KİK Kararı: 2014/UY.II-2585

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/046
Gündem No : 55
Karar Tarihi : 09.07.2014
Karar No : 2014/UY.II-2585
BAŞVURU SAHİBİ:
Siemens Sanayi Ve Ticaret A.Ş., CİNNAH CAD. NO:100/10 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Cumhurıyet Bulvarı No:1 K:6/621 İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/37877 İhale Kayıt Numaralı "Tam Adaptif Trafik Yönetim, Denetim Ve Bilgilendirme Sistemi Yapılması" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İzmir Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı tarafından 06.08.2012tarihinde pazarlık usulüile yapılan “Tam Adaptif Trafik Yönetim, Denetim ve Bilgilendirme Sistemi Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin 30.05.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.06.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.06.2014tarih ve 19058sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.06.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1932sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idare tarafından 05.08.2013 tarihli ve 2013/UY.II-3210 sayılı, 20.11.2013 tarihli ve 2013/UY.II-4323 sayılı ve 25.03.2014 tarihli ve 2014/UY.II-1540 sayılı Kurul kararlarında yapılması gereken aşırı düşük sorgulamasının eksik ve hatalı yapıldığı, söz konusu işlemlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1’inci ve 45’inci maddelerine göre yapılması gerektiği, idare tarafından kendilerine gönderilen 17.04.2014 tarihli ve 1182 sayılı yazı ve ekinde sadece “164 adet itfaiye aracı ile 100 adet ambulansın sisteme dahil edilmesi” girdileriyle ilgili açıklama yapılmayacağının belirtildiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.3’üncü maddesine aykırı olarak açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri tablolarının anılan idareye ait yazıda yer almadığı, dolayısıyla idarece anılan Tebliğ’in 38.1’inci maddesi uyarınca sıralı analiz girdileri tablosunun hazırlanmasına ilişkin çalışmanın yapılmadığı, ancak idareye bahse konu Tebliğ’e aykırı olarak yapılan işlemin bildirildiği ve belgelere dayalı olarak açıklama sunulduğu, alınan kesinleşen ihale kararıyla ihalenin Azd Praha S.R.O. - Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de firmalarının olduğu, idare tarafından bahse konu yazıya ek olarak gönderilen komisyon kararında, daha önce idare tarafından belirtilen gerekçelerin tekrar edildiği ve Kanun’un teknik ve mali özelliklerinin gerekli netlikte belirlenememesi durumundaki bir ihale yönteminde idareden belirlenemeyen bir durumla ilgili sıradan bir yapım işi gibi uygulama yapılması istenildiğinin, Kanun’da belirlenmeyen bir durumla ilgili genelgede sıradan işlere uygulanan rutin prosedürün uygulanmasının genelgenin Kanun üzerinde görülmesi sonucunu doğuracağının, bu durumun hukuk sistemindeki normlar hiyerarşisine aykırı olduğunun, tüm bu şartlara rağmen Kamu İhale Kurulu kararına esas olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38’inci ve 45’inci maddelerine göre aşırı düşük teklif sorgulaması tesis edildiğinin belirtildiği, idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine 10 günlük cevap verme süresinden sonra verilen cevabi yazıda, ihale konusu işi yapabilecek nitelikte çok az sayıda uzman firmanın olması nedeniyle söz konusu ihalenin 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (e) bendine göre ihale edildiğinin, 25.03.2014 tarihli ve 2014/UY.II-1540 sayılı Kurul kararı üzerine teklifi sınır değerin altında kalan Azd Praha S.R.O. - Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı ile Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.den 6 iş grubuna ilişkin açıklama istendiğinin, “164 adet itfaiye aracı ve 100 adet ambulansın sisteme dahil edilmesi” girdileriyle ilgili olarak açıklama yapılmayacağının, tam adaptif trafik yönetim, denetim ve bilgilendirme sisteminin ortak bir seri üretim standardı bulunmayan ve projelendirme tekniği ve uygulamada kullanılacak malzemeler ölçeğinde işi yapan firmaların kendine özgün teknolojik çözümlerinin bulunduğu bir projelendirme ve yapım tekniği olduğunun, bu nedenle 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (e) bendine göre ve sistemin kurulmasına yönelik yeterli görülen 3 firmanın teknik çözümünün dikkate alındığının, yaklaşık maliyeti oluşturan her bir iş kalemi/grubunun idare tarafından belirlenen yaklaşık bedeli üzerinden açıklama istenilmesi gereken %80’lik bölümünün sıralı iş kalemleri/grupları listesinin, iş grubu analizlerinin ve sıralı analiz girdilerinin Kurul kararları gereğince oluşturulacak sınır değerin altında teklif veren isteklilerden teklif tutarlarını oluşturan iş kalemleri/gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile idarenin yazısı ekinde yer alan analiz formatına uygun analizlerin (malzeme, işçilik/montaj) girdi cinsleri miktar ve tutarları belirtilerek anılan Tebliğ’in 45’inci maddesi kapsamında belgelere dayalı olarak aşırı düşük sorgulaması yapılmasının doğru bir yöntem olduğunun, söz konusu Tebliğ’in 45.1.2.3’üncü maddesi hükmü gereğince, istekliler tarafından yapılacak aşırı düşük teklif savunmalarında açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil olmak üzere analizleri oluşturan tüm girdilerin gösterilmesinin mevzuat kapsamında bir zorunluluk olduğunun ve bu kapsamda yapılan sorgulamada açıklama istenilmeyecek giderlerin de gösterildiğinin,Kamu İhale Kurulu’nun 25.03.2014 tarihli ve2014/UY.II-1540 sayılı kararında, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarının idarece anılan Tebliğ’in 38.1’inci maddesine göre oluşturulması gereken sıralı analiz girdileri listesinin oluşturulmasının, sıralı analiz girdileri listesi kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesinin, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerinin oluşturulmasının, bu hususlar hazırlandıktan sonra, sorgulamanın istenmesi gerektiğinin belirtildiği, söz konusu işin özgün ve karmaşık nitelikte olduğunun ve bu özelliği nedeniyle işin teknik ve mali özelliklerinin ihale sürecinden önce belirlenmesinin mümkün olmadığının, Kanun’un teknik ve mali özelliklerinin gerekli olan nitelikte belirlenememesi durumundaki bir ihale yönteminde idareden belirlenemeyen bir durumla ilgili sıradan bir yapım işi gibi uygulama yapılmasının istenildiğinin, Kanun’da belirlenemeyen bir durumla ilgili, genelgede sıradan işlere uygulanan rutin prosedürün uygulanmasının, genelgenin Kanun’un üzerinde görülmesi anlamına geleceğinin, bunun normlar hiyerarşisine aykırı olduğunun, buna rağmen sorgulamanın Tebliğ’in 38’inci ve 45’inci maddelerine uygun olarak tesis edildiğinin, 07.06.2014 tarihli 29023 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tebliğ’de 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında yapılan ihaleler bakımından aşırı düşük teklif değerlendirme kriterlerine ilişkin olarak ayrı ve özel bir düzenlemenin yapılmadığının, bahse konu Tebliğ’deki düzenlemenin anılan Kanun hükmüne aykırı olduğunun, bu nedenle, normlar hiyerarşisine göre Kanun hükmünün esas alınması gerektiğinin, söz konusu Kanun’un 38’inci maddesinde konuyla ilgili bir düzenlemenin bulunmadığının ifade edildiği, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak yaptığı işlemlerin anılan Tebliğ’in 38.1’inci ve 45’inci maddelerine aykırı olduğu, bahse konu ihalede şartları netleştirilmiş Teknik Şartname’ye dayalı olarak fiyat tekliflerinin istendiği, bu nedenle 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine göre yapılan söz konusu ihalede, işin teknik ve mali özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenememesi halinin ihale sürecinin sonuna kadar sürmesinin mümkün olmadığı, idarenin bahse konu Kurul kararlarına rağmen aşırı düşük sorgulamasını ısrarla mevzuata aykırı gerçekleştirdiği, idareye çeşitli tarihlerde yapılan şikâyet başvurularına idare tarafından zamanında cevap verilmediği, idarenin söz konusu ihaleyi mevzuata uygun sonuçlandırma niyeti olmadığı, yapılan şikâyet başvuruları ile alınan Kurul kararlarına rağmen 2 yıla yakın bir süre içinde ihale sürecinin sonuçlandırılamamasının idarenin yetersiz teknik bilgi ve kapasiteye sahip olmasından kaynaklandığı, bu şekilde sözleşme uygulamasında da ciddi problemlerin olacağıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “Tam Adaptif Trafik Yönetim, Denetim ve Bilgilendirme Sistemi Yapılması” işi ihalesi olarak belirtildiği,

Aynı Şartname’nin“Teklif ve sözleşmenin türü” başlıklı 23’üncü maddesinde “23.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

Siemens San. Tic. A.Ş.nin 03.07.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.07.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 23.07.2013 tarih ve 24270 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.07.2013 tarihli dilekçe ile yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine alınan 05.08.2013 tarihli ve 2013/UY.II-3210 sayılı Kurul kararı ile “İdarece açıklama istenecek iş kalemlerinin yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına göre belirlenmesi, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece Tebliğ’in (38.1) maddesine göre oluşturulması gereken sıralı analiz girdileri listesinin oluşturulması, sıralı analiz girdileri listesi kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerinin oluşturulması, açıklama istenilmeyecek iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi ve bahse konu hususlar belirlenip hazırlandıktan sonra bu hususlara uygun bir şekilde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden (Azd Praha S.R.O. & Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı ve Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.) tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır…

_Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece mevzuata uygun bir şekilde aşırı düşük açıklama istemi kapsamında gerekli belgelerin hazırlanıp teklifi sınır değerin altında kalan Azd Praha S.R.O. & Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı ve Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.den tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi…” _gerektiği yönünde düzeltici işlem yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine idarece yapılan düzeltici işlem neticesinde bahse konu isteklilerden (Azd Praha S.R.O.-Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı ve Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.) yaklaşık maliyetin %80’lik oranına kadar olan ve kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş gruplarına (toplu ulaşım yönetimi ve öncelik sistemi, haberleşme altyapısı, sinyalize kavşakların tam adaptif kontrolü, trafik kontrol merkezi, elektronik trafik denetleme sistemi (KGYS-TEDES), değişken mesaj sistemleri) ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenmiş olup sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Azd Praha S.R.O.-Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan başvuru sahibi Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, Siemens San. Tic. A.Ş.nin 11.10.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.10.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.10.2013 tarih ve 32742 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.10.2013 tarihli dilekçe ile yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine alınan 20.11.2013 tarihli ve 2013/UY.II-4323 sayılı Kurul kararı ile “…Bahse konu mevzuat hükümleri gereği, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının idarelerce ivedilikle yerine getirilmesi zorunludur. Bu zorunluluğa aykırı hareket edilmesi, idarelerin sorumluluğunu doğurabilecek ve yaptırım uygulanmasını gerektirecek niteliktedir.

İdare tarafından, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında, Kurul kararlarının gerektirdiği işlemlerin ivedilikle yerine getirme zorunluluğuna aykırı hareket edildiği, 05.08.2013 tarih ve 2013/UY.II-3210 sayılı Kurul kararının eksik ve hatalı uygulandığı, idarece gönderilen ihale işlem dosyası üzerinde yapılan incelemede, anılan Kurul kararı gereği idare tarafından açıklama istenilecek yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş gruplarının belirlendiği ancak bahse konu iş gruplarının yaklaşık maliyet içindeki parasal miktarlarının tespitinin yapılmadığı, sadece yüzde olarak yaklaşık maliyet içindeki miktarının belirtildiği, aşırı düşük teklif açıklaması istenecek bahse konu iş gruplarının analizlerinin hazırlandığı ancak idarece Tebliğ’in 38.1’inci maddesine göre oluşturulması gereken sıralı analiz girdileri listesinin oluşturulmadığı, sıralı analiz girdileri listesi kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmediği, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerinin oluşturulmadığı anlaşılmış olup yalnızca anılan iş gruplarının altındaki iş kalemleri/gruplarının belirlendiği görülmüştür.

Kamu İhale Kurulu’nun 05.08.2013 tarihli ve 2013/UY.II-3210 sayılı kararında yer aldığı gibi, idarece açıklama istenecek iş kalemlerinin yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına göre belirlenmesi, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece Tebliğ’in 38.1’inci maddesine göre oluşturulması gereken sıralı analiz girdileri listesinin oluşturulması, sıralı analiz girdileri listesi kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerinin oluşturulması, açıklama istenilmeyecek iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi ve bahse konu hususlar belirlenip hazırlandıktan sonra bu hususlara uygun bir şekilde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden (Azd Praha S.R.O.-Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı ve Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.) tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi…” gerektiği yönünde düzeltici işlem yapılmasına karar verilmiştir. Aynı husus 27.11.2013 tarihli ve 2013/UY.II-4488 sayılı Kurul kararında da belirtilmiştir. Bunun üzerine idarece yapılan düzeltici işlem neticesinde bahse konu isteklilerden (Azd Praha S.R.O.-Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı ve Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.) yaklaşık maliyetin %80’lik oranına kadar olan ve kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş gruplarına (toplu ulaşım yönetimi ve öncelik sistemi, haberleşme altyapısı, sinyalize kavşakların tam adaptif kontrolü, trafik kontrol merkezi, elektronik trafik denetleme sistemi (KGYS-TEDES), değişken mesaj sistemleri) ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenmiş olup sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Azd Praha S.R.O.-Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan başvuru sahibi Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, Siemens San. Tic. A.Ş.nin 19.02.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.03.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.03.2014 tarih ve 8653 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.03.2014 tarihli dilekçe ile yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine alınan 25.03.2014 tarihli ve 2014/UY.II-1540 sayılı Kurul kararı ile “…Bahse konu mevzuat hükümleri gereği, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının idarelerce ivedilikle yerine getirilmesi zorunludur. Bu zorunluluğa aykırı hareket edilmesi, idarelerin sorumluluğunu doğurabilecek ve yaptırım uygulanmasını gerektirecek niteliktedir.

İdare tarafından, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında, Kurul kararlarının gerektirdiği işlemlerin ivedilikle yerine getirme zorunluluğuna aykırı hareket edildiği, 20.11.2013 tarih ve 2013/UY.II-4323 sayılı ve 27.11.2013 tarih ve 2013/UY.II-4488 sayılı Kurul kararlarının eksik ve hatalı uygulandığı, idarece gönderilen ihale işlem dosyası üzerinde yapılan incelemede, anılan Kurul kararı gereği idare tarafından açıklama istenilecek yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş gruplarının belirlendiği, bahse konu iş gruplarının yaklaşık maliyet içindeki parasal ve yüzde olarak miktarlarının tespitinin yapıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması istenecek bahse konu iş gruplarının analizlerinin ve alt analizlerinin hazırlandığı ancak idarece Tebliğ’in 38.1’inci maddesine göre oluşturulması gereken sıralı analiz girdileri listesinin oluşturulmadığı, sıralı analiz girdileri listesi kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmediği, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerinin oluşturulmadığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kurulu’nun 20.11.2013 tarih ve 2013/UY.II-4323 sayılı ve 27.11.2013 tarih ve 2013/UY.II-4488 sayılı Kurul kararlarında yer aldığı gibi, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece Tebliğ’in 38.1’inci maddesine göre oluşturulması gereken sıralı analiz girdileri listesinin oluşturulması, sıralı analiz girdileri listesi kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerinin oluşturulması, bahse konu hususlar belirlenip hazırlandıktan sonra bu hususlara uygun bir şekilde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden (Azd Praha S.R.O.-Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı ve Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.) tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi…” gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir. Bunun üzerine idarece yapılan düzeltici işlem neticesinde bahse konu isteklilerden (Azd Praha S.R.O.-Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı ve Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.) yaklaşık maliyetin %80’lik oranına kadar olan ve kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş gruplarına (toplu ulaşım yönetimi ve öncelik sistemi, haberleşme altyapısı, sinyalize kavşakların tam adaptif kontrolü, trafik kontrol merkezi, elektronik trafik denetleme sistemi (KGYS-TEDES), değişken mesaj sistemleri) ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenmiş olup sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Azd Praha S.R.O.-Cross Zlin A.S. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan başvuru sahibi Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmüne,

Aynı Kanun’un “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinin son fıkrasında “İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.” hükmüne,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Kararların uygulanması” başlıklı 23’üncü maddesinde “(1) İdare, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.

(2) Hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının eksik veya yanlış uygulandığını iddia eden ilgililer bu hususa ilişkin başvuruyu itirazen şikayet başvurusu olarak doğrudan Kuruma yaparlar.” hükmüne,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.” açıklamalarına yer verildiği,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında süre” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) İtirazen şikayet başvurusu, ihale sürecinde idareye yapılan şikayet başvuruları üzerine verilen kararların bildirimini izleyen tarihten veya on günlük cevap verme süresi içinde idare tarafından bir karar alınmaması durumunda bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren şikayet veya itirazen şikayet üzerine ihalenin iptaline ilişkin olarak idare tarafından alınan kararlara karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün içinde yapılmalıdır.

(2) Kuruma itirazen şikayet süresi, on günlük cevap verme süresi içinde idare tarafından bir karar alınmaması durumunda bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren başlayacağından, on gün içinde kendisine herhangi bir karar ulaşmayan başvuru sahibinin, idarenin karar almamış olabileceği ihtimalini dikkate alarak Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunması önem arz etmektedir.

(3) Ayrıca, idarece on günlük karar verme süresi içinde karar alınmakla birlikte bu kararın on günlük süre geçtikten sonra başvuru sahibine bildirildiği hallerde, kararın bildirildiği veya en geç tebliğ edilmiş sayıldığı tarihten itibaren de süresi içerisinde Kuruma başvuruda bulunulabilir.” açıklamasının bulunduğu görülmüştür.

Başvuru sahibinin, idareye çeşitli tarihlerde yapılan şikâyet başvurularına idare tarafından zamanında cevap verilmediği yönündeki iddiasına bakıldığında, yukarıda anılan Tebliğ maddeleri gereği, istekli on günlük karar verme süresi içinde idare tarafındankarar alınmaması durumunda bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün içinde idarenin karar almamış olabileceği ihtimalini dikkate alarak Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikayet başvurusunda bulunabileceğinden, idarenin şikâyet başvurularına zamanında cevap vermemesinin, istekliler açısından itirazen şikâyete engel bir sonuç doğurmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin iddiaları incelendiğinde, idare tarafından 05.08.2013 tarihli ve 2013/UY.II-3210 sayılı, 20.11.2013 tarihli ve 2013/UY.II-4323 sayılı ve 25.03.2014 tarihli ve 2014/UY.II-1540 sayılı Kurul kararlarında yapılması gereken aşırı düşük sorgulamasının eksik ve hatalı yapıldığı, söz konusu işlemlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1’inci ve 45’inci maddelerine göre yapılması gerektiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.3’üncü maddesine aykırı olarak açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri tablolarının anılan idareye ait yazıda yer almadığı, dolayısıyla idarece anılan Tebliğ’in 38.1’inci maddesi uyarınca sıralı analiz girdileri tablosunun hazırlanmasına ilişkin çalışmanın yapılmadığı ifadelerine yer verildiği görülmektedir.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası üzerinde yapılan incelemede, anılan Kurul kararı gereği idare tarafından 17.04.2014 tarih ve 53940963-755.02/1182 sayılı yazı ile, açıklama istenecek yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş gruplarının belirlendiği, bahse konu iş gruplarının yaklaşık maliyet içindeki parasal ve yüzde olarak miktarlarının tespitinin yapıldığı ve sıralı iş grupları listesinin oluşturulduğu, aşırı düşük teklif açıklaması istenecek bahse konu iş gruplarının analizlerinin ve alt analizlerinin hazırlandığı, Tebliğ’in 38.1’inci maddesine göre oluşturulması gereken sıralı analiz girdileri listesinin oluşturulduğu, sıralı analiz girdileri listesi kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri ile tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdilerinin tespit edildiği, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerinin belirlendiği, idare tarafından bahse konu Kurul kararlarının gereğinin yapıldığı görülmüş olup, idarenin aşırı düşük sorgulamasını kamu ihale mevzuatına uygun olarak gerçekleştirdiği anlaşılmıştır.

Bu sebeple, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi