KİK Kararı: 2014/UH.III-3754
Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin
Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.
Karar Bilgileri
Kamu İhale Kurumu Kararı
2014/UH.III-3754
17 Kasım 2014
2014/95814 İhale Kayıt Numaralı "Personel Hizmeti Temini" İhalesi
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/076
Gündem No : 38
Karar Tarihi : 17.11.2014
Karar No : 2014/UH.III-3754
Untitled
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Mahmut GÜRSES
Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ
BAŞVURU SAHİBİ:
İz Sos. Hizm. Turizm Eğitim Kargo Bilişim İnş. Gıd. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Cevizlidere Cad. 1226. Sok. (Eski 14. Sok.) No:15/5 Balgat-Çankaya / ANKARA
İHALEYİ YAPAN İDARE:
İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü
Bozdoğan Kemeri Cd. No:4 Fatih/İSTANBUL
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/95814 İhale Kayıt Numaralı “Personel Hizmeti Alımı” İhalesi
KURUMCA YAPILAN İNCELEME:
İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü tarafından 15.10.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Personel Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak İz Sos. Hizm. Turizm Eğitim Kargo Bilişim İnş. Gıd. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 08.10.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.10.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.10.2014 tarih ve 34825 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.10.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/3056 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
-
Teknik Şartname’nin 6.7’nci maddesinde “yüklenici işe başlarken kendisi adına çalışanların sözleşme hükümleri uyarınca sevk ve idaresinden sorumlu bir yetkilisini idareye bildirmekle yükümlüdür.” düzenlemesine yer verildiği, ihale dokümanı incelendiğinde çalışanların sevk ve idaresinden sorumlu personelin ihale dokümanında belirlenen genel personel sayısına dahil edilmediği, dolayısıyla bu durumun Kamu İhale Genel Tebliğ’inin 78.20’nci maddesine aykırı olduğu ve bahsi geçen Teknik Şartname düzenlemelerinin sağlıklı teklif hazırlanmasını, objektif değerlendirme yapılmasını ve rekabeti açık şekilde engellediği gerekçesiyle ihale dokümanının mevzuata uygun olarak düzeltilmesi gerektiği,
-
Teknik Şartname’nin 16’ıncı maddesinde “…yüklenici, son hakedişini almadan önce personelin yasal tazminatlarını ve haklarını vererek idare ile ilişkilerini kesecek ve bunu idareye banka dekontları, banka kayıtları ve gerekli diğer yazılı evraklarla belgeleyecektir…” düzenlemesine yer verildiği, söz konusu düzenleme incelendiğinde yüklenicinin son hakedişinin düzenlenmesi için personelin yasal tazminatlarının ödenmesi ve somut olarak banka dekont ve kayıtları ile belgelendirilmesinin gerekli olduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla son hakedişin düzenlenmemesi durumunda işin kesin kabulünün yapılamayacağı ve kesin kabulü yapılamayan iş için de yükleniciye kesin teminat iadesinin mümkün olmayacağı, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde kesin kabulün nasıl yapılacağı, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 13’üncü maddesinde kesin teminatın hangi şartlarda geri verileceğinin ayrıntılı olarak hükme bağlandığı, dolayısıyla ihale dokümanında ki bahsi geçen düzenlemenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 13’üncü maddesine aykırı olduğu ve bahsi geçen Teknik Şartname düzenlemelerinin sağlıklı teklif hazırlanmasını, objektif değerlendirme yapılmasını ve rekabeti açık şekilde engellediği gerekçesiyle ihale dokümanının mevzuata uygun olarak düzeltilmesi gerektiği,
-
İhale dokümanı incelendiğinde muhtelif niteliklerde 2071 adet personelin çalıştırılacağının belirlendiğinin anlaşıldığı, ancak personellerden kaç adedinin bayan kaç adedinin erkek olacağı, hangi vardiyada kaç personelin çalışacağı gibi düzenlemelere yer verilmediği, söz konusu bilgilere hizmetin ifası sürecinde idarece belirlenen program çerçevesinde ulaşılabileceği, ancak isteklilerce tekliflerin sağlıklı hazırlanabilmesi ve işçilik maliyet kalemlerinin isteklilerce eşit şartlarda belirlenebilmesi için söz konusu bilgilerin zorunluluk arzettiği, 09.08.2004 tarih ve 25548 sayılı Kadın İşçilerin Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesi uyarınca gece postalarında çalışacak kadın işçilerin uygun araçlarla iş yerine götürülüp getirilmesine ilişkin maliyetin hesaplanmasının mümkün olmayacağı, ayrıca İdari Şartname’nin 25.3.2’nci maddesi gereğince yol parasının personele nakdi olarak ödenmesinin zorunlu olduğu, dolayısıyla gece postalarında çalışacak kadın personelin uygun araçla ulaşımının sağlanması için ek bir gider kalemi ayrılmasının imkansız olduğu, bu sebeplerle idarece yapılan ihale dokümanı düzenlemelerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelere aykırı olduğu ve bahsi geçen Teknik Şartname düzenlemelerinin sağlıklı teklif hazırlanmasını, objektif değerlendirme yapılmasını ve rekabeti açık şekilde engellediği gerekçesiyle ihale dokümanının mevzuata uygun olarak düzeltilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
- Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde“…78.20. İşin yürütülmesinde görev alacak ve haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarenin iş yerinde geçirecek şef, müdür, koordinatör gibi personel için ücret ödenmeyeceğine ve teklif fiyata dahil edilemeyeceğine dair düzenleme yapılmayacaktır. Şef, müdür, koordinatör gibi personel öngörülmüşse bu personelin toplam personel sayısına ve teklif fiyata dahil olduğu kabul edilecektir…” açıklaması,
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hizmet Yüklenicinin iş başında bulunması” başlıklı 9’uncu maddesinde “Yüklenici, üstlenmiş olduğu işin devamı süresince, işyerinden ayrılamaz. Ancak, idare tarafından kendi yerine kabul edilecek birisini, işlerin gecikmesine veya durmasına hiçbir şekilde yol açmamak şartı ile vekil bırakarak iş başından ayrılabilir. Yüklenici veya vekili, iş yerinden ayrılmalarını gerektiren zorunlu hallerde, kontrol teşkilatından izin almak zorundadırlar.
Yüklenici veya vekili, işlerle ilgili denetimler ve çalışmalar sırasında istendiği zaman kontrol teşkilatı ile birlikte bulunacaklardır.” düzenlemesi,
İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İlgili mevzuat gereğince yapılacak vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.
25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:
Çalıştırılacak personele aşağıda belirtilen oranlarda brüt asgari ücretin (%) fazlası ödenecektir.
Fiyat farkı; ihale tarihi itibariyle geçerli olan brüt asgari ücret ile işin gerçekleştirildiği tarihte geçerli olan brüt asgari ücret arasında değişiklik olması durumunda 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına göre ödenecektir.
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak personel sayıları ve gün sayıları aşağıda listede belirtilmiştir. Ulusal bayram ve genel tatil günleri çalıştırılacak personele, Ulusal bayram ve genel tatil günleri yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenecektir. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak personele, brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret üzerinden hesaplanan işveren payı dikkate alınarak değerlendirme yapılacaktır.
• 01.01.2015 - 31.12.2015 tarihleri arasında resmi tatil gün sayısı 14,5 gündür.
• İkinci kısımda 137 (dahil) ile 162 (dahil) arası tüm kalemlerde yemek parası önerilmektedir.
Sıra No Kadro Unvanı Rol Unvanı Minimum Eğitim Gereksinimi Kişi Sayısı Asgari Ücret Fazlası % Bayram Ve Genel Tatil Günlerinde Çalıştırılacak
Kişi Sayısı Toplam Gün Sayısı (kişi sayısıx14,5)
1KISIM
1 Teknik personel Bakım onarım teknisyeni Meslek Lisesi 1 45 1 14,5
2 Teknik personel Bakım onarım/marangoz Meslek Lisesi 5 45
3 Teknik personel Bakım onarım/metal kaynakçı Meslek Lisesi 3 45
4 Teknik personel Bakım onarım/sıhhi tesisat sorumlusu Önlisans 1 80
…
64 Teknik Destek Veri Sağlama Personeli EKG-EKO-EMG-EEG Teknik Destek Veri Sağlama Personeli Önlisans 1 80
65 Teknik Personel (Engelli) Teknisyen Yardımcısı (Engelli) İlkokul 2 30
66 Veri giriş (Engelli) Veri giriş, kayıt ve sekretarya hizmetleri personeli (Engelli) İlkokul 1 45
67 Veri giriş (Engelli) Veri giriş kayıt ve analiz hizmetleri personeli (Engelli) Lise 19 55
68 Hizmetli (Engelli) Hizmetli (Engelli) İlkokul 10 35
69 Bilgi İşlem Personeli (Engelli) Program destek personeli (Engelli) Lise 1 110
2.KISIM
70 Teknik personel Bakım onarım teknisyeni Meslek Lisesi 4 45 3 43,5
71 Teknik personel Bakım onarım/marangoz Meslek Lisesi 2 45
72 Teknik personel Bakım onarım/metal kaynakçı Meslek Lisesi 1 45 1 14,5
73 Teknik personel Bakım onarım/sıhhi tesisat sorumlusu Önlisans 1 80
…
160 Bilgi İşlem Personeli Program destek personeli Lise 1 110
161 Veri giriş (Engelli) Veri giriş, kayıt ve analiz hizmetleri personeli (Engelli) Lise 1 55
162 Analist (Engelli) Süreç Uygulama Sorumlusu (Engelli) Önlisans 2 155
25.3.2. Yemek ve yol giderleri:
1- Yüklenici tarafından çalışan tüm personele yol gideri nakdi olarak ödenecek ve maaş bordrosunda gösterilecektir.
a) Günlük brüt yol bedeli : 6,01 TL
b) Yol giderinin aylık gün sayısı : 22 (yirmi iki)
2- Yüklenici tarafından Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Veteriner Fakültesi, Çocuk Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi, Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi, Hastaneler Genel Direktörlüğü, İ.Ü Kurumsal Otomasyon Projeleri Birimi, Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünde çalışan personele yemek gideri nakdi olarak ödenecek ve maaş bordrosunda gösterilecektir.
Diğer birimlerde (İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Onkoloji Enstitüsü, Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü, Kardiyoloji Enstitüsü, İ.Ü Hastaneleri Otomasyon Projeleri Birimi’nde) çalışan personele yemek gideri ayni olarak; idare tarafından hasta, nöbetçi personel ve Refakatçi için çıkan yemekten karşılanacaktır.
a) Günlük brüt yemek bedeli : 7,97 TL
b) Yemek giderinin aylık gün sayısı : 22 (yirmi iki)
3- Yüklenici tarafından teknik şartnamenin 18. maddesinde sınıflandırılan, teknik özellikleri belirtilen renk ve modelde (teknik şartnamenin 18.11. maddesindeki belirtilen tablodaki miktarlarda) 2 takım/çift olmak üzere kıyafet verilecektir.
25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.
25.3.4. Diğer giderler:
Teklif edilmesi gereken toplam asgari işçilik maliyetine %4 Sözleşme gideri dahil edilecektir.
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.
İş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranı % 2 dir.” düzenlemesi
Teknik Şartname’nin 6.7’nci maddesinde “yüklenici işe başlarken kendisi adına, çalışanların sözleşme hükümleri uyarınca sevk ve idaresinden sorumlu bir yetkilisini idareye bildirmekle yükümlüdür.” düzenlemesi yer almaktadır.
İlgili mevzuat açıklaması incelendiğinde, ihale konusu işin yürütülmesi aşamasında görev alacak ve haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarenin iş yerinde geçirecek şef, müdür, koordinatör gibi personel için ücret ödenmeyeceğine ve teklif fiyata dahil edilemeyeceğine dair düzenleme yapılmayacağının ve şef, müdür, koordinatör gibi bir personel öngörülmüşse bu personelin toplam personel sayısına ve teklif fiyata dahil olduğunun kabul edileceği anlaşılmaktadır.
İdarece Teknik Şartname’de yapılan düzenlemelerden ise, yükleniciden kendisi adına, çalışanların sözleşme hükümleri uyarınca sevk ve idaresinden sorumlu bir yetkilisini idareye bildirilmesinin istendiği, ancak anılan kişinin çalışma saatlerinin tamamını iş yerinde geçirmesine yönelik bir düzenlemeye yer verilmediği görülmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 78.20’nci maddesi açıklamaları ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 9’uncu maddesi düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde yüklenici tarafından idarenin iş yerinde çalışanların sözleşme hükümleri uyarınca sevk ve idaresinden sorumlu olarak bulunduracağı yetkilinin “yüklenici vekili” olarak değerlendirilebileceği, dolayısıyla da mesai saatlerinin tamamında iş yerinde bulunması gerekmeyen bu kişiye ilişkin giderlerin teklif fiyata dahil edileceği yönünde düzenleme yapılmamasının mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.
- Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kesin teminat” başlıklı 43’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşmenin yapılmasından önce ihale üzerinde kalan istekliden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle % 6 oranında kesin teminat alınır.” hükmü,
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde “Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların;
a) Yapım işlerinde; varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra yarısı, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanı,
b) Yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı,
Yükleniciye iade edilir.
Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanunî vergi kesintilerinin yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir.
İşin konusunun piyasadan hazır halde alınıp satılan mal alımı olması halinde, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi şartı aranmaz.”hükmü,
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi :
Sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi (4 üncü maddede tanımlanan sürekli nitelikte bir iş olması) veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemeleri yapılır. Yüklenici tarafından yapılan işlerin bedelleri, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.
İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır.
Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.
1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde;
Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir. Gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporu bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci (20.) günü düzenlenir.
İşe başladığından beri meydana getirilen işler, kontrol teşkilatı tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte hesaplanır ve bulunan miktarlar, teklif edilen birim fiyatlarla çarpılmak suretiyle sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna geçirilir.
Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için, yüklenici veya işbaşında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir.
Yüklenici veya vekili, bildirilen günde, hakedişe esas hesaplamaların yapılmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı hesaplamaları tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez.
Hakediş raporu düzenlendikten sonra bir hafta içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı, hakediş raporunu idareye gönderir ve rapor yüklenici tarafından imzalanıncaya kadar idarede hiçbir işlem yapılmaksızın bekletilir. Yüklenici hakediş raporlarını zamanında imzalamazsa, ödemede meydana gelecek gecikmeden dolayı hiçbir şikayet ve istekte bulunamaz.
Hazırlanan ve iki tarafça imzalanmış bulunan geçici hakediş raporu, tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise, esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama bulunmak şartı ile, yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir.
Yüklenicinin geçici hakedişleri, itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerçekleri, idareye vereceği ve bir örneğini de Hakediş Raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunun “İdareye verilen ........tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla" cümlesini yazarak ya da bu anlama gelecek bir itiraz şerhi ile imzalaması gereklidir. Eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorundadır. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır.
Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.
2-Toplam Bedel Üzerinden Götürü Bedel Sözleşmelerde;
Yüklenicinin yapacağı iş götürü olarak bölümler halinde teslim alınacaksa hakediş raporları, ilgili bölümlerin tamamlanmasından sonra sözleşmesinde yazılı esaslara göre düzenlenir. Bu hakediş raporlarının imzalanma, düzeltme ve ödemeleri yukarıdaki (1) numaralı bentte yazılı hükümlere göre yapılır.
b) Sözleşme Bedelinin Bir Defada Ödenmesi
Yüklenicinin yapacağı iş bir defada teslim alınacaksa hakediş raporu sözleşmesinde yazılı esaslara göre iş bitiminde bir defada düzenlenir. Bu hakediş raporlarının imzalanma, düzeltme ve ödemeleri de yukarıda (a/1) bendinde yazılı hükümlere göre yapılır.
İşin mahiyeti ne olursa osun, yüklenici süresinde hakediş başvurusunda bulunmadığı taktirde idare, en çok üç ay içinde, tek taraflı olarak hakediş düzenleyebilir.” düzenlemesi,
Anılan Şartname’nin “Hakedişlerin düzeltilmesi” başlıklı 43’üncü maddesinde “Kontrol teşkilatı, herhangi bir ara hakedişte, daha önce kendisi tarafından çıkarılmış eski bir hakedişe yönelik değişiklikler veya düzeltmeler yapabilir ve herhangi bir işi yetersiz görürse, bu işin değerini bir ara hakedişten düşürmeye veya tamamen çıkarmaya yetkilidir.” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “Hizmetin kabulü” başlıklı 44’üncü maddesinde “a) Belli bir çalışma sonrasında tamamlanarak ortaya çıkarılan hizmetlerde:
Sözleşme konusu iş tamamlandığında, yüklenici, işin teslim alınarak kabul işlemlerinin yapılmasını isteyen bir dilekçe ile idareye başvurur. Yapılan işler, idarece verilecek talimat üzerine kontrol teşkilatınca ön incelemeden geçirilir. Bu inceleme sonucunda kontrol teşkilatı işlerin durumunu inceleyerek mevcut haliyle sözleşme ve eklerinde belirtilen şartlara uygun olarak tamamlandığını veya tamamlanmamış olsa bile teslim alınması istenen işte, işin fonksiyonelliğine önemli ölçüde zarar verecek bir durumun olmadığını ve idarenin ihtiyacını karşılama açısından bu haliyle kabul edilebilir olduğunu tespit ederse, işin tamamlanmış veya listelenen eksiklikleri ile tamamlanmış sayılabileceğini idareye bildirir. Bu durumda idare en az üç (3) kişiden oluşan bir kabul komisyonu kurar ve kabul aşamasına geçilir.
Ancak, kontrol teşkilatı tarafından işte önemli ve işin fonksiyonelliğini engellediği için idarenin ihtiyacını karşılama açısından kabul edilemez eksiklik veya kusurların bulunduğu tespit edilirse, bu durum idareye bildirilir ve kabul aşamasına geçilmez. İdare bu bildirim üzerine işin sözleşme ve eklerine uygun şekilde tamamlanması için yükleniciye nedenleri açıkça belirtilen en az on gün süreli bir ihtarda bulunarak işlerin tamamlanmasını ister. Bu ihtardan sonra yüklenici işi süresi içinde kabul edilebilir hale getiremez ise sözleşme feshedilir. Bu tamamlama süresi, işin sözleşmesinde belirtilen sürenin aşılmasına neden olursa, yüklenici aşan sürede cezalı olarak çalışır.
Verilen bu sürede işin yapılması ve teslim için ikinci başvurunun yapılmasını müteakip, kontrol teşkilatı tekrar bir inceleme yapar ve kusur ve eksiklikleri giderilmiş haliyle işin sözleşme ve eklerinde belirtilen şartlara uygun olarak tamamlandığını veya tamamlanmamış olsa bile teslim alınması istenen işte, işin fonksiyonelliğine önemli ölçüde zarar verecek bir durumun olmadığını ve idarenin ihtiyacını karşılama açısından bu haliyle kabul edilebilir olduğunu, tespit ettiği eksiklikleri de gösteren bir liste ile idareye bildirir. Yüklenici veya vekili, yazı ile yapılacak çağrıya rağmen kabulde hazır bulunmazsa veya kabul tutanağını imzalamak istemezse tutanakta bu husus ayrıca belirtilir.
Yüklenicinin yaptığı işin süresinde tamamlandığı kontrol teşkilatı tarafından tespit edilmiş, ancak kabul komisyonunun işyerine gitmesi ve kabulü yapması herhangi bir nedenle gecikmiş ise kabul tutanağında işin gerçek bitiş tarihi belirtilir ve bu tarih, işin kabul tarihi olur.
Kabul komisyonu tarafından, yüklenici veya vekili ile birlikte, yapılacak muayene ve incelemeden sonra işin durumu uygun görüldüğü takdirde bir kabul tutanağı düzenlenir ve bunu yüklenici veya vekili de imzalar. Kabul komisyonu işin kabulüne ilişkin kusur ve eksikliklerin varlığını tespit ederse, gördüğü kusur ve eksikliklerin dökümünü gösterir bir liste düzenler ve bunların giderilmesi için gerekli olan süreyi belirler.
Kabul işlemleri sırasında sözleşmeye göre gerekli görülen teknik deneyler, istek halinde yüklenici tarafından yapılır veya yaptırılır.
Kabul komisyonunun tespit ettiği eksiklikler, belirlenen sürede yüklenici tarafından giderilmezse, bu sürenin bitiminden sonra eksikliklerin giderilmesine kadar geçecek her gün için, giderilecek eksikliğin durumuna göre sözleşmesinde gecikme cezası olarak yazılan miktarın belli bir oranı tutarında ceza uygulanır ve kabul tarihi eksikliklerin giderilmesi tarihine ertelenir. Ancak bu gecikme, sözleşmede belirtilen süreyi geçtiği takdirde idare, bu eksiklikleri üçüncü taraflara yaptırabilir. Bu işlerin bedeli yüklenicinin varsa alacaklarından veya teminatından kesilir. Bu takdirde eksikler tamamlanıncaya kadar ceza uygulaması devam eder ve kabul tarihi ertelenir.
Kabul tarihi olarak esas alınacak tarih, işin kabule elverişli bir halde tamamlandığı tarih olup bunu kabul komisyonu tespit ederek tutanağa geçirir.
Garanti dönemi olan işler için bu kabul ön kabul olarak tespit edilir ve garanti dönemi sonunda kabul yapılır.
Kabul işleminin tamamlanması sonucunda yapılmış işleri ayrıntılı olarak (gerekli durumlarda iş kalemlerini gösteren bir liste halinde) gösteren bir kabul belgesi düzenlenir.
b) Sürekli Nitelikteki İşlerde:
Kontrol teşkilatının Genel Şartname gereğince tuttuğu kayıtlar ile yükleniciye yapılan ödemelere ilişkin belge ve kayıtlar idarece (a) fıkrasında öngörüldüğü şekilde kurulan kabul komisyonu tarafından esas alınır. Kabul komisyonu, yüklenicinin yapılan iş nedeniyle idareye karşı herhangi bir yükümlülüğünün kalmadığına karar verirse, üç nüshalı bir kabul belgesi düzenler ve bir nüshasını yükleniciye verir. Eğer yüklenicinin idareye karşı olan yükümlülüklerinden herhangi birini yerine getirmediği tespit edilirse, buna ilişkin sözleşmesinde belirtilen ceza ve kesintiler uygulanır ve kabul belgesi bundan sonra verilir.” düzenlemesi,
Bahse konu Şartname’nin “Kesin hesap raporu” başlıklı 50’nci maddesinde “Kabul belgesinin düzenlenmesinden sonra en geç altmış (60) gün içerisinde, kabul komisyonu detaylı olarak, sözleşmeye uygun şekilde yapılmış olan bütün işlerin değerini gösteren tamamlayıcı dokümanla birlikte bir kesin hesap raporu düzenleyecektir.
Kesin hesap raporu aşağıdaki asgari bilgileri içerecektir:
(a) İdare tarafından daha önce ödenmiş bulunan bütün meblağlar ve idarenin sözleşme ile hak kazandığı alacaklar indirildikten sonra, varsa idarenin yükleniciye borçlu kaldığı bakiye ile,
(b) Kesin hesapta yükleniciye ödenmesi gereken bir tutar öngörülmüşse bu tutar, kesin hesabın idareye iletilmesinden itibaren altmış (60) gün içerisinde idare tarafından yükleniciye ödenecektir. Ancak yukarıdaki (a) bendi gereğince çıkarılan hesap sonucunda yüklenicinin idareye borçlu bulunduğu anlaşılırsa, idare bir süre vererek bu miktarın ödenmesini yükleniciden talep eder. Yüklenicinin ödemede bulunmaması halinde, idarenin alacağı yüklenicinin teminatından kesilir.” düzenlemesi,
Anılan Şartnamenin “Kesin teminatın ve ek kesin teminatın geri verilmesi” başlıklı 51’inci maddesinde “Taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun şekilde yerine getirildiği usulüne göre anlaşıldıktan ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesinin getirilmesi halinde yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmüş ise kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatın yarısı, garanti süresinin sonunda tamamı; garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı yükleniciye iade edilir.
Yüklenicinin sözleşme konusu işler nedeniyle idareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan yasal vergi kesintilerinin kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde kesin teminat ve ek kesin teminat, 4735 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi hükmüne göre paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir.
Yukarıdaki hükümlere göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki (2) yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir.” düzenlemesi,
Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İşin, şartname ve sözleşme hükümlerine, tespit edilen standartlara, kalite ve özelliklere uygun yürütülüp yürütülmediği İdare ve görevlendirdiği kontrol teşkilatı/muayene kabul komisyonu tarafından denetlenir.
19.2. Teknik ve idari şartnamede belirtilen kuralların yerine getirilmemesi veya eksik iş yapılması durumunda, eksik yapılan iş tutanakla tespit edilir.
Tutanağın tutulma şekli: Tutanak, birim sorumlusu, İdare yetkilisi ve Yüklenici yetkilisinin adı-soyadı, görev unvanları ve tarih-saat belirtilerek imzalanacaktır. Yüklenici yetkilisinin cezai konuya ilişkin açıklaması mevcutsa kısaca tutanakta belirtebilir. Yüklenici yetkilisinin imzadan kaçınması halinde, tutanakta Yüklenici yetkilisinin imzadan imtina ettiği belirtilerek, aynen işleme konulacaktır. Hizmet alımında tutanakla tespit edilen kusurun bildirim tarihinde ve gününde düzeltilmesi gerekmektedir.
Düzeltilmesi gün içinde mümkün olmayan kusurlar ise İdarenin belirleyeceği süre içinde düzeltilecektir.
Her ayın sonunda Muayene Kabul Komisyonu tarafından doldurulup onaylanan (o aya ait mevcut tutanakların işlendiği ya da ceza olmadığını gösterir) ceza icmal formu ( teknik şartname eki, Form:
1 ) ekinde tutanakların aslı olmak kaydıyla aylık hak ediş dosyasına eklenecektir.
19.2.1. Bir tutanakta birden fazla kusur veya eksikliğin olması durumunda her bir kusur veya eksikliğe ayrı ayrı cezai işlem uygulanır.
19.2.2. Sözleşme süresinin bitiminde son hak ediş, cezayı gerektiren durum söz konusu olduğunda, cezai hükme konu durum Yüklenici tarafından düzeltilip, tamamlanıp, yerine getirildikten sonra Yükleniciye ödenir.
19.2.3. Yüklenicinin veya çalışanlarının, ihale dokümanında belirtilen hususlara uymaması, hatalı, kusurlu veya eksik iş yapıldığı tutanakla tespit edilmesi halinde idari şartname ve sözleşmede belirtilen ceza ve kesintiler uygulanır.” düzenlemesi,
Aynı Tasarı’nın “Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar” başlıklı 20’inci maddesinde “20.1. Bu işte kısmi kabul yapılmayacaktır.
20.2. Sözleşme konusu iş tamamlandığında Yüklenici, (işin/ilgili kısmın) teslim alınarak kabul işlemlerinin yapılması için bu talebini içeren bir dilekçe ile İdareye başvuracaktır. Bunun üzerine (yapılan iş/ilgili kısım), her türlü masrafı Yükleniciye ait olmak üzere İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Onkoloji Enstitüsü, Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü, Kardiyoloji Enstitüsü, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Veteriner Fakültesi, Çocuk Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi, Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi, Hastaneler Genel Direktörlüğü, İ.Ü Hastaneleri Otomasyon Projeleri Birimi, İ.Ü Kurumsal Otomasyon Projeleri Birimi, Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü adresinde ve başvuru yazısının İdareye ulaştığı tarihten itibaren 5 iş günü içinde teslim alınır. Yüklenici, işin teslimi için sözleşme ve ekleri uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle oluşan zarardan sorumludur. Kontrol Teşkilatı ile Yüklenicinin, işin yapılmasına ilişkin olarak hizmetin ifa edildiği dönemler itibariyle birlikte tutacakları kayıtlar, işin o dönem içerisinde yapılan kısmının teslimi anlamına gelir. Ancak Yüklenici kayıt tutmaktan ve/veya tutulan kayıtları imzalamaktan imtina ederse Kontrol Teşkilatının kayıtları esas alınır ve bu kayıtların doğruluğu Yüklenici tarafından kabul edilmiş sayılır."
20.3. Teslim alınan işin muayene ve kabul işlemleri, "Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği" ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümlere göre işin kabule elverişli şekilde teslim edildiği tarihten itibaren 5 iş günü içinde yapılarak kesin hesap raporu çıkarılır.” düzenlemesi,
Teknik Şartname’nin şikâyet konusu 16’ıncı maddesinde de “…yüklenici, son hakedişini almadan önce personelin yasal tazminatlarını ve haklarını vererek idare ile ilişkilerini kesecek ve bunu idareye banka dekontları, banka kayıtları ve gerekli diğer yazılı evraklarla belgeleyecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.
4857 sayılı İş Kanunu incelendiğinde işçi ve işverenlerin aralarındaki iş ilişkisi sebebiyle Kıdem Tazminatı, İhbar Tazminatı, Askerlikten Doğan Tazminat, Engellilikten Doğan Tazminat, Eşit Davranma Tazminatı, İş Güvencesi(İşe Başlatmama) Tazminatı şeklinde sırasıyla sayılan haklar ve yükümlülüklerden dolayı sorumlu oldukları anlaşılmıştır.
Sözleşmenin uygulanması aşamasında işin nasıl yürütüleceği, hakediş raporlarının hangi esaslar çerçevesinde düzenleneceği, kesin kabulün nasıl yapılacağı Tip Sözleşme Tasarısı ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde ayrıntılı olarak yer almaktadır. Kabul komisyonunun tespit ettiği eksikliklerin, belirlenen sürede yüklenici tarafından giderilmesi gerektiği, bu sürenin bitiminden sonra eksikliklerin giderilmesine kadar geçecek her gün için, giderilecek eksikliğin durumuna göre sözleşmesinde gecikme cezası olarak yazılan miktarın belli bir oranı tutarında cezanın uygulanacağı ve kabul tarihinin eksikliklerin giderilmesi tarihine kadar erteleneceği, ancak bu gecikme sözleşmede belirtilen süreyi geçtiği takdirde idarece, bu eksikliklerin üçüncü taraflara yaptırabileceği, bu işlerin bedelinin yüklenicinin varsa alacaklarından veya teminatından kesileceği, bu takdirde eksikler tamamlanıncaya kadar ceza uygulamasına devam edileceği ve kabul tarihinin erteleneceği anlaşılmaktadır.
Bu hallerin dışında kesin kabulün yapılmamasının söz konusu olamayacağı, bu itibarla ihale dokümanında; yüklenicinin son hakedişini almadan personelin yasal tazminatlarını ve haklarını vererek idare ile ilişkilerini keseceği ve bunu idareye banka dekontları, banka kayıtları ve gerekli diğer yazılı evraklarla belgeleyeceği yönündeki düzenlemenin kesin kabul işlemlerinin yapılmasına ve teminatın iadesine yönelik engel teşkil etmeyeceği yani bu düzenlemenin işçilerin haklarının garanti altına alınmasına yönelik bir düzenleme olarak değerlendirilmesi gerektiği ve 4735 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesine ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili düzenlemelerine aykırılık oluşturmayacağı anlaşılmıştır.
Bu nedenle başvuru sahibinin 2’nci iddiası da yerinde bulunmamıştır.
- Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:
Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik’in “İşyerine Ulaşım” başlıklı 6’ncı maddesinde “Belediye sınırları dışındaki her türlü işyeri işverenleri ile belediye sınırları içinde olmakla beraber, posta değişim saatlerinde toplu taşıma araçları ile gidip gelme zorluğu bulunan işyeri işverenleri, gece postalarında çalıştıracakları kadın çalışanları, sağlayacakları uygun araçlarla ikametgâhlarına en yakın merkezden, işyerine götürüp getirmekle yükümlüdür.” hükmü,
İdari Şartname’nin “İşin Yapılacağı Yerin Görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde
“12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar istekliye aittir.
12.2. İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işinin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır.
12.3. İstekli veya temsilcilerinin işin yapılacağı yeri görmek istemesi halinde, işin gerçekleştirileceği binaya ve/veya araziye girilmesi için gerekli izinler İdare tarafından verilecektir.
12.4. Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.” düzenlemesi,
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş Programı” başlıklı 28’nci maddesinde “Yüklenici, sözleşmenin yürürlüğe girmesi için gerekli olan yasal prosedürlerin tamamlandığının kendisine tebliği ve buna göre işe başlama tarihinden itibaren, sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde, üstlenilen işler için kontrol teşkilatının öngöreceği formda ve detaylarda ayrıntılı bir iş programı düzenler ve kontrol teşkilatının uygun görüşüne sunar. İş programı, kontrol teşkilatı tarafından talep edildiği takdirde, yüklenicinin işin yürütülmesi için uygulamayı önerdiği metotlar ve düzenlemeler hakkında genel bir açıklamayı da içerecektir.
Kontrol teşkilatı, iş programının verildiği bu tarihten başlamak üzere sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde programı olduğu gibi veya gerekli gördüğü değişiklikleri yaparak idarenin onayına sunar.
İdare, iş programının verildiği tarihten başlamak üzere sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde, iş programını olduğu gibi veya gerekli gördüğü değişiklikleri yaparak onaylar ve onaylı bir nüshasını yükleniciye verir. İş programları idarenin onayı ile geçerli olur.
…
Yüklenici, idarece onaylanmış iş programına aynen uymak zorundadır. Ancak zorunlu hallerde idarenin uygun görüşü ile iş programında değişiklik yapılabilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
İhale dokümanı incelendiğinde idarenin kadın çalışanların gece vardiyası sonrası ikametgahlarına en yakın noktaya bırakılmasına dair servis gideri için herhangi bir gider öngörmediği tespit edilmiştir. Ancak konuyla ilgili ihale dokümanında yer alan şartlar ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde yüklenicinin işin yürütümüne dair iş programını düzenlerken kadın çalışanların bu özel durumunu dikkate alarak hangi vardiyada hangi işçinin çalışacağını belirleme yetkisinin bulunduğu, dolayısıyla da işin gece vardiyasında kadın işçi çalıştırmayacak şekilde de yürütülebileceği anlaşılmaktadır. Nitekim idarenin başvuru sahibinin şikâyet dilekçesine bu minvalde cevap verdiği görülmektedir. Kaldı ki kadın işçilerin gece vardiyası yapma zorunluluğu ortaya çıksa dahi ihale konusu işin kapsamı içerisinde bu gider kaleminin teklif fiyatın oluşturulmasını engelleyecek ölçüde bir belirsizliğe yol açmayacağı anlaşılmaktadır.
Belirtilen sebeplerle başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi.
Mahmut GÜRSES
Başkan
Kazım ÖZKAN
II. Başkan
Ali Kemal AKKOÇ
Kurul Üyesi
Ahmet ÖZBAKIR
Kurul Üyesi
Mehmet Zeki ADLI
Kurul Üyesi
Hasan KOCAGÖZ
Kurul Üyesi
Hamdi GÜLEÇ
Kurul Üyesi
10 Milyon+ Karar Arasında Arayın
Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.