıyla iptal edildiği anlaşılmıştır.

Antalya Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen inceleme konusu ihalenin adının “Konyaaltı Kültür Merkezi Yapım İşi” , miktarı ve türünün “Antalya İli Konyaaltı ilçesi 20185 ada 2 parselde yaptırılacak olan Konyaaltı Kültür Merkezi Yapımı işinin inşaat imalatları, makine tesisatı ve elektrik tesisatı dâhil yapılması” olarak belirtildiği,

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen başvuru konusu ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca tüm tekliflerin geçerli olduğu tespit edilerek hesaplanan aşırı düşük teklif sorgulamasına esas sınır değerin 2.516.114,29 TL olduğu, bu değerin altında teklif veren Yöntem Yapı Kim. İnş. Malz. İzo. İnş. Taah. Tur. Gıda Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Suat Ader’den aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı ve 16.01.2014 tarihli ihale komisyonu kararı ile anılan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına ve Konyaaltı İnşaat Hafriyat ve Altyapı Hiz. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesine karar verildiği,

Başvuru sahibi Suat Ader tarafından 31.01.2014 tarihinde idareye sunulan dilekçe ile teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemine karşı şikâyet başvurusunda bulunulduğu, şikâyet dilekçesinde “3 adet iş kalemine ait metrajların yaklaşık maliyet metrajlarından çok düşük olduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmediği, hâlbuki mevzuata göre idarelerin aşırı düşük teklif açıklamalarını incelerken öncelikle yaklaşık maliyetin doğruluğundan sorumlu oldukları, söz konusu 3 iş kalemine ilişkin metrajların yaklaşık maliyet hesabında çok yüksek alındığı” hususlarına yer verildiği,

İdarenin 07.02.2014 tarihli şikâyete cevap yazısında “İdareye yapılan şikâyet başvurusuna istinaden idaremizce yapılan değerlendirmeler neticesinde, ihale dokümanının eki olarak isteklilere verilen projeler tekrar incelenmiş ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas metraj hesabına yönelik bazı iş kalemlerinin çizimlerinde netlik olmadığı ve farklı yorumlanabileceği görülmüştür. Dolayısıyla idarenin metraj hesabında kabul ettiği bu miktarların proje ile eşleşmediği tespit edilmiştir.

Yukarıda belirtilen tespitler neticesinde idarenin metrajları ile oluşturulan yaklaşık maliyetin revize edilmesi zorunluluğu doğmaktadır. Yaklaşık maliyetin revize edilmesi ise ihale değerlendirme kriterlerini değiştirecek ve haksız rekabet ortamı oluşturacaktır. Bu nedenle saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin hayata geçirilmesi ile işin tam değer karşılığının bulunabilmesi, öte yandan da imzalanması muhtemel bir sözleşmenin edim sürecinde yüklenici ile idare arasında karşılaşılabilecek anlaşmazlıkların önüne geçilmesi için, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Temel ilkeler” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında bulunan “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmüne istinaden ve yine aynı Kanunun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54. maddesinde bulunan “a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline karar verilir.” hükmüne istinaden 2013/179601 ihale kayıt numaralı Konyaaltı Kültür Merkezi Yapımı ihalesi 07.02.2014 tarihinde iptal edilmiştir.” şeklinde ifade edilen gerekçeyle ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında “İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

16.01.2014 tarihli ihale komisyonu kararı ekinde isteklilere gönderilen karşılaştırmalı metraj listeleri incelendiğinde, açıklama istenilen 30 adet iş kalemi (inşaat) için idarece yaklaşık maliyet hesabında öngörülen metrajlar ile isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan hesap cetvellerinde belirtilen metrajların karşılaştırmalı olarak listelendiği, buna göre, Suat Ader’in açıklamasında 3 iş kalemine (İNŞ.ÖZEL14, Y.15.008/2B, Y.17.136) ait metrajların idarece öngörülen metrajlardan %20,54, %32,65, %91,11 oranlarında daha düşük olduğu, Yöntem Yapı Kim. İnş. Malz. İzo. İnş. Taah. Tur. Gıda Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise 16 iş kaleminde idarenin hesapladığı metrajlara kıyasla %11,96 ilâ %85,85 oranında değişen farklarla metrajlarını hesapladığı görülmüştür.

İdarenin ihaleyi iptal gerekçesinde belirttiği metraj farklarına ilişkin olarak 04.03.2014 tarih ve 576 sayılı Kurum yazısı ile idareden “İhalenin iptal gerekçesine dayanak teşkil eden metrajlara ilişkin bilgi ve belgeler ile sonradan tespit edilen metraj farklarının nasıl hesaplandığına ilişkin ayrıntılı açıklama” talep edilmiştir.

İdarenin 06.03.2014 tarih ve 7127 sayılı cevap yazısında “… yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas metraj hesabına yönelik bazı iş kalemlerinin çizimlerinde netlik olmadığı ve farklı yorumlanabileceği görülmüştür. Bu iş kalemleri ana başlıklar halinde aşağıdaki şekildedir:

- Uygulama projeleri içinde yer alan mimari plan ve cephe görünüşlerinde traverten cephe kaplama yapılması gereken alanların bazı noktalarında kaplama malzemesi cinsi yazılmadığından belirsizlik oluşmuştur. Bu belirsizlik metraj hesabını etkilemektedir.

- Çevre duvarı uygulama projesi içinde yer alan vaziyet planında iz olarak bulunmakla beraber diğer çizimlerde görülmemiştir. Bu nedenle duvar imalatında kullanılacak malzeme cinsi ve metrajı belirsizdir.

- 1. Kat terasta bulunan parapetlerin kaplama malzeme bilgisi projesinde görülmemektedir. Yine aynı mahalde yer alan yeşil alan çevresi ile merdivenlerin kaplama malzeme cinsi belirtilmemiştir.

- Temel altında 200 cm derinlikte kazı yapılarak yerine ocak taşı ile dolgu yapılmak suretiyle zeminin stabil hale gelmesi projesinde tarif edilmiş olmasına rağmen kazı sırasında zemin cinsine göre şev öngörülmesi belirtilmediğinden kazı ve dolgu miktarı hesabında belirsizlik oluşmuştur.

- Yapılacak tuğla duvarların tuğla cinsi belirtilmediği için farklı cins/aynı cins tuğla metrajları ile tuğla çeşidine göre değişen bedel farkı oluşacağından, bu fark maliyet hesabını etkilemektedir.

… Ayrıca revize yaklaşık maliyete göre oluşturulan sıralı iş kalemleri listesinden aşağıda belirtilen 2 (iki) iş kalemi eksilmiş, 3 (üç) iş kalemi sonradan dâhil olmuştur.

- 25.034/3- Çıplak beton veya ince sıva üzerine termoplastik reçine esaslı cephe malzemesi ile kaplama yapılması,

- 23.243/20/ANL.- Taşyünü asma tavan yapılması (60x60 cm)

İş kalemleri eksilmiş,

- 26.302/C1- 3 cm kalınlığında açık renkli traverten ile döşeme kaplaması yapılması 3x30xsb),

- İNŞ.ÖZEL.19- Metal kasalı laminat kapı imalatı ve montajı (160x220)

- İNŞ.ÖZEL.21- Metal kasalı laminat kapı imalatı ve montajı (90x220)

İş kalemleri dâhil olmuştur.

Bu durum da ihale iptal gerekçesinde belirtildiği üzere ihale değerlendirme kriterlerini değiştirmektedir.” ifadelerine yer verilmiştir.

Söz konusu idare yazısı ekinde revize edilmiş metraj listesi yer almakta olup, idarece 35 adet iş kalemi (inşaat, elektrik tesisatı) için yeniden belirlenen metrajların, yanlış tespit edildiği belirtilen metrajlardan farkı hesaplandığında,

Poz No

Birim

Miktar (eski)

Miktar (yeni)

Fark (%)

14.023/1

M2

556,200

446,600

-19,71

15.140/8

M3

103,000

111,900

8,64

18.140/A1

M2

985,600

965,600

-2,03

18.460/3

MT

192,000

171,600

-10,63

19.069/1/ANL.

M2

551,250

371,440

-32,62

19.081/ANL.

M2

410,100

292,260

-28,73

21.017/1

M2

4562,500

4019,460

-11,90

23.243/20/ANL.

M2

402,490

385,500

-4,22

25.034/3

M2

2530,000

1388,070

-45,14

26.302/C1

M2

234,400

311,480

32,88

İNŞ.ÖZEL13

M2

492,800

425,700

-13,62

İNŞ.ÖZEL14

MT

297,020

247,020

-16,83

İNŞ.ÖZEL2

MT

4092,500

3468,620

-15,24

İNŞ.ÖZEL3

M2

302,500

280,000

-7,44

İNŞ.ÖZEL8

M2

551,250

371,440

-32,62

Y.15.008/2B

M3

5642,460

4904,120

-13,09

Y.17.136

M3

1968,750

3494,690

77,51

Y.18.110/02C05

M2

375,000

310,000

-17,33

Y.19.055/004

M2

2530,000

1388,070

-45,14

Y.21.050/C01

M3

3350,000

3150,000

-5,97

Y.21.050/C04

M3

1675,000

1575,000

-5,97

Y.21.051/C01

M2

2805,000

2705,000

-3,57

Y.21.051/C03

M3

4585,000

4385,000

-4,36

Y.23.014

TON

72,820

76,760

5,41

Y.23.015

TON

88,730

86,730

-2,25

Y.23.176

KG

20500,000

18500,000

-9,76

701.201

AD

3,000

4,000

33,33

724.401

AD

36,000

56,000

55,56

724.407

AD

5,000

6,000

20,00

ÖZF-EÖ5

AD

10,000

30,000

200,00

833.500

AD

42,000

43,000

2,38

17.9/023

AD

3,000

6,000

100,00

30.1/001

MT

30,000

40,000

33,33

30.2/002

MT

20,000

40,000

100,00

30.4.2

AD

10,000

16,000

60,00

tablosu ortaya çıkmaktadır. İdarece 35 adet iş kaleminden 22 adedine ilişkin metrajların artırıldığı, geri kalan 13’üne ilişkin metrajların ise düşürüldüğü görülmektedir.

Yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesi kapsamında yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan iptal kararının gerekçesinde belirtilen “yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas metraj hesabına yönelik bazı iş kalemlerinin çizimlerinde netlik olmadığı ve farklı yorumlanabileceği, dolayısıyla idarenin metraj hesabında kabul ettiği bu miktarların proje ile eşleşmediği” hususunun ihale konusu işin hem niteliği hem de niceliğiyle ilgili olduğu, başka bir deyişle, idarece tespit edilen eksikliklerin, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas projeleri ve bu projelere dayalı olarak tespit edilen miktarları etkilediği, nitekim idarece Kuruma gönderilen 06.03.2014 tarih ve 7127 sayılı yazıda belirtildiği üzere bazı iş kalemlerinin projede net çizilmemesinin sonucu olarak metraj hesabının ve dolayısıyla yaklaşık maliyetin değişkenlik gösterdiği, buna bağlı olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1’inci maddesi kapsamında yaklaşık maliyetin hazırlanması sırasında oluşturulan açıklama istenilmesi gereken “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”nin de değiştiği, öte yandan idarece projede tespit edilen eksikliklerin isteklilerin tekliflerini de etkileyecek nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, şikâyet başvurusu üzerine idarece ihaleye ait projelerin yeniden incelenmesi sonucunda tespit edilen eksiklik/belirsizlikler ve buna bağlı hesap değişiklikleri nedeniyle ihalenin iptal edilmesi işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi