KİK Kararı: 2014/UY.I-3059

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/058
Gündem No : 81
Karar Tarihi : 03.09.2014
Karar No : 2014/UY.I-3059
BAŞVURU SAHİBİ:
Karabeyoğlu İnşaat Taah.Orm.Ürn.Gıda Hayv.Taş.Tic. Ve San.Ltd.Şti.

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Atatürk Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/31499 İhale Kayıt Numaralı “Atatürk Üniversitesi 474953545859606162 Blokları Dış Mantolama ve Büyük Onarım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Untitled

Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 08.04.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Atatürk Üniversitesi 474953545859606162 Blokları Dış Mantolama ve Büyük Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak Karabeyoğlu İnşaat Taah. Orm. Ürn. Gıda Hayv. Taş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 01.08.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.08.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.08.2014 tarih ve 26578 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.08.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/2456 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Untitled

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idare tarafından firmalarının aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakıldıkları, oysa açıklamalarının mevzuata uygun olduğu, açıklama istenen 8 adet iş kaleminden 3’ünün analizler ile hazırlandığı, diğer 5 adet iş kalemi ile ilgili olarak Tebliğin 45.1.5’nci maddesi gereği açıklama yapıldığı, açıklama istenen iş kalemlerine ait metrajlarda %10’a kadar metraj farklılıklarının makul sayıldığı, bu nedenle de açıklamalarının uygun olduğu, açıklama istenilmeyen iş kalemlerinin imalat kalemlerinin dosyada mevcut olduğu, yine açıklama istenilmeyen iş kalemlerine ilişkin sunulan miktarların ve birim fiyatların idarece sorgulamaya tabi tutulamayacağı, analizlerde kullanılan işçilik birim saat ücretlerinin uygun olduğu, sonuç olarak açıklamaları uygun kabul edilerek tekliflerinin en avantajlı teklif olarak değerlendirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Atatürk Üniversitesi 474953545859606162 Blokları Dış Mantolama ve Büyük Onarım İşi” olarak düzenlendiği,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde “45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

….

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarınınaltında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

…

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

45.1.13.6. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır…

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

Başvuru konusu ihaleye ilişkin olarak 24 isteklinin teklif verdiği, 1 isteklinin teklifinin iş deneyim belgesi uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli 23 teklife göre hesaplanan sınır değerin altında kalan 6 istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, 4 isteklinin süresi içinde açıklamasını sunmadığı gerekçesiyle, açıklama sunan 2 isteklinin teklifinin ise açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli teklifler içinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Karabeyoğlu İnş. Taah. Orman Ürün. Gıda Hay. Taş. Tic. ve San. Ltd. Şti. üzerinde ihalenin bırakıldığı, başvuru sahibi Has-Demir İnş. Taah. Elk. Taah. Turz. Nak. Harf. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği,

Has-Demir İnş. Taah. Elk. Taah. Turz. Nak. Harf. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 13.05.2014 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 21.05.2014 tarihli işlemi ile şikâyeti reddetmesi üzerine şikâyetçinin 29.05.2014 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

Has-Demir İnş. Taah. Elk. Taah. Turz. Nak. Harf. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin Kuruma itirazen şikayet başvurusu üzerine yapılan inceleme neticesinde 11.06.2014 tarihli ve 2014/UY.I-2335 sayılı Kurul kararı ile, “…Ahmet Dönmez İnş. Taah. Müh. İnş. Malz. Teks. Hay. Tic. San. Ltd. Şti. ve Ali Dönmez’in akraba oldukları, aynı adreste faaliyet gösterdikleri, her ne kadar elektronik posta adresine ve faks numarasına tebligat yapılmasını kabul etmeseler dahi telefon ve faks numaralarının aynı olduğu, teklif zarflarının üzerinin aynı formatta yazıldığı ve benzer ifadelerin yer aldığı, teklif mektubundaki tebligat adresi ile şirket kaşesindeki iletişim bilgilerinin aynı olduğu, söz konusu hususların tek başına bulunması hali anılan istekliler açısından mevzuata aykırılık teşkil etmemekle birlikte, bu unsurlar bir arada bulunduğunda isteklilerin birbirlerinin tekliflerinin içeriğinden haberdar olabilecekleri yönünde kuvvetli bir karine oluştuğundan, Ahmet Dönmez İnş. Taah. Müh. İnş. Malz. Teks. Hay. Tic. San. Ltd. Şti. ve Ali Dönmez’in 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinin (b) bendinde yer alan “İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak” fiilini işledikleri neticesine varılmış olup anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak yasaklamaya ilişkin işlemlerin başlatılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Ahmet Dönmez İnş. Taah. Müh. İnş. Malz. Teks. Hay. Tic. San. Ltd. Şti. ve Ali Dönmez’in tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve sınır değerin yeniden hesaplanarak bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine” karar verildiği,

11.06.2014 tarih ve 2014/UY.I-2335 sayılı Kurul kararının idareye tebliği üzerine, karar doğrultusunda işlem yapılarak Ahmet Dönmez İnş. Taah. Müh. İnş. Malz. Teks. Hay. Tic. San. Ltd. Şti. ve Ali Dönmez’in değerlendirme dışı bırakıldığı ve haklarında 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinin (b) bendi gereğince yasaklılık işlemlerinin başlatıldığı, anılan isteklilerin değerlendirme dışı bırakılmaları neticesinde geçerli teklifler üzerinden yeniden sınır değerin belirlendiği, daha önceki sınır değer hesaplamasında sınır değerin üzerinde kalan Karabeyoğlu İnşaat Taah. Orm. Ürn. Gıda Hayv. Taş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklifinin sınır değerin altında kalması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve açıklaması uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakıldığı, 15 isteklinin teklifinin teklif mektubu ve geçici teminatın süresini uzatmadıkları gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldıkları, geçerli tek teklif sahibi Has-Demir İnş. Taah. Elekt. Taah. Turz. Nak. Har. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif kabul edilerek ihalenin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İdarece teklifi aşırı düşük bulunan başvuru sahibi Karabeyoğlu İnşaat Taah. Orm. Ürn. Gıda Hayv. Taş. Tic. ve San. Ltd. Şti.ne gönderilen 26.06.2014 tarihli ve 13818 sayılı aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında, “…4734 sayılı Kanunun 38. maddesi gereğince yapmış olduğunuz teklif için;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin hizmetlerinin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

2014 Yılı Kamu İhale Genel Tebliğinin Özel Hükümler kısmının 45. Maddesi, aşırı düşük teklif değerlendirmesi ve alt bentlerine istinaden ekli listede sunulan iş kalemleri ile ilgili bilgi ve belgeler,

Hususlarında ayrıntılı olarak ve belgelendirilmek suretiyle yapacağınız yazılı açıklamalarınızın …..kadar İhale Komisyonu Başkanlığına verilmesini….” ifadelerine yer verildiği, yazı ekinde “Açıklama istenilen analiz girdileri, Açıklama istenmeyen analiz girdileri, Sıralı analiz girdileri listesi ve Açıklama istenilen iş kalemleri listesine” yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından idareye 07.07.2014 tarihli yazı ekinde açıklamanın sunulduğu, açıklama kapsamında açıklama istenen ve istenmeyen bütün imalat kalemleri, kamu birim fiyatları ile açıklanan kalemler, hesap cetveli, icmal tablosu, analiz ve alt analizler ve malzeme tekliflerine yer verildiği görülmüştür.

23.07.2014 tarihli ihale komisyon kararıyla başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifin değerlendirme dışı bırakıldığının anlaşıldığı, başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusuna verilen cevaptan ise “açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin başvuru sahibi isteklinin vermiş olduğu iş miktarıyla bu kalemlere ilişkin olarak idarece belirlenen iş miktarları arasında mahiyeti açıklanamayacak ölçüde teklif fiyatını etkileyecek önemli farklar bulunduğu ve savunulması istenmeyen ve tekliflerinin yüzde 17,52’sini oluşturan 77 adet iş kalemin fiyatları ortalama % l’e çekilerek savunulması gereken %82,48!lik tutarı tekliflerinin %99'u ile sağladığı, savunulması gereken iş kalemlerinin daha rahat savunma yapabilmek amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarından alındığı, savunulması islenmeyen pozlara yaklaşık 5% oranında fiyat verildiği, miktarların aşağıya çekilerek savunma yapıldığı” gerekçesi ile açıklamaların uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından yapılan açıklamalarda açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin anılan isteklinin vermiş olduğu iş miktarıyla bu kalemlere ilişkin olarak idarece belirlenen iş miktarları arasında mahiyeti açıklanamayacak ölçüde teklif fiyatını etkileyecek önemli farklar bulunduğu hususu ile ilgili olarak yapılan incelemede;

Açıklama istenilen iş kalemleri için idare tarafından yaklaşık maliyetin hesabında esas alınan miktarlar ile başvuru sahibi tarafından teklif edilen miktarların

S.N.

Poz No

İsteklinin

Miktarları

İdarenin Belirlediği Miktarlar

Değişim Oranı

1

26.210/MK

4.361

3.201,29

+26,59

2

26.221/MK

1.926

1.940,4

0,74

3

26.702/C1

428

628,49

-31,90

4

27.560/1

18.500

18.379,665

0,65

5

27.560/5

18.500

18.379,665

0,65

6

27.560/7

18.500

18.379,665

0,65

7

Y.19.055/006

16.500

16.321,365

1,08

8

Y.21.051/C01

23.500

20.690,37

+11,95

şeklinde olduğu görülmüştür.

Yukarıda yer alan tablo üzerinden bir değerlendirme yapıldığında, idarenin metrajları ile başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan metrajlar karşılaştırıldığında iş kalemlerinin bir kısmında %10’u aşan farklılıkların olduğu anlaşılmıştır.

İhalenin anahtar teslimi götürü bedel teklif üzerinden yapıldığı hususu dikkate alındığında, imalat miktarlarının ihale dokumanı içerisinde isteklilere verilememesi dolayısıyla isteklilerin miktar tespitini proje ve mahal listeleri üzerinden hesapladığı, bu itibarla isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesinin beklenemeyeceği, ancak söz konusu farklılıkların %10’a kadar makul kabul edilebilecek bir oranda olması gerektiği, başvuru sahibi tarafından teklif edilen bir iş kalemine ilişkin miktarın idarece yaklaşık maliyet hesabına esas belirlenen miktardan %10’u aşacak kadar düşük olduğu anlaşıldığından söz konusu düşüklüğün makul seviyede olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre idarece başvuru sahibi isteklinin teklifinin bu nedenle değerlendirme dışı bırakılmasında bir aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

İdarece başvuru sahibinin açıklamalarının, açıklama istenmeyen ve teklifin yüzde 17,52’sini oluşturan 77 adet iş kaleminin fiyatının ortalama % 1’e çekilerek savunulması gereken %82,48’lik tutarın teklifin %99'u ile sağlandığı, savunulması gereken iş kalemlerinin daha rahat savunma yapabilmek amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarından alındığı, savunulması istenmeyen pozlara yaklaşık %5 oranında fiyat verildiği, miktarların aşağıya çekilerek savunma yapıldığı gerekçesi ile de uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’inci maddesinde yer alan “…Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklaması uyarınca, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri dışında kalan iş kalemleri için sorgulama yapılmayacağı, aşırı düşük teklif sahiplerinden, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri dışında kalan maliyet girdileri için açıklama istenilmesinin mümkün olmaması nedeniyle söz konusu iş kalemleri gerekçe gösterilerek aşırı düşük teklif açıklaması reddedilemeyeceğinden idarece aşırı düşük teklif açıklamasının bu nedenle uygun bulunmaması işleminin anılan Tebliğe uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Netice itibariyle, başvuru sahibi isteklinin miktarları ile idarenin yaklaşık maliyet hesaplarında yer alan miktarlar arasında işin niteliği itibariyle önemli farklılıkların bulunduğu, bu nedenle sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İdarece, Anatolia Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Mirze Mehmet Polat Ortak Girişimi’nin teklifinin de aşırı düşük açıklaması uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakıldığı, anılan isteklinin şikayet başvurusuna idarece verilen cevaptan, aynı gerekçeyle açıklamasının uygun bulunmadığına karar verildiği, Anatolia Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Mirze Mehmet Polat Ortak Girişimi’nin Kuruma yaptığı itirazen şikayet başvurusunun Kuruma süresinde başvurmadığı gerekçesiyle, 18.06.2014 tarihli ve 2014/UY.IV-2425 sayılı Kurul kararı ile reddedildiği anlaşılmıştır.

Anatolia Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Mirze Mehmet Polat Ortak Girişimi’nin açıklamalarının eşit muamele kapsamında incelenmesinde;

Açıklama istenilen iş kalemleri için idare tarafından yaklaşık maliyetin hesabında esas alınan miktarlar ile anılan istekli tarafından teklif edilen miktarların

S.N.

Poz No

İsteklinin

Miktarları

İdarenin Belirlediği Miktarlar

Değişim Oranı

1

26.210/MK

3.100

3.201,29

3,164

2

26.221/MK

1.900

1.940,4

2,082

3

26.702/C1

634,85

628,49

1,001

4

27.560/1

18.000

18.379,665

2,065

5

27.560/5

18.000

18.379,665

2,065

6

27.560/7

18.000

18.379,665

2,065

7

Y.19.055/006

15.800

16.321,365

3,194

8

Y.21.051/C01

20.000

20.690,37

3,336

şeklinde olduğu görülmüştür.

Anatolia Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Mirze Mehmet Polat Ortak Girişimi’nin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan metrajlar ile idarenin metrajları karşılaştırıldığında %10’u aşmayan makul kabul edilebilecek oranda farklılıklar olduğu anlaşılmış olup, idarece “miktarlar arasında mahiyeti açıklanamayacak ölçüde önemli farklar bulunduğu” gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

İdarece, Anatolia Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Mirze Mehmet Polat Ortak Girişimi’nin açıklamalarının, açıklama istenmeyen 77 adet iş kalemine ait %17,52’lik kısım için teklif bedelinin %3’ü tutarında fiyat teklifi sunulduğu ve savunma yapılması gereken 8 adet iş kalemine ait %82,48’lik tutarın teklifin %97’si ile sağlandığı savunulması gereken iş kalemlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarından alındığı ve daha rahat savunma yapabilmek amacıyla, savunulması istenmeyen pozlar için yaklaşık 1/10 oranında fiyat verildiği ve savunulması istenen 8 adet iş kaleminden 7 tanesine ait miktarların aşağıya çekilmesi suretiyle hesap yapıldığı gerekçesi ile de uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’inci maddesinde yer alan “…Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklaması uyarınca, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri dışında kalan iş kalemleri için sorgulama yapılmayacağı, aşırı düşük teklif sahiplerinden, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri dışında kalan maliyet girdileri için açıklama istenilmesinin mümkün olmaması nedeniyle söz konusu iş kalemleri gerekçe gösterilerek aşırı düşük teklif açıklaması reddedilemeyeceğinden idarece aşırı düşük teklif açıklamasının bu nedenle uygun bulunmaması işleminin de anılan Tebliğe uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla Anatolia Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Mirze Mehmet Polat Ortak Girişimi’nin açıklamalarının uygun olduğu anlaşılmış olup, idarece teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Anatolia Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Mirze Mehmet Polat Ortak Girişimi’nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

Untitled

KARŞI OY

İncelenen ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde belirttiği, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçelerinin yerinde olmadığı şeklindeki iddiasının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca, başvuru sahibi isteklinin iş kalemleri için öngördüğü miktarlar ile idarenin yaklaşık maliyet hesaplarında yer alan miktarlar arasında işin niteliği itibariyle önemli farklılıkların bulunduğu, bu nedenle sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda ise, Anatolia Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Mirze Mehmet Polat Ortak Girişimi’nin açıklamalarının uygun olduğu gerekçeleriyle “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Anılan kararda, açıklama istenilen iş kalemleri için idare tarafından yaklaşık maliyetin hesabında esas alınan miktarlar ile başvuru sahibi tarafından teklif edilen miktarların

S.N.

Poz No

İsteklinin

miktarları

İdarenin belirlediği miktarlar

Değişim oranı

1

26.210/MK

4.361

3.201,29

+26,59

2

26.221/MK

1.926

1.940,4

0,74

3

26.702/C1

428

628,49

-31,90

4

27.560/1

18.500

18.379,665

0,65

5

27.560/5

18.500

18.379,665

0,65

6

27.560/7

18.500

18.379,665

0,65

7

Y.19.055/006

16.500

16.321,365

1,08

8

Y.21.051/C01

23.500

20.690,37

+11,95

şeklinde olduğu ve idarenin metrajları ile başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan metrajlar karşılaştırıldığında iş kalemlerinin bir kısmında %10’u aşan farklılıkların olduğu ifade edilmektedir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde isteklilerden açıklamada bulunmaları istenilen her bir iş kaleminin veya grubunun gerek yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı, gerekse isteklilerin teklif bedeli içerisindeki ağırlığı birbirinden farklılık göstermektedir.

İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif bedelini oluşturan imalat miktarlarının bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında kullanılan imalat miktarlarından fazla hesaplanması, bazı iş kalemlerinde eşit hesaplanması diğerlerinde ise eksik hesaplanması olağan bir durumdur.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kaleminin miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı ne kadar açıksa, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı o kadar açıktır.

Dolayısıyla bir teklifin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin kararın, isteklilerce hesaplanan miktarlar ile idarece hesaplanan miktarlar arasındaki farkın oranına bakılarak değil, açıklama istenilen tüm iş kalemlerine ilişkin miktar farklılıklarının toplam teklif bedeli üzerindeki etkisi dikkate alınarak, miktar farklılıkları nedeniyle teklif bedelinin makul sayılamayacak ölçüde düşük hesaplanıp hesaplanmadığına bakılarak verilmesi gerekmektedir.

Yapım işleri ihalelerinde isteklilerce yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesindeki açıklamalar uyarınca değerlendirilmesi gerekmekte olup, idarece açıklama istenen iş kalemlerinden herhangi birine ilişkin makul farklılığın oranının ne olduğuna ve böyle bir değerlendirmenin işin bütünü dikkate alınmadan yapılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından, miktar farklılıkları nedeniyle isteklinin işin bütününe vermiş olduğu fiyat teklifinde toplamda maliyet avantajı elde edip etmediği ve bu maliyet avantajının isteklinin teklifinin aşırı düşük olmasına neden olacak ölçüde olup olmadığına bakılarak karar verilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı açıktır.

Bu çerçevede yapılan değerlendirmede, incelenen ihalede, isteklinin açıklama istenilen 8 iş kalemine ilişkin metraj farklılığının ve metraj fazlalığının teklif ettiği fiyatlarla çarpımı sonucunda, isteklinin bu iş kalemleri bazında miktar farklılığının/fazlalığının teklifin bütünlüğü yönünden avantaj sağlamadığı, aksine, isteklinin metrajı ile idarenin metrajı arasındaki farklar ile isteklinin teklif birim fiyatları çarpıldığında, toplamda isteklinin teklif fiyatlarına göre 45.815,11 TL tutarında bir fazlalığın ortaya çıktığı, bu tutar fazlalığının isteklinin teklifinin leyhine değil aksine aleyhine olumsuz etki yaptığı, bu durumda, açıklama istenen iş kalemlerinin tümü açısından ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifindeki bazı metrajların düşüklüğü yönünden açıklamasının kabul edilmemesinin uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi