KİK Kararı: 2014/UY.II-2616

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/048
Gündem No : 26
Karar Tarihi : 16.07.2014
Karar No : 2014/UY.II-2616
BAŞVURU SAHİBİ:
Klv İnşaat Taahhüt Madencilik Tic. Ve San. Ltd. Şti. - Silyol İnş. ve Tic. A. Ş. İş Ortaklığı, KIZILIRMAK MAH. 1443. CAD. NO: 22/36 ÇUKURAMBAR/ ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü (Emlak ve İnşaat Dairesi Başkanlığı), Talatpaşa Bulvarı No: 3 Altındağ-Gar/Ankara 06330 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/192270 İhale Kayıt Numaralı "“Kahramanmaraş –Türkoğlu Lojistik Merkezi Yapım” İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Emlak ve İnşaat Dairesi Başkanlığıtarafından 20.02.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Kahramanmaraş –Türkoğlu Lojistik Merkezi Yapım” İşi” ihalesine ilişkin olarak KLV İnşaat Taahhüt Madencilik Tic. ve San. Ltd. Şti. - Silyol İnş. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın20.05.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.05.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.06.2014tarih ve 17653sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.06.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1828sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

İdare tarafından gerekli inceleme yapılmadan şikayet başvurularına ilişkin red kararı verildiği, ihale üzerinde bırakılan Sigma İnş. ve Tur. İşlet. Tic. A.Ş.- Akçadağ İnş. Tic. ve Taah. Ltd. Şti. -Özge İnş. Taah. Tic. San. ve Tur. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif savunmasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.14’üncü maddesine uygun olmadığı, aşağıda yer verilen gerekçelerle söz konusu açıklamanın reddedilmesi gerektiği;

- 16.036/5 poz no’lu kaleme ilişkin söz konusu iş ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan hazır beton için beton tedarikçisinden alınan proforma faturanın tevsik edici belgelerinin tutarsız ve eksik olduğu, beton finişerinin analizinin eksik ve yaklaşık maliyet girdileriyle tutarsız olduğu, bu iş için sunulan proforma faturaların ve işçilik için sunulan analiz girdi fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımlamış olduğu rayiç fiyatlardan düşük olduğu, bu poza ilişkin işçilik maliyetlerinin proforma faturayla açıklanmasının mümkün olmadığı, bu poz için nakliye fiyatının yanlış hesaplandığı, nakliyede hesaplamaya etki eden beton tedarikçisinin hazır beton tesisiyle işyeri arasındaki mesafenin gerçek mesafeyi yansıtmadığı, bu poza ilişkin olarak ihale üzerinde kalan istekli tarafından yapılan açıklamada analiz girdilerinin belgelerle tevsik edilmesi gerektiği, ancak istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif savunmasında bu tevsik edici belgelerin bulunmadığı, 16.036/5 pozundaki çimento kalemine ilişkin olarak aşırı düşük teklif savunmasında sunulan proforma faturanın mevzuata uygun nitelik taşımadığı, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında yer alan tarihlerin faturada yer alan bilgilerle uyuşmadığı, söz konusu pozla ilgili sunulan kırma taş malzemesi faturasının maliyetin oldukça altında olduğu, söz konusu poz için mevzuata uygun açıklama yapılmadığı, beton tesisi ve beton finişer kalemlerine ilişkin sunulan proforma faturanın bu makinelere ilişkin proforma fatura veren kişinin amortisman defterinde kayıtlı olması gerektiği,

- N.YF.03 pozuna ilişkin sunulan kum çakıl ocağına ait belgelerde ocağa ait faaliyet belgesinin bulunmadığı, 08.12.2007 tarih ve 26724 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Kum Çakıl vb Maddelerin Alınması, İşletilmesi ve Kontrolü Yönetmeliği uyarınca ihale konusu yapım işinin ifa edileceği coğrafi bölge ve çevresinde yeni bir kum-çakıl ocağının açılmasının mümkün olmadığı, söz konusu kaleme ilişkin olarak teklif edilen birim fiyatın Karayolları Genel Müdürlüğü Birim Fiyat Analizlerine göre 07.005/K numaralı kazıdan başka inşaat malzemelerinin taşınması pozunda verilen formüle göre çok düşük olduğu, nakliye bedelinin proforma fatura ile tevsik edilemeyeceği bu nedenle söz konusu isteklinin kum-çakıl naklini açıklamasının mümkün olmadığı,

- Yumuşak ve sert toprak nakli pozuna ilişkin olarak depo olarak belirtilen arazinin mevzuata uygun olmadığı, İl Özel İdaresinden döküm izni alınmadığı, arazinin tarım arazisi olduğu, izin alınabilecek vasıfta bir arazi olmadığı, mevzuata uygun bir arazi olduğu kabul edilse bile ihale üzerinde bırakılan isteklinin analiz girdileriyle yaklaşık maliyet teklif cetvelinde bu poz için idare tarafından kullanılan analiz girdilerinin örtüşmediği, depo olarak belirttiği arazi izin belgelerinin yeniden incelenmesi gerektiği,

- Kanalizasyon borularına ilişkin olarak sunulan proforma faturaların proforma faturayı veren firmaların maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıyla uyumlu olmadığı, bu poz numaralı kanalizasyon borusunun Türkiye sınırları içinde sadece tek bir firma tarafından üretilmekte olduğu, bu nedenle proforma faturayı veren firmanın bu boruyu üretip üretemeyeceğinin ve ithalat belgesinin olup olmadığının Kamu İhale Kurumu tarafından araştırılması gerektiği, bahse konu iş kalemine ilişkin işçilik rayiçlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiç fiyatlarından düşük olduğu, işçilik kalemi için proforma fatura düzenlenmesinin mümkün olmadığı, işçiliğin analiz kapsamında saat olarak belirtilerek tevsik edilmesi gerektiği,

- Saha İnş Özel -1 pozu için ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan proforma faturayı düzenleyen firmanın üretim veya ithalat yetkisinin olmadığı, ayrıca proforma fatura için tevsik edici belgelerin bulunmadığı ve bahse konu iş kaleminde bulunması gereken CE belgesinin bulunmadığı,

- 16.037/1 poz numaralı zayıf betona ilişkin olarak sunulan beton üreticisinden aldığı proforma faturanın mevzuata uygun olmadığı, bu iş kalemine ilişkin işçilik maliyetinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının birim fiyat analiz kitabı rayiçlerinden düşük olduğu,

- Söz konusu istekli tarafından idareye verilen aşırı düşük teklif savunmasında sunulan analizde Saha İnş Özel-2 JETGROUT yöntemiyle zemin iyileştirilmesi yapılması pozuna ilişkin olarak işçilik ve makine ekipman bedellerinin yaklaşık maliyete esas analiz bedelleriyle uyuşmadığı,

- Aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken anahtar teslim götürü bedel işler ve birim fiyat teklif alınan işler için ayrı ayrı sıralı iş kalemleri/grupları listesinin oluşturulması ve aşırı düşük teklif sorgusunun iki ayrı iş kalemleri/grupları listesi üzerinden talep edilmesi gerektiğinin mevzuat gereği sabit olduğu, şikâyet konusu ihalede yer alan anahtar teslim götürü bedel olarak teklif alınan çeşitli bina işleri, su deposu ve fosseptik işlerine ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat teklifinde belirtilen bedelle söz konusu işlerin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı, toplam bedeli düşük tutmak amacıyla anahtar teslim götürü bedel iş kalemlerine ilişkin fiyat teklifinin bedelinin düşük tutulduğu, söz konusu hususun ihale üzerinde bırakılan isteklinin kötü niyetini ortaya koyduğu ayrıca kamu ihalelerinde olması gereken rekabet ilkesinin ihlal edildiği,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat teklifinin ticari hayat içinde uygulanabilir nitelikte olmadığı, fiyat teklifinin kabul edilebilir nitelikte olup olmadığının ispatlanabilmesi için meslek mensubundan proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının talep edilip incelenmesi gerektiği, bu belgelerin ilgili meslek mensubundan talep edilerek incelenmesi durumunda sunulan proforma fatura/fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunun anlaşılacağı, ayrıca bu belgeler üzerindeki imza ve kaşelerin kontrol edilmesi gerektiği,
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan teklif mektubu üzerindeki imzalarla dosya kapsamında yer alması gereken imza beyannameleri üzerindeki imzaların karşılaştırılması, imzanın vekil tarafından atılması halinde şirket temsilcisinin vekâlet vermeye yetkisinin olup olmadığı, vekil olan kişiye ait vekâletnamede ihaleye girme yetkisinin olup olmadığı, vekâletnamenin geçerlilik süresinin geçip geçmediği, sunulan belgelerin aslı veya aslına uygunluğunun noterce onaylanmış örneklerinin verilip verilmediği, noter onaylı belgelerin aslına uygun olduğunu belirten bir şerh taşıyıp taşımadığı, istenen belgelerin aslı yerine ihale tarihinden önce idare tarafından “aslı idarece görülmüştür” veya bu anlama gelecek şekilde şerh düşülüp düşülmediği hususlarının incelenmesi gerektiği,
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin ihale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemlerinin tümünü eksiksiz olarak yansıtılıp yansıtmadığı, söz konusu iş kalemleri miktarlarının istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetveline doğru olarak yansıtılıp yansıtılmadığı, iş kalemlerinin ölçü birimlerinin doğru olarak aktarılıp aktarılmadığı, birim fiyat teklif cetvelindeki birim fiyatlar ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan toplam teklif bedeliyle teklif mektubunda yer alan teklif bedelinin örtüşüp örtüşmediği, birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda (yatay ve dikey olarak) aritmetik hata bulunup bulunmadığı hususlarının incelenmesi gerektiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin ihale dokümanı ve ihale mevzuatı ile uyarlık göstermediği,
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan geçici teminat mektuplarında idarenin, işin ve isteklinin adının, banka adının belirtilip belirtilmediği, sunulan geçici teminat mektubunda yer alan tutarın istenilen asgari şartı sağlayıp sağlamadığı, geçici teminat mektubunun en az iki banka yetkilisinin imzasını taşıyıp taşımadığı hususlarının incelenmesi gerektiği, söz konusu geçici teminat mektubunun şikâyete konu ihalede kullanılabilecek kapsamda olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Kahramanmaraş -Türkoğlu Lojistik Merkezi Yapım İşi” olarak belirlendiği ve anılan Şartname’nin 19’uncu maddesinde isteklilerin tekliflerini karma teklif olarak vereceklerinin düzenlendiği görülmüştür. Anılan Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 46.1’inci maddesinde ihalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1,20 olarak düzenlenmiştir.

Yapılan incelemede, ihaleye 23 isteklinin teklif verdiği, idarece geçerli teklif olarak belirlenen teklifler dikkate alınarak aşırı düşük teklif sınır değerin 58.330.039,00 TL olarak belirlendiği, söz konusu sınır değerin altında teklif veren 1 istekliden 12.03.2014 tarihli yazı ile açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ve analiz formatına yer verilmek suretiyle açıklama talep edildiği, aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklinin açıklamasının idarece uygun bulunduğu, ihalenin söz konusu istekli olan Sigma İnşaat ve Turizm İşletmeleri Tic. A.Ş.-Akçadağ İnşaat Ticaret ve Taahhüt Limited Şirketi-Özge İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Turizm A.Ş. İş Ortaklığı’nın üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “ 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)(Ek: 20/8/2011-28031 R.G./ 17 md.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.” açıklaması bulunmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli olan Sigma İnş. ve Tur. İşlet. Tic. A.Ş.-Akçadağ İnş.Tic. ve Taah. Ltd. Şti. - Özge İnş. Taah. Tic. San. ve Tur. A.Ş. İş Ortaklığı’nın sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesinden; istekli tarafından açıklama talep edilen 3 kalem için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış fiyatlara ilişkin liste, açıklama istenilen iş kalemlerine ait genel gideler ve kar miktarlarını içeren icmal tablosu, açıklama istenilen iş kalemlerine ait maliyet tutarını ve teklif tutarını gösterir icmal tablosu, açıklama talep edilen 13 kaleme ilişkin analiz, 11 adet proforma fatura ile faturaları onaylayan meslek mensuplarına ilişkin belgeler ve 1 adet paletli tip asfalt finisher için fatura sunulduğu anlaşılmıştır.

-İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 15.140/4, Y.16.050/06 ve Y.23.010 poz no’lu kalemlere ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yayımladığı birim fiyatların kâr hariç tutarlarının esas alınarak oluşturulan listenin sunulduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde yer alan açıklama uyarınca isteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatlarından daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu olmadığından, söz konusu 3 kaleme ilişkin sunulan açıklamanın mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

-İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 16.036/5 poz no’lu iş kalemine ilişkin analiz sunulduğu tespit edilmiştir. Söz konusu analizde işçilik giderlerine ilişkin miktarların kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan miktarlar olduğu tespit edilmiştir.

Ancak, söz konusu kalemin analizinde yer alan 08.917/1 poz no’lu “betonun pürüzlendirilmesi düzeltilmesi” iş kaleminde işçilik fiyatının 4,60 TL olarak belirlendiği görülmüştür.

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Çalışma süresi” başlıklı 63’üncü maddesinin birinci fıkrasında “ Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. ” hükmü, “Hafta tatili ücreti” başlıklı 46’ncı maddesinde “ Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir. ” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun hükümleri uyarınca bir haftada en fazla kırkbeş saat çalışılacağı, yedi günlük bir zaman dilimi içerisinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verileceğinin hüküm altına alındığı görüldüğünden, bu doğrultuda bir haftada en fazla 6 gün, bir günde aksi kararlaştırılmamışsa 7,5 saat çalışılabileceği anlaşılmıştır. Bu itibarla, 1 saatlik asgari ücretin hesaplanmasında bir gün için 7,5 saatin esas alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

İhale tarihi olan 20.02.2014’te geçerli asgari ücretin 1.071,00 TL olduğu, saatlik ücretin ise 4,76 TL (=1.071,00 TL/ 30gün/ 7,5 saat) olduğu belirlenmiş, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 08.917/1 poz no’lu kalemde işçilik ücreti için asgari ücretin altında ücret öngörüldüğü, bu durumun Kamu İhale Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde açıklamalar uyarınca mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

16.036/5 poz no’lu iş kaleminin analizinde yer alan malzeme giderlerinden, hazır beton temini için ve ders kesme ve derz dolgusu yapılması işi kapsamında derz kesilmesi ve sıcak uygulamalı derz dolgu malzemesi ile derz dolgusunun yapılması için her türlü malzeme temini, alet edevat ekipman işçilikler, yatay düşey taşımalar, zayiat ve genel gideler dahil m² uygulama bedeli için proforma fatura sunularak açıklama yapıldığı görülmüştür.

Ders kesme ve derz dolgusu yapılması iş kalemine ilişkin sunulan proforma faturanın incelenmesinden söz konusu proforma faturanın “ Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim. ” ibaresi yazılarak SMMM tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği görülmüştür. Söz konusu analiz girdisinin mevzuata uygun olarak tevsik edildiği anlaşılmıştır.

“Hazır Beton 350 doz” için sunulan proforma faturanın incelenmesinden 1 m³ için teklif alınan söz konusu proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.2’nci maddesinde yer alan açıklama uyarınca YMM tarafından “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim. ” ibaresi yer verilerek imzalandığı ve mühürlendiği anlaşılmıştır. Ancak, söz konusu proforma faturada “nakliye dâhil” bedelin yer aldığına ilişkin bir açıklama bulunmadığı görülmüştür. Bu durumda 16.036/5 poz no’lu iş kaleminin analizinde hazır beton teminine ilişkin birim fiyatın nakliye hariç bedel olarak değerlendirilmesi gerektiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından hazır beton teminin nakliye bedelinin mevzuata uygun olarak açıklanmadığı sonucuna varılmıştır.

16.036/5 poz no’lu iş kaleminin ait analizde makine bedellerine ilişkin sunulan alt analiz kapsamında işçilik giderlerinin miktar ve birim fiyatlarının kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyat ve miktarlar olduğu, mazot girdisi için miktarların kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan miktarların esas alındığı görülmüştür. Ayrıca, mazot birim fiyatına ilişkin proforma fatura sunulduğu, sunulan proforma fatura üzerinde “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak SMMM tarafından imzalandığı ve kaşelendiği görüldüğünden, “mazot” analiz girdisine ait birim fiyatın mevzuata uygun olarak tevsik edildiği anlaşılmıştır. Ancak istekli tarafından 03.062/2 poz no’lu beton finişheri için bedel öngörülmediği tespit edilmiştir. Söz konusu kaleme ilişkin alış faturası sunulduğu anlaşılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde “ Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir.” açıklaması bulunmaktadır. Söz konusu açıklama uyarınca herhangi bir araca ilişkin alış faturasının o araca ilişkin analiz kapsamında bedel öngörülmemesine dayanak teşkil etmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, söz konusu aracın alış faturasının tarihi 2011 yılına ait olup aracın amortisman süresinin devam ettiği tespit edildiğinden, bu nedenle de araca ilişkin bedel öngörülmemesinin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

-N.YF.03 ve N.FY.29 poz no’lu kalemlerin “kum çakıl” ve “yumuşak sert toprak” nakli olduğu, anılan malzemelerin nakliyesine ilişkin K katsayısının 183 olarak alındığı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı taşıma formülleri esas alınarak gider öngörüldüğü anlaşıldığından, anılan iş kaleminin mevzuata uygun şekilde açıklandığı görülmüştür.

Anılan Tebliğ’in 45’inci maddesinde aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacak belgeler sayılmış olup, başvuru sahibi tarafından nakliye pozlarına ilişkin araştırılması talep edilen belgelerin (ocağa ait faaliyet belgesi, döküm izni vb.) aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacak belgeler arasında yer almadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, ilgili belgelerin aşırı düşük açıklama kapsamında istenilmesi ve bu belgeler üzerinde değerlendirme yapılması mümkün bulunmamaktadır.

-12.2264 ve12.2214/3 poz no’lu kalemlerin sunulan analizlerinin makine gideri için sunulan alt analizlerde birim fiyat ve miktarların kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladığı birim fiyatlar ve analiz miktarları olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu kalemler için malzeme girdilerine ilişkin proforma fatura sunulduğu, söz konusu proforma faturaların üzerinde “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresine yer verilerek SMMM tarafından imzalandığı ve iletişim bilgilerine yer verilmek suretiyle kaşelendiği görülmüştür.

Diğer taraftan, söz konusu kalemlerin işçilik giderleri analizinde düz işçinin 1 saatlik ücretinin 4,65 TL olarak belirlendiği, bu tutarın ihale tarihinde geçerli 1 saatlik asgari ücretin (4,76 TL) altında olduğu, bu durumun Kamu İhale Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde açıklamalar uyarınca mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Anılan Tebliğ’in 45’inci maddesinde aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacak belgeler sayılmış olup, başvuru sahibi tarafından 12.2264 ve12.2214/3 poz no’lu kalemlere ilişkin araştırılması talep edilen ithalat belgesinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacak belgeler arasında yer almadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, ilgili belgenin aşırı düşük açıklama kapsamında istenilmesi ve bu belgeler üzerinde değerlendirme yapılması mümkün bulunmamaktadır.

-İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından Saha İnş.Özel-1 poz no’lu iş kalemine ilişkin analiz sunulduğu, söz konusu analizde geo kompozit temini ve serilmesine ilişkin proforma fatura alındığı, söz konusu proforma faturanın “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresine yer verilerek SMMM tarafından imzalandığı ve kaşelendiği, söz konusu malzemenin nakliyesine ilişkin K katsayısı 183 ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı taşıma formülü esas alınarak gider öngörüldüğü anlaşıldığından, anılan iş kaleminin mevzuata uygun şekilde açıklandığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği açıklamaları uyarınca, aşırı düşük teklif açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı belirtilmekle birlikte, istekliler tarafından (ihale uhdesinde kalması durumunda) özellikle ihale konusu işin ihale dokümanına uygun bir şekilde gerçekleştirileceği hususunun bu aşamada tevsik edilmesine gerek bulunmadığı, kaldı ki, istekliler tarafından (ihale uhdesinde kalması durumunda) ihale konusu işi ihale dokümanına uygun bir şekilde gerçekleştirilmesinin zaten zorunlu olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla, malzemelerin ihale dokümanında istenilen özellikte olup olmadığının sözleşmenin uygulanması aşamasında idarece kontrol edilecek olması karşısında başvuru sahibinin iddia ettiği şekilde CE belgesinin araştırılması mümkün bulunmamaktadır.

-İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 16.037/1 poz no’lu iş kalemine ilişkin analiz sunulduğu anlaşılmıştır. Söz konusu analizde işçilik giderlerine ilişkin miktarların kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan miktarlar olduğu tespit edilmiştir. Ancak, anılan kalemin analizinde yer alan 08.917/1 poz no’lu “betonun pürüzlendirilmesi düzeltilmesi” iş kaleminde işçilik fiyatının 4,60 TL olarak belirlendiği görülmüştür. Bu bedelin ihale tarihinde geçerli 1 saatlik asgari ücretin (4,76 TL) altında olduğu, bu durumun Kamu İhale Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

16.037/1 poz no’lu iş kaleminin analizinde yer alan malzeme giderlerinden hazır beton temini için proforma fatura sunularak açıklama yapıldığı görülmüştür. Hazır Beton 170 doz için sunulan proforma faturanın incelenmesinden 1 m³ için teklif alınan söz konusu proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.2’nci maddesinde yer alan açıklama uyarınca YMM tarafından “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim. ” ibaresine yer verilerek imzalandığı ve mühürlendiği anlaşılmıştır. Ancak, söz konusu proforma faturada “nakliye dâhil” bedelin yer aldığına ilişkin bir açıklama bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda 16.037/1 poz no’lu iş kaleminin analizinde hazır beton teminine ilişkin birim fiyatın nakliye hariç bedel olarak değerlendirilmesi gerektiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından hazır beton teminin nakliye bedelinin belgelere dayalı olarak açıklanmadığı sonucuna varılmıştır.

16.037/1 poz no’lu iş kaleminin ait analizde makine bedellerine ilişkin sunulan açıklama kapsamında işçilik giderlerinin miktar ve birim fiyatlarının kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyat ve miktarlar olduğu, mazot girdisi için miktarların kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan miktarların esas alındığı, mazot birim fiyatına ilişkin proforma fatura sunulduğu, sunulan proforma fatura üzerinde “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak SMMM tarafından imzalandığı ve kaşelendiği görüldüğünden, “mazot” analiz girdisine ait birim fiyatın mevzuata uygun olarak tevsik edildiği anlaşılmıştır. Ancak istekli tarafından 03.062/2 poz no’lu beton finişheri için bedel öngörülmediği tespit edilmiştir. Söz konusu kaleme ilişkin alış faturası sunulduğu anlaşılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde yer alan açıklama uyarınca herhangi bir araca ilişkin alış faturasının o araca ilişkin analiz kapsamında bedel öngörülmemesine dayanak teşkil etmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, söz konusu aracın alış faturasının tarihi 2011 yılına ait olup aracın amortisman süresinin devam ettiği tespit edildiğinden, bu nedenle de araca ilişkin bedel öngörülmemesinin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

-İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından Saha İnş.Özel-2 poz no’lu iş kalemine ilişkin analiz sunulduğu, söz konusu analizin girdilerinden “her uzunluk, her açı ve her türlü zeminde Ø 60 cm jet grout kolonu imalatı yapılması” iş kalemine ve çimento malzeme girdisine ilişkin proforma fatura sunulduğu, su girdisine ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatının teklif edildiği görülmüştür. “Jet grout kolonu imalatı yapılması” iş kalemine ilişkin proforma faturanın SMMM tarafından “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim. ” ibaresine yer verilerek imzalandığı ve kaşelendiği anlaşıldığından, söz konusu girdiye ilişkin sunulan açıklamanın mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan, “çimento” girdisine ilişkin sunulan proforma faturanın incelenmesinden anılan faturanın “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresine yer verilerek SMMM tarafından imzalandığı ve kaşelendiği görülmekle birlikte, proforma fatura üzerinde fiyat teklifinin “nakliye bedeli hariç “ olduğu görülmüştür. Saha İnş.Özel-2 poz no’lu iş kalemine ilişkin analizde çimento girdisine ilişkin nakliye analizi sunulmadığı anlaşıldığından, anılan poz için mevzuata uygun açıklama sunulmadığı tespit edilmiştir.

-İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından KGM/6000 poz no’lu iş kalemine ilişkin analiz sunulduğu, söz konusu kalemin malzeme girdisine ilişkin proforma fatura sunulduğu, proforma fatura üzerinde “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim. ” ibaresine yer verilerek YMM tarafından imzalandığı ve mühürlendiği, makine girdilerine ilişkin sunulan alt analizlerde birim fiyat ve miktarların kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladığı birim fiyatlar ve analiz miktarları olduğu anlaşıldığından, anılan iş kaleminin mevzuata uygun şekilde açıklandığı görülmüştür.

-Özel Peyz 5 no’lu poza ilişkin sunulan analizde girdilere ilişkin kullanılan birim fiyat ve miktarların kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladığı birim fiyatlar ve analiz miktarları olduğu, girdilerde yer alan malzemelerin nakliyesine ilişkin K katsayısının 183 olarak alındığı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı taşıma formülleri esas alınarak gider öngörüldüğü anlaşıldığından, anılan iş kaleminin mevzuata uygun şekilde açıklandığı görülmüştür.

-Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Karma sözleşme” başlıklı 47’nci maddesinde “ 47.1. 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (c) bendi uyarınca; ihale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve mali özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği işler ile doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerektirmesi nedeniyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje ile ihaleye çıkılabilmesi ve bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarında ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilmesi mümkün olup, bu şekilde gerçekleştirilen ihaleler sonucunda da 4735 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin (d) bendi uyarınca karma sözleşme düzenlenebilir. Karma sözleşme yapılması öngörülen söz konusu işlerin ihale edilmesinde aşağıda yer alan açıklamalara uygun hareket edilmesi gerekmektedir:

…

47.1.2. İstekliler tekliflerinde karma teklif mektubunu (Standart Form-KİK015.4/Y) sunacaklar, karma teklif mektubunda, işin anahtar teslim götürü bedel teklif alınan bölümü için teklif ettikleri bedel ile birim fiyat teklif alınan bölümü için teklif ettikleri bedeli ayrı ayrı belirtmek suretiyle, işin tamamı için teklif ettikleri bedeli yazacaklar ve teminatlarını teklif ettikleri toplam tutar üzerinden vereceklerdir. Aşırı düşük teklif değerlendirmesi dahil tekliflerin değerlendirilmesi ise toplam teklif tutarı üzerinden yapılacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

Anılan açıklama uyarınca karma teklif üzerinden teklif alınan ihalelerde aşırı düşük teklif değerlendirmesi dâhil tekliflerin değerlendirilmesinin toplam teklif tutarı üzerinden yapılması gerektiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece talep edilen “açıklama istenilen iş kalemleri listesi” ve “açıklama istenilmeyecek analiz girdileri” dikkate alınarak açıklama sunulmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Yapılan inceleme sonucunda, ihale üzerine bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda yer verilen gerekçelerle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.14’üncü maddesi gereği reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.11’inci maddesinde “ Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.” açıklaması bulunmaktadır.

İdare tarafından verilen şikâyete cevap yazısında “maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının” talep edilmesine taraflarınca gerek görülmediği belirtilmiştir.

İlgili Tebliğ açıklaması uyarınca maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının talep edilmesinin idarenin takdirinde bulunduğu yönünde değerlendirme yapılması mümkün olmakla birlikte idarenin takdir yetkisi mutlak ve sınırsız değildir. İdarenin takdir yetkisine dayalı işlemlerinin, hukukun belirlediği sınırlar gözetilerek kamu yararına ve hizmetin gereklerine uygun şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak tesis edilmesi gerekir.

Somut olayda, itirazen şikâyet başvurusu üzerine aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesinden, söz konusu açıklamanın reddedilmesi gerektiği anlaşıldığından ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma faturalarına ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları incelenmek üzere muhafaza eden meslek mensubundan talep edilmemiştir.

3 ) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin hazırlanması ve sunulması” başlıklı 30’uncu maddesinde “ Teklif mektubu ve geçici teminat da dahil olmak üzere ihaleye katılabilme şartı olarak istenilen bütün belgeler bir zarfa konulur. Zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı veya ticaret unvanı, tebligata esas açık adresi, teklifin hangi işe ait olduğu ve ihaleyi yapan idarenin açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır ve mühürlenir.

Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur. Mal alımı ihalelerinde, ihale dokümanında alternatif teklif verilebileceğine dair hüküm bulunması halinde, alternatif tekliflerde aynı şekilde hazırlanarak sunulur.” hükmü bulunmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan teklif mektubunun ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgelerin incelenmesinden, teklif mektubunda imzası bulunan kişilerin iş ortaklığını oluşturan firmaların yetkili kişileri olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesinde “ Bu Yönetmeliğin uygulanmasında idareler; belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini isterler. Bu kapsamda sunulan fatura örnekleri de asıl olarak kabul edilir. Adaylar veya istekliler, istenen belgelerin aslı yerine ihale veya son başvuru tarihinden önce idare tarafından “aslı idarece görülmüştür” veya bu anlama gelecek şerh düşülen suretlerini başvuruları veya teklifleri kapsamında sunabilirler. Bu yönde yapılacak başvuruların, ihaleden önce idarenin ilgili birim yetkilisi veya bu hususta görevlendirilmiş personelince karşılanması zorunludur.

Noter onaylı belgelerin aslına uygun olduğunu belirten bir şerh taşıması zorunlu olup, sureti veya fotokopisi görülerek onaylanmış olanlar ile “ibraz edilenin aynıdır” veya bu anlama gelecek bir şerh taşıyanlar geçerli kabul edilmez. Ancak, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Nizamnamesinin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde, Gazete idaresince veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı odalarca “aslının aynıdır” şeklinde onaylanarak verilen Ticaret Sicili Gazetesi suretleri veya bunların noter onaylı suretleri de kabul edilir.” hükmü yer almaktadır.

İnceleme kapsamında idareden isteklilerin teklif dosyaları “idareye sunulduğu şekilde” talep edilmiştir. İdare tarafından gönderilen teklif dosyalarında, ihale üzerinde bırakılan istekliye ait teklif dosyasının incelenmesinden, söz konusu teklif kapsamında sunulan belgelerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinde hüküm altına alınan belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunulduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

4 ) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “ Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinde “ 39.1. Birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlar ve analizlerdeki rayiç fiyatlar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir.

39.2. Birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutar, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicinin çarpımı sonucu bulunan tutar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir. Ancak toplam teklif tutarı, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.

39.3. Birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata yapan istekliler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklife açık ihalelerde ise isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin incelenmesinden, ihale dokümanı kapsamında verilen cetvelin esas alındığı ve söz konusu cetvelde aritmetik hata bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

5 ) Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “Geçici teminat” başlıklı 33’üncü maddesinde “ İhalelerde, teklif edilen bedelin % 3'ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır. İhale dokümanında belirtilmesi şartıyla, danışmanlık hizmeti ihalelerinde geçici teminat alınması zorunlu değildir. ” hükmü,

Anılan Kanun’un “Teminat olarak kabul edilecek değerler” başlıklı 34’üncü maddesinde “ Teminat olarak kabul edilecek değerler aşağıda gösterilmiştir:

a) Tedavüldeki Türk Parası.

b) (Değişik: 30/7/2003-4964/21 md.) Bankalar ve özel finans kurumları tarafından verilen teminat mektupları.

c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler.” hükmü,

Kamu İhale Kanunu’nun “Teminat mektupları” başlıklı 35’inci maddesinde “ Bu Kanun kapsamında verilecek teminat mektuplarının kapsam ve şeklini tespite Kamu İhale Kurumu yetkilidir.

32 nci maddeye göre belirlenen tekliflerin geçerlilik süresinden en az otuz gün fazla süreli olmak kaydıyla, geçici teminat mektuplarında süre belirtilir. Teklif geçerlilik süresinin uzatılması halinde, geçici teminat mektuplarının süresi de aynı süre ile uzatılır. Kesin teminat mektuplarının süresi ihale konusu işin bitiş tarihi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenir. ” hükmü bulunmaktadır.

Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 56’ncı maddesinde “ İhalelerde, teklif edilen bedelin yüzde üçünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır.

…

(3) Kanunun 34 üncü maddesindeki değerler teminat olarak kabul edilir.

(4) İstekli veya yüklenici tarafından, teminat olarak banka teminat mektubu verilmesi halinde, bu teminat mektuplarının kapsam ve şeklinin, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlara uygun olması zorunludur. Standart formlara uygun olarak düzenlenmemiş teminat mektupları geçerli kabul edilmez.

(5) Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresinin bitiminden itibaren otuz günden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.

…

(7) İsteklinin ortak girişim olması halinde toplam teminat miktarı, ortaklık oranına veya işin uzmanlık gerektiren kısımlarına verilen teklif tutarlarına bakılmaksızın ortaklardan biri veya birkaçı tarafından karşılanabilir.

(9) Gerek görüldüğünde teminat mektuplarının ilgili bankanın genel müdürlüğünden veya şubesinden teyidi idarelerce yapılabilir. Yapılan teyitlerde, bankanın en az iki yetkilisinin imzasının bulunması gerekir.” hükmü bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “Geçici teminat” başlıklı 26’ncı maddesinde “ 26.1. İstekliler, teklif ettikleri bedelin % 3'ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. Teklif edilen bedelin % 3'ünden az oranda geçici teminat veren isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.

26.2. İsteklinin ortak girişim olması halinde, toplam geçici teminat miktarı ortaklık oranına veya işin uzmanlık gerektiren kısımlarına verilen tekliflere bakılmaksızın ortaklardan biri veya birkaçı tarafından karşılanabilir.

26.3. Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 19.07.2014 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.

26.4. Kabul edilebilir bir geçici teminat ile birlikte verilmeyen teklifler, İdare tarafından istenilen katılma şartlarının sağlanamadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan geçici teminat mektuplarının Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ekinde yer alan standart formlara uygun olduğu, geçerlik tarihinin İdari Şartname’nin 26’ncı maddesinde belirlenen 19.07.2014 tarihinde önce olmadığı, teklif edilen bedelin %3’ünü karşıladığı ve idarece teyidinin yapıldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

İdare tarafından 3 no’lu Zeyilname ile “ Teşekkülümüzce 2013/192270 IKN Numarası ile 05/02/2014 tarihinde saat: 14:30’da ihalesi yapılacak olan “Kahramanmaraş-Türkoğlu Lojistik Merkezi Yapım” işine ait aşağıda düzenlemesi yapılan;

"Kahramanmaraş Türkoğlu Lojistik Merkezi Yapım İşi"ne ait Zeyilname-2 de yayınlanan birim fiyat teklif cetvelinin, 71.sırasındaki 201-400 poz numaralı iş kaleminin miktarı 0,30 olarak, 72. Sırasındaki 201-500 poz numaralı iş kaleminin miktarı 0,25 olarak değiştirilmiştir.” şeklinde açıklamaya yer verilerek birim fiyat teklif cetvelinde değişikliğe gidildiği görülmüştür.

İhale komisyonu kararında Kaner İnş. San. ve Tic. A.Ş., Tinaş Taahhüt İnşaat Nakl.San.ve Tic. A.Ş., Güven Karaman-Gül İnş. Nak. Maden. ve Petrol Ürün. Tur. San. Tic. İth. İhr. A.Ş. Ortak Girişimi, Cengizler Yol Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş., Musfalt Madencilik İnşaat Makine Petrol Ürünleri Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Yıldızlar İnşaat ve Ticaret A.Ş. Ortak Girişimi, İntaş İnşaat Taahhüt Ticaret A.Ş.nin sunmuş oldukları birim fiyat teklif cetvellerinin 71 ve 72 sıra numaralı iş kalemlerinde aritmetik hata yapıldığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldıkları belirtilmiştir.

Yapılan incelemede, Tinaş Taahhüt İnşaat Nakl. San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin 71 ve 72’nci kalemlerinde aşağıda bulunan tabloda yer aldığı şekilde teklif verildiği,

S.No

İş Kalemi No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı (TL)

201-400

Bina içinde vidalı döşenmiş boru montaj malzemesi bedeli: %30 zamlı ödenecektir.

%30

0,30

8.252,75

2.475,83

201-500

Bina içinde kaynaklı olarak döşenmiş boru montaj malzemesi bedeli. Diğer özellikler B.F.T. 201-400'ün aynı; (%25 zamlı ödenecektir)

%25

0,25

14.666,70

3.666,68

Görülmüştür. 71 sıra no’lu iş kaleminde işin miktarı ile teklif edilen birim fiyat çarpımının 2.475,825 TL olduğu, istekli tarafından söz konusu tutarın 2.475,83 TL olarak virgülden sonra iki basamak olacak şekilde yuvarlama yapıldığı, aynı şekilde 72 sıra no’lu iş kaleminde işin miktarı ile teklif edilen birim fiyat çarpımının 3.666,675 TL olduğu, istekli tarafından söz konusu tutarın 3.666,68 TL olarak virgülden sonra iki basamak olacak şekilde yuvarlama yapıldığı görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 39’uncu maddesi uyarınca istekliler tarafından birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir ancak isteklilerin virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde teklif vermeleri zorunlu değildir. Aynı madde kapsamında yuvarlama işlemi “ yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.” şeklinde açıklanmıştır. Söz konusu açıklama uyarınca, 71 ve 72 sıra no’lu iş kalemlerinde aritmetik hata bulunmadığı anlaşılmıştır.

Kaner İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin 71 ve 72’nci kalemlerinde aşağıda bulunan tabloda yer aldığı şekilde teklif verildiği,

S.No

İş Kalemi No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı (TL)

201-400

Bina içinde vidalı döşenmiş boru montaj malzemesi bedeli: %30 zamlı ödenecektir.

%30

0,30

551,00

165,30

201-500

Bina içinde kaynaklı olarak döşenmiş boru montaj malzemesi bedeli. Diğer özellikler B.F.T. 201-400'ün aynı; (%25 zamlı ödenecektir)

%25

0,25

757,00

189,25

Söz konusu kalemlerde aritmetik hata bulunmadığı anlaşılmıştır.

Güven Karaman-Gül İnş. Nak. Maden. ve Petrol Ürün. Tur. San. Tic. İth.İhr. A.Ş Ortak Girişimi tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin 71 ve 72’nci kalemlerinde aşağıda bulunan tabloda yer aldığı şekilde teklif verildiği,

S.No

İş Kalemi No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı (TL)

201-400

Bina içinde vidalı döşenmiş boru montaj malzemesi bedeli: %30 zamlı ödenecektir.

%30

0,3

10.000,000

3.000,000

201-500

Bina içinde kaynaklı olarak döşenmiş boru montaj malzemesi bedeli. Diğer özellikler B.F.T. 201-400'ün aynı; (%25 zamlı ödenecektir)

%25

0,25

20.000,000

5.000,000

Söz konusu kalemlerde aritmetik hata bulunmadığı anlaşılmıştır.

Cengizler Yol Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin 71 ve 72’nci kalemlerinde aşağıda bulunan tabloda yer aldığı şekilde teklif verildiği,

S.No

İş Kalemi No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı (TL)

201-400

Bina içinde vidalı döşenmiş boru montaj malzemesi bedeli: %30 zamlı ödenecektir.

%30

0,300

50.000,00

15.000,00

201-500

Bina içinde kaynaklı olarak döşenmiş boru montaj malzemesi bedeli. Diğer özellikler B.F.T. 201-400'ün aynı; (%25 zamlı ödenecektir)

%25

0,250

150.000,00

37.500,00

Söz konusu kalemlerde aritmetik hata bulunmadığı anlaşılmıştır.

Musfalt Madencilik İnşaat Makine Petrol Ürünleri Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti-Yıldızlar İnşaat ve Ticaret A.Ş. Ortak Girişimi tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin 71 ve 72’nci kalemlerinde aşağıda bulunan tabloda yer aldığı şekilde teklif verildiği,

S.No

İş Kalemi No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı (TL)

201-400

Bina içinde vidalı döşenmiş boru montaj malzemesi bedeli: %30 zamlı ödenecektir.

%30

0,300

150,00

45,00

201-500

Bina içinde kaynaklı olarak döşenmiş boru montaj malzemesi bedeli. Diğer özellikler B.F.T. 201-400'ün aynı; (%25 zamlı ödenecektir)

%25

0,250

200,00

50,00

Söz konusu kalemlerde aritmetik hata bulunmadığı anlaşılmıştır.

İntaş İnşaat Taahhüt Ticaret A.Ş.nin sunmuş olduğu birim fiyat teklif cetvenin 71 ve 72 sıra numaralı iş kalemlerinde aritmetik hata bulunmadığı tespit edilmekle birlikte, 184 sıra numaralı ve özel peyzaj 12 poz no’lu kalemde aritmetik hata bulunduğu tespit edildiğinden, söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Sigma İnşaat ve Turizm İşletmeleri Tic.A.Ş.-Akçadağ İnşaat Ticaret ve Taahhüt Limited Şirketi-Özge İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Turizm A.Ş. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, Kaner İnş. San. ve Tic. A.Ş., Tinaş Taahhüt İnşaat Nakl. San. ve Tic. A.Ş., Güven Karaman-Gül İnş. Nak. Maden. ve Petrol Ürün. Tur. San. Tic. İth. İhr. A.Ş. Ortak Girişimi, Cengizler Yol Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş., Musfalt Madencilik İnşaat Makine Petrol Ürünleri Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Yıldızlar İnşaat ve Ticaret A.Ş. Ortak Girişimi’nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihalenin işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KİK Kararı: 2014/UY.II-2616

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin