KİK Kararı: 2014/UY.I-3232

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/062
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 19.09.2014
Karar No : 2014/UY.I-3232
BAŞVURU SAHİBİ:
Ekoterm Mühendislik Sistem Çözümleri Mekanik Ve İnşaat Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti.

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kültür Ve Turizm Bakanlığı Müsteşarlık İdari Ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/56268 İhale Kayıt Numaralı "Emek Ek Hizmet Binası 1. Bodrum Kat Yemekhane, Mutfak, Soyunma Odaları Ve Müştemilatı Tadilat, Bakım, Onarım Ve Dekorasyonu Yapımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Untitled

Kültür ve Turizm Bakanlığı İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı tarafından 19.06.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Emek Ek Hizmet Binası 1. Bodrum Kat Yemekhane, Mutfak, Soyunma Odaları ve Müştemilatı Tadilat, Bakım, Onarım ve Dekorasyonu Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Ekoterm Mühendislik Sistem Çözümleri Mekanik ve İnşaat Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti.nin 18.08.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.08.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.09.2014 tarih ve 28851 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.09.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/2632 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Untitled

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idare tarafından açıklaması istenilen özel pozlara ait iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin yanlış tespit edildiği, YK-16, YK-17, MT-ÖSO1 poz numaralı açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analiz girdilerinin yanlış tespit edildiği ve söz konusu analiz girdilerine açıklaması yapılacak analiz girdileri listesinde yer verilmediği, açıklama istenilen iş kalemlerinden 18.140/D1, 26.007/202C, Y.23.176, Y.23.244/L, YK-16, MSB.324, ZD.03, 1024-001 poz numaralı iş kalemlerine ait metrajların idare tarafından yanlış hesaplandığı, söz konusu pozlar ile idare tarafından yaklaşık maliyet hesaplanırken belirlenen metrajlar arasındaki %3 - %4 oranlarındaki farkların mühendislik hata payı olarak değerlendirilmesi gerektiği, açıklaması istenilen YK-16 poz numaralı iş kaleminin aşırı düşük savunma isteme yazısında ölçü biriminin metrekare olarak belirtilmiş olduğu ancak sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında ilgili poza ait analizde ve maliyet hesap cetvelinde bahsi geçen poz için maddi bir hata sonucu 270.000 metrekare yazılması gerekirken sehven 270.000 mtül olarak yazıldığı, ilgili poz için her ne kadar ölçü birimi olarak mtül yazılmış ise de işin doğası gereği söz konusu imalatın fen ve sanat kurallarına göre mtül olarak yapılması ve ödemelerinde mtül olarak hesaplanmasının mümkün olmadığı, işçilik maliyeti için piyasa araştırması yapıldığı, söz konusu istekli tarafından örneğin YK-17 poz numaralı iş kalemine ait imalat kaleminde düz işçi çalıştırılacağı ve çalışma saatinin 13+1 saat olarak belirtildiği çalışma saatinin nasıl belirlendiğinin anlaşılamaması gerekçesiyle idare tarafından açıklamanın uygun görülmediği ve bu iş kalemine ait analizlerin oluşturulmadığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde işin adının “Emek Ek Hizmet Binası 1. Bodrum Kat Yemekhane, Mutfak, Soyunma Odaları ve Müştemilatı Tadilat, Bakım, Onarım ve Dekorasyonu Yapım İşi ” olduğu anlaşılmıştır.

İdarece alınan ihale komisyonu kararında 19.06.2014 tarihinde yapılan ihaleye 26 isteklinin katıldığı, beş isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğunun tespit edilmesi üzerine söz konusu isteklilerin tekliflerine aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı ve isteklilerin vermiş oldukları açıklamaların uygun bulunmaması üzerine tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin Ayhan Evrensel firması üzerinde bırakılmasına ve ikinci avantajlı teklif sahibi olarak ise Mehmet Nur Tarancı - Yücel Canpolat’ın belirlenmesine karar verildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı, bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanmalıdır…” açıklaması yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıya aktarılan hükümleri gereğince, idarenin 25.06.2014 tarihli yazısı ile beş isteklinin teklifine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak, yazı ekinde de idarece hazırlanan sıralı analiz girdileri tablosuna, açıklama istenilen iş kalemleri/grupları listesine, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesine ve örnek analiz formatına yer verilmiş olup, (toplam 61 iş kalemi için açıklama istenilmiştir.) açıklamaların buna göre yapılması istenilmiştir.

İdarece başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesi gerekçelerinden birinin de montaj yapılacak iş kalemlerine ait analizlerde sunulan işçilik miktarlarına ilişkin (Örn. YK-17 poz nolu “Zemin kırılması” iş kaleminde düz işçinin 13+1 saat nasıl çalıştırılacağının belgeye dayandırılmadığı için anlaşılamadığı) herhangi bir dayanak ve belge sunulmaması hususu olduğu anlaşılmıştır.

Bu doğrultuda başvuru sahibinin dilekçesinde yer alan idarece özel pozlara ilişkin analiz oluşturulmaması ya da hatalı analiz girdisi oluşturulması sebebiyle sağlıklı bir açıklama yapılamadığı (Örn. YK-16 poz nolu “Arnavut kaldırımı sökülmesi” iş kalemi ile YK-17 poz nolu “Zemin kırılması” iş kalemine ait analiz formatında söküm işinin el ile ya da makine ile yapılıp yapılmayacağı hususunda herhangi bir belirleme olmadığı), ayrıca örnek olarak YK-16, YK-17 ve MT-ÖSO1 poz nolu açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analiz girdilerine açıklaması yapılacak analiz girdileri listesinde yer verilmediği iddiasının incelenmesinde, idarece açıklanması istenen bir kısım pozun herhangi bir kamu kurum veya kuruluşunca oluşturulan poz niteliğinde olmadığı, özel poz niteliğinde olduğu, buna göre detaylı analizlerinin ve analiz girdileri listesinin idarece oluşturulmadığı görülmüştür.

Buna göre, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen isteklilerin, girdileri belirli olmayan analizlere göre açıklama yapabilmesinin mümkün olmadığı, yapılan açıklamalarda yer alan analizlerin değerlendirmesinin yapılabilmesi için bir örnek analiz veya kriter bulunmadığı, iş kalemlerinin detaylı analizi idarece belirlenmediği için, yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarının da belirsiz nitelikte olacağı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece özel poz niteliğinde oluşturulan iş kalemlerinin detaylı analizinin oluşturulması, analiz girdilerinin, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri listelerinin belirlenmesi, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri listelerinin, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacak isteklilere gönderilerek, teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

Untitled

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiğiiddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuruya konu ihale Kültür ve Turizm Bakanlığı Emek Ek Hizmet Binası 1. Bodrum Kat Yemekhane, Mutfak, Soyunma Odaları ve Müştemilatı Tadilat, Bakım, Onarım ve Dekorasyonu Yapım İşi olup 19.06.2014 tarihinde yapılan ihaleye 26 isteklinin katıldığı, beş isteklinin teklifi ile ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaların uygun bulunmadığı ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Ayhan Evrensel firması üzerinde bırakıldığı, Mehmet Nur Tarancı - Yücel Canpolat Ortak Girişiminin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde aşırı düşük tekliflerin nasıl belirleneceği, açıklamanın nasıl yapılacağı ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

Başvuru sahibi istekli tarafından belirlenen açıklama istenilecek iş kalemlerinin miktarları ile ilgili bir değerlendirme yapılabilmesi için idarece belirlenen (söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı) bazı miktarlar ile anılan istekli tarafından belirlenen miktarlar üzerinden aşağıdaki tablo oluşturulmuştur. (İdarenin uygun görmediği ancak oransal olarak %10’un altında olan iş kalemleri ise 18.140/D1-%-3,24, Y.23.176-%-8,53, Y.23.244/L-5,01 ve MSB.324-%-2,79 şeklindedir.)

Kalem Adı( poz no)

% Oran Farkı

26.007/202C

- 24,11

ZD-03

-27,69

İNŞ-15

-45,48

YK-16

-45,48

1024-001

-50,01

YK-17

-72,74

Yukarıda yer alan tablo üzerinden bir değerlendirme yapıldığında, idarenin metrajları ile ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan metrajlar karşılaştırıldığında bazı iş kalemlerinde söz konusu isteklinin lehinde %10’u aşan farklılıkların olduğu anlaşılmıştır.

İhalenin de anahtar teslimi götürü bedel teklif üzerinden yapıldığı hususu dikkate alındığında, imalat miktarlarının ihale dokumanı içerisinde isteklilere verilememesi dolayısıyla isteklilerin miktar tespitini proje ve mahal listeleri üzerinden hesapladığı, bu itibarla isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesinin beklenemeyeceği, ancak söz konusu farklılıkların %10’a kadar makul kabul edilebilecek bir oranda olması gerektiği kanaatine ulaşılmış olup, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen bir kısım iş kalemine ilişkin miktarların idarece yaklaşık maliyet hesabına esas belirlenen miktarlardan %10’u aşacak kadar düşük olduğu anlaşıldığından söz konusu düşüklüğün makul seviyede olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan başvuru dilekçesinde yer alan idarece metrajların yanlış hesaplandığı yönündeki iddianın ise idareye yapılan şikâyet başvuru dilekçesinde bulunmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında; “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında da; “… İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz” açıklaması yer almaktadır.

Dolayısıyla, idareye şikayet başvurusunda yer almayan idarece metrajların yanlış hesaplandığı hususuyla ilgili iddia bakımından başvurunun şekil yönünden reddi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıya aktarılan hükümleri gereğince, idarenin 25.06.2014 tarihli yazısı ile beş isteklinin teklifine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak, yazı ekinde de idarece hazırlanan sıralı analiz girdileri tablosu, açıklama istenilen iş kalemleri/grupları listesi, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesine ve örnek analiz formatına yer verilmiş olup, (toplam 61 iş kalemi için açıklama istenilmiştir.) açıklamaların buna göre yapılması istenilmiştir.

İdarenin açıklamaya ilişkin söz konusu yazısının başvuru sahibine 27.06.2014 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmış olup, 11.07.2014 tarihli üst yazıda “..Toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlarının gösterildiği birim fiyat cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler yazımız ek’inde sunulmaktadır.” şeklindeki ifadeye yer verilmek suretiyle söz konusu yazı ekinde açıklamaya esas belgelerin sunulduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45.1.8’inci maddesinde “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında “YK-16 arnavut kaldırımı sökülmesi” iş kalemine metrekare olarak teklif verilmesi gerekirken sehven metretül olarak teklif verildiği yönündeki iddiasına yönelik yapılan incelemede, başvuru sahibi tarafından YK-16 arnavut kaldırımı sökülmesi” iş kalemi için teklifin metretül olarak verildiği, oysa idarece söz konusu iş kaleminin metrekare olarak belirlendiği ve yaklaşık maliyet hesabının metrekare olarak yapıldığı ayrıca idare tarafından ilgili iş kalemine ait yaklaşık metrekare maliyetinin 17,00 TL olarak belirlenmiş olmasına karşın, anılan istekli tarafından söz konusu iş kalemine ilişkin sunulan fiyat analizinde ise metretül olarak 3,84 TL teklif verildiği ve dolayısıyla fiyat hesaplamasının da metretül üzerinden yapılmış olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibi tarafından şikayete konu iş kalemi için idarece belirtilen analiz formatına uygun teklif verilmediği ve idarenin açıklamayı bu gerekçeyle uygun bulmaması kararının mevzuata uygun olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

İdarece başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesi gerekçelerinden birinin de montaj yapılacak iş kalemlerine ait analizlerde sunulan işçilik miktarlarına ilişkin (Örn. YK-17 poz nolu “Zemin kırılması” iş kaleminde düz işçinin 13+1 saat nasıl çalıştırılacağının belgeye dayandırılmadığı için anlaşılamadığı) herhangi bir dayanak ve belge sunulmaması hususu olduğu anlaşılmıştır.

Bu doğrultuda başvuru sahibinin dilekçesinde yer alan idarece özel pozlara ilişkin analiz oluşturulmaması ya da hatalı girdi oluşturulması sebebiyle sağlıklı bir açıklama yapılamadığı (Örn.YK-16 poz nolu “Arnavut kaldırımı sökülmesi” iş kalemi ile YK-17 poz nolu “Zemin kırılması” iş kalemine ait analiz formatında söküm işinin el ile ya da makine ile yapılıp yapılmayacağı hususunda herhangi bir belirleme olmadığı, ayrıca örnek olarak YK-16, YK-17 ve MT-ÖSO1 poz nolu açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analiz girdilerine açıklaması yapılacak analiz girdileri listesinde yer verilmediği iddiasının incelenmesinde, idarece örnek verilen iş kalemleri de dahil olmak üzere tüm iş kalemlerine ilişkin fiyat analizi oluşturulduğu, söz konusu kalemlere yönelik olarak belirlenen teknik tariflerin söz konusu analizler içerisinde yer aldığı,

Örnek olarak belirtilen YK-16 poz nolu “Arnavut kaldırımı sökülmesi” iş kaleminin teknik tarifinin “Çevre düzenleme kapsamında projesinde belirtilen alanlarda bulunan arnavut kaldırımının zemine uygulanacak yeni imalatlardan sonra montajı yapılmak üzere sökülmesi, yatay ve düşey taşımanın yapılması, istiflenmesi, her türlü genel gider ve müteahhit karı dahil m2 fiyatıdır.” şeklinde yapıldığı, yine YK-17 poz nolu “Zemin kırılması” iş kaleminin teknik tarifinin ise “Patlayıcı madde kullanmadan demirli ve demirsiz inşaatın her türlü makine kullanılarak yıkılması, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü işçilik, araç ve gereç giderleri dahil demirli ve demirsiz inşaatın yıkılmasının 1 m2 fiyatı” şeklinde yapıldığı anlaşılmıştır.

İdarece yukarıda örnekleri de verilen özel pozlar için yapılan analizlerde ve teknik tariflerde işçilik miktarlarına ilişkin olarak herhangi bir düzenleme olmamakla birlikte örnek analiz formatının isteklilere gönderildiği, söz konusu belgede de işçilik girdisinin yer aldığı, işçilik miktarlarının isteklilerce işin niteliği dikkate alınmak suretiyle belirlenmesi ancak işçilik ücretlerinin ise 2014 yılı ikinci yarısı için yürürlükte olan asgari ücret gözetilerek teklif edilmesi gerektiği göz önünde bulundurulduğunda, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde yer alan açıklama uyarınca da analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağından ve başvuru sahibi tarafından öngörülen işçilik giderinin 2014 yılının ikinci altı ayında geçerli saatlik asgari ücretin (5,04 TL) altında olmadığı tespit edildiğinden analiz açıklamasının idarece bu haliyle kabul edilmemesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı kanatine ulaşılmıştır. Nitekim teklifine aşırı düşük sorgulama yapılan Koza Mühendislik-Modüler Mimarlık firmasının da aynı poz iş kalemi için düz işçinin 13+2,5 çalıştırılacağı belirtilmiş olmasına rağmen idarece bu durumun açıklamanın uygun bulunmaması gerekçesi olarak dikkate alınmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan idarece özel pozlara ilişkin analiz oluşturulmaması ya da hatalı girdi oluşturulduğu, örneğin YK-16 ile YK-17 poz nolu “Zemin kırılması” iş kalemine ait analiz formatında söküm işinin el ile ya da makine ile yapılıp yapılmayacağı hususunda herhangi bir belirleme olmadığı ve ayrıca örnek olarak YK-16, YK-17 ve MT-ÖSO1 poz nolu açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analiz girdilerine açıklaması yapılacak analiz girdileri listesinde yer verilmediği iddialarının incelenmesinde, idarece istekliye 25.06.2014 tarihinde gönderilen ve 27.06.2014 tarihinde tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde analiz girdilerinin de yer aldığı ve başvuru sahibi tarafından idarenin hatalı belirlediği ya da hiç belirlemediği iddia edilen analiz girdilerinden 27.06.2014 tarihinde haberdar olunduğu dikkate alındığında, söz konusu hususlara yapılacak şikayet başvuru tarihinin en geç 07.07.2014 olması gerekmesine karşılık, başvuru sahibi tarafından idareye 18.08.2014 tarihinde başvuruda bulunulduğundan söz konusu iddiaların süre yönünden reddedilmesi gerekmekle birlikte, idarenin başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmaması sebebi olarak analiz girdilerinin hatalı ya da eksik belirlendiği yönünde bir tespiti bulunmadığından bu durumun ihalenin sonucuna etkili olmadığı değerlendirilmiştir. Kaldı ki başvuru sahibi isteklinin açıklama yazısında yer alan “Toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlarının gösterildiği birim fiyat cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler yazımız ek’inde sunulmaktadır.” ifadesinin söz konusu istekli tarafından açıklamada bir tereddüde düşüldüğüne ilişkin kanıyı ortaya koyacak bir ifade olmadığı düşünülmektedir.

Sonuç olarak başvuru sahibi isteklinin sunmuş olduğu metrajlar ile idarenin belirlediği metrajlar arasındaki oransal farkın %10’ dan fazla olacak şekilde teklif verilmesi ve idarenin analiz formatında metrekare olarak teklif edilmesi gereken iş kalemine ait analizin metretül üzerinden yapılmasının mevzuata aykırı olduğu düşünüldüğünden idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu yönüyle uygun görülmemesi işleminin yerinde olduğu ve başvurunun reddedilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle kurul çoğunluğunun “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki kararına katılmıyorum.

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi