KİK Kararı: 2014/UY.II-1607

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/024
Gündem No : 46
Karar Tarihi : 02.04.2014
Karar No : 2014/UY.II-1607
BAŞVURU SAHİBİ:
San-İş İnşaat San. Ve Tic. A.Ş., NECATİBEY CAD. NO:60/3 KARAKÖY/ İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Dsi 3. Bölge Müdürlüğü, Kırmızıtoprak Mahallesi Taşköprü Caddesi, Dsi Sok. No:2 26020 ESKİŞEHİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/177391 İhale Kayıt Numaralı "Sakarya-Taraklı Kayaboğazı Göleti Sulaması" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

DSİ 3. Bölge Müdürlüğütarafından 27.12.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Sakarya-Taraklı Kayaboğazı Göleti Sulaması” ihalesine ilişkin olarak San-İş İnşaat San. ve Tic. A.Ş.tarafından 17.03.2014tarih ve 9527sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.03.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1151sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuru konusu ihalenin "ihale konusu işe ilişkin ÇED raporunun alınmadığının ihale saatinden sonra tespit edildiği, gerekli başvuruların yapılmasına rağmen raporun 26.02.2014 tarihinde alınabildiği, ancak ihale üzerinde kalan isteklinin teklif geçerlik süresinin 25.02.2014'te dolduğu, teklifinin 60 gün daha uzatılmasının istenildiği, ancak isteklinin ekonomik gerekçeler göstererek teklif geçerlik süresini uzatmadığı" gerekçeleriyle iptal edildiği, henüz ihale sonuçlandırılmadan ÇED raporu alındığı ve raporda olumsuz bir değerlendirmenin bulunmadığı dikkate alındığında söz konusu gerekçenin yerinde olmadığı, ayrıca ihale üzerinde bırakılan istekliden teklif geçerlik süresinin uzatılması istenilmesine rağmen kendilerine teklif geçerlik süresinin uzatılması konusunda yazı yazılmadığı, tekliflerinin yaklaşık maliyetin altında olması ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmeleri nedeniyle idarenin ihaleyi iptal etmesinin mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru dilekçesinde yer alan, ihaleye aşamasında ÇED raporu hazırlanmamış olmasının ihalenin iptal gerekçesi olamayacağı iddiasına ilişkin olarak; ihalenin iptal edildiğine dair 06.03.2014 tarihli İhale komisyonu kararı incelendiğinde, ÇED raporunun planlama ve proje aşamalarında alınmamış olduğunun ihale tarihinden sonra tespit edilmesi üzerine ÇED raporunun temin edilebilmesi amacıyla idarece gerçekleştirilen işlemlerin ihalenin iptal edilmesinin gerekçesi olarak değil, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin geçerlik süresinin dolmasına neden olan sürecin bir açıklaması olarak söz konusu kararda yer aldığı görülmektedir. Dolayısı ile, iptale yönelik başvurularda yalnızca iptal gerekçesi ile sınırlı inceleme yapılabileceğinden, bu hususa ilişkin olarak bir değerlendirme yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “Sakarya-Taraklı Kayaboğazı Göleti Sulaması” işi şeklinde belirtildiği,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde, söz konusu ihaleye 11 teklif verildiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda verilen tüm tekliflerin geçerli kabul edildiği ve 20.01.2014 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin İmta İnşaat Makina Elektrik Tesisat San. Tic. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi San-İş İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Daha sonra başvuru sahibi San- İş İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından “ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin mevzuata uygun olmadığı” iddiasıyla 28.01.2014 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idarenin 31.01.2014 tarihli cevabında bahse konu isteklinin iş deneyim belgesinin benzer iş koşulunu sağladığı ve miktarının yeterli olduğu belirtilerek başvurunun reddedildiği tespit edilmiştir.

Bununla birlikte 06.03.2014 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihale “Sakarya İl Özel İdaresinin gövde imalatını tamamladığı ve sulama inşaatının DSİ bünyesinde yapılacağı işte, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre alınması zorunlu olan ÇED belgesinin gölet inşaatı için İl Özel İdaresince alınmadığı, sulama kısmının idarece yapılan planlama çalışması ve proje ihalesi safhalarında alınmamış olduğunun yapım ihalesi tarihinden sonra tespit edildiği, söz konusu işte ÇED belgesinin olmadığının ihale tarihinden sonra tespit edildiği, Kanunda eksiklik ihale saatinden önce görülmüş olsa bile takdir yetkisini idareye bıraktığından idarece ÇED belgesinin en kısa sürede alınıp ihaleyi sonuçlandırmanın kamu yararı yönünden uygun olduğu, ÇED belgesi için gerekli başvurunun ivedilikle yapılmasına rağmen gerekli olan belgenin 26.02.2014 tarihinde alınabildiği, firmanın teklif geçerlik süresi 25.02.2014’te dolduğundan firmadan teklifin geçerlilik süresini idari şartnamenin ilgili maddesine göre 60 gün uzatmasının istenildiği, ancak firmanın ekonomik gerekçeleri göstererek teklifin geçerlik süresini uzatmayacağını bildirdiği, bu karara göre kamu yararı göz önünde bulundurularak ihalenin iptal edilmesine karar verildiği” belirtilerek iptal edilmiştir.

Ayrıca 18.03.2014 tarihli ve 821 sayılı Kurum yazısı ile idareden ihale işlem dosyasının gönderilmesi istenilmiş, idarenin 21.03.2014 tarihli ve 172649 sayılı cevap yazısında “…Firmanın teklif geçerlilik süresi 25.02.2014’te dolduğundan firmadan teklifin geçerlilik süresini İdari Şartname’nin 24.2 maddesine göre 60 gün uzatması istenilmiştir. Ancak firma ekonomik gerekçeleri göstererek teklifin geçerlik süresini uzatmayacağını dilekçe ile bildirmiştir. Firmanın teklif mektubunu yenilememesinin nedeni konusunda ihale komisyonumuzca bir kanaate varılamamıştır. İşin en ekonomik teklif veren ikinci firmaya ihale edilmesi durumunda, kamuya en ekonomik iki teklif arasındaki fark olan 723.892,72 TL külfet gelecek ve işlem ihale komisyonunu da şaibe altında bırakacaktır. Aynı zamanda İdari Şartname’nin 24.2 maddesi gereği teklifini yenilemeyen firmaya ait geçici teminat mektubu irat kaydedilemediğinden, ihale komisyonu tarafından kamu yararı göz önünde bulundurularak ihalenin iptal edilmesine karar verilmiştir.” ifadelerine yer verilmiş ve yazı ekinde ihale işlem dosyası gönderilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Tekliflerin Geçerlilik Süresi” başlıklı 32’nci maddesinde “Tekliflerin geçerlilik süresi ihale dokümanında belirtilir. İdarece ihtiyaç duyulması halinde bu süre, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabilir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 44’üncü maddesinde “İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43 üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir.

Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilir.” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Teklif geçerlilik süresinin dolmasından sonra sözleşme yapılması” başlıklı 16.7’nci maddesinde “Kesinleşen ihale kararı bildirildikten sonra şikayet başvurusunda bulunulması veya dava açılması nedeniyle ihale sürecinin uzaması sonucunda; teklif geçerlilik süresinin ihale dokümanında öngörülen süre kadar uzatıldığı ve bu sürenin de dolduğu, buna rağmen sözleşmenin imzalanamadığı durumlarda; İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yer alan sözleşmenin imzalanması ile ilgili hükümlere göre, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile kabul etmeleri şartıyla, sözleşme imzalanabilir. İdarece bu durumda ihale üzerinde kalan istekliye sözleşme imzalayıp imzalamayacağı hususu sorulmaksızın sadece teklif geçerlilik süresinin dolduğu gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmemesi gerekmektedir. Ancak tekliflerin geçerlilik süresinin dolmuş olması nedeniyle ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sözleşmeyi imzalama zorunluluğu bulunmadığından, sözleşmeyi imzalamayan istekliler hakkında geçici teminatın irat kaydedilmesine ve yasaklamaya ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Tekliflerin geçerlilik süresi” başlıklı 24’üncü maddesinde ise “24.1. Tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 60 (Altmış) takvim günüdür. Bu süreden daha kısa süreli teklif mektupları değerlendirmeye alınmayacaktır.

_24.2._İhtiyaç duyulması halinde, teklif geçerlilik süresinin en fazla yukarıda belirlenen süre kadar uzatılması istekliden talep edilebilir. İstekli, İdarenin bu talebini kabul veya reddedebilir. İdarenin teklif geçerlilik süresinin uzatılması talebini reddeden isteklinin geçici teminatı iade edilir.

_24.3._Teklifinin geçerlilik süresini uzatan istekli, teklif ve sözleşme koşullarını değiştirmeden, geçici teminatını kabul ettiği yeni teklif geçerlilik süresi ile geçici teminata ilişkin hükümlere uygun hale getirir.

_24.4._Bu konudaki istek ve cevaplar yazılı olarak yapılır. ” düzenlemesine yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihalede şikâyet başvurularında bulunulması nedeniyle ihale sürecinin uzadığı, idarece İmta İnşaat Makina Elektrik Tesisat San. Tic. Ltd. Şti.ne yazılan 26.02.2014 tarihli ve 119736 sayılı yazı ile teklif geçerlik süresini 60 gün uzatmasını istediği,

İmta İnşaat Makina Elektrik Tesisat San. Tic. Ltd. Şti.nin 03.03.2014 tarihli cevap yazısında “ İhale tarihinden bu yana geçen sürede dünya ve Türkiye ekonomisinde öngörülmesi imkânsız olaylar gerçekleşmiştir. Ekonomideki belirsizlikten ve döviz kurlarındaki anormal artıştan dolayı tedarikçiler teklifimize baz oluşturduğumuz rakamlarla hiç alakası olmayan revize fiyatlar vermekte, işi yapılamaz boyuta taşımaktadır.” şeklinde gerekçe belirtilerek, teklif geçerlilik süresinin uzatılmayacağının ifade edildiği ve geçici teminatın iadesinin talep edildiği görülmüştür.

Emsal Kurul kararlarına göre yaklaşık maliyetin altında yeterli sayıda geçerli teklif olması halinde ihale komisyonu tarafından ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmesinin zorunlu olduğu, diğer bir ifadeyle böyle bir durumda idareye tanınmış bir takdir yetkisi bulunmadığı, dolayısı ile başvuru konusu ihalede başvuru sahibinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmiş olmasının, ihale üzerinde kalan istekli ile sözleşme imzalanamaması durumunda başvuru sahibi ile sözleşme imzalanabilmesi yönünde idarece bir takdir yetkisi kullanıldığı anlamına gelmeyeceği açıktır.

Ayrıca, 4734 sayılı Kanun’un 44’üincü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile sözleşme imzalanabilmesi hususu, idareler için bir zorunluluk olmayıp, herhangi bir nedenle ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ile sözleşme imzalanamaması halinde ihale sürecinin sözleşme ile sonlandırılabilmesi için idareye tanınan bir olanak olduğu ve bu olanağın da ihale yetkilisi tarafından söz konusu teklifin uygun görülmesi halinde kullanılabileceği hususu dikkate alındığında; her ne kadar eşit muamele ilkesi gereği başvuru sahibinden de teklif geçerlik süresinin uzatılmasının talep edilmesi gerekmekte ise de, söz konusu ilkeye riayet edilmemiş olmasının idareyi ekonomik açıdan ikinci istekli ile sözleşme imzalama yükümlülüğü altına sokmayacağı, zira başvuru sahibinden de teklif geçerlik süresinin uzatılması talep edilmiş ve başvuru sahibi tarafından da bu talep kabul edilmiş olsaydı dahi bahsedilen Kanun maddesi uyarınca bu istekli ile sözleşme yapılması hususunda idarenin bir yükümlülüğü bulunmayacağı düşünüldüğünden ihalenin iptali yönündeki idare işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiasının iptal gerekçeleri ile sınırlı yapılan incelemeye göre;

Kararda da açıklandığı üzere, ihalenin yaklaşık maliyetinin 17.313.916,80 TL olarak belirlendiği, 13 ihale dokümanı satılan ihaleye 11 isteklinin katıldığı, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda verilen tüm tekliflerin geçerli kabul edildiği ve ihalenin İmta İnşaat Makina Elektrik Tesisat San. Tic. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi San-İş İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, başvuru sahibi San- İş İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından “ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin mevzuata uygun olmadığı” idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idarece bahse konu isteklinin iş deneyim belgesinin benzer iş koşulunu sağladığı ve miktarının yeterli olduğu belirtilerek başvurunun reddedildiği, bununla birlikte 06.03.2014 tarihli ihale komisyonu kararı ile “Sakarya İl Özel İdaresinin gövde imalatını tamamladığı ve sulama inşaatının DSİ bünyesinde yapılacağı işte, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre alınması zorunlu olan ÇED belgesinin gölet inşaatı için İl Özel İdaresince alınmadığı, sulama kısmının idarece yapılan planlama çalışması ve proje ihalesi safhalarında alınmamış olduğunun yapım ihalesi tarihinden sonra tespit edildiği, söz konusu işte ÇED belgesinin olmadığının ihale tarihinden sonra tespit edildiği, Kanunda eksiklik ihale saatinden önce görülmüş olsa bile takdir yetkisini idareye bıraktığından idarece ÇED belgesinin en kısa sürede alınıp ihaleyi sonuçlandırmanın kamu yararı yönünden uygun olduğu, ÇED belgesi için gerekli başvurunun ivedilikle yapılmasına rağmen gerekli olan belgenin 26.02.2014 tarihinde alınabildiği, firmanın teklif geçerlik süresi 25.02.2014’te dolduğundan firmadan teklifin geçerlilik süresini idari şartnamenin ilgili maddesine göre 60 gün uzatmasının istenildiği, ancak firmanın ekonomik gerekçeleri göstererek teklifin geçerlik süresini uzatmayacağını bildirdiği, bu karara göre kamu yararı göz önünde bulundurularak ihalenin iptal edilmesine karar verildiği” ifade edilerek ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

Ayrıca idarenin 21.03.2014 tarihli yazısında da “…Firmanın teklif geçerlilik süresi 25.02.2014’te dolduğundan firmadan teklifin geçerlilik süresini İdari Şartname’nin 24.2 maddesine göre 60 gün uzatması istenilmiştir. Ancak firma ekonomik gerekçeleri göstererek teklifin geçerlik süresini uzatmayacağını dilekçe ile bildirmiştir. Firmanın teklif mektubunu yenilememesinin nedeni konusunda ihale komisyonumuzca bir kanaate varılamamıştır. İşin en ekonomik teklif veren ikinci firmaya ihale edilmesi durumunda, kamuya en ekonomik iki teklif arasındaki fark olan 723.892,72 TL külfet gelecek ve işlem ihale komisyonunu da şaibe altında bırakacaktır. Aynı zamanda İdari Şartname’nin 24.2 maddesi gereği teklifini yenilemeyen firmaya ait geçici teminat mektubu irat kaydedilemediğinden, ihale komisyonu tarafından kamu yararı göz önünde bulundurularak ihalenin iptal edilmesine karar verilmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39 uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü yer almaktadır.

Aynı maddenin gerekçesinde ise “Tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması, Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi nedenlerle, ihale yetkilisinin onayından önceki herhangi bir aşamada ihale komisyonunun kararı üzerine idareye uluslar arası mevzuata paralel bir şekilde ihaleyi iptal etme yetkisi verilerek, buna ilişkin hükümler düzenlenmiştir.” ifadesine yer verilmiştir.

Diğer yandan 4734 sayılı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ncı maddesinde ise “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” hükmü bulunmaktadır.

Anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, ihalenin iptali konusunda ihale komisyonunun ve ihale yetkilisinin takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, ihalenin iptali konusundaki idarenin takdir yetkisinin, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu da açıktır.

4734 sayılı Kanun’un “Tekliflerin Geçerlilik Süresi” başlıklı 32’nci maddesinde “Tekliflerin geçerlilik süresi ihale dokümanında belirtilir. İdarece ihtiyaç duyulması halinde bu süre, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Teklif geçerlilik süresinin dolmasından sonra sözleşme yapılması” başlıklı 16.7’nci maddesinde “Kesinleşen ihale kararı bildirildikten sonra şikayet başvurusunda bulunulması veya dava açılması nedeniyle ihale sürecinin uzaması sonucunda; teklif geçerlilik süresinin ihale dokümanında öngörülen süre kadar uzatıldığı ve bu sürenin de dolduğu, buna rağmen sözleşmenin imzalanamadığı durumlarda; İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yer alan sözleşmenin imzalanması ile ilgili hükümlere göre, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile kabul etmeleri şartıyla, sözleşme imzalanabilir. İdarece bu durumda ihale üzerinde kalan istekliye sözleşme imzalayıp imzalamayacağı hususu sorulmaksızın sadece teklif geçerlilik süresinin dolduğu gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmemesi gerekmektedir. Ancak tekliflerin geçerlilik süresinin dolmuş olması nedeniyle ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sözleşmeyi imzalama zorunluluğu bulunmadığından, sözleşmeyi imzalamayan istekliler hakkında geçici teminatın irat kaydedilmesine ve yasaklamaya ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Tekliflerin geçerlilik süresi” başlıklı 24’üncü maddesinde ise “24.1. Tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 60 (Altmış) takvim günüdür. Bu süreden daha kısa süreli teklif mektupları değerlendirmeye alınmayacaktır.

24.2. İhtiyaç duyulması halinde, teklif geçerlilik süresinin en fazla yukarıda belirlenen süre kadar uzatılması istekliden talep edilebilir. İstekli, İdarenin bu talebini kabul veya reddedebilir. İdarenin teklif geçerlilik süresinin uzatılması talebini reddeden isteklinin geçici teminatı iade edilir.

24.3. Teklifinin geçerlilik süresini uzatan istekli, teklif ve sözleşme koşullarını değiştirmeden, geçici teminatını kabul ettiği yeni teklif geçerlilik süresi ile geçici teminata ilişkin hükümlere uygun hale getirir.

24.4. Bu konudaki istek ve cevaplar yazılı olarak yapılır. ” düzenlemesine yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihalede şikâyet başvurularında bulunulması nedeniyle ihale sürecinin uzadığı, idarece İmta İnşaat Makina Elektrik Tesisat San. Tic. Ltd. Şti.nden yazı ile teklif geçerlik süresini 60 gün uzatmasının istendiği, İmta İnşaat Makina Elektrik Tesisat San. Tic. Ltd. Şti.nin “İhale tarihinden bu yana geçen sürede dünya ve Türkiye ekonomisinde öngörülmesi imkânsız olaylar gerçekleşmiştir. Ekonomideki belirsizlikten ve döviz kurlarındaki anormal artıştan dolayı tedarikçiler teklifimize baz oluşturduğumuz rakamlarla hiç alakası olmayan revize fiyatlar vermekte, işi yapılamaz boyuta taşımaktadır.” şeklinde gerekçe belirtilerek, teklif geçerlilik süresinin uzatılmayacağının ifade edildiği ve geçici teminatın iadesinin talep edildiği görülmüştür.

Yapılan inceleme sonucunda, çevresel etki değerlendirme belgesinin 26.02.2014 tarihinde alındığı ve Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 26.02.2014 tarihli ve 31447296 220-02 E-201488 sayılı kararı ile “Kayaboğazı Sulama Projesi ile ilgili olarak inceleme, değerlendirme yapıldığı, proje tanıtım dosyasında çevresel etkilere karşı alınması öngörülen önlemlerin yeterli olduğu, ayrıca ÇED raporu hazırlanmasına gerek bulunmadığı ve ÇED Yönetmeliği’nin 17’nci maddesi gereğince “çevresel etki değerlendirmesi gerekli değildir” kararı verildiği tespit edilmiştir.

Her ne kadar 4734 sayılı Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinin son fıkrasında yer alan “İlgili mevzuatı gereğince Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu gerekli olan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için ÇED olumlu belgesinin alınmış olması zorunludur. Ancak, doğal afetlere bağlı olarak acilen ihale edilecek yapım işlerinde ÇED raporu aranmaz.” hükmü uyarınca idare tarafından ihale öncesinde ÇED raporu alınması gerekmekle birlikte, ÇED Raporunun planlama ve proje aşamalarında alındığının ihale tarihinden sonra tespit edilmesi üzerine ÇED Raporunun temin edilebilmesi amacıyla idarece gerçekleştirilen işlemlerin ihalenin iptal edilmesinin gerekçesi olarak değil, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin geçerlilik süresinin dolmasına neden olan sürecin bir açıklaması olarak söz konusu kararda yer aldığı görüldüğünden ve iptale yönelik başvurular da yalnızca iptal gerekçesi ile sınırlı incelenebileceğinden bu hususa ilişkin bir değerlendirmede bulunulmaması gerekmektedir.

Diğer yandan Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.7’nci maddesi uyarınca, ihale sürecinin uzaması sonucunda sözleşme imzalanamadığı durumlarda, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile kabul etmeleri şartıyla, sözleşme imzalanabilmesi mümkün olup, idarece söz konusu isteklilere sözleşme imzalayıp imzalamayacağı hususu sorulmaksızın sadece teklif geçerlilik süresinin dolduğu gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmemesi gerekmektedir.

Bu çerçevede başvuru konusu ihalede idarenin 20.01.2014 tarihli ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibi San-İş İnşaat San. ve Tic. A.Ş.ni ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlediği, dolayısıyla ihale üzerinde kalan istekli ile sözleşme imzalanamaması durumunda söz konusu istekli ile sözleşme imzalanabilmesi yönünde bir takdir yetkisi kullandığı, 20.01.2014 tarihli ilk ihale komisyonu kararı alınırken birinci ve ikinci avantajlı teklif arasındaki fiyat farkının ihale komisyonu tarafından görülmesine rağmen San-İş İnşaat San. ve Tic. A.Ş.nin ikinci en avantajlı teklif olarak belirlendiği, 06.03.2014 tarihli ikinci ihale komisyonu kararında ise her iki isteklinin teklifleri arasındaki fiyat farkının idareye külfet getireceğinin belirtildiği, dolayısıyla idarenin San-İş İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ile İmta İnşaat Makina Elektrik Tesisat San. Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerine ilişkin farklı değerlendirmelerinin somut bir gerekçesinin bulunmadığı dikkate alındığında 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelerden “güvenirlik” ilkesine uygun hareket etmediği görülmüş olup, başvuru sahibinin teklif geçerlik süresini uzatıp uzatmayacağını sormadan ihaleyi iptal etmesi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda idarenin iptal gerekçesi yerinde bulunmadığından idarenin ihalenin iptali işlemin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunun “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki kararına katılmıyorum.

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi