KİK Kararı: 2014/UY.I-1652

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/024
Gündem No : 94
Karar Tarihi : 02.04.2014
Karar No : 2014/UY.I-1652
BAŞVURU SAHİBİ:
Kalyon İnşaat San. Ve Tic. A.Ş., KAVACIK MAH. EKİNCİLER CAD. ERTÜRK SOK. NO:3 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Orman Ve Su İşleri Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, İçmesuyu Dairesi Başkanlığı, Devlet Mahallesi, İnönü Bulvarı No:16, C Blok, Kat:4 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/195905 İhale Kayıt Numaralı "Elazığ İçmesuyu İsale Hattı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İçmesuyu Dairesi Başkanlığı tarafından 06.03.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Elazığ İçmesuyu İsale Hattı” ihalesine ilişkin olarak idare tarafından 10.03.2014 tarihinde ihalenin iptaline karar verildiği, söz konusu kararın 11.03.2014 tarihinde başvuru sahibine bildirildiği anlaşılmış olup anılan karara Kalyon İnş. San. ve Tic. A.Ş.tarafından 17.03.2014 tarih ve 9520sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.03.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1147sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idare tarafından ihaleye katılımın düşük olduğu, tüm isteklilerin teklif tutarlarının yaklaşık maliyetin oldukça üzerinde olduğu ve ihale hazırlık sürecinin kısa tutulmuş olması nedeniyle ihalede rekabetin sağlanamadığı gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verildiği, ancak ihaleye hazırlık sürecine ilişkin olarak mevzuata aykırılık bulunmadığı, istekli olabilecekler tarafından da süre uzatımına ilişkin başvuruda bulunulmadığı, idare tarafından açıklanan yaklaşık maliyetin 189.564.209,34 TL olmasına karşın, ihalede kullanılması gereken düktil borular için üretici firmalar tarafından teklif edilen en düşük tutarın 210.443.034,38 TL olduğu ve bu itibarla idare tarafından yaklaşık maliyetin olması gerekenin çok altında tespit edildiği, ihalede hesaplanması gereken yaklaşık maliyetin 418.892.142,17 TL olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16’ncı maddesi gereğince yaklaşık maliyetin gözden geçirilmesi gerektiği, ayrıca mevzuatta ihaleye katılımın sayısını sınırlayan herhangi bir hüküm bulunmadığı, bir ihalede rekabetin sağlanıp sağlanmadığının sadece teklif sayısına bağlı olmayıp, ihtiyaçların uygun şartlarda karşılanmasına ve kaynakların verimli kullanılmasına da bağlı olduğu, kamu ihale mevzuatında ihalede rekabetin oluşması için kaç geçerli teklif bulunması ve tekliflerin yaklaşık maliyetin ne kadar altında veya üstünde olması gerektiğine ilişkin bir sınırlamanın olmadığı, tüm bu hususlar dikkate alındığında ihalenin iptali için haklı bir gerekçenin bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Elazığ İçmesuyu İsale Hattı” olarak belirtildiği, miktarı ve türü ise aynı maddede “Hamzabey Barajından alınacak suyun; Elazığ İçmesuyu Arıtma Tesisisne, Arıtılmış Suyun Elazığ İl Merkezi, Akçakiraz, Yazıkkonak, Yurtbaşı, Mollakendi Belediyeleri ile Şahinkaya, Sarıbuçuk, Beyyurdu köylerine iletilmesi.” şeklinde düzenlendiği, anılan Şartname’nin 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün anahtar teslimi götürü bedel teklif ve sözleşme olacağının belirtildiği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce yapı tekniği ve ihtiyaç programına göre tahmin edilen fiziki miktar veya kapsam esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi gerekiyorsa yeniden hesaplanır.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir.” hükmüne,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.” hükmüne,

“Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmüne,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11’inci maddesinde “(1) (Değişik:RG-3/7/2009-27277) İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

(2) (Değişik:RG-3/7/2009-27277) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

(3) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda yaklaşık maliyeti oluşturan unsurlar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan ilgili endeksler üzerinden güncellenir.” hükmüne,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklamalarına,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. (Değişik son cümle: 30/7/2003-4964/24 md.) Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmüne,

Anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir…” hükmüne,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından inceleme” başlıklı 14’üncü maddesinde “… (2) İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptali işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir. 2 nci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları kapsamında ihalenin iptali işlemi ile birlikte başvuru veya teklifin değerlendirme dışı bırakılması işlemine karşı yapılan başvurular, idarenin iptal gerekçesi ve bu gerekçeye dayanak teşkil eden ve başvuruya konu edilen değerlendirme işlemi yönünden incelenir…” açıklamasına yer verilmiştir.

Söz konusu ihalede başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmadığı ve iptal kararı verilmeden önce idareye yapılmış şikâyet başvurusunun bulunduğu, bu durumda İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in yukarda anılan açıklamaları ışığında incelemeye konu itirazen şikâyet başvurusunun iptale yönelik bir başvuru niteliği taşıdığı, bu tür başvuruların ise 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 56’ncı maddesi gereğince iptal gerekçesiyle sınırlı incelenmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

06.03.2014 tarihinde yapılan ihaleye 6 isteklinin katıldığı, ihale yetkilisi tarafından 10.03.2014 tarihinde onaylanan 06.03.2014 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihaleye katılımın düşük olduğu, tüm isteklilerin teklif tutarlarının yaklaşık maliyetin oldukça üzerinde olduğu ve ihale hazırlık sürecinin kısa tutulmuş olması nedeniyle ihalede rekabetin sağlanamadığı, bu itibarla yaklaşık maliyetin gözden geçirilmesi ve rekabetin arttırılması adına gerekli tedbirlerin alınması için ihalenin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından ihaleye hazırlık sürecine ilişkin mevzuata aykırı işlem tesis edilmediği, istekli olabilecekler tarafından da süre uzatımına ilişkin başvuruda bulunulmadığı iddia edilmekteyse de yapılan değerlendirmede idare tarafından ihale hazırlık sürecinin kısa tutulmuş olmasının ihalenin iptal gerekçesi olarak belirlenmediği, ihale hazırlık sürecinin kısa tutulmuş olmasının rekabetin sağlanamamasına neden olduğunun belirtildiği anlaşılmış olup bu çerçevede idare tarafından ihalenin iptal edilme gerekçelerinin teklif tutarlarının yaklaşık maliyetin oldukça üzerinde olması ve rekabetin sağlanamaması olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede idare tarafından 2013 yılı birim fiyatları kullanılarak 40 kalem halinde hesaplanan yaklaşık maliyetin 189.564.209,31 TL olduğu, ihaleye 6 isteklinin katıldığı, 5 isteklinin geçerli teklif sunduğu ve ihalede ortaya çıkan en düşük teklif fiyatının 276.656.816,00 TL olduğu anlaşılmış olup ihalede teklif edilen en düşük tutarın yaklaşık maliyetin 87.092.606,69 TL üzerinde olduğu tespit edilmiştir.

Bu çerçevede yapılan değerlendirmede ihalede teklif edilen fiyatın yaklaşık maliyetin 87.092.606,69 TL (%45,9) üzerinde olmasının yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanmasından veya rekabetin sağlanamamış olmasından kaynaklanacağı sonucuna varılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesinde yer alan açıklamada, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin teklif fiyatı yaklaşık maliyetin üzerinde ise ihale komisyonunun, yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen herhangi bir husus olup olmadığını, yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını, verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese edeceği ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ise ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahip olduğu, diğer taraftan yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında tekliflerin kamu yararı ve hizmet gereklerine göre kabul edilebileceği ve bu durumda sorumluluğun idareye ait olduğu açıklanmıştır.

İdarenin iptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda idarece yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerle ilgili olarak söz konusu açıklamalar çerçevesinde işlem tesis edilebileceğinden hareketle, idare tarafından tüm isteklilerin teklif tutarlarının yaklaşık maliyetin oldukça üzerinde olması nedeniyle ihalenin iptal edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı hatta ihalede ortaya çıkan tabloda ihalenin sonuçlandırılmasının mümkün olmadığı, ihalenin iptal edilmesinin bir zorunluluk olduğu sonucuna varılmıştır.

Kaldı ki başvuru sahibinin, idarenin yaklaşık maliyet hesaplamasını yanlış yaptığı için yaklaşık maliyetin olması gerekenden düşük çıktığına, yaklaşık maliyet ile ilgili değerlendirmenin yeniden yapılması gerektiğine ilişkin iddiasının incelenerek yerinde bulunması halinde dahi yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı şekilde hesaplanmış olmasının sınır değeri ve tekliflerin değerlendirilmesini doğrudan etkileyen bir husus olduğu için bu durumun da ihalenin iptalini gerektireceği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi