KİK Kararı: 2014/UY.I-4218

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/085
Gündem No : 54
Karar Tarihi : 31.12.2014
Karar No : 2014/UY.I-4218
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Mss İnş. Taah. Turz. Paz. İth. ve İhr. Tic. Ltd. Şti.,

Çavuşbey Mah. Topkapı Hamam Sok. Selahattin Taş. Apt. D: 1 EDİRNE

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Trakya Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı,

Balkan Yerleşkesi 22030 EDİRNE

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/49200İhale Kayıt Numaralı “TÜ Derslik ve Merkezi Birimler Kapsamında Prof. Dr. Ahmet T. Karadeniz Yerleşkesi Teknik Bilimler Meslek YO Bina İnşaatı” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Trakya Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 29.05.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “TÜ Derslik ve Merkezi Birimler Kapsamında Prof. Dr. Ahmet T. Karadeniz Yerleşkesi Teknik Bilimler Meslek YO Bina İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Mss İnş. Taah. Turz. Paz. İth. ve İhr. Tic. Ltd. Şti.nin 24.11.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.11.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.12.2014 tarih ve 41773 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.12.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/3556 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdarece firmalarının sunmuş olduğu ilk savunma dosyasına göre ikinci savunma dosyasındaki bazı imalat metrajlarında ve/veya birim fiyatlarında azalma olduğu gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmadığı ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, 13.06.2014 tarihinde yapılan tebligata göre hazırlanan “ilk aşırı düşük teklif açıklama" dosyasındaki iş kalemleri miktar ve birim fiyatlarının, Kurul kararı sonrasında 15.10.2014 tarihinde yapılan tebligata göre hazırlanan “ikinci aşırı düşük teklif açıklama" dosyasındaki iş kalemleri miktar ve birim fiyatları ile mukayese edilmesi ve bazı iş kalemlerinde tespit edilen farklılıklar gerekçe gösterilerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının Kamu İhale Kurulu kararına ve mevzuata aykırı olduğu,

2. Yaklaşık maliyetin gizliliği esası gereğince idarece hesap edilen imalat miktarlarının taraflarınca bilinmesinin mümkün olmadığı, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihalesi yapılan işte, teklif bedelini oluşturan her bir iş kalemi imalat miktarının, ihale dokümanı kapsamında verilen uygulama projeleri ve mahal listeleri kullanılarak tek tek hesap edildiği, 14.11.2014 tarihli kesinleşen ihale kararında, açıklama istenen iş kalemlerine ait idare metrajları ile firmalarının metrajları arasında %5-%8 arasında değişen farklılıkların olduğunun belirtildiği, istikrar kazanmış uyuşmazlık kararlarında, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde, açıklama istenilen iş kalemlerine ait, idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesinin beklenmediği ancak aradaki metraj farkının teklif fiyatını esaslı ölçüde etkileyecek boyutta olmaması gerektiği, eksik şekilde %10'dan fazla fark olmasının ise kamu ihale mevzuatına uygun olmayacağı değerlendirmesinin yapıldığı, buna göre anahtar teslimi götürü bedel teklif verilen işte, işi bir bütün olarak sözleşme ve ekindeki projeler ile diğer dokümanlara uygun bir şekilde, sorumlu bir meslek adamı bilinciyle, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul ve taahhüt ettikleri hususu göz önünde bulundurulduğunda, ayrıca Kamu İhale Kurulunun aşırı düşük teklif savunmalarındaki imalat miktarlarının değerlendirmesi ile ilgili kararları da emsal alındığında, Kamu ihale Genel Tebliği'nin 45’inci maddesi gereğince açıklama istenilen iş kalemleri miktarlarının %5-%8 oranında eksik yazıldığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

3. Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45’inci maddesinde açıklama istenilmeyecek olan iş kalemleri için sorgulama yapılamayacağı belirtildiğinden, bu iş kalemlerinin miktar ve teklif birim fiyatlarını tevsik etmek için herhangi bir belge (kurum fiyatı, birim fiyat analizi, proforma fatura, fiyat teklifi, vs.) sunulmasına veya açıklama yapılmasına gerek olmadığı, dolayısıyla, açıklama istenmeyen iş kalemleri metrajlarının idare metrajlarından %10 ile %12 arasında aşağıda olduğu, bazı imalatlarda da iş kalemi miktarlarının aynı olması gerektiğinin kabul edilmesi ve açıklama istenmeyen iş kalemi miktarlarının açıklama istenen iş kalemleri miktarlarından daha düşük hesap edildiği, fiyatlarında da kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatlarından %88'e varan indirimler yapıldığı, bunun da hayatın doğal akışına aykırı durum oluşturduğu gerekçe gösterilerek açıklama istenmeyecek iş kalemlerinin sorgulanması ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “TÜ Derslik ve Merkezi Birimler Kapsamında Prof Dr Ahmet T KARADENİZ Yerleşkesi Teknik Bilimler Meslek YO Bina İnşaatı” olarak düzenlendiği,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’nci maddesinde “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı, bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)(Ek: 20/8/2011-28031 R.G./ 17 md.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

Anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen başvuruya konu ihaleye 18 isteklinin katıldığı, isteklilerden üçünün teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif sorgulamasına esas sınır değerin 4.697.241,92TL olduğu ve bu tutarın altında teklif veren 3 istekliden (Tunç İnş. Yapı Malz. Tic. San Ltd. Şti., Halit Demir., M.S.S. İnşaat Taahhüt Turizm Malz. Tic. San Ltd. Şti.) 13.06.2014 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmalarının istenildiği, yazı ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri listesine, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesine yer verildiği,

30.06.2014 tarihli ihale komisyon kararı ile Tunç İnş. Yapı Malz. Tic. San Ltd. Şti. ile Halit Demir’in tekliflerinin, aşırı düşük teklif açıklaması sunmadıkları, başvuru sahibi M.S.S. İnşaat Taahhüt Turizm Malz. Tic. San Ltd. Şti.nin teklifi ise aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, ihalenin Bazyol İnş. Yapı Malz. Tic. San Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı ve Mehmet KOÇ- Koçoğlu Müh. Müş. İnş. Yapı Malz. Tic. San Ltd. Şti. İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği,

Başvuru sahibi M.S.S. İnşaat Taahhüt Turizm Malz. Tic. San Ltd. Şti. tarafından 23.07.2014 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunmadan doğrudan Kamu İhale Kurumuna başvuruda bulunulduğu, söz konusu başvurunun İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 15’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ihaleyi yapan idareye gönderildiği, başvurunun 24.07.2014 tarihinde idare kayıtlarına alındığı idarenin 07.08.2014 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmadığı, idarenin kararının 07.08.2014 tarihinde başvuru sahibine bildirildiği ve başvuru sahibince 13.08.2014 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması üzerine Kurulca alınan 17.09.2014 tarihli ve 2014/UY.I-3165 sayılı karar ile,

“Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece özel poz niteliğinde oluşturulan iş kalemlerinin detaylı analizin oluşturulması, analiz girdilerinin, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri listelerinin belirlenmesi, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri listelerinin, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacak isteklilere gönderilerek, teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

….

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

…”karar verildiği,

Kamu İhale Kurumu tarafından alınan kararın idareye tebliği üzerine, idarece, yapılan çalışma sonucunda oluşturulan analiz girdileri ile birlikte aşırı düşük teklif sorgulamasının üç istekli (Tunç İnş. Yapı Malz. Tic. San Ltd. Şti., Halit Demir., M.S.S. İnşaat Taahhüt Turizm Malz. Tic. San Ltd. Şti.) için de tekrarlandığı,

14.11.2014 tarihli ihale komisyon kararı ile Tunç İnş. Yapı Malz. Tic. San Ltd. Şti. ile Halit Demir’in tekliflerinin, aşırı düşük teklif açıklaması sunmadıkları, başvuru sahibi M.S.S. İnşaat Taahhüt Turizm Malz. Tic. San Ltd. Şti.nin teklifi ise aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, ihalenin Bazyol İnş. Yapı Malz. Tic. San Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı ve Mehmet KOÇ- Koçoğlu Müh. Müş. İnş. Yapı Malz. Tic. San Ltd. Şti. İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece teklifi aşırı düşük bulunan başvuru sahibi M.S.S. İnşaat Taahhüt Turizm Malz. Tic. San Ltd. Şti.ne gönderilen 15.10.2014 tarihli aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında “…Ancak firmanızın K.İ. Kurumu’na yaptığı itirazen şikayet sonucunda; Kamu İhale Kurulu’nun 17.09.2014 tarih ve 2014/UY.I-3165 sayılı kararı gereğince düzeltici işlem belirlendiğinden yeniden aşırı düşük sorgulaması ihtiyacı oluşmuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38’nci maddesine göre a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, hususlarında toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelini, idarenin yazı ekindeki; “Açıklama İstenilmeyecek Analiz Girdilerinin Listesi”nde yer alanlar hariç olmak üzere “Açıklama İstenilecek İş Kalemleri ve/veya İş Gruplarının Listesi”nin birim fiyatlarına ilişkin tespit edilmiş olan analizleri …..ulaştırmanız gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği ve yazı ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları listesi, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi, açıklama istenilmeyecek iş kalemleri/grupları listesine, iş kalemleri fiyat analizi ve eklerine yer verildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi M.S.S. İnşaat Taahhüt Turizm Malz. Tic. San Ltd. Şti.nin sunduğu 24.10.2014 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; teklif bedelini oluşturan iş gruplarının tutarlarını gösteren teklif bedeli icmal tablosunun, tüm iş kalemlerine ilişkin metraj ve birim fiyatların yer aldığı “teklif bedeli hesap cetveli” adlı listenin, nakliye metrajlarına ilişkin listenin, açıklanması istenen 31 adet inşaat iş kalemine ilişkin olarak analiz ve alt analizlerin, söz konusu inşaat iş kalemlerinde yer alan iki adet özel poz için Alcam San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 1 adet proforma faturanın, açıklaması istenen 7 adet tesisat iş kaleminden 6’sı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının birim fiyatlarının esas alındığına dair listenin sunulduğu, 1 adet iş kalemi için analiz düzenlendiği,

İdarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının “…Firmanızın aşırı düşük teklif açıklamaları incelenmiş ve aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İş bütünü 206 adet inşaat, 262 adet elektrik ve tesisat olmak üzere toplam 468 iş kaleminden oluşmakta olup, ekili listede açıklama istenen iş kalemleri renklendirilmiştir. Liste incelendiğinde, açıklama istenen iş kalemleri metrajlarının, idare metrajlarından sistematik olarak %5 ile %8 arasında aşağıda olduğu, açıklama istenmeyen iş kalemi metrajlarında ise aşağıda olma oranının %10 ile %12 arasında olduğu görülmüştür. Sayılarak bulunan lavabo, ayna etejer vs iş kalemlerinde ise bu rakamlar idare metrajları ile birebir aynıdır. Hesap yolu ile metrajlandırılan iş kalemlerinin tek bir adedi dahi, idare metrajına eşit ya da üzerinde değildir.

Kamu İhale Kurumunun muhtelif kararlarında farklı kişiler tarafından yapılan metrajlar arasında makul farklılıklar olabileceği ve bunun normal olduğu ifade edilmiştir. Ancak ekli listede farklılıklar değil, idare metrajlarından sistematik indirimler yapılarak teklif fiyatına ulaşmada avantaj sağlandığı kesin ve net olarak görülmektedir.

İstekli Kamu İhale Kurumuna ilk başvurusunda kendi metrajlarının doğru olduğunu savunmuştur. Fakat aşağıdaki örnekler metraj yapmayıp idare metrajlarından indirimle sonucuna ulaştığını göstermeye yetmektedir.

Ekli listede belirtilen imalatların miktarları her şartta aynı olmalıdır.

Şöyle ki; metraj tekniği gereği olarak,

27.530/1 sıva yapılan yüzeyler hesaplanır,

25.047 badana imalatının hesabında ise “sıvadan” ibaresi ile aynı miktar alınır.

Yine ekli listede bulunan;

15.140/2 imalatı ile 16.050/01 imalatının miktarları aynı olmalıdır. Halbuki firmanızın metrajları, imalatın açıklama istenen iş kalemleri ya da açıklama istenilmeyecek iş kalemlerinden olmasına bağlı olarak farklılık göstermektedir. Örneğin ekli listede (sayfa 06 sıra 7 ve 13’te bulunan sıva ve boya metrajı 1.490,933 m2 iken firmanızın sıva metrajı (idarenin metrajından %4,56 eksiği ile) 1.422,960 m2 buna karşılık aynı olması gereken boya metrajı ise (idarenin metrajından %11,68 eksiği ile) 1.316,840 m2’dir.

Ekli listede verilen (5 adet) ve miktarları aynı olması gereken iş kalemlerinden yukarda belirtilen (iş kalemlerinin açıklama istenen ya da açıklama istenmeyen iş kalemleri kısmında olmasına bağlı olarak diğer 460 iş kaleminde olduğu gibi) şekilde idare metrajını indirerek oluşturduğu görülmüştür.

Diğer taraftan açıklama istenmeyen iş kalemlerinin fiyatlarında ise kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatlarında %88’e varan indirimler yapılmış, bu da hayatın doğal akışına aykırı durum oluşturulmuştur.

İsteklinin sunmuş olduğu savunma dosyasında bir önceki savunma dosyasına göre bazı imalatların metraj ve birim fiyatları değişmemekle birlikte bazı imalatların metrajında ve/veya birim fiyatlarında azalma olduğu tespit edilmiştir.

Örneğin sayfa 11 sıra no1’de bulunan;

151-115 Dökme Dilimli 575.000 kcal/h kapasiteli kazanın birim fiyatı 2014 yılı birim fiyatları ile 18.070,00 TL (onsekizbin yetmiş Türk lirası) iken firmanızın ilk savunmasında 8.189,32 TL ( sekizbin yüzseksendokuz Türk lirası, otuzili kuruş) ikinci savunmasında 2.233,45 TL(ikibin ikiyüzotuzüç Türk lirası, kırkbeş kuruş)’dur. Birim fiyatlarla bu tarz ayarlamalar teklifinize ulaşmada avantaj sağlamak maksadı ile yapılan düzenlemeler olup, hayatın doğal akışına uygun olmayan bir uygulamadır. Ayrıca tutarsızlıktır.

Sonuç olarak; ihalede yaklaşık maliyet açıklandıktan sonra pursantajlar vasıtası ile idare metrajlarına ulaşmak mümkündür. Yukarda belirtilen nedenlerle, idare metrajlarından, açıklama istenen iş kalemlerinde sistematik olarak %5-8, açıklama istenilmeyecek iş kalemlerinde ise %10-12 arasında indirim yapıldığı, bu işlemin hesap yoluyla metrajlanan yaklaşık 460 iş kaleminde de uygulanarak teklif fiyatına ulaşmada avantaj sağlandığı görülmüş ve bu nedenlerle aşırı düşük savunmanız uygun görülmemiştir…” gerekçesi ile uygun görülmediği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 23.06.2014 tarihli birinci aşırı düşük teklif açıklaması ile 24.10.2014 tarihli ikinci aşırı düşük teklif açıklamasının karşılaştırılması neticesinde;

Sıra No

Poz No

I.Açıklama

İsteklinin Birim Fiyatı

II.Açıklama

İsteklinin Birim Fiyatı

18

ÖZEL.Fİ.İNŞ.01

496,33

547,39

19

ÖZEL.Fİ.İNŞ.07

280,77

618,87

20

ÖZEL.Fİ.İNŞ.08

517,70

673,43

21

ÖZEL.Fİ.İNŞ.11

197,79

253,68

4 iş kaleminde isteklinin birim fiyatlarının bir miktar yükseltildiği,

Yine başvuru sahibinin 23.06.2014 tarihli birinci aşırı düşük teklif açıklaması ile 24.10.2014 tarihli ikinci aşırı düşük teklif açıklamasının karşılaştırılması neticesinde;

Sıra No

Poz No

I.Açıklama

İsteklinin Miktarı

II.Açıklama

İsteklinin Miktarı

22

Y.16.050/01

495,20

490,24

23

Y.16.050/04

381,24

377,42

24

Y.16.050/06

3.269,21

3.236,52

3 iş kaleminde isteklinin metrajlarında bir miktar indirim yapıldığı görülmüştür.

17.09.2014 tarihli ve 2014/UY.I-3165 sayılı Kurul kararı ile “teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi” hususunda düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, bu durumun daha önce yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının iptal edilerek sorgulamanın yeniden yapılması anlamına geldiği, buna göre iptal edilerek yok sayılan aşırı düşük teklif sorgulamasına binaen idarece, ilk savunma dosyasına göre ikinci savunma dosyasındaki bazı imalat metrajlarında ve/veya birim fiyatlarında azalma olduğu gerekçesiyle açıklamaların uygun bulunmaması ve bu gerekçe ile başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan açıklama istenen 38 iş kalemine ait başvuru sahibinin 24.10.2014 tarihli ikinci aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu miktarlar ile idarenin yaklaşık maliyet hesabında belirlediği miktarlar karşılaştırıldığında, 5 iş kaleminde idare ile isteklinin metrajının eşit olduğu, geriye kalan iş kalemlerinde ise idarenin belirlediği metrajlar ile isteklinin belirlemiş olduğu metrajlar arasında %10'u aşmayan oranlarda metraj farklılığı olduğu görülmüştür.

Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde mevzuat uyarınca ihale konusu işe ilişkin uygulama projelerinin idarece hazırlanarak isteklilere verilmesi, isteklilerinde bu uygulama projeleri üzerinden imalat kalemlerine ilişkin metrajları kendilerinin hesaplaması ve tekliflerini oluşturması, imalat aşamasında da işi uygulama projesindeki şekliyle bitirmesi esastır. Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerekmektedir.

Yukarıda yer alan tablodan da görüldüğü üzere teklifinin önemli bileşeni olan ve açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin idarenin ve isteklinin metrajları arasında farklılığın makul bir düzeyde olduğu anlaşıldığından, ihale komisyonu tarafından başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının metraj farklılığı olduğu gerekçesi ile uygun bulunmaması işleminin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan başvuru sahibinin, açıklama istenmeyen iş kalemleri metrajlarının idare metrajlarından %10 ile %12 arasında aşağıda olduğu, bazı imalatlarda da iş kalemi miktarlarının aynı olması gerektiğinin kabul edilmesi ve açıklama istenmeyen iş kalemi miktarlarının açıklama istenen iş kalemleri miktarlarından daha düşük hesap edildiği, fiyatlarında da kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatlarından %88'e varan indirimler yapıldığı, bunun da hayatın doğal akışına aykırı durum oluşturduğu gerekçe gösterilerek açıklama istenmeyecek iş kalemlerinin sorgulanması ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddiası ile ilgili olarak yapılan inceleme neticesinde;

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’inci maddesinde yer alan “…Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklaması uyarınca, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri dışında kalan iş kalemleri için sorgulama yapılmayacağı, aşırı düşük teklif sahiplerinden, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri dışında kalan maliyet girdileri için açıklama istenilmesinin mümkün olmaması nedeniyle söz konusu iş kalemleri gerekçe gösterilerek aşırı düşük teklif açıklaması reddedilemeyeceğinden idarece aşırı düşük teklif açıklamasının bu nedenle uygun bulunmaması işleminin de anılan Tebliğ’e uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi M.S.S. İnşaat Taahhüt Turizm Malz. Tic. San Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesindeki iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca başvuru sahibi Mss İnş. Taah. Turz. Paz. İth. ve İhr. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddialarına yönelik yapılan inceleme sonucunda;

Başvuru sahibinin idarece teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekçelerinden birisi de, açıklama istenilmeyen iş kalemleri metrajlarından sayılarak bulunan lavabo, ayna, etajer vs. iş kalemlerinin ise idarece belirlenen miktarlarla bire bir aynı olmakla beraber hesaplama yapılarak tespit edilen metrajların sistematik olarak %10 ile %12 arasında düşük hesaplandığı ve bu iş kalemlerinden hiç birisinin idare metrajına eşit veya üzerinde olmadığı, Kamu İhale Kurulu kararları gereği idare metrajları ile isteklilerin metrajları arasında makul düzeydeki farkın kabul edildiği göz önüne alındığında, Mss İnş. Taah. Turz. Paz. İth. ve İhr. Tic. Ltd. Şti.nin metrajlarının sistematik olarak yapılan indirimlerle fiyat avantajı sağlanması gerekçesidir.

Kararda da açıklandığı üzere, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesi, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’nci maddesinde aşırı düşük tekliflerin nasıl belirleneceği, açıklamanın nasıl yapılacağı ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş olup, teklifi aşırı düşük bulunan başvuru sahibi Mss İnş. Taah. Turz. Paz. İth. ve İhr. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasında açıklama istenilen iş kalemlerinde %10’a kadar olan metraj farklılıkları makul kabul edilmiş olup Kurulca kabul edilen bu metraj farklılıkları tarafımızca da uygun bulunmuştur.

Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45’nci maddesinde açıklama istenilmeyecek olan iş kalemleri için sorgulama yapılamayacağı belirtilmekle birlikte, ihale konusu işin projesine ve Teknik Şartnamesine uygun şekilde geçekleştirilebilmesi, iş bir bütün olarak değerlendirildiğinde aşırı düşük teklif açıklaması istenilen isteklilerin açıklamaları kapsamında sunacakları hesap cetvellerinde açıklama istenilmeyen iş kalemler için öngörülecek metrajlarında da idarece bu iş kalemleri için öngörülen metrajlara makul kabul edilebilecek farkı aşmamak koşuluyla uygun olarak öngörülmesi gerekmektedir. Aksine bir durum istekliler arasında sağlıklı bir değerlendirme yapılmasına engel olacak, açıklama istenilmeyen iş kalemleri miktarlarında makul kabul edilemeyecek oranlarda eksik metraj öngören istekliler açısından fiyat avantajı sağlanmasına neden olunacak, bu da 4734 sayıl Kanunun “Temel ilkeler” başlıklı beşinci maddesinde yer alan istekliler arasında “eşit muamele” ilkesinin sağlanmasının ihlal edilmesi anlamına gelecektir.

Başvuru sahibi Mss İnş. Taah. Turz. Paz. İth. ve İhr. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunduğu belgelerin incelenmesi sonucunda idarece, hesap cetvelinde açıklama istenilmeyen kalemler için öngördüğü metrajların, sayma yoluyla bulunan iş kalemleri için bire bir aynı olmakla birlikte projesinden hesaplama yöntemi ile bulunan iş kalemlerinde %10 ile %12 aralığında daha düşük olduğu tespit edilmiştir.

İhalenin anahtar teslimi götürü bedel teklif üzerinden yapıldığı hususu dikkate alındığında, imalat miktarlarının ihale dokumanı içerisinde isteklilere verilememesi dolayısıyla isteklilerin miktar tespitini proje, pursantaj listeleri ve mahal listeleri üzerinden hesapladığından ve isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesinin beklenemeyeceğinden söz konusu farklılıkların %10’a kadar makul kabul edilebilecek bir oranda olması gerekmektedir. Başvuru sahibinin açıklama istenilmeyen iş kalemlerinden metrajı hesaplama yapılmak suretiyle bulunan iş kalemine ilişkin miktarların idarece yaklaşık maliyet hesabına esas belirlenen miktarlardan %10’u aşacak kadar düşük olduğu anlaşıldığından söz konusu düşüklüğün makul seviyede olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle başvuru sahibinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda başvuru sahibinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılması işlemi yerinde bulunduğundan “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul çoğunluğunca Mss İnş. Taah. Turz. Paz. İth. ve İhr. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması yönündeki “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan, idarece sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı yönündeki tespitlerin yerinde olmadığı yönündeki iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca, başvuru sahibi M.S.S. İnşaat Taahhüt Turizm Malz. Tic. San Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği gerekçesiyle “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Anılan kararda, incelenen ihalede, açıklama istenen 38 iş kalemine ait başvuru sahibinin 24.10.2014 tarihli ikinci aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu miktarlar ile idarenin yaklaşık maliyet hesabında belirlediği miktarlar karşılaştırıldığında, 5 iş kaleminde idare ile isteklinin metrajının eşit olduğu, geriye kalan iş kalemlerinde ise idarenin belirlediği metrajlar ile isteklinin belirlemiş olduğu metrajlar arasında % 10'u aşmayan oranlarda metraj farklılığı olduğu, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde mevzuat uyarınca ihale konusu işe ilişkin uygulama projelerinin idarece hazırlanarak isteklilere verilmesi, isteklilerinde bu uygulama projeleri üzerinden imalat kalemlerine ilişkin metrajları kendilerinin hesaplaması ve tekliflerini oluşturması, imalat aşamasında da işi uygulama projesindeki şekliyle bitirmesinin esas olduğu, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerektiği, teklifinin önemli bileşeni olan ve açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin idarenin ve isteklinin metrajları arasında farklılığın makul bir düzeyde olduğu anlaşıldığından, ihale komisyonu tarafından başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının metraj farklılığı olduğu gerekçesi ile uygun bulunmaması işleminin mevzuata uygun olmadığı ifade edilmektedir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, idare tarafından yaklaşık maliyetin hesabında esas alınan miktarlar ile başvuru sahibi tarafından teklif edilen ve açıklanması istenen iş kalemlerinin miktarları kıyaslandığında, 38 adet iş kaleminden 33 adet iş kaleminde istekli tarafından yapılan metraj hesaplamalarının idarenin metrajından % 5,00 - % 8,35 oranında farklılıklar gösterdiği ve bu durumun teklif fiyatını avantajlı hale getirdiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun uygulanmasına ilişkin olarak konulan hükümler her iki Kanunun ekleri ile birlikte ayrılmaz bir parçası ve bütününü kapsamaktadır.

Bu bağlamda, 4734 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde, ihale dokümanı kapsamında yer alan uygulama projesinin, belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği proje olarak tanımlandığı, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde ise, yaklaşık maliyetin, idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak, hesaplanan ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilen ihale konusu işin ön görülen bedelini ifade ettiği görülmektedir.

Kamu ihale mevzuatı gereği, bir yapım işine anahtar teslimi götürü bedel teklif verecek olan isteklilerin, tekliflerini ihale dokümanı kapsamında verilen uygulama projeleri ve mahal listelerini kullanarak, imalat miktarlarını hesaplamak suretiyle oluşturmaları gerekmektedir. Bu durumda, isteklinin basiretli tacir sıfatıyla teklifini oluştururken hesapladığı metrajların, idarenin yaklaşık maliyetini hesaplarken tespit ettiği miktar/metraj değerlerinden uzaklaşmaksızın, uygulama projesinin gerektirdiği koşulları taşıması gerekmekte olup, ancak bu koşulları taşıyan tekliflerin geçerli teklif olarak kabul edilebileceği aşikardır. İş’in yüklenicisi olmaları halinde ise; üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduklarından kendilerine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun imalat yaparak taahhüdünü yerine getirmek zorundadırlar.

Aksi halde uygulama projesinin, fen ve sanat kurallarının, mimari gereklerin, statik hesapların göz ardı edilerek, bazı iş kalemlerinin miktarlarında azaltmaya giderek, fiyat avantajı sağlamaya çalışmak, işin yapım tekniği ve gerekliliklerine açıkça aykırılık teşkil edeceği ve bu durumun aynı zamanda ihaledeki eşitliği bozacağı ve tekliflerin ortak bazda değerlendirilmesini de imkansız hale getireceği değerlendirilmektedir.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmadığından idarece teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu yönünde “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunca alınan “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi